📋 სარჩევი
„ისწრაფე ჩემდა მოსლვად ადრე, რამეთუ დიმა დამიტევა მე და შეიყუარა სოფელი ესე და წარვიდა თესალონიკედ, კრისტე - გალატიად, ტიტე - დალმატიად, ლუკა არს მარტოჲ ჩემ თანა. მარკოზ აღადგინე და მოიყვანე შენ თანა, რამეთუ საჴმარ არს იგი ჩემდა მსახურებასა. ტჳქიკოს წარავლინე ეფესოდ. ფელონი, რომელ დაუტევე ტროადას კარპოსს თანა, მო-რაჲ-ხჳდოდი, მოიღე და წიგნებიცა იგი, უფროჲსღა წიგნის ტყავები.“ ().
1.
ღირს გამოკვლევა, როგორ მოუწოდებს ტიმოთეს თავისთან, თუკი მას ეკლესია და მთელი ერი ჰქონდა მინდობილი. ეს საქმე უგუნურება არ ყოფილა, რადგან თვითონაც მზად იყო მასთან მისასვლელად; მოისმინე, რას ამბობს: „ხოლო უკუეთუ ვყოვნო, რაჲთა უწყოდი, ვითარ-იგი ჯერ-არს სახლსა შინა ღმრთისასა სლვაჲ“ (). მაგრამ რის გამო? დიდმა აუცილებლობამ შეიპყრო და უკვე აღარ იყო თავისი გამგზავრების პატრონი: საპყრობილეში ცხოვრობდა, ნერონის მიერ იყო ჩაკეტილი და სულ მალე უნდა აღსრულებულიყო. ამიტომ, რათა ეს არ მომხდარიყო მოწაფის ხილვამდე, მას იხმობს, რადგან აღსასრულამდე მისი ნახვა სწყუროდა და, შესაძლოა, მრავალი რამეც უნდა მიენდო; ამის გამო ამბობს: „ისწრაფე ზამთრისა წინა მოსლვად“ ().
„რამეთუ დიმა დამიტევა მე და შეიყუარა სოფელი ესე“ (). და არ ამბობს: „რათა ამ ცხოვრებიდან გასვლამდე გნახო“, რაც ყველაზე მეტად ამწუხრებდა, არამედ ამბობს: „რაკი მარტო ვარ, არავინ მყავს, ვინც შემეწეოდა“. „რამეთუ დიმა დამიტევა მე და შეიყუარა სოფელი ესე და წარვიდა თესალონიკედ“ (). ესე იგი, მოსვენება, საფრთხისგან თავისუფალი და უსაფრთხო ცხოვრება შეიყვარა და ამჯობინა, შინ განცხრომაში ყოფილიყო, ვიდრე ჩემთან ერთად ეშრომა და ჩემთან ერთად ეტვირთა ახლანდელი საფრთხეები. მხოლოდ ეს კაცი გაკიცხა, არა იმიტომ, რომ მისი შერცხვენა სურდა, არამედ იმისთვის, რომ ჩვენ განგვემტკიცებინა, რათა საფრთხეებსა და შრომებში არ მოვდუნდეთ; რადგან ეს არის: „შეიყუარა სოფელი ესე“ (); ამასთანავე სურდა მოწაფეც თავისკენ მიეზიდა. ამბობს: „კრისტე - გალატიად, ტიტე - დალმატიად“ ().
ამათ კი აღარ კიცხავს, რადგან ტიტე მეტად საკვირველთა შორის იყო; ამიტომ მას კუნძულის საქმეები მიანდო, და არა მცირე კუნძულისა, არამედ ძალიან დიდისა - კრეტას ვამბობ. „ლუკა არს მარტოჲ ჩემ თანა“ (). რადგან იგი ძალიან განუყოფლად იყო მასთან დაკავშირებული - მანვე დაწერა სახარება და საყოველთაო საქმეები, რადგან შრომისმოყვარე, სწავლამოყვარე და მოთმინე იყო. მის შესახებ წერს და ამბობს: „რომლისა-იგი ქებაჲ სახარებასა შინა ყოველთა მიერ ეკლესიათა“ (). „მარკოზ აღადგინე და მოიყვანე შენ თანა“ (). რის გამო? „რამეთუ საჴმარ არს იგი ჩემდა მსახურებასა“ (). ამას საკუთარი მოსვენებისთვის კი არ ამბობს, არამედ სახარების მსახურებისთვის, რადგან ბორკილებშიც კი არ წყვეტდა ქადაგებას.
