„უფალო, არა ამაღლდა გული ჩემი, არცა განსცხრებოდეს თუალნი ჩემნი; არა ვიდოდე მე მდიდართა თანა, არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა,“ ().
1. თავმდაბლობა და უფალზე დამყარებული სასოება
სხვა თარგმანი: „არცა ამაღლებულან“ ()1. „არა ვიდოდე მე მდიდართა თანა, არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა“ (). სხვა თარგმანი: „განდიდებათა შორის“ ()2. სხვა თარგმანი: „დიდებულებებში, არც ჩემზე აღმატებულებში“ ()3. რას ნიშნავს ეს? პავლე, როცა აუცილებლობაც არსებობდა, საკუთარი თავის ქებას უგუნურებად უწოდებს; ამიტომაც დაურთო და თქვა: „ვიქმენ უგუნურ სიქადულისათჳს. რამეთუ თქუენ მაიძულეთ მე“ (). მაშ, როგორ არ იცოდა ეს წინასწარმეტყველმა და ახლა თავს იქებს არა ორის, სამის ან ათის წინაშე, არამედ მთელი ქვეყნიერების წინაშე, და ქადილით ამბობს: თავმდაბალი ვარ და ზომიერი, მეტად თავმდაბალი და უბრალოო? რადგან ამას ნიშნავს: „ვითარცა ყრმა, განყენებული სძისაგან დედისა თჳსისა“ (). მაშ, რის გამო აკეთებს ამას?
იმიტომ, რომ ეს საქმე ყველგან აკრძალული არ არის; ზოგჯერ აუცილებელიცაა, უფრო კი ისეთიც არის, როცა არა ქადილით, არამედ სწორედ არქადილით ვხდებით უგუნურნი. ამიტომაც პავლე ამბობს: „რომელი-იგი იქადოდის, უფლისა მიერ იქადოდის“ (). რადგან ვინც ჯვრის გამო არ იქადის, ყველაზე უგუნურიცაა და ყველაზე ურჯულოც; ვინც რწმენის გამო არ იქადის, ყველაზე საწყალობელია; ხოლო ვინც ამათ გამო არ იქადის და კადნიერებით არ აღიარებს, იგი უთუოდ დაიღუპება. ამიტომაც მოციქული გაბედულად ამბობდა: „ხოლო ჩემდა ნუ იყოფინ სიქადულ, გარნა ჯუარითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა“ (). და კვლავ: „ნუ იქადინ მდიდარი სიმდიდრესა ზედა თჳსსა“ (), ნურც ბრძენი „სიბრძნისა მიერ თჳსისა“ (), არამედ „ამას ზედა იქადოდენ მოქადული გულისხმის-ყოფასა და ცნობასა ჩემსა“ (). მაშ, როდის არის ქადილი ბოროტი? როცა ამას ფარისეველივით ვაკეთებთ. და რატომ თქვა, ამბობს, პავლემ: „ვიქმენ უგუნურ სიქადულისათჳს. რამეთუ თქუენ მაიძულეთ მე“ ()? იმიტომ, რომ იგი თავისი ცხოვრებისა და მოქალაქობის წარმატებებს ჰყვებოდა, რომელთა გამოტანა საჭირო არ იყო, თუ აუცილებლობა არ არსებობდა.
სხვაგან კი ამბობს: „ხოლო უკუეთუ მინდეს სიქადულის, არა ვიყო უგუნურ, რამეთუ ჭეშმარიტი ვთქუა“ (). ამგვარად, ვინც ჭეშმარიტს ამბობს, როცა ამას დრო მოითხოვს, უგუნური არ არის. ამიტომ არც წინასწარმეტყველია უგუნური, როცა იქადის, რადგან ისიც ჭეშმარიტს ამბობდა. მაგრამ რა არის მიზეზი, რომლის გამოც მან სიტყვა აქამდე მოიყვანა? იმისთვის, რომ მსმენელები ესწავლებინა: ბოროტებათაგან განთავისუფლების შემდეგ უგუნურებაში აღარ დაბრუნებულიყვნენ, ბორკილისგან გათავისუფლებულნი კვლავ არ გამხტარიყვნენ და სხვა ტყვეობის აუცილებლობაში არ ჩავარდნილიყვნენ. სწორედ ამიტომ, საკუთარი ამბების თხრობისას მსმენელს ასწორებს: არ ამბობს, ავმაღლდი კი, მაგრამ ვნება შევაკავე, არამედ რას ამბობს? „არა ამაღლდა გული ჩემი“ (), ესე იგი, ბოროტება ჩემს სულსაც კი არ შეხებია. რადგან მისი გონება თითქოს უტალღო ნავსაყუდელი იყო: არ იღებდა იმ სნეულების ტალღებს, რომელიც ყოველგვარი ბოროტების მიზეზია და უკიდურესი ურჯულოების ფესვი. რას ნიშნავს მისი ნათქვამი: „უფალო, არა ამაღლდა გული ჩემი, არცა განსცხრებოდეს თუალნი ჩემნი“ ()?
