ფსალმუნები 48:1

...ლივე იქაური მტკიცეა, არავითარი ცვალება არ არის; აქაური კი ყველაფერი იცვლება და გარდაქმნას ექვემდებარება, ყველაფერი გარდაიქმნება. რა გსურს? დიდება? ამბობს: „არცა შთაჰყვეს დიდებაჲ მისი მის თანა“ (ფსალმ 48:18); ხშირად კი ცოცხალსაც არ რჩება. მაგრამ სათნოებისანი ასეთი არ არის, არამედ ყოველი რჩება. აქაური კაცი, რომელიც თანამდებობის გამო სახელოვანია, როცა სხვა დაიკავებს მის თანამდებობას, უმნიშვნელო ხდება და ერთ-ერთი მართულთაგანი; მდიდარი კი, თუ ყაჩაღები დაესხმიან თავს, ან ცილისმწამებლები და მზაკვრები, უცებ ღარიბი ხდება. მაგრამ ჩვენთან ასე არ არის: უმანკო კაცი, თუ საკუთარ თავს გაუფრთხილდება, ვერავინ შეძლებს, მისი უმანკოება წაართვას; ვინც საკუთარ თავს განაგებს და ფლობს, ვერავინ აქცევს რიგით კაცად და მართულად.

ხოლო რომ ეს ხელმწიფება იმაზე უფრო დიდია, განხილვით შეიტყვე. რა სარგებელია, მითხარი, მთელ ხალხებზე ბატონობდე და ვნებების მონა იყო?...

...ცი ამავოებასა მიემსგავსა, და დღენი მისნი, ვითარცა აჩრდილნი, წარვლენ"** (ფსალმ 143:4)²; და: „ნუ გეშინინ, რაჟამს განმდიდრდეს კაცი და რაჟამს განმრავლდეს პატივი სახლისა მისისა" (ფსალმ 48:17)²; და კვლავ: „ღმერთმან დაამკჳდრნის ერთსახენი სახლსა" (ფსალმ 67:7); და: „შჳდგზის დღესა შინა გაქებდი შენ განკითხვათათჳს სიმართლისა შენისათა" (ფსალმ 118:164); და კვლავ: „შუვაღამე აღვდეგი აღსაარებად შენდა განკითხვათათჳს სიმართლისა შენისათა" (ფსალმ 118:62)²; და: „ხოლო ღმერთმან იჴსნეს სული ჩემი ჴელთაგან ჯოჯოხეთისათა" (ფსალმ 48:16); და: „ვიდოდი ღათუ შორის აჩრდილთა სიკუდილისათა, არა შემეშინოს მე ბოროტისაგან, რამეთუ შენ ჩემ თანა ხარ" (ფსალმ 22:4...

...და ნეტარ ვუწოდოთ მათ, როცა გავიაზრებთ, რამდენ სიკეთეს მიიღებენ მაშინ, რაოდენ დიდებასა და რაოდენ ნათელს ეზიარებიან. აქაური დიდება არარაობაა და არამტკიცე; და თუ დარჩა კიდეც, სიკვდილამდე რჩება, შემდეგ კი სრულიად ქრება, რადგან ამბობს: „არცა შთაჰყვეს დიდებაჲ მისი მის თანა“ (ფსალმ 48:18); მრავალს კი აქაც ბოლომდე არ შერჩენია; ხოლო იმ დიდებაზე ასეთი რამის ეჭვიც შეუძლებელია, არამედ სრულიად საწინააღმდეგოა: იგი რჩება და არასოდეს ექნება დასასრული. რადგან ღვთისანი ასეთნი არიან: მყარნი, ყოველგვარ ცვლილებასა და დასასრულზე აღმატებულნი. მაშინ დიდება გარეგანისგან კი არ იქნება, არამედ შინაგანისგან. რასაც ვამბობ, აი ეს არის: მაშინ დიდება არც ძვირფასი სამოსისგან, არც მსახურთა სიმრავლისგან და არც ეტლებისგან წარმოიქმნება, არამედ მათ გარეშეც თვით კაცი იქნება დიდებით შემოსილი. ახლა კი, თუ ეს ყველაფერი მოაკლდა, დიდებისგან შიშველი დარჩება; იქ კი ასე არ იქნება. აბანოებში ხომ შიშვლად ვხედავთ პატივიანებსაც და უპატიოებსაც, და უვარგისებსაც ვხედავთ. ...

