ფსალმუნები 50:1

...მათ 5:8). ნუთუ სხეულით? არავითარ შემთხვევაში, არამედ: „წმიდანი გულითა, რამეთუ მათ ღმერთი იხილონ“ (მათ 5:8). ხოლო წინასწარმეტყველი რას ამბობს? „გული წმიდაჲ დაჰბადე ჩემ თანა, ღმერთო“ (ფსალმ 50:12); და კვლავ: „განბანე უკეთურებისაგან გული შენი“ (იერ 4:14).

დიდი სიკეთეა კეთილ საქმეთა ჩვეულებაში ყოფნა. ხედავ, როგორი მცირე და უსარგებლოა ეს ყველაფერი? და როცა სული ჩვეულებას წინასწარ შეუპყრია, იგი აღარ შორდება მას და ვერც ითმენს, რომ ლოცვასთან მივიდეს, ვიდრე ამას პირველად არ შეასრულებს. მაგალითად რას ვამბობ: ჩვენ თავი მივაჩვიეთ დაბანასა და ლოცვას, და ისე აღარ შეგვიძლია ამის გაკეთება, თუ ჯერ არ დავიბანეთ; არამედ სიამოვნებით ვერ ვლოცულობთ, თუ ამას დაუბანელი ხელებით ვაკეთებთ, თითქოს ღმერთს უნდა ვაწყენინოთ და სინდისი გვამხელს. თუ ამ მცირე საქმეს ასეთი ძალადობა აქვს და ყოველდღე უთუოდ აღსრულდება, მაშინ ს...

... განა უგუნურებისაგან არა? აჰა, უფლის არცოდნამ როგორ უფსკრულში ჩაყარა ისინი. რადგან თუ ღმერთს „მსხუერპლი ღმრთისაჲ არს სული შემუსრვილი, გული შემუსრვილი და დამდაბლებული ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს.“ (ფსალმ 50:19) უყვარს, მაშინ, საპირისპიროდ, „ღმერთი ამპარტავანთა შეჰმუსრავს, ხოლო მდაბალთა მოსცის მადლი.” (1 პეტ 5:5).

ამრიგად, ამპარტავნების ტოლი ბოროტება არაფერია; იგი ადამიანს ეშმაკად აქცევს, შეურაცხმყოფელად, ღვთისმგმობლად, ფიცის გამტეხად, სიკვდილთა და მკვლელობათა მოსურნედ ხდის. ამპარტავანი მუდამ მწუხარებებთან ერთად ცხოვრობს, მუდამ დრტვინავს, მუდამ მოუსვენარია; არაფერია ისეთი, რაც მის ვნებას გააძღობს; თუნდაც მეფე ნახოს, მის წინაშე თავსაც რომ ხრიდეს და თაყვანსაც სცემდეს, მაინც არ გაძღება, არამედ უფრო მეტად აღიგზნება. რადგან როგორც ვერცხლისმოყვარენი რამდენსაც მიიღებენ, იმდენად მეტს საჭიროებენ, ასევე უგუნურებაში ჩავარდნილნიც რამდენ პატივსაც მიიღებენ, იმდენად მეტს ესწრაფვიან; მათში ვნება იზ...

...გულებელყოფას, ხილულის არაფრად ჩაგდებას, მომავალ სიკეთეზე ფიქრს, ცხოვრებაზე — უკვდავსა და უსასრულოზე. ვინც ასე განაწყობს სულს, ის ღვთისთვის ჭეშმარიტ და სათნო მსხვერპლს სწირავს, როგორც წინასწარმეტყველი ამბობს: „მსხუერპლი ღმრთისაჲ არს სული შემუსრვილი, გული შემუსრვილი და დამდაბლებული ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს" (ფსალმ 50:19). კეთილგონიერ მონებს არა ისე ასწორებენ სასჯელი და ტანჯვა, როგორც ქველმოქმედება და იმის შეგნება, რომ მათ ნაკლები სასჯელი მიიღეს, ვიდრე თავიანთი ცოდვებისთვის იმსახურებდნენ.

