„უფალო, არა ამაღლდა გული ჩემი, არცა განსცხრებოდეს თუალნი ჩემნი; არა ვიდოდე მე მდიდართა თანა, არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა,“ ().
1. თავმდაბლობა და უფალზე დამყარებული სასოება
სხვა თარგმანი: „არცა ამაღლებულან“ ()1. „არა ვიდოდე მე მდიდართა თანა, არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა“ (). სხვა თარგმანი: „დიდებულებათა შორის“ ()2. სხვა თარგმანი: „დიდებულებათა შორის და არც ჩემზე აღმატებულთა შორის“ ()3. რას ნიშნავს ეს? პავლე, როცა აუცილებლობაც არსებობდა, საკუთარი თავის ქებას უგუნურებად უწოდებს; ამიტომაც დაურთო და თქვა: „ვიქმენ უგუნურ სიქადულისათჳს. რამეთუ თქუენ მაიძულეთ მე“ (). მაშ, როგორ ვერ უწყოდა ეს წინასწარმეტყველმა და ახლა როგორ იქადის არა ორის, სამის ან ათის წინაშე, არამედ მთელი ქვეყნიერების წინაშე, როცა ამბობს: „თავმდაბალი ვარ და ზომიერი, მეტისმეტად თავმდაბალი და უბრალო“? რადგან ამას ნიშნავს: „ვითარცა ყრმა, განყენებული სძისაგან დედისა თჳსისა“ (). მაშ, რის გამო იქცევა ასე?
იმიტომ, რომ ეს საქმე ყველგან აკრძალული არ არის; ზოგჯერ აუცილებელიცაა. უფრო სწორად, არის ისეთი შემთხვევაც, როცა ქადილით კი არა, ქადილისგან თავის შეკავებით ვხდებით უგუნურნი. ამიტომაც პავლე ამბობს: „რომელი-იგი იქადოდის, უფლისა მიერ იქადოდის“ (). რადგან ვინც ჯვრით არ იქადის, ყველაზე უგუნურიცაა და ყველაზე ურჯულოც; ვინც რწმენით არ იქადის, ყველაზე საბრალოა; ხოლო ვინც ამ ყოველივეთი არ იქადის და კადნიერებით არ აღიარებს, იგი უთუოდ დაიღუპება. ამიტომაც მოციქული გაბედულად ამბობდა: „ხოლო ჩემდა ნუ იყოფინ სიქადულ, გარნა ჯუარითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა“ (). და კვლავ: „ნუ იქადინ მდიდარი სიმდიდრესა ზედა თჳსსა“ (), ნურც ბრძენი „სიბრძნისა მიერ თჳსისა“ (), არამედ „ამას ზედა იქადოდენ მოქადული გულისხმის-ყოფასა და ცნობასა ჩემსა“ (). მაშ, როდის არის ქადილი ბოროტი? როცა ამას ფარისეველივით ვაკეთებთ. და რატომ, — ამბობს იგი, — თქვა პავლემ: „ვიქმენ უგუნურ სიქადულისათჳს. რამეთუ თქუენ მაიძულეთ მე“ ()? იმიტომ, რომ იგი თავის სათნო ღვაწლებზე ჰყვებოდა — იმაზე, რაც მის ცხოვრებასა და ცხოვრების წესს ეხებოდა; ამის წინ წამოწევა კი საჭირო არ იყო, როცა აუცილებლობა არ არსებობდა.
სხვაგან კი ამბობს: „ხოლო უკუეთუ მინდეს სიქადულის, არა ვიყო უგუნურ, რამეთუ ჭეშმარიტი ვთქუა“ (). ამგვარად, ვინც ჭეშმარიტს ამბობს, როცა ამას დრო მოითხოვს, უგუნური არ არის. ამიტომ არც წინასწარმეტყველია უგუნური, როცა იქადის, რადგან ისიც ჭეშმარიტს ამბობდა. მაგრამ რა არის მიზეზი, რომლის გამოც მან სიტყვა ამ საკითხამდე მიიყვანა? იმისთვის, რომ მსმენელები ესწავლებინა: ბოროტებათაგან გათავისუფლების შემდეგ კვლავ უგუნურებაში არ დაბრუნებულიყვნენ, ბორკილისგან გათავისუფლებულნი ისევ არ განდგომოდნენ და სხვა ტყვეობის იძულების ქვეშ არ აღმოჩენილიყვნენ. სწორედ ამიტომ, საკუთარ საქმეებზე საუბრისას მსმენელს გამოასწორებს: არ ამბობს, „ავმაღლდი, მაგრამ ვნება დავიოკე“, არამედ რას ამბობს? „არა ამაღლდა გული ჩემი“ (), ესე იგი, ბოროტება ჩემს სულსაც კი არ შეხებია. რადგან მისი გონება თითქოს უტალღო ნავსაყუდელი იყო: არ იღებდა იმ სნეულების ტალღებს, რომელიც ყოველგვარი ბოროტების მიზეზია და უკიდურესი ურჯულოების ფესვი. რას ნიშნავს მისი ნათქვამი: „უფალო, არა ამაღლდა გული ჩემი, არცა განსცხრებოდეს თუალნი ჩემნი“ ()?