მაშ, ტიმოთესაც ამის გამო იხმობდა - არა თავისი საქმეებისთვის, არამედ სახარების გამო, რათა მის აღსასრულისას მორწმუნეებს არანაირი შფოთი არ წარმოშობოდათ, რადგან მისი მრავალი მოწაფე იქ იქნებოდა, არეულობას შეაჩერებდა და ნუგეშს სცემდა მათ, ვინც მის აღსასრულს აუტანლად იტანდა. რადგან, სავარაუდოა, რომ რომში მორწმუნეები ღირსშესანიშნავი კაცები იყვნენ; „ტჳქიკოს წარავლინე ეფესოდ“ (). „ფელონი, რომელ დაუტევე ტროადას კარპოსს თანა, მო-რაჲ-ხჳდოდი, მოიღე და წიგნებიცა იგი, უფროჲსღა წიგნის ტყავები“ (). აქ ფელონში სამოსელს გულისხმობს; ზოგიერთები კი ამბობენ, რომ ეს იყო ყუთი, სადაც წიგნები ეწყო. მაგრამ რა საჭიროება ჰქონდა წიგნებისა მას, ვინც ღმერთთან გამგზავრებას აპირებდა? და მეტადაც სჭირდებოდა, რათა ისინი მორწმუნეებისთვის მიენდო და მათ მისი სწავლების სანაცვლოდ ეს წიგნები ჰქონოდათ. მაშ, სავარაუდოა, რომ მაშინ ყველა მორწმუნეს დიდი წყლული ჰქონდა, განსაკუთრებით კი მათ, ვინც მის აღსასრულთან حاضر იყვნენ და იმ დროს მისით სარგებლობდნენ. ფელონს კი იმიტომ ითხოვს, რომ სხვასთან თხოვნა და მისგან მიღება არ დასჭირვებოდა.
ხედავ, როგორ დიდ გულმოდგინებას იჩენს ამისთვის და სხვაგანაც ამბობს, როცა ეფესელებს ესაუბრებოდა: „თქუენ თჳთ უწყით, რამეთუ საჴმარსა მას ჩემსა და რომელნი იყვნეს ჩემ თანა, ჴელნი ესე ჩემნი ჰმსახურებდეს“ (); და კვლავ: „ნეტარ არს მიცემაჲ უფროჲს მოღებისა“ (). „ალექსანდრე მჭედელმან მრავალი ბოროტი შემაჩუენა მე“ (). „მიაგოს მას უფალმან საქმეთა მისთაებრ“ (). აქ კვლავ განსაცდელს იხსენებს, არა უბრალოდ იმიტომ, რომ მისი გაკიცხვა ან ბრალდება სურს, არამედ რათა მოწაფე სულიერი ბრძოლებისთვის გაამაგროს, რომ მამაცურად იტვირთოს; თუნდაც განსაცდელთა მომტანნი მდაბიოები იყვნენ, თუნდაც არარაობანი, თუნდაც უპატიოები, ამბობს, ყველაფერი მამაცურად უნდა ვიტვირთოთ. რადგან ვინც რაიმე დიდი კაცისგან იტანჯა, მცირე პატივის განცდა მაინც აქვს - მჩაგვრელის აღმატებულება; ხოლო ვინც მდაბიოსა და განდევნილისგან იტანჯა, უფრო დიდ მწუხარებას განიცდის. „მრავალი ბოროტი შემაჩუენა მე“ (), ანუ სხვადასხვაგვარად შემავიწროვა. მაგრამ ეს ყველაფერი მას უსასჯელოდ არ ჩაუვლის, ამბობს, რადგან „მიაგოს მას უფალმან საქმეთა მისთაებრ“ ().
როგორც ზემოთ წერდა და ამბობდა: „რაოდენნი დევნანი დავითმინენ, და ყოველთაგან მიჴსნა მე უფალმან“ (), ასევე აქაც ორმაგად შეაგონა მოწაფე: იმითაც, რომ თვითონ ბოროტს იტანდა, და იმითაც, რომ ის კაცი საზღაურს მიიღებდა; არა ისე, თითქოს წმინდანები უბრალოდ სხვათა სასჯელებით ხარობდნენ, არამედ იმიტომ, რომ ქადაგებასაც და უძლურებსაც აქედან მომდინარე ნუგეში სჭირდებოდათ. ამბობს: „რომელსა შენცა ეკრძალე, რამეთუ ფრიად წინა-აღუდგა იგი ჩუენთა სიტყუათა“ (). ესე იგი, ებრძვის და ეწინააღმდეგება. და არ უთქვამს: „დასაჯე, დასჯით განკურნე, განდევნე“, თუმცა მადლის მიერ ამის გაკეთება შეეძლო; მაგრამ არც ერთს ამბობს ამათგან, არც მის წინააღმდეგ აიარაღებს მას, არამედ მხოლოდ განშორებას უბრძანებს და სასჯელს ღმერთს უთმობს. და უძლურთა სანუგეშოდ თქვა ეს სიტყვა - „მიაგოს მას“ (); ეს კი ან წინასწარმეტყველებაა, ან წყევლა. ხოლო რომ ამას მოწაფის სარბიელისთვის შესამზადებლად ამბობს, შემდგომიდანაც ცხადია. მაგრამ კვლავ იხილე, როგორ მოგვითხრობს მის სხვა განსაცდელებს. ამბობს: „პირველსა მას სიტყჳს-გებასა ჩემსა არავინ თანა-დამიდგა მე, არამედ ყოველთა დამიტევეს მე. ნუ შეერაცხებინ მათ“ ().
2.
