📋 სარჩევი
„მოიჴსენე, უფალო, დავით და ყოველი სიმშჳდე მისი,“ ().
1. ჭეშმარიტი სიმშვიდე და მართალი სიმკაცრე
სხვაგან მხოლოდ წინაპართა ხსოვნის გამო ითხოვენ ხსნას; აქ კი სათნო საქმეებსაც ასახელებენ და ყოველივე სიკეთის მიზეზსაც — ლმობიერებას, თავმდაბლობასა და სიმშვიდეს, რითაც განსაკუთრებით მოსეც იყო საკვირველი. რადგან ამბობს: „და კაცი მოსე მშჳდ იყო ფრიად უფროს ყოველთა კაცთა, რომელნი არიან ქუეყანასა ზედა“ (). მაგრამ ზოგი მწვალებელი მის ცხოვრებასა და ნათქვამს ეჭიდება და ამბობს: რას ამბობ? ნუთუ უმშვიდესი იყო ის, ვინც ეგვიპტელს ფეხი ჰკრა და მოკლა? ის, ვინც იუდეველები შინაური სისხლისღვრითა და ომებით აავსო? ის, ვინც ნათესავთა მკვლელობები ბრძანა? ის, ვინც ლოცვით მიწა გაყო, ზემოდან მეხები ჩამოიტანა, ზოგნი დანთქა, სხვები კი დაწვა? თუ ეს კაცი მშვიდი იყო, მაშ ვინღაა მრისხანე და სასტიკი? გაჩერდი, ზედმეტს ნუ ლაპარაკობ. რომ ის მშვიდი იყო და ყველა ადამიანზე უმშვიდესი, ამას ვამბობ და ამის თქმას არ შევწყვეტ; და თუ გსურთ, შევეცდები მისი სიმშვიდე არა სხვა რამიდან, არამედ სწორედ ამ ნათქვამთაგანვე ვაჩვენო.
თუმცა შეიძლებოდა გვეთქვა ის, რაც მან დის გამო ღმერთს უთხრა, ის ვედრება, რომელიც ერისათვის აღავლინა, ყველა ის სამოციქულო და ცათა ღირსი სიტყვა, და ლმობიერება, რომლითაც ხალხს ესაუბრებოდა. შეიძლებოდა ესეც გვეთქვა და ამაზე ბევრად მეტი სხვაც ჩამოგვეთვალა; მაგრამ, თუ გსურთ, ამას გვერდს ავუვლით და მოდი, თვით მტრების მიერ წინათ ნათქვამთაგან ვაჩვენოთ, რომ უმშვიდესი იყო — სწორედ იმ საქმეებიდან, რომელთა გამო ზოგნი მას მძიმე, სასტიკ და მრისხანე კაცად მიიჩნევენ. მაშ, როგორ ვაჩვენებთ ამას? თუ ჯერ გავარჩევთ და განვსაზღვრავთ, რა არის სიმშვიდე და რა არის სიმკაცრე. რადგან არც დარტყმაა თავისთავად სიმკაცრე და არც დანდობაა სიმშვიდე; არამედ მშვიდი ის არის, ვისაც შეუძლია თავის მიმართ ჩადენილი შეცოდებების ატანა, ვინც ჩაგრულებს იცავს და შეურაცხყოფილთათვის მკაცრი შურისმგებელი ხდება; ხოლო ვინც ასეთი არ არის, დუნეა, მძინარეა და მკვდარზე არაფრით უკეთეს მდგომარეობაში არ იმყოფება — არც მშვიდია და არც ლმობიერი. ჩაგრულთა უგულებელყოფა, მათ გამო ტკივილის არქონა და მათი შეურაცხმყოფლების მიმართ არ განრისხება