...შენი და მან გამოგზარდოს შენ; და არა სცეს შერყევაჲ უკუნისამდე მართალსა»** (ფსალმ 54:23), და კიდევ: «ნუ გეშინინ, რაჟამს განმდიდრდეს კაცი და რაჟამს განმრავლდეს პატივი სახლისა მისისა; რამეთუ არა სიკუდილსა მისსა წარიღოს მან ყოველი, არცა შთაჰყვეს დიდებაჲ მისი მის თანა» (ფსალმ 48:17-18). კიდევ სხვა დარდობს, სხვებისგან შეურაცხყოფასა და ცილისწამებას იტანს და ცხოვრებას აუტანლად მიიჩნევს, რადგან არსაიდან ადამიანურ დახმარებას ვერ იღებს; მაგრამ ისიც იმავე ნეტარი წინასწარმეტყველისგან ისწავლის, რომ ასეთ გარემოებებში ადამიანურ დახმარებას არ მიმართოს, მისი სიტყვების მოსმენით: ისინი «სიყუარულისა ჩემისა წილ მასმენდეს მე, ხოლო მე ვილოცევდ» (ფსალმ 108:4)

ხედავ, სად ეძებს დახმარებას? სხვები, ამბობს, ვერაგობას, ცილისწამებასა და მზაკვრობას აგებენ; ხოლო მე შეურყეველ კედელს მივმართავ, სანდო ღუზას, მშვიდ ნავსაყუდელს — ლოცვას, რომლის მეშვეობითაც ყოველი ჩემთვის ძნელი მსუბუქი და ადვილი ხდება. კიდევ სხვა უგულებელყოფასა და ზიზღს ითმენს მათგან, რომლებიც ადრე ემსახურებოდნენ, მეგობრებმა მიატოვეს, და ეს ძლიერ აწუხებს და აღელვებს მის სულს; მაგრამ ისიც, თუ ინებებს აქ მოსვლას, მოისმენს იმავე ნეტარი...

..."** (ესაია 56:10); ხან ცხენებს, ავხორცობისთვის: „ცხენებ დედალთმბორგელ იქმნენ, თითოეული ცოლსა მოყუსისა თჳსისასა შეჰჴჳოდა" (იერ 5:8); ხან სახედრებს, უგუნურებისა და სისულელისთვის: „ჰბაძვიდა იგი პირუტყუთა უგუნურთა და მიემსგავსა მათ" (ფსალმ 48:13); ხან ლომებსა და ავაზებს, ხარბობისა და მტაცებლობისთვის; ხან ასპიტებს, ვერაგობისთვის: „გესლი, — ამბობს, — ასპიტთა ბაგეთა მათთა" (ფსალმ 139:4); ხან გველებსა და იქედნეებს, შხამიანობისა და ბოროტებისთვის, როგორც ნეტარი იოანეც ღაღადებდა: „ნაშობნო იქედნეთანო, ვინ გიჩუენა თქუენ სივლტოლაჲ მერმისა მისგან რისხვისა" (მათ 3:7)? სხვა, ვნებების შესაბამის სახელებსაც აძლევს ადამიანებს, რომ ამით მაინც შერცხვეთ და ოდესმე (ადამიანთათვის) თანდაყოლილ კეთილშობილებას დაუბრუნდნენ, თავიანთ ძმებთან შერიგდნენ და ღვთის სჯულს უპირატესობა მიანიჭონ იმ ვნებებზე, რომელთაც უზრუნველობით მიეცნენ.

4. ადამიანის შექმნა მტვრისგან (2:7)

არ ვიცი, სიტყვის დინებამ როგორ მიგვიტაცა აქეთ. დავუბრუნდეთ, ბოლოსდაბოლოს, საგანს და ვნახოთ, კიდევ რისი სწავლება სურს ჩვენთვის დღეს ამ ნეტარ წინასწარმე...

