„შენდამი აღვიხილენ თუალნი ჩემნი, რომელი დამკჳდრებულ ხარ ცათა შინა.“ ().
1. ზეცისკენ მზერა და წყალობის ვედრება
ხედავ, როგორ ბრწყინავს ყველგან ტყვეობის სარგებელი? ისინი, ვინც ყოველთვის ამქვეყნიურ საქმეებზე იყვნენ მიჯაჭვულნი და ენდობოდნენ ასურელებსა და ეგვიპტელებს, გალავანთა გარემოცვასა და ქონების სიმრავლეს, ყოველივე ამას მოსწყდნენ და უძლეველ ხელს შეაფარეს თავი. იმ სასოებას ეკიდებიან, მაღალ აზრს იძენენ და, მიწიერებისგანაც და ტაძრის საქმეებით დაკავებისგანაც გათავისუფლებულნი, რადგან მათი ტაძარი დაანგრიეს, ამიერიდან ღმერთს ზეციდან მოუხმობენ. ზეცაში დამკვიდრებულად კი იგი ითქმის არა იმიტომ, თითქოს ადგილით იყოს შემოფარგლული — შორს იყოს ასეთი რამ, რადგან თავად აღავსებს ყოველივეს, — არამედ უფრო იმ აზრით, რომ ზეციურ ძალებში განისვენებს; ვინაიდან ადამიანებშიც ითქმის, რომ მკვიდრობს: „დავიმკჳდრო და ვიქცეოდი მათ შორის“ (). ამრიგად, ბარბაროსთა ქვეყანაში მოხვედრისას არამცირე სწავლებანი მიიღეს: როგორც ყოველივე ამქვეყნიურისგან განშორება, ისე ის ცხადი ცოდნა, რომ ღმერთი, სადაც კი მოუხმობენ, ადვილად შეისმენს. რადგან ახალი ცხოვრების წესის სხივი უკვე ამობრწყინებას აპირებდა, წინასწარმეტყველი მომავლის წინასწარ გახმიანებას იწყებს და ადგილებზე მიბმულ წესს ნელ-ნელა, შეფარვითა და მინიშნებებით, აუქმებს: „აჰა, ესერა, ვითარცა თუალნი მონათანი, ჴელთა მიმართ უფალთა მათთასა და ვითარცა თუალნი მჴევალისანი, ჴელთა მიმართ დედოფლისა თჳსისათა, ეგრეთცა თუალნი ჩემნი, უფლისა მიმართ, ღმრთისა ჩუენისა, ვიდრემდის შემიწყალნეს ჩუენ.“ (). აქ კვლავ იხილე ღვთისმოშიშების გამძაფრება: ისინი მცირე ხნით კი არ სასოებენ, არამედ განუწყვეტლივ არიან მიჯაჭვულნი და თვალმოუშორებლად მოელიან.
ამიტომაც მოიტანეს ეს მაგალითი და სწორედ იმას მიანიშნებდნენ, რომ მათ არსაიდან აქვთ სხვა შეწევნისა თუ მხარდაჭერის სასოება და სხვას არაფერს შეჰყურებენ. მხევალსა და მონასაც ხომ საზრდოს, სამოსლისა და დანარჩენი ცხოვრების ერთი საყრდენი აქვთ — ბატონებისკენ ყურება; ისინი არ შორდებიან, არამედ რჩებიან, ვიდრე მიიღებენ, ხოლო როცა მიიღებენ, მადლიერება იციან. ეს არის მათი მუდმივი საქმე. ამრიგად, წინასწარმეტყველს სურდა ეჩვენებინა, რომ ისინი ღმერთისკენ იხედებიან, ამას მუდმივად აკეთებენ, სხვა სასოება არ გააჩნიათ, იმ შეწევნის მოლოდინს არიან მიჯაჭვულნი და მათი ყოველივე ღმერთს ეკუთვნის; ამიტომ ახსენა მხევალი და მონები. შეხედე, როგორ გახდნენ ახლა უბედურების შედეგად უკეთესნი ისინი, ვისაც ადრე ღმერთისკენ სირბილს შეაგონებდნენ, მაგრამ ისინი ზიზღითა და მოდუნებით იხევდნენ უკან: მისგან განშორება აღარ სურთ, არამედ რჩებიან, მსახურებენ და მისგანვე ითხოვენ ყოველივეს: „ვიდრემდის შემიწყალნეს ჩუენ“ (). არ უთქვამს: „ვიდრე საზღაურს მოგვცემდეს“, არც: „ვიდრე ჯილდოს მოგვაგებდეს“, არამედ: „ვიდრემდის შემიწყალნეს“ (). ამიტომ შენც განუწყვეტლივ დარჩი: მიიღებ თუ არ მიიღებ; თუნდაც არ მიიღო, ნუ განეშორები, და აუცილებლად მიიღებ. რადგან თუ ის სასტიკი მსაჯული ქვრივის დაჟინებულმა მისვლამ მოალბო (), შენ რა გამართლება გექნება, ასე სწრაფად რომ განდგები, მოწყინებას ეძლევი და დუნდები? ნუთუ ვერ ხედავ, როგორ არიან მხევლები თავიანთ ქალბატონებს მიჯაჭვულნი და არც გონებას, არც თვალს არ უშვებენ გარეთ სახეტიალოდ? შენც ასე მოიქეცი: მხოლოდ ღმერთს მიჰყევი, ყოველივე სხვა მიატოვე, მისი გახდი და აუცილებლად მიიღებ იმას, რასაც სასარგებლოდ ითხოვ.