სათნოებისა კი არა, ბოროტების ნიშანია; მაშასადამე, ეს სიმშვიდე კი არა, დუნეობაა. ამიტომ სწორედ ეს აჩვენებს მის სიმშვიდეს: იგი იმდენად მხურვალე იყო, რომ როცა ხედავდა, სხვები იჩაგრებოდნენ, წინ იჭრებოდა და სიმართლისათვის აღშფოთებას ვერ იკავებდა; ხოლო როცა თვითონ იტანჯებოდა, არც თავს იცავდა და არც შურისგებას ეძებდა, არამედ განუწყვეტლივ სიბრძნისმოყვარეობით ითმენდა. ხოლო იგი რომ სასტიკი და მრისხანე ყოფილიყო, მაშინ ის, ვინც სხვების გამო ასე დუღდა და ანთდებოდა, საკუთარი თავის საქმეში მშვიდად გაჩერებას არ იკადრებდა, არამედ მაშინ გაცილებით უფრო გამძვინვარდებოდა. რადგან იცით, რომ საკუთარის გამო უფრო მეტად გვტკივა, ვიდრე სხვისის გამო. ის კი, როცა სხვები იჩაგრებოდნენ, თვით დაზარალებულებზე ნაკლებად არ ესარჩლებოდა მათ; ხოლო მის მიმართ ჩადენილ შეცოდებებს დიდი მოთმინებით გვერდს უვლიდა, ორივე მხრივ სრულყოფილი იყო: ერთით ბოროტების სიძულვილს აჩვენებდა, მეორით კი — სულგრძელებას.
მაგრამ რა უნდა გაეკეთებინა, მითხარი? თვალი უნდა დაეხუჭა წარმოშობილ უსამართლობაზე და ბოროტებაზე, რომელიც მთელ ხალხში ვრცელდებოდა? მაგრამ ეს არც ხალხის წინამძღოლს შეეფერებოდა და არც სულგრძელ და შეურაცხყოფის მომთმენ კაცს, არამედ დუნესა და გულხელდაკრეფილს. შენ ექიმს არ ადანაშაულებ, როცა იგი მთელ სხეულში გავრცელებულ ლპობას კვეთით წინასწარ აჩერებს; მოსეს კი უმკაცრესს უწოდებ, ვინც ლპობაზე ბევრად უფრო საშიში სნეულების — რომელიც მთელ ხალხში იღვრებოდა — უფრო მკაცრი დარტყმით შეჩერება მოისურვა? მაგრამ ეს უგუნური მსაჯულის სიტყვებია. რადგან ასეთი დიდი ხალხის წინამძღოლს, რომელიც ასე ურჩ, უხეშ და მოუთოკავ ერს მიუძღოდა, ბოროტება თავიდანვე უნდა შეეკავებინა და ზღურბლიდანვე აღეკვეთა, რათა საშინელება უფრო შორს არ წასულიყო. მაგრამ, ამბობს, დათანი და აბირონი ჩაძირა. რას ამბობ? ნუთუ საჭირო იყო, თვალი დაეხუჭა მღვდელობის გათელვაზე, ღვთის რჯულების დამხობაზე, ყოველივეს შემაკავშირებელი საყრდენის დაშლაზე — ვგულისხმობ მღვდელობის ღირსებას — და ყველასთვის ფეხით გასავლელი გაეხადა მიუწვდომელი სიწმინდეები, ამ კაცებისადმი დაუდევრობით წმინდა ზღუდეების გათელვის მსურველთათვის გზა გაეხსნა, და ყველაფერი თავდაყირა დამდგარიყო?