...რს მამაჲ მათი, და თქუა: „თქუენ მამისა თქუენისა ეშმაკისაგანნი ხართ და გულისთქუმაჲ მამისა თქუენისაჲ გნებავს ყოფად“. (იოან. 8,44) ესევითარნი იგი არა იქმნეს სამწყსო ქრისტესა, არცა იგი მწყემს მათა, არამედ „მიეცნენ იგინი, ვითარცა საცხოვარნი, ჯოჯოხეთსა, და სიკუდილი ჰმწყსიდეს მათ“. (ფსალმ. 48,15) ჯერ-იყო უბადრუკთა მათდა თაყუანისცემაჲ უფლისაჲ მოგუთა თანა და დიდებისა მიცემაჲ ღმრთისა, რამეთუ მოიწია ჟამი განახლებისა მათისაჲ და გამოჴსნისაჲ ცოდვათაგან; რამეთუ არარაჲ ესმა ფიცხელი სიტყუაჲ, არცა ქადებაჲ სატანჯველთაჲ და შიში ბრალთა მოჴდისაჲ, არამედ ესმოდა მოსლვაჲ მწყემსისა ტკბილისა და სახიერისაჲ, და არა მოდრკა ფიცხელი იგი გული მათი, არამედ ყოველივე ბოროტი იზრახეს მისთჳს და თანაშემწე იყვნეს ჰეროდესა, ვითარცა ესერა მოგჳთხრობს მახარებელი და იტყჳს: ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „მაშინ ჰეროდე იდუმალ მოუწოდა მოგუთა მათ და გამოიკითხა მათგან ჟამი იგი გამოჩინებულისა მის ვარსკულავისაჲ. და წარავლინნა ბეთლემად და ჰრქუა: მივედით და გამოიძიეთ ჭეშმარიტად ყრმისა მისთჳს და, რაჟამს ჰპოოთ, მითხართ მე, რაჲთამცა მეცა მივიდე და თაყუანის-ვსცე მას“ (2,7-8).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ეჰა უკუანაჲსკნელი ესე უგუნურებაჲ და სიბორგილე! ამას ყოველსა იტყოდა, რაჲთამცა უძლო პოვნად შ...

...ე ყოველივე წინააღმდგომისა ღუარძლთა მორჩი არს და არა სწავლათა ქრისტესთაჲ. და რად ვიტყჳ ქრისტეანობისა სახესა? არცა თუ ბუნებასა კაცებისასა ვჰპოებ შენ თანა, არამედ პირუტყუთასა, ვითარცა იტყჳს წინაწარმეტყუელი, ვითარმედ: „კაცი პატივსა შინა იყო და არა გულისჴმა-ყო; ჰბაძვიდა იგი პირუტყუთა უგუნურთა და მიემსგავსა მათ“. (ფსალმ. 48,13) რამეთუ ოდეს ჰბორგდე, ვი-თარცა ჯორი, ურქენდე მოყუასსა, ვითარცა კუროჲ, მცბიერ იყო, ვითარცა ცხენი, სიტყჳსაებრ წერილისა, ჰნაყროვნობდე, ვითარცა დათჳ, განასუქებდე ჴორცთა, ვითარცა ღორი, ძჳრისმოჴსენე იყო, ვითარცა აქლემი, მტაცებელ იყო, ვითარცა მგელი, მრისხანე იყო, ვითარცა გუელი, მცემარ, ვითარცა ღრიაკალი, მზაკუვარ, ვითარცა მელი, გესლსა ბოროტსა ჰმარხვიდე, ვითარცა ასპიტი და იქედნე, მბრძოლ იყო ძმათა შენთა, ვითარცა ეშმაკი ბოროტი, ვითარ შეგრაცხო შენ კაცთა თანა, რაჟამს სახესა ბუნებისა მის კაცთაჲსა ვერ ვჰპოებდე?

ეჰა საკჳრველი! ნათელღებულისა და უნათლავისა განყოფილებასა ვეძიებდი და ესერა შემემთხუევის, არცა თუ კაცისა და მჴეცისა განყოფილებისა პოვნად შენ თანა, რამეთუ მჴეცნი თითოეული ერთითა რაჲთმე ზემოთქუმულითა ბოროტითა შეპყრობილ არს, ხოლო შენ ვინაჲთგან ყოველივე შეგიკრებიეს თავსა შინა შენსა, უძჳრეს ქმნილ ხარ მათისა მის პირუტყუებისა. ვთქუა უზეშთაესიც...