ხედავ, როგორ ინდობს თავისიანებს? თუმცა საშინელი საქმე ჩაიდინეს. რადგან ერთნაირი არ არის გარეულთაგან უგულებელყოფა და თავისიანთაგან უგულებელყოფა. ხედავ გამძაფრებულ გულმოკლულობას? ვერ იტყვი: გარეულთაგან კი ომი მეწეოდა, მაგრამ ნუგეშად მქონდა ჩემიანთა მსახურება და შემწეობა, რადგან იმათაც მიღალატეს. ამიტომ ამბობს: „ყოველთა დამიტევეს მე“ (). მაშასადამე, ეს მცირე ცოდვა არ არის. თუ ომში ის, ვინც საფრთხეში მყოფს მიატოვებს და თავს მტერთა ხელიდან გამოიყვანს, თავისიანთაგან სამართლიანად ისჯება, როგორც ყოველივეს დამღუპველი და გამცემი, მით უფრო ასეა ქადაგების საქმეში. რომელ პირველ თავისმართლებაზე საუბრობს? იგი უკვე წარდგა ნერონის წინაშე და გადაურჩა; ხოლო როცა მის მეღვინეს ასწავლა რწმენა, მაშინ მოაკვეთინა თავი.
აჰა, მოწაფისთვის კვლავ შეგონებაა მომდევნო სიტყვებით: „ხოლო უფალი თანა-დამიდგა და განმაძლიერა მე“ (). რადგან ღმერთი კაცთაგან მიტოვებულს არ უშვებს, რომ რაიმე საშინელი შეემთხვეს. „და განმაძლიერა მე“ (), ამბობს; ესე იგი, კადნიერება მომმადლა და დაცემა არ დაუშვა. „რაჲთა ჩემ მიერ ქადაგებაჲ ესე აღესრულოს“ (), ესე იგი, შესრულდეს. იხილე მისი დიდი თავმდაბლობა. ამბობს: მან გამაძლიერა არა იმიტომ, რომ ღირსი ვიყავი ამ ნიჭის მიღებისა, არამედ „რაჲთა ჩემ მიერ ქადაგებაჲ ესე აღესრულოს“ (), რომელიც მე მქონდა მინდობილი. ისე, როგორც ვინმეს რომ პორფირი და დიადემა ეტარებინა და ამის გამო გადარჩენილიყო. და ამბობს: „და ესმეს ყოველთა წარმართთა“ (). რას ნიშნავს ეს?
ეს იმისთვის, ამბობს, რომ ყველასთვის ცხადი გახდეს ქადაგების დიდებულებაც და ჩემს მიმართ განგების მზრუნველობაც. „და განვერი პირისაგან ლომისა“ (), და „მიჴსნეს მე უფალმან ყოვლისაგან საქმისა ბოროტისა“ (). იხილე, როგორ ცოტა დააკლდა სიკვდილამდე. ის თავად ლომის ხახაში ჩავარდა. ლომს ნერონს უწოდებს მისი მეფობის მხეცურობის, ძლიერებისა და თავზარდამცემი ბუნების გამო. და ამბობს: უფალმა მიხსნა და კვლავ მიხსნის. თუ კვლავ მიხსნის, როგორღა ამბობდა: „რამეთუ მე აწ ესერა შევიწირვი“ ()? მაგრამ სიტყვას დაუკვირდი. ამბობს: „განვერი პირისაგან ლომისა“ (); და კვლავ: მიხსნის, მაგრამ უკვე არა პირისაგან; მაშ, რისგან? ყოველი ბოროტი საქმისგან.
მაშინ მან საფრთხეთაგან გამომგლიჯა, ხოლო რადგან სახარებისთვის საკმარისი უკვე მოხდა, კვლავ მიხსნის ყოველი ცოდვისაგან, ესე იგი, არ დაუშვებს, რომ მსჯავრდადებული წავიდე. რადგან ესეც, შეძლო სისხლამდე წინ აღდგომოდა ცოდვას და არ დანებებულიყო, სხვა ლომისგან, ეშმაკისგან, ხსნაა. ასე რომ, ეს ხსნა პირვანდელზე უფრო დიდია მაშინაც კი, როცა იგი თითქოს გაცემულად ჩანს. „და მაცხოვნოს მე სასუფეველსა მისსა ზეცათასა, რომლისაჲ არს დიდებაჲ უკუნუთი უკუნისამდე“ (). „ამინ“ (). მაშასადამე, ეს არის ცხონება: როდესაც იქ გავბრწყინდებით. რას ნიშნავს: „მაცხოვნოს მე სასუფეველსა მისსა“ ()? ამბობს: ყოველი ბრალდებისაგან გამომგლეჯს და იქ დამიცავს. რადგან სასუფეველში ცხონება სწორედ ეს არის: აქ მისთვის სიკვდილი. რადგან ამბობს: „რომელსა სძულდეს სული თჳსი ამას სოფელსა, ცხორებად საუკუნოდ დაიმარხოს იგი“ ().