6. სიმდაბლე, მარხვა და სულის ფხიზლობა

მაშასადამე, გევედრებით, შევმუსროთ ჩვენი სული, დავიმდაბლოთ გონება და განსაკუთრებით ახლა, როცა მარხვის დრო ამაში დიდ დახმარებას გვაძლევს. თუ ასეთ განწყობაში მოვიყვანთ თავს, შევძლებთ ლოცვაც დიდი სიფხიზლით აღვასრულოთ და ცოდვათა აღსარებით ზეგარდმო დიდი მადლიც მოვიპოვოთ. და, რომ ასეთი სულები მეუფისთვის სათნოა, ისმინე, როგორ ამბობს თავად ის: „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა" (ესაია 66:2). ამიტომაც ქრისტემ, (მოწაფეებთან) საუბრისას, თქვა: „ისწავეთ ჩემგან, რამეთუ მშჳდ ვარ და მდაბალ გულითა, და ჰპოოთ განსუენებაჲ სულთა თქუენთაჲ" (...

...ცა გკითხო: ვინ უმაღლეს არს, რომელი შესწირვიდეს დღითი-დღე ღმრთისა შესაწირავთა სათნოთა ანუ რომელი შორს განვრდომილ იყოს მისგან? ისმინე უკუე, ვითარ მდაბალი, ვი-თარცა მღდელი, მარადის მსხუერპლსა ქებისასა შესწირავს ღმრთისა, „მსხუერპლ ღმრთისა არსო სული მდაბალი, გული წმიდაჲ და სული მდაბალი ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს“. (ფსალმ. 50,19) იხილეა ამისი სიწმიდე? მიხედენ აწ სიხენეშესა ამპარტავანისასა: „საძაგელ არსო წინაშე ღმრთისა ყოველი მაღალი გულითა“. (იგავ. 16,5) რამეთუ მდაბალსა ზედა ღმერთი განისუენებს, ვითარცა იტყჳს: „ვის მივხედნეო, გარნა მშჳდსა და მდაბალსა, რომელი ძრწინ სიტყუათაგან ჩემთა“, (ესაია 66,2) ხოლო ამპარტავანი ეშმაკისა მიერ წარტყუენულ არს, ვითარცა იტყჳს პავლე: „ნუუკუე აღმაღლდესო და სასჯელსა ეშმაკისასა შთავარდეს“. (1 ტიმ. 3,6) რაჲმცა უკუე იყო უძჳრეს ამპარტავანებისა, რამეთუ ესე არს თავი და აღსასრული ყოველთა ბოროტთაჲ; ანუ რაჲმცა იყო უსაწადელეს და უსანატრელეს სიმდაბლისა, რომელი-იგი საკუთარ და საყუარელ ღმრთისა ჰყოფს მუშაკთა მისთა და საწადელ და სანატრელ ყოველთა კაცთა, რამეთუ მუშაკსა მას სიმდაბლისასა ყოველნი ვითარცა მამასა პატივ-სცემენ და ვითარცა ძმ...

...შემუსრვილისა და დამდაბლებულისაჲ, რომელი არა სიმრავლისაგან ცოდვათაჲსა იქმნების (რამეთუ იგი არა სრული სიმდაბლე არს), არამედ სიმრავლესა შინა სათნოებათასა გულისაგან წმიდისა და ღმრთისმოყუარისა იშვების, ვითარცა დავით იტყჳს: „მსხუერპლ ღმრთისა არს სული მდაბალი, გული წმიდაჲ და სული მდაბალი ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს“. (ფსალმ. 50,19)

ესრეთ იყვნეს სამნი იგი ყრმანი, რომელნი სიმდიდრესა მას შინა ესოდენთა სათნოებათასა მდაბალ იყვნეს და გლახაკ სულითა, შემუსრვილ და შეძრწუნებულ. ამისთჳსცა სხუასა არარას უჩუენებდეს შესაწირავად და მსხუერპლად ღმრთისა, გარნა ესევითარსა მას გონებასა, და იტყოდეს: „არამედ თავითა დამდაბლებულითა და სულითა გლახაკებისაჲთა შე-მცაწირულ ვართ ჩუენ“. (დან. 3,39) ესენი იყვნეს ჭეშმარიტად გლახაკ სულითა, რომელ არს სრულისა მის სიმდაბლისა საზომი. ამას ესევითარსა საზომსა სიმდაბლისასა ჰნატრის უფალი და იტყჳს: „ნეტარ იყვნენ გლახაკნი სულითა“. რამეთუ ვინაჲთგან დიდნი იგი ბოროტნი და წარმწყმედელნი სოფლისანი ანპარტავანებისაგან მოიწინეს, ეშმაკი ანგელოზთა თანა იყო და ეშმაკ იქმნა, ვითარცა იტყჳს მოციქული და განაკრძალებს, „არა ახალნერგო, რაჲთა არა განლაღნეს და სარჩელსა შევარდეს ეშმაკისასა“, (1 ტიმ. 3,6)...