მაგრამ სწორედ ეს არ იქნებოდა სიმშვიდე, არამედ არაადამიანობა და სისასტიკე: ასეთი დიდი ბოროტების ზრდისთვის თვალის დახუჭვა და ორასის დაზოგვით ასეთი უთვალავი ხალხის დაღუპვა. მითხარი, როცა მან ნათესავების დახოცვა ბრძანა, რა უნდა გაკეთებულიყო, როცა ღმერთი განრისხებული იყო, უღმრთოება იზრდებოდა და არავინ იყო ისეთი, ვინც შეძლებდა მისი რისხვისგან ხალხის გამოტაცებას? უნდა დაეშვა, რომ ზეციდან მომავალი დარტყმა ყველა ტომს დასცემოდა, მოდგმა საყოველთაო დაღუპვისთვის გადაეცა და სასჯელთან ერთად ცოდვაც განუკურნებელი გამხდარიყო? ან მცირედთა სხეულებრივი დასჯითა და მოკვდინებით ცოდვა მოესპო, რისხვა შეეჩერებინა და ღმერთი მოწყალე გაეხადა მათ მიმართ, ვინც ასეთი შეცოდება ჩაიდინა? თუ მართლის საქმეებს ასე გამოიკვლევ, განსაკუთრებით აქედან დაინახავ, რომ იგი უმშვიდესი იყო.
2. დავითის მოშურნეობა და ტაძრის ძიება
მაგრამ ეს ყოველივე ნათქვამიდან სწავლისმოყვარეებს მივანდოთ გამოსარკვევად, რათა ხელთ არსებული საქმის გვერდითი საკითხი მთავარზე დიდი არ გავხადოთ, და წინამდებარე საკითხს მივუბრუნდეთ. რა იყო წინამდებარე საკითხი? „მოიჴსენე, უფალო, დავით და ყოველი სიმშჳდე მისი, ვითარ-იგი ეფუცა უფალსა და აღუთქუა ღმერთსა იაკობისსა:“ (). როცა სიმშვიდეზე საუბარი დაისახა, ფსალმუნმგალობელმა გვერდი აუარა საულის ამბებს, ძმების ამბებს, იონათანის ამბებს, იმ სულგრძელობას ჯარისკაცის მიმართ, რომელმაც მას ურიცხვი შეურაცხყოფა მოახვია თავს, და მათზე უფრო მრავალ სხვა შემთხვევას; სიტყვა კი სხვა საკითხზე გადაიტანა, რომელიც განსაკუთრებით დიდი მოშურნეობის ნიშანი იყო. რისთვის აკეთებს ამას? ორი მიზეზის გამო: ერთი მხრივ იმიტომ, რომ ღმერთისთვის ეს განსაკუთრებით სათნოა; ამბობს: „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა?“ (). მეორე მხრივ კი იმიტომ, რომ სწორედ ეს იყო ყველაზე გადაუდებელი: ტაძრის აღდგენა, ქალაქის აშენება და ძველი ცხოვრების წესის დაბრუნება. ამიტომ სიტყვას უმთავრესად ამისკენ წარმართავს: ერთ საკითხს, როგორც ცხადსა და ყველასგან აღიარებულს, გვერდით ტოვებს, ხოლო ყველასთვის აშკარა სიმშვიდის საქმეს, რომელიც წინამდებარე საკითხისთვის ყველაზე მეტად სჭირდებოდა, შუაში გამოიტანს.