რომელსაცა დიდება. აჰა, ძის დოქსოლოგია. „კითხვაჲ არქუ პრისკილას და აკჳლას და ონესიფორეს სახლსა“ (). რადგან ის იქ, რომში იყო, როგორც ამბობს: „მოეცინ მას უფალმან პოვნად წყალობაჲ უფლისა მიერ მას დღესა შინა“ (). მისი სახელის მოხსენიებით სახლეულებსაც უფრო გულმოდგინეებს ხდის ასეთ წარმატებულ ღვაწლში. ამბობს: „კითხვაჲ არქუ პრისკილას და აკჳლას“ (). ესენი არიან ისინი, ვისაც იგი ხშირად იხსენებს, ვისთანაც სტუმრადაც იყო და რომლებმაც აპოლოსი შეიწყნარეს. ქალს კი წინ აყენებს, როგორც მე მგონია, რადგან იგი უფრო მოშურნე და უფრო მორწმუნე იყო; მაშინ აპოლოსიც მან შეიწყნარა; ანდა ამას უბრალოდ განსხვავების გარეშე აკეთებს. ეს მოხსენიება მათთვის მცირე ნუგეში არ იყო, არამედ პატივისა და სიყვარულის ნიშანს და დიდი მადლის ზიარებასაც შეიცავდა; რადგან იმ წმინდა და ნეტარი კაცის მხოლოდ მისალმებაც კი კმარა, რომ სახელით მოხსენიებული დიდი მადლით აღავსოს.
„ერასტოს დადგა კორინთეს შინა; ხოლო ტროფიმე დაუტევე მელიტონს შინა უძლური“ (). ისიც და ტიქიკეც საქმეების წიგნიდან ვიცით, რომ იუდეიდან მასთან ერთად წავიდნენ და ყველგან მასთან იყვნენ, ალბათ იმიტომ, რომ სხვებზე უფრო მოშურნენი იყვნენ. ამბობს: „ხოლო ტროფიმე დაუტევე მელიტონს შინა უძლური“ (). რატომ არ განკურნე იგი, არამედ დატოვე? მოციქულებს ყველაფერი არ შეეძლოთ, ან ყველაფერი მადლით არ განეგებულებოდათ, რათა ვინმეს ისინი იმაზე მეტად არ შეერაცხა, ვიდრე ხედავდა. ამას ვხედავთ იმ ნეტარ მართლებთანაც, რომლებიც მათზე ადრე იყვნენ, როგორც მოსესთან: იგი, როგორც წერილია, იყო „ჴმაწულილ და ენამძიმე“ (); რატომ არ შეუცვალა მას ეს უძლურება? ხშირად მწუხარებისა და გულმოკლულობისგან ირყეოდა; აღთქმის მიწაზე კი არ შესულა.
3.
რამეთუ ღმერთი ბევრ რამეს უშვებდა, რათა გამოჩენილიყო ადამიანური ბუნების უძლურება. თუ ამ ყოველივეს შემდეგაც კი უგრძნობელი იუდეველები ამბობდნენ: „კაცსა მას მოსეს, რომელმან გამომიყვანა ჩუენ ქუეყანით ეგჳპტით, არა ვიცით, რაჲ შეემთხჳა მას“ (), თუნდაც მას ისინი აღთქმის ქვეყანაში შეეყვანა, რაღას აღარ ჩაიდენდნენ? ღმერთს რომ არ დაეშვა, ფარაონის შიშს მასზე ძალა ჰქონოდა, განა ღმერთად არ ჩათვლიდნენ მას? ასევე ვხედავთ ლისტრაში მცხოვრებლებსაც, როგორ დაემართათ ეს პავლესა და ბარნაბას მიმართ და ისინი ღმერთებად ჩათვალეს, როცა მათ ტანისამოსი შემოიხიეს, ხალხში შეცვივდნენ და ყვირილით ამბობდნენ: „კაცნო, რასა იქმთ ამას?“ (). „რამეთუ ჩუენცა კაცნივე ვართ მსგავსნი თქუენნი“ (). და კვლავ, როცა პეტრემ დაბადებიდან კოჭლი განკურნა და ყველა მომხდარით გაკვირდა, მან პასუხად თქვა: „კაცნო ისრაიტელნო, რაჲსა გიკჳრს ამას ზედა? ანუ ჩუენ რაჲსა გუხედავთ ვითარცა თჳსითა ძალითა გინა ღმრთის მსახურებითამცა გუექმნა სლვაჲ მაგისი?“ (). ახლა კვლავ ნეტარ პავლესაც მოუსმინე, რომელიც ამბობს: „მომეცა მე საწერტელი ჴორცთაჲ-ანგელოზ სატან, რაჲთა დამქენჯნიდეს მე, რაჲთა არა აღვიმაღლო“ ().
მაგრამ, ამბობს, აქ საუბარია თავმდაბლობაზე. შორს ეს აზრი, ეს ასე არ არის: მას საწერტელი იმისთვის არ მისცემია, რომ თავმდაბალი ყოფილიყო, და არც მხოლოდ თავმდაბლობის გამო თქვა ეს, არამედ სხვა მიზეზთა გამოც. მაშ, იხილე, როგორ ამართლებს ღმერთი თავის განგებას: მას არ ეუბნება: „კმა არს შენდა მადლი ჩემი“ (), რათა არ ამაღლდე, არამედ რას ამბობს? ამბობს: „რამეთუ ძალი ჩემი უძლურებასა შინა სრულ იქმნების“ (). ამრიგად, ორი რამ ერთად ხდებოდა: მოვლენები ცხადად ჩნდებოდა და ყოველივე ღმერთს მიეწერებოდა. ამიტომაც სხვაგანაც ამბობდა: „გუაქუს ჩუენ საფასე ესე კეცის ჭურებითა“ (), ესე იგი, ვნებად და უძლურ სხეულებში. რისთვის? „რაჲთა გარდარეული იგი ძლიერებისაჲ იყოს ღმრთისაჲ და არა ჩუენგან“ ().