არ ავწიე, ამბობს, წარბები და არც კისერი ავიმართე. რადგან ვნების შიგნითა წყაროდან გადმომჩქეფარე სნეულება სხეულსაც შინაგან ანთებას ამსგავსებს. „არა ვიდოდე მე მდიდართა თანა, არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა“ (). რას ნიშნავს: „დიდებში“? გაბღენძილ კაცებთან, მდიდრებთან, მკვეხარებთან და ამპარტავნებთან. ხედავ თავმდაბლობის სიზუსტეს? არა მხოლოდ თვითონ იყო ამ სნეულების გარეთ, არამედ ასე ანთებულებსაც გაურბოდა და ასეთთა კრებულებსაც შორდებოდა მკვეხარობისადმი დიდი სიძულვილის გამო. რადგან ამ მანკიერებისადმი ზიზღით იყო განწყობილი, არა მხოლოდ მას შორდებოდა და არა მხოლოდ გონების ადგილს მისთვის მიუვალს ხდიდა, არამედ მის მიმდევრებსაც დიდი მანძილიდან გაურბოდა, რათა იქიდანაც არ მიეღო რაიმე ხრწნა. და ეს მცირე წარმატება არ არის: გაბღენძილთაგან გაქცევა, მკვეხართა მოძულება, მათი უკუგდება და შეძაგება; ეს სათნოებისთვის უდიდესი სიმტკიცეა და თავმდაბლობის უდიდესი მცველი.
„არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა“ (). სხვა თარგმანი: „არც ჩემზე აღმატებულებში“ ()4. „თუ თავმდაბლად არ ვაზროვნებდი, არამედ ავამაღლე გული ჩემი, ვითარცა ძუძუსაგან განყენებული ყრმა დედის მიმართ, ასეთივე მისაგებლები მოვიდეს ჩემს სულზე“ ()5. სხვა თარგმანი: „ასე მიეგოს ჩემს სულს“ ()6. ნათქვამი ჰიპერბატონის წესითაა, ანუ ასე: თუ არ ვიყავი თავმდაბალი, როგორც ძუძუსგან განყენებული ყრმა დედის მიმართ, არამედ გული ავიმაღლე, ასე მიეგოს ჩემს სულს. რასაც ამბობს, ეს არის: არა მხოლოდ მანკიერებისგან ხალასი ვიყავი, ანუ მკვეხარობისგან, და არა მხოლოდ მის მქონეთაგან უცხო, არამედ მის საწინააღმდეგო სათნოებაც უხვად მივიღე: თავმდაბლობა, ზომიერება და შემუსვრილობა. ეს სწორედ ისაა, რაც ქრისტემ მოწაფეებს უბრძანა, როცა თქვა: „უკუეთუ არა მოიქცეთ და იქმნნეთ, ვითარცა ყრმანი, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა“ (). ასეთი თავმდაბლობა შევიძინე, ამბობს, როგორც ძუძუმწოვარ ყრმას აქვს. რადგან როგორც იგი დედას ეჭიდება, დამდაბლებულია, ყოველგვარი მკვეხარობისაგან სუფთაა და უბრალოებითა და სიმარტივით ცხოვრობს, ასევე ვიყავი მეც ღმერთის მიმართ, მუდამ მასზე ჩაჭიდებული.
მაგრამ განყენებული ყრმა უბრალოდ არ უხსენებია; მას სურდა წარმოეჩინა ჭირი, შევიწროება, ტკივილი და ბოროტებათა სიდიდე. ამიტომ, როგორც ყრმა, რომელიც ახლახან ძუძუს მოსწყვიტეს, ამის შემდეგაც არ შორდება დედას, არამედ ტკივილით, მოთქმით, შეწუხებით, მოუსვენრობითა და ტირილით მაინც მშობელს ეჭიდება და არ განეშორებოდა, ასევე მეც, ამბობს, ჭირში, შევიწროებაში და მრავალ უბედურებაში მყოფი ღმერთს ვეჭიდებოდი. ხოლო თუ ასე არ ვიყავი, მიეგოს, ამბობს, ჩემს სულს, ესე იგი, უკიდურესი სასჯელი მივიღო. „ესევდინ ისრაჱლი უფალსა ამიერითგან და უკუნისამდე“ (). ხედავ, რაც თავიდან ვთქვი: რწმენისა და დოგმატების საკითხებში, მიზეზიც რომ არ იყოს, განუწყვეტლივ უნდა იქადოს კაცმა და ვინც არ იქადის, დაღუპულია; ხოლო ცხოვრების წარმატებათა შესახებ, როცა დრო მოუწოდებს, ქადილს არასოდეს უნდა გაექცეს. და როგორი დრო? მრავალი და სხვადასხვაგვარი; მათგან ერთ-ერთია მსმენელის სწავლება. ეს იცოდა წინასწარმეტყველმაც და აჩვენებდა, რომ ამის გამო ამბობს თავის წარმატებებს, რათა მსმენელი იმავე მოშურნეობისკენ მიიზიდოს; ამიტომ დაურთო და თქვა: „ესევდინ ისრაჱლი უფალსა ამიერითგან და უკუნისამდე“ (). თუნდაც უბედურებანი იყოს, ამბობს, თუნდაც გულგატეხილობანი, ომები, ტყვეობები ან მოულოდნელ საშინელებათაგან რაიმე მოგადგეს, შენ ღმერთისადმი სასოებასა და იმ მოლოდინს ჩაეჭიდე, და უთუოდ მიაღწევ კეთილ დასასრულს, რადგან ღმერთი ამ კეთილი სასოებისათვის საშინელებათაგან განთავისუფლებით მოგაგებს.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