რის ნახვას ისწრაფოდნენ იუდეველები? ტაძრის აღდგენასა და ძველი ღვთისმსახურების დაბრუნებას. ამიტომ, რადგან დავითმა ყველაზე მეტად სწორედ ამაში გამოიბრწყინა, ფსალმუნმგალობელი ღმერთს ტაძრის აშენებას თითქოს დავითის გულმოდგინების საზღაურად სთხოვს და ამბობს: „მოიჴსენე, უფალო, დავით და ყოველი სიმშჳდე მისი, ვითარ-იგი ეფუცა უფალსა და აღუთქუა ღმერთსა იაკობისსა:“ () „უკუეთუ შევიდე მე საყოფელსა სახლისა ჩემისასა, ანუ თუ აღვჴდე სარეცელსა ცხედრისა ჩემისასა,“ () „ანუ თუ ვსცე ძილი თუალთა ჩემთა და ჰრული წამთა ჩემთა და გასუენებაჲ ჴორცთა ჩემთა,“ () „ვიდრემდის ვპოო მე ადგილი უფლისაჲ და საყოფელი ღმრთისა იაკობისი.“ (). და ეს შენთან რა კავშირშია? იმიტომ, ამბობს, რომ მისი შთამომავალი ვარ; და რადგან შენ, რომელმაც მისი გულმოდგინება მოიწონე, თქვი, რომ მის მოდგმასა და სამეფოს დაამყარებდი, ამიტომ ახლა ამ აღთქმების შესრულებას ვითხოვთ. და არ უთქვამს: „ვიდრე ავაშენებ“ (რადგან ეს დავითს ნებადართული არ ჰქონდა), არამედ: „ვიდრემდის ვპოო მე ადგილი უფლისაჲ და საყოფელი ღმრთისა იაკობისი.“ (). შემდეგ ამშენებელს გვერდს უვლის, ხოლო დამპირებელ დავითს წინ წამოსწევს, რათა გაიგო, რა დიდი სიკეთეა სწორი განზრახვა და როგორ სჩვევია ღმერთს ჯილდოს ყოველთვის არჩევანის მიხედვით განსაზღვრა; სწორედ ამიტომ დავითს უფრო იხსენებს, რადგან თავად დავითი უფრო მეტად არის მშენებელი, ვიდრე მისი ძე. რადგან ერთმა აღთქმა დადო, მეორეს კი ებრძანა.
იხილე მისი მზადყოფნაც. ის ამბობს, რომ არა მხოლოდ სახლში არ შევიდოდა და არც საწოლზე ავიდოდა, არამედ ბუნებრივი საჭიროებებითაც კი თავისუფლად არ ისარგებლებდა, სანამ ამას არ მიაღწევდა: „ვიდრემდის ვპოო მე ადგილი უფლისაჲ და საყოფელი ღმრთისა იაკობისი.“ (). ამის საპირისპიროს გამო კი თვით იუდეველები მხილებულნი იყვნენ ღმერთისგან, რომელიც ამბობდა: „უკეთუ ჟამ ვიდრემე არს თქუენდა აღშენებად სახლთა, ხოლო სახლი ესე ჩემი მოოჴრებულ არს.“ (). „ვიდრემდის ვპოო მე ადგილი უფლისაჲ და საყოფელი ღმრთისა იაკობისი.“ (). კვლავ იხილე აქედანაც მისი გულმოდგინება და მზრუნველობით აღსავსე სული. მეფე, რომელიც ყოველივეზე ხელმწიფებდა, ამბობს: „ვიდრემდის ვპოო მე ადგილი უფლისაჲ და საყოფელი ღმრთისა იაკობისი.“ (). რადგან მას უბრალოდ აშენება კი არ სურდა, არამედ აშენება ყველაზე შესაფერის ადგილას, რომელიც ტაძარს მეტად შეჰფეროდა; ეს კი ძიებასაც მოითხოვდა. ამგვარად იყო იგი სულით მღვიძარე. „ესერა, გუესმა ესე ევფრათას, და ვპოეთ იგი ველსა მას მაღნართასა.“ (). ახლა ძველ ამბებს მოგვითხრობს და აჩვენებს, რომ კიდობანი ადრეც დიდხანს მიმოდიოდა, ადგილიდან ადგილს იცვლიდა; ამიტომ ამბობს: „ესერა, გუესმა ესე ევფრათას“ (), ანუ ეს ჩვენმა მამებმა გვიამბეს, ეს გადმოცემით ვიცით: მაშინაც იგი ყველგან, ველებსა და მინდვრებში მიმოდიოდა, შემდეგ კი დამკვიდრდა; ესვე მოხდეს ახლაც. ევფრათად აქ იუდას ტომს უწოდებს, რომელშიც იგი დიდი ხნის მიმოსვლის შემდეგ იქნა შეტანილი. „შევიდეთ საყოფელთა მისთა, თაყუანის-ვსცეთ ადგილსა, სადა დადგეს ფერჴნი მისნი.“ (). ხედავ, როგორ ნივთიერ ენას იყენებს მსმენელთა დიდი უგრძნობელობის გამო, როცა ღვთის საყოფელებზე, ფეხებსა და იმ ადგილზე საუბრობს, სადაც ფეხები დადგნენ? ამ ყველაფრით კი კიდობნის ადგილს გულისხმობს, რადგან იქიდან მოდიოდა შიშის მომგვრელი ხმები, რომლებიც იუდეველთა საქმეების შესახებ ბუნდოვანს ხსნიდნენ და მომავალს წინასწარ აუწყებდნენ.