სხეულები ვნებადი რომ არ ყოფილიყო, ყველაფერი მათ მიეწერებოდა. სხვაგანაც ვხედავთ, რომ იგი ავადმყოფობის გამო წუხს; ეპაფროდიტეზე ამბობდა: „და ნანდჳლვე დასნეულდა ვიდრე სიკუდიდმდე; არამედ ღმერთმან შეიწყალა იგი“ (), და ასევე ბევრ სხვა რამესაც არ იცოდა, რაც სასარგებლო იყო მისთვისაც და მოწაფეებისთვისაც. ამბობს: „ხოლო ტროფიმე დაუტევე მელიტონს შინა უძლური“ (). მილეტი ეფესოსთან ახლოს მდებარეობს. მაშ, ეს მაშინ მოხდა, როცა იგი იუდეისკენ მიცურავდა, ანდა ვიტყვით, რომ ეს სხვა დროს იყო. რადგან რომში ყოფნის შემდეგ ის კვლავ ესპანეთში წავიდა; იქიდან კი ისევ ამ მხარეებში დაბრუნდა თუ არა, არ ვიცით. მაშასადამე, ვხედავთ, რომ იგი ყველასგან განმარტოებული იყო. ამბობს: „რამეთუ დიმა დამიტევა მე და შეიყუარა სოფელი ესე და წარვიდა თესალონიკედ, კრისტე - გალატიად, ტიტე - დალმატიად“ (); „ერასტოს დადგა კორინთეს შინა; ხოლო ტროფიმე დაუტევე მელიტონს შინა უძლური“ ().
„ისწრაფე ზამთრისა წინა მოსლვად“ (). „გიკითხვენ შენ ევვულოს და პუდის და ლინოს და კლავდია“ (). ამ ლინოსზე ზოგი გადმოგვცემს, რომ პეტრეს შემდეგ რომაელთა ეკლესიის მეორე ეპისკოპოსი გახდა. ამბობს: „და ლინოს და კლავდია“ (). ხედავ, როგორ იყვნენ ქალებიც რწმენის მიმართ ცეცხლოვანი და მხურვალენი? მაგალითად, პრისკილა, მაგალითად, თვით კლავდია, უკვე ჯვარცმულნი, უკვე საბრძოლველად დამდგარნი. და მართლაც, ამდენი მორწმუნე რომ იყო, რატომ მოიხსენიებს იგი სწორედ ამ დედაკაცებს? ცხადია, იმიტომ, რომ ისინი გონებით უკვე გასულიყვნენ ამქვეყნიურ საქმეებს მიღმა, უფრო მეტად ბრწყინავდნენ, რადგან ქალად ყოფნა ვერავის დააბრკოლებს.
რადგან ესეც ღვთის მადლის საქმეა, რომ ეს ბუნება მხოლოდ ცხოვრებისეულ საქმეებში ბრკოლდება, უფრო სწორად კი, არც იქ. ქალს ხომ მთელი წესრიგის მცირე ნაწილი როდი აქვს მიღებული, კერძოდ, სახლის მოვლა; მის გარეშე საზოგადოებრივი საქმენიც ვერასოდეს დადგებოდა. რადგან თუ სახლის საქმეები ხმაურითა და არეულობით აივსებოდა, მოქალაქეთა ყოველი კაცი სახლში იჯდებოდა, და ქალაქის საქმეებიც ცუდად წავიდოდა. ამგვარად, არც იმ საქმეებში აქვს ნაკლები წილი და არც სულიერ საქმეებში. რადგან შეუძლია, თუ მოისურვებს, ათასგზისაც მოკვდეს; მართლაც, ბევრმა ქალმა მოწამეობაც მიიღო; შეუძლია უმანკოება იღვაწოს, და მამაკაცებზე მეტადაც, რადგან მას ასეთი ალი არ აწუხებს; ასევე გამოაჩინოს კდემამოსილება და ღირსება, განწმენდა, რომლის შესახებაც ნათქვამია: „სიწმიდესა, რომლისა თჳნიერ ვერვინ იხილოს უფალი“ (), შეძლოს სიმდიდრის უგულებელყოფაც, თუ მოისურვებენ, და, მოკლედ, ყოველი სხვა სათნოებაც. ამბობს: „ისწრაფე ზამთრისა წინა მოსლვად“ (). როგორ აჩქარებს მას? და არსად ამბობს გულსატკენს; არ ამბობს: „ვიდრე მე აღვესრულები“, რათა არ დაამწუხროს, არამედ: „ზამთრისა წინა მოსლვად“ (), რათა არ შეფერხდე.