„მიწყალენ ჩუენ, უფალო, მიწყალენ ჩუენ, რამეთუ მრავლითა აღვივსენით ჩუენ შეურაცხებითა.“ (). „უფროჲსად აღივსო სული ჩუენი“ (). ხედავ შემუსვრილ გონებას? წყალობით ხსნას ითხოვენ; თანაც არა ისე, თითქოს წყალობა ღირსებით ეკუთვნოდეთ, არამედ იმიტომ, რომ დიდი სასჯელი მოიხადეს, როგორც დანიელიც ამბობს: „შევმცირდით უფროს ყოველთა ნათესავთა“ (). ამასვე ამბობენ ისინიც თავიანთ ვედრებაში: უკიდურესი უბედურება გადავიტანეთ; სამშობლოსა და თავისუფლებას მოვწყდით; ბარბაროსთა მონები გავხდით; მუდამ შეურაცხყოფაში ვიყავით; შიმშილით, ტანჯვითა და წყურვილით დავიქანცეთ; ნაფურთხნი და გათელილნი მთელი დრო ასე გავატარეთ; ამიტომ მოგვიტევე და შეგვიწყალე. რას ნიშნავს „უფროჲსად აღივსო სული ჩუენი“ ()? თვით ჩვენი სულიც, ამბობს, დაუძლურდა და ბოროტებათა სიდიდით დაშრა. ბევრია ისეთი, ვინც საშინელებებს იტანს, მაგრამ კეთილშობილურად უძლებს. ჩვენ კი, ამბობს, ესეც დავკარგეთ: ტანჯვისას ვწუხვართ და ვიმუსრებით. რადგან პატივებით ჯეროვნად არ ისარგებლეს, ღმერთი მათ საპირისპირო მდგომარეობებით ასწორებს, და ყველგან შეიძლება დავინახოთ, რომ იგი სწორედ ამას აკეთებს. ასე ადამიც, რადგან სამოთხეში დამკვიდრება სასარგებლოდ არ გამოიყენა, ღმერთმა განდევნით გამოასწორა; ხოლო ქალი, რომელიც თანასწორმა პატივმა უარესად აქცია, მონობითა და მორჩილებით უკეთესი გახადა. ასევე თვით ამ იუდეველებსაც, რომლებიც თავისუფლებითა და საკუთარ ქვეყანაში უსაფრთხოებით გაუარესდნენ, განდგნენ და თავშეუკავებელნი გახდნენ, ღმერთი საპირისპირო მდგომარეობებით ასწორებს.
წყალობის მოპოვებას ევედრებიან და ღმერთს ეუბნებიან: „უფროჲსად აღივსო სული ჩუენი ყუედრებითა მდიდართაჲთა და შეურაცხებითა ამპარტავანთაჲთა.“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მრავალით გაძღა ჩვენი სული: კეთილდღეობაში მყოფთა მხრიდან ყვედრებითა და ამპარტავანთა მხრიდან დამცირებით.“ სხვა: „ზვიადთა დაცინვისა.“ სხვა: „კეთილდღეობაში მყოფთა მხრიდან დამცირებისა.“ ესენი ერთსა და იმავე აზრს გამოხატავენ, რადგან თავიანთ ტანჯვას გოდებენ სიტყვებით: „გაძღა ჩვენი სული დამამცირებელთაგან“; ხოლო სამოცდაათნი სხვას ამბობენ: დაე, ეს ყველაფერი მათზე გადავიდეს, თვითონვე იგემონ ის, რაც თავად ჩაიდინეს, და დაე, დაიმდაბლოს მათი ქედმაღლობა და ამპარტავნული გაბერვა. ეს კი ხშირადაც შეიძლება იხილოს კაცმა; ღმერთი ხომ ჩვეულად სწორედ ამას აკეთებს: დიდად ქედმაღლებს აოკებს და ამპარტავნულად აფუებულებს ამდაბლებს, რათა ისინი ბოროტებისკენ მიმავალი გზისგან გათავისუფლდნენ. რადგან არაფერია ამპარტავნობაზე უარესი. ამიტომ არის განსაცდელები და ჭირი, მოკვდავი სხეული და ცხოვრების მრავალი გარემოება; ამიტომ არის ტანჯვები და სნეულებები, რათა უთვალავი ლაგამი ედოს სულს, რომელიც ადვილად აღზევდება და ამპარტავნულ გაბერვამდე მაღლდება. ნუ შეშფოთდები, საყვარელო, როცა გამოიცდები, არამედ გაიხსენე წინასწარმეტყველი, რომელიც ამბობს: „კეთილ არს ჩემდა, რამეთუ დამამდაბლე, რათა ვისწავლნე მე სიმართლენი შენნი.“ (); უბედურება წამლად მიიღე, განსაცდელი სათანადოდ გამოიყენე და უფრო დიდი შვების მიღებას შეძლებ. მისი ღირსნი ყველანი გავხდეთ ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.