„აღდეგ, უფალო, განსასუენებელად შენდა, შენ და კიდობანი სიწმიდისა შენისა;“ (). სხვამ ასე თქვა. „შენი ძლიერებისა.“ სხვა კი ამბობს: „შენი ძალაუფლებისა“; ორივე ჭეშმარიტია. რადგან სიწმინდეც იქიდან ეძლეოდათ, და ზედ დადებული წერილებიც სიწმინდისა და ძლიერების მომტანი იყო.
3. სიონის აღთქმები და მორჩილების პირობა
ამიტომ კარგად თქვა ასე: ღმერთმა ხომ მისით დიდი ძალა აჩვენა, ერთხელაც, ორჯერაც და მრავალგზისაც; მაგალითად, როცა იგი აზოტელებმა წაიღეს, როცა კერპები დაამხო, როცა მისი წამღებნი გვემა, როცა მისი დაბრუნების შემდეგ წყლული შეაჩერა, და სხვა საქმეებითაც, რომელთაც იქ აღასრულებდა, საკუთარ ძალას წარმოაჩენდა. რას ნიშნავს: „აღდეგ, უფალო, განსასუენებელად შენდა, შენ და კიდობანი სიწმიდისა შენისა;“ ()? „შეგვაჩერე ჩვენ, მოხეტიალენი, — ამბობს იგი, — და ბოლოს და ბოლოს, თუნდაც გვიან, დაასვენე აქეთ-იქით ტარებული კიდობანი“. „მღდელთა შენთა შეიმოსონ სიმართლე,“ (). სხვა ამბობს: „შეიმოსნენ“. კიდევ სხვა ამბობს: „შეიმოსონ“, რაც ყველაზე ნათელია; რადგან ეს იმის სიტყვაა, ვინც ლოცულობს და სათნოების მოპოვებას ითხოვს, და არა წინასწარმეტყველის. „სიმართლეს“ კი აქ სიწმინდეს, მღვდელობას, ღვთისმსახურებას, მსხვერპლებს, შესაწირავებს და მათთან ერთად ზედმიწევნით ცხოვრებას უწოდებს, რადგან სწორედ ეს უნდა მოეთხოვებოდეს განსაკუთრებით მღვდლებს. „და წმიდანი შენნი იხარებდენ.“ () — როცა ეს მოხდება. ხედავ, რომ იგი არ ითხოვს ქალაქის აშენებას, არც სანოვაგის სიუხვეს, არც სხვა კეთილდღეობას, არამედ ტაძრის კეთილშვენიერებას, კიდობნის განსვენებას, მღვდელთა სისავსეს, სიწმინდეს, ღვთისმსახურებასა და მღვდელობას.