ამბობს: „გიკითხვენ შენ ევვულოს და პუდის და ლინოს და კლავდია და ძმანი ყოველნი“ (). მათ სახელებით არ მოიხსენიებს. ხედავ, რომ ისინი უფრო მხურვალენი იყვნენ? „უფალი იესუ ქრისტე სულისა შენისა თანა“ (). ამ ლოცვაზე უმჯობესი არაფერია. ნუ წუხხარ, ამბობს, რომ მე გშორდები; უფალი შენთანაა. და არ უთქვამს: „შენთანა“, არამედ: „სულისა შენისა თანა“. ორმაგია შეწევნა: სულის მადლისა და ღმერთისა, რომელიც მას ეხმარება. სხვაგვარადაც შეუძლებელია, ღმერთი ჩვენთან იყოს, თუ სულიერი მადლი არ არის; რადგან თუ მიტოვებულნი ვიქნებით, როგორ იქნება იგი ჩვენთან? „მადლი ჩუენ თანა“ (). „ამინ“ (). და უკვე თავისთვისაც ლოცულობს, ესე იგი, რათა მუდამ სათნონი ვიყოთ მისთვის, რათა ნიჭთან ერთად მადლიც გვქონდეს; რადგან როცა ეს მადლი არის, მწუხარე არაფერი იქნება. როგორც მეფის მხილველი და მის წინაშე მადლის მქონე კაცი ვერაფერ მწუხარეს გრძნობს, ასევე, თუნდაც მეგობრებმა დაგვტოვონ და თუნდაც რაიმე საშინელებაში ჩავვარდეთ, არაფერს ვიგრძნობთ, თუ ის მადლი იქნება და ჩვენ გარშემო გალავნად აღიმართება.
4.
მაგრამ ამიერიდან როგორ არის შესაძლებელი, რომ მადლი მოვიზიდოთ? იმით, რომ ვიქმოდეთ ღმერთისთვის საყვარელსა და ყოველივეში მას ვემორჩილებოდეთ. ან დიდ სახლებში იმ მსახურთ არ ვხედავთ მადლის მქონედ, რომლებიც საკუთარ საქმეებზე კი არ ზრუნავენ, არამედ ბატონების საქმეებს მთელი სულითა და გულმოდგინებით, არა მხოლოდ ბატონისგან იძულების გამო, არამედ გულმოდგინებითა და სიყვარულითაც, ყოველივეს კეთილად განაგებენ? როცა ყოველთვის მათ თვალწინ არიან, როცა სახლზე ტრიალებენ, როცა კერძო საქმეს არაფერს მისდევენ და არც შინაურებზე ზრუნავენ, არამედ, უფრო სწორად, საკუთარის ნაცვლად ბატონისას მიიჩნევენ? რადგან ვინც ბატონის საკუთარს თავისად აქცევს, ის ბატონის საკუთარს კი არ ხდის თავისად, არამედ თავის საკუთარს ბატონისად; ამის შემდეგ ბატონის საქმეებში მასავით ბრძანებს და მასავით ფლობს ძალაუფლებას. მრავალი მსახური უფრო მასაც კი ეშინია; და რასაც ეს იტყვის, იმასვე ამბობს ბატონიც; ამის შემდეგ ყველა მტერი შიშშია. თუ ყოფით საქმეებში ის, ვინც საკუთარს უგულებელყოფს და ბატონისას ირჩევს, სინამდვილეში თავისას კი არ უგულებელყოფს, არამედ უფრო დიდს აღწევს, რამდენად უფრო მეტად ასეა სულიერ საქმეებში? უგულებელყავი შენი და მიიღებ ღმრთისას; თვითონ მას ეს სურს.
უგულებელყავი მიწა და მიიტაცე ცათა სასუფეველი; იქ იცხოვრე და არა აქ; იქიდან იყავი საშიში და არა აქედან. თუ იქიდან იქნები საშიში, არა მხოლოდ ადამიანებისთვის, არამედ დემონებისთვისაც და თვით ეშმაკისთვისაც საშიში იქნები; ხოლო თუ შენი შიში აქაური ქონებიდან იქნება, მათთვის ადვილად საძულველი იქნები და ხშირად ადამიანებისთვისაც; რაც უნდა გამდიდრდე, მონურ საგნებში გამდიდრდები; ხოლო თუ ამათ უგულებელყოფ, სამეფო სახლში ბრწყინვალე იქნები. ასეთნი იყვნენ მოციქულები, რომლებმაც მონური სახლი და აქაური ქონება უგულებელყვეს. და იხილე, როგორ უბრძანებდნენ უფლისას. ამბობს: „ესა და ეს განთავისუფლდეს სნეულებისგან, სხვა კი დემონებისგან; შეკარი ის და გახსენი ეს“. ეს მიწაზე ხდებოდა, მაგრამ ისე აღესრულებოდა, როგორც ცათა შინა. რადგან ამბობს: „რაოდენი შეჰკრათ ქუეყანასა ზედა, კრულ იყოს იგი ცათა შინა“ ().