„წარბები არ ამიწევია, — ამბობს იგი, — და არც კისერი გამომიჭიმავს“. რადგან ვნების შინაგანი წყაროდან გადმომჩქეფარე სენი სხეულსაც შინაგანი ანთების სახეს აძლევს. „არა ვიდოდე მე მდიდართა თანა, არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა“ (). რას ნიშნავს: „დიდებში“? გადიდგულებულ ადამიანებთან, მდიდრებთან, მკვეხარებთან და ამპარტავნებთან. ხედავ თავმდაბლობის სიზუსტეს? ის არა მხოლოდ თვითონ იყო ამ სენისგან შორს, არამედ ასე ანთებულებსაც გაურბოდა და ასეთ ადამიანთა შეკრებებსაც შორდებოდა მკვეხარობისადმი დიდი სიძულვილის გამო. რადგან ამ ბოროტებისადმი ზიზღი ჰქონდა, არა მხოლოდ მას შორდებოდა და არა მხოლოდ თავის გონებას ხდიდა მისთვის მიუვალ ადგილად; არამედ მის მიმდევრებსაც დიდი მანძილიდან გაურბოდა, რათა იქიდანაც არ მიეღო რაიმე ზიანი. და ეს მცირე სათნო ღვაწლი როდია: გადიდგულებულთაგან გაქცევა, მკვეხართა მოძულება, მათგან უკუქცევა და მათი შეძაგება; ეს სათნოების უდიდესი სიმტკიცეა და თავმდაბლობის უდიდესი დაცვა.
„არცა უსაკჳრველესთა ჩემთა თანა“ (). სხვა თარგმანი: „არც ჩემზე აღმატებულთა შორის“ ()4. „თუ თავმდაბალი არ ვიყავი, არამედ ავამაღლე გული ჩემი, ვითარცა ძუძუსაგან განყენებული ყრმა დედის მიმართ, ასეთივე მისაგებელი მოეწიოს ჩემს სულს“ ()5. სხვა თარგმანი: „ასე მიეგოს ჩემს სულს“ ()6. ნათქვამი გადანაცვლებული წყობითაა, ანუ ასე: თუ თავმდაბალი არ ვიყავი, როგორც დედასთან მყოფი ძუძუსგან განყენებული ყრმა, არამედ გული ავიმაღლე, ასე მიეგოს ჩემს სულს. მისი ნათქვამი ასეთია: არა მხოლოდ ბოროტებისგან სუფთა ვიყავი — მკვეხარობას ვგულისხმობ — და არა მხოლოდ მის მქონე ადამიანებს ვიყავი განშორებული, არამედ მის საწინააღმდეგო სათნოებაც დიდი სიუხვით მივიღე: თავმდაბლობა, ზომიერება და სულით შემუსვრილობა. ეს სწორედ ისაა, რაც ქრისტემ მოწაფეებს უბრძანა, როცა თქვა: „უკუეთუ არა მოიქცეთ და იქმნნეთ, ვითარცა ყრმანი, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა“ (). ასეთი თავმდაბლობა შევიძინე, — ამბობს იგი, — როგორიც ძუძუთა ყრმას აქვს. რადგან როგორც ის ბავშვი დედას ეჭიდება, დამდაბლებულია, ყოველგვარი მკვეხარობისაგან სუფთაა და უბრალოებითა და სიმარტივით ცხოვრობს, ასევე ვიყავი მეც ღმერთთან მიმართებით: განუწყვეტლივ მას ვიყავი მიკრული.
მაგრამ განყენებული ყრმა უბრალოდ არ უხსენებია; მას სურდა წარმოეჩინა ჭირი, შევიწროება, ტკივილი და ბოროტებათა სიმძიმე. როგორც ყრმა, რომელიც ახლახან ძუძუს მოსწყვიტეს, მაშინაც არ შორდება დედას, არამედ ტკივილით, მოთქმით, შეწუხებით, მოუსვენრობითა და ტირილით მაინც მშობელს ეჭიდება და არ განეშორება, ასევე მეც, — ამბობს იგი, — ჭირშიც, შევიწროებაშიც და მრავალ უბედურებაშიც ღმერთს ვეჭიდებოდი. ხოლო თუ ასე არ ვიყავი, — ამბობს იგი, — მიეგოს ჩემს სულს, ესე იგი, უკიდურესი სასჯელი ვზღო. „ესევდინ ისრაჱლი უფალსა ამიერითგან და უკუნისამდე“ (). ხედავ, რაც თავიდან ვთქვი: რწმენისა და დოგმატების საკითხებში, მიზეზის არარსებობისასაც კი, განუწყვეტლივ უნდა ვიქადოთ, და ვინც არ იქადის, დაღუპულია; ხოლო ცხოვრების სათნო ღვაწლებზე, როცა ჟამი მოუწოდებს, ქადილს არასოდეს უნდა ავარიდოთ თავი. და როგორი ჟამი? მრავალი და სხვადასხვაგვარი; მათგან ერთ-ერთია მსმენელის სწავლება. ეს იცოდა წინასწარმეტყველმაც და აჩვენებდა, რომ ამის გამო ამბობს საკუთარ სათნო ღვაწლებზე, რათა მსმენელი იმავე მოშურნეობისკენ მიიზიდოს; ამიტომ დაურთო და თქვა: „ესევდინ ისრაჱლი უფალსა ამიერითგან და უკუნისამდე“ (). თუნდაც უბედურებანი იყოს, ამბობს, თუნდაც გულგატეხილობანი, ომები, ტყვეობები ან მოულოდნელ საშინელებათაგან რაიმე მოგადგეს, შენ ღმერთისადმი სასოებასა და იმ მოლოდინს ჩაეჭიდე, და უთუოდ მიაღწევ კეთილ დასასრულს, რადგან ღმერთი ამ კეთილი სასოებისათვის საშინელებათაგან განთავისუფლებით მოგაგებს.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