და მათ თავისზე უფრო დიდი ხელმწიფებაც მისცა. და რომ არ მომიტყუებია, მოისმინე, რას ამბობს თვითონ: „რომელსა ჰრწმენეს ჩემი, საქმესა რომელსა მე ვიქმ, მანცა ქმნეს და უფროჲსიღა ამისსა ქმნეს“ (). რატომღა? იმიტომ, რომ ამგვარადაც პატივი უფალზე გადადის. რადგან ჩვენს საქმეებშიც, როცა მსახურს დიდი რამ ძალუძს, უფრო მეტად ბატონი იწვევს გაკვირვებას. რადგან თუ მსახურს ამდენი შეუძლია, რამდენად უფრო მეტად ძალუძს მის მპყრობელს? ხოლო თუ ვინმე, ბატონის მსახურებას რომ მიატოვებს, თავის ცოლზე, შვილსა და მსახურზე ზრუნავს, გამდიდრება და იქ დაგროვება სურს, ან იპარავს, ან ბატონისას ანადგურებს, სწრაფად საკუთარ თავსაც ქონებასთან ერთად დაიღუპავს. ამიტომ, ეს მაგალითები რომ გვაქვს, გევედრებით: ნუ ვიზრუნებთ ჩვენსაზე, რათა საკუთარ თავზე ვიზრუნოთ; უგულებელვყოთ ისინი, რათა ისინი შევიძინოთ. თუ ჩვენ მათ უგულებელვყოფთ, თვითონ ის იზრუნებს მათზე; ხოლო თუ ჩვენ ვიზრუნებთ მათზე, ღმერთი მათ უგულებელყოფს.
ღმრთისაში ვიშრომოთ და არა ჩვენსაში, უფრო სწორად კი, სწორედ ჩვენსაში; რადგან მისი ჩვენია. არ ვამბობ ცას, არ ვამბობ მიწას, არ ვამბობ იმას, რაც სოფელშია; რადგან ესენი მისთვის უღირსია, ესენი მხოლოდ ჩვენი კი არ არის, არამედ ურწმუნოებისაც; მაშ რას ვამბობ მისად? დიდებასა და სასუფეველს; ესენი მისიც არის და მის მიერ ჩვენიც. როგორ? ამბობს: „უკუეთუ მის თანა მოვსწყდეთ, მის თანაცა ვცხონდეთ“ (); „უკუეთუ დავითმინოთ, მის თანა ვსუფევდეთ“ (). თანამკვიდრნი გავხდით და ძმებად ვიწოდებით. რატომ ჩავიყვანთ ჩვენ საკუთარ თავს ქვემოთ, როცა ის ზემოთ და თავისკენ მიგვიზიდავს? როდემდე ვიქნებით მწირნი, როდემდე ღატაკნი? ცა წინ გვიდევს და ჩვენ მიწის გარშემო ვტრიალებთ?
ცათა სასუფეველია წინ და ჩვენ აქაურ სიღატაკეს ვირჩევთ? უკვდავი სიცოცხლეა წინ და ჩვენ ხეებსა, ქვებსა და ყანებზე ვიხარჯებით? გახდი მდიდარი; ამას მეც მსურს; მოიხვეჭე და მიიტაცე; აქ საყვედური არ არის; აქ ბრალია, თუ არ მოიხვეჭ, აქ ბრალდებაა, თუ არ მიიტაცებ. მაშ რა არის ეს? ამბობს: „სასუფეველი ცათაჲ იიძულების; და რომელნი აიძულებდენ, მათ მიიტაცონ იგი“ (). იქ იყავი ძალისმხმეველი, იქ იყავი მიმტაცებელი; მისატაცებელი არ მცირდება. რადგან არც სათნოება იყოფა, არც ღვთისმოსაობა მცირდება და არც ცათა სასუფეველი. მაშინ იზრდება სათნოება, როცა მას მიიტაცებ; მაშინ მცირდება სხეულებრივი საგნები, როცა მათ მიიტაცებ; და ეს იქიდან ცხადია. იყოს ქალაქში ათი ათასი კაცი; თუ ისინი ყველანი მიიტაცებენ სათნოებასა და სიმართლეს, მას გაამრავლებენ, რადგან ათი ათასში მართალნი ხდებიან; ხოლო თუ არ მიიტაცებენ, შეამცირებენ, რადგან იგი არსად გამოჩნდება.
5.
ხედავ, რომ სიკეთენი მიტაცებით უფრო მეტად მრავლდება, ესენი კი მიტაცებით უფრო მეტად მცირდება? ამიტომ ნუ მივეჯაჭვებით სიღარიბეს, არამედ სიმდიდრე ავირჩიოთ. ღვთის სიმდიდრე ის არის, რომ მრავალი იყოს სასუფევლით მოსარგებლე. ამბობს: „რომელი განამდიდრებს ყოველთა, რომელნი ხადიან მას.“ () გაზარდე მისი ქონება; გაზრდი კი, თუ მოიტაცებ, თუ მეტის მოპოვებას ეცდები, თუ ძალას იხმარ. ნამდვილად საჭიროა ძალისხმევა. რატომღა? იმიტომ, რომ მრავალია დამაბრკოლებელი: ცოლები, შვილები, საზრუნავები, ამქვეყნიური საქმეები, მათთან ერთად დემონები და თვით დემონთა წინამძღოლი, ეშმაკი. ამიტომ საჭიროა ძალისხმევა, საჭიროა მოთმინება. ძალისხმევის მქონე ტკივილებსა და შრომაშია.
როგორ? ყველაფერს ითმენს და აუცილებლობის წინაშე მტკიცედ დგას. როგორ? თითქმის შეუძლებელსაც კი ხელს ჰკიდებს. ამრიგად, თუ ძალისმხმეველნი ასეთები არიან, ჩვენ კი შესაძლებელსაც არ ვეჭიდებით, როდის მივაღწევთ? როდის ვისარგებლებთ იმით, რისკენაც ვისწრაფვით? ამბობს: „და რომელნი აიძულებდენ, მათ მიიტაცონ იგი.“ () საჭიროა ძალისხმევაც და მიტაცებაც; რადგან იგი უბრალოდ არ დევს წინ და არც მზამზარეულად არის. მტაცებელი მუდამ ფხიზლობს, გამოფხიზლებულია, ზრუნავს და წუხს, რათა დროულად დაესხას თავს მიტაცებას. განა ვერ ხედავთ ომებში, რომ ვისაც მიტაცება სურს, მთელი ღამის განმავლობაში ფხიზლობს?
მთელი ღამის განმავლობაში შეიარაღებულია? ამრიგად, თუ ყოფითის მიმტაცებელნი ღამითაც ფხიზლობენ და იარაღდებიან, ჩვენ, რომელთაც ამაზე მეტ მოშურნეობას საჭირო სულიერთა მიტაცება გვსურს, როგორ გვძინავს და ვხვრინავთ დღისითაც, და მუდამ უიარაღოდ და შიშვლად ვრჩებით? რადგან ცოდვებში მცხოვრები უიარაღო და შიშველია, ისევე როგორც სიმართლეში მყოფი შეიარაღებულია. ჩვენ თავს მოწყალებით არ ვიმაგრებთ, ჩვენთვის ანთებულ ლამპრებს არ ვამზადებთ, სულიერი იარაღებით არ ვიმაგრებით, იქ მიმყვან გზას არ ვსწავლობთ, არ ვფხიზლობთ, არ ვართ გამოფხიზლებულნი; ამიტომ ვერაფერს მოვიტაცებთ. თუ ვინმეს სამეფოზე თავდასხმა სურდეს, განა უწინ ათასგვარ სიკვდილს არ უდებს თავის თავს წინ? განა გამაგრებული და საომარი ხელოვნების შესწავლილი არ იქნება? განა ყოველივეს ამისთვის არ აკეთებს და ასე არ მიემართება თავდასხმისკენ? მაგრამ ჩვენ ასე არ ვიქცევით, არამედ მძინარენი გვსურს მიტაცება; ამიტომაც სწორედ ამის გამო ცარიელი ხელებით მივდივართ. განა ვერ ხედავ მტაცებლებს, როგორ გარბიან, როგორ მიირბენენ, როგორ აპობენ ყველაფერს? სირბილია საჭირო; რადგან ეშმაკი მაშინვე გამოგედევნება და წინ მდგომებს უბრძანებს, შეგაკავონ.
მაგრამ თუ ძლიერი იქნები, თუ გამოფხიზლებული იქნები, ერთს წიხლს ჰკრავ, მეორეს უკუაგდებ, ყველას ფრინველივით გაექცევი; და შემდეგ აქედანაც წახვალ, მოედანსაც გადალახავ და დიდ ხმაურსაც, რაც არის ეს ცხოვრება, და ამათზე მაღლა მყოფთ მიაღწევ, რაც არის მომავალი საუკუნე. რადგან როგორც უდაბნოში, იქ არც ხმაურია, არც შემაწუხებელი და არც შემკავებელი. მოიტაცე? მიტაცების შემდეგ მცირე დაძაბულობაც საჭიროა, რათა აღებული არ წაგვერთვას; თუ ვირბენთ, თუ თვალწინ მდებარეთაგან არაფერს შევხედავთ, თუ სხვა არაფერზე ვიზრუნებთ, არამედ მხოლოდ იმაზე, რომ დამაბრკოლებლებს გავუსხლტეთ, შევძლებთ მიტაცებულის უსაფრთხოდ შენარჩუნებას. უმანკოება მოიტაცე? ნუ დარჩები, გაიქეცი, ეშმაკისგან შორს გახდი; თუ დაინახავს, რომ ვეღარ შეუძლია დაგეწიოს, აღარ გამოგედევნება. ასევე ჩვენც, როცა რაიმეს მიმტაცებლებს ვეღარ ვხედავთ, ძალაგამოლეულებივით, არც თვითონ მივდევთ და არც სხვებს მოვუწოდებთ, შეაკავონ, არამედ წასულებს ვუშვებთ, დარჩნენ. ასევე შენც დასაწყისშივე ძლიერად გაიქეცი. როცა ეშმაკისგან შორს აღმოჩნდები, შემდეგ ვეღარც კი ეცდება, არამედ უსაფრთხოდ იქნები და უშიშრად ისარგებლებ გამოუთქმელი სიკეთეებით, რომლებსაც ყველამ მივაღწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.