შემდეგ, რადგან ეს ითხოვეს, თვითონ კი მრავალი ცოდვის გამო ბრალეულნი იყვნენ, მლოცველი კვლავ წინაპარს შეაფარებს თავს და ამბობს: „დავითისთჳს, მონისა შენისა, ნუ გარემიიქცევ პირსა შენსა ცხებულისაგან შენისა.“ (). რას ნიშნავს: „დავითისთჳს, მონისა შენისა“ ()? „არა მხოლოდ მისი სათნოების გამო, - ამბობს, - არც იმის გამო, რომ ტაძრის აღსამართავად ასეთი მოშურნეობა გამოიჩინა, არამედ იმიტომაც, რომ მასთან აღთქმის პირობები დადე“. „დავითისთჳს, მონისა შენისა, ნუ გარემიიქცევ პირსა შენსა ცხებულისაგან შენისა.“ () ვისზე ამბობს ამას? იმ დროს ცხებულზე, რომელიც ხალხს მიუძღოდა და ერის სათავეში იდგა. „ეფუცა უფალი დავითს ჭეშმარიტებითა და არა შეურაცხ-ყოს იგი ნაყოფისაგან მუცლისა შენისა დავსუა საყდართა შენთა.“ (). რადგან მან უკვე ახსენა დავითი, იმ კაცის სათნოება, ტაძრის მიმართ მისი მოშურნეობა, ძველი ამბებიც მოჰყვა და მისი უწინდელი ცხოვრების საფუძველზე თხოვნაც აღავლინა; ახლა კი უმთავრეს საფუძველს წამოაყენებს: ღვთის აღთქმის პირობებს კითხულობს. რომელია ეს პირობები? „ნაყოფისაგან მუცლისა შენისა დავსუა საყდართა შენთა“ (). მაგრამ პირობები უბრალოდ კი არ დაიდო, არამედ გარკვეული პირობით. რა იყო ეს პირობა? მოისმინე, რადგან ამატებს: „და-თუ-იმარხონ შვილთა შენთა შჯული ჩემი და წამებანი ჩემნი ესე, რომელ ვასწავლნე მათ, და ნაშობნი მათნი დასხდენ უკუნისამდე საყდართა შენთა.“ (). ღმერთმა, როცა ეს პირობები დაადგინა, მათ ხელწერილი ჩააბარა; ისინიც კვლავ ამბობდნენ: „ყოველი, რაოდენი თქუა უფალმან, ვყოთ და ვისმინოთ.“ ().
შემდეგ, როცა ხედავს, რომ ერთმა მხარემ პირობები დაარღვია, სიტყვას ადგილისკენ მიმართავს, ყოველი მხრიდან აღძრავს სავედრებელ სიტყვებს და ამბობს: „რამეთუ გამოირჩია ღმერთმან სიონი და სათნო-იყო სამკჳდრებელად თჳსა:“ () „ესე არს განსასუენებელი ჩემი უკუნითი უკუნისამდე, ამას დავემკჳდრო, რამეთუ მთნავს ესე.“ (). ესე იგი: ადგილი ადამიანმა კი არ აირჩია, არამედ ღმერთმა განაჩინა იგი, მათ უძლურებამდე დამდაბლებით. ამრიგად, რასაც ამბობს, ასეთია: „ადგილი, რომელიც აირჩიე, რომელიც გამოარჩიე, რომელიც განაჩინე და რომელიც შესაფერისად სცან, არ დაუშვა, რომ დაიშალოს და დაიღუპოს“. რადგან ამას ამბობდი: „ამას დავემკჳდრო“ (). მაგრამ ეს იმ პირობებთან ერთად ითქმებოდა. რომელ პირობებთან? „და-თუ-იმარხონ შვილთა შენთა შჯული ჩემი“ (). „ნადირნი მისნი კურთხევით ვაკურთხნე“ (). სხვა ამბობს: „მის საზრდოს“. „ნადირს“ მლოცველი სანოვაგის სიუხვესა და ნაყოფიერ წელიწადს უწოდებს, და ლოცულობს, რომ ყოველივე მათთვის თითქოს წყაროებიდან მოედინებოდეს.
ძველად იუდეველებს ასეთი ცხოვრება ჰქონდათ: ბუნებრივ საჭიროებათა სიმძიმეს ვერ გრძნობდნენ, როცა კი ღმერთი მათ მიმართ მოწყალე იყო; მათთან არც პურის ნაკლებობა იყო, არც შიმშილი ან ჭირი, არც უდროო სიკვდილი, არც სხვა რამ ამგვარი, რაც ჩვეულებრივ ადამიანებს ემართებათ, არამედ ყოველივე მათთვის თითქოს წყაროებიდან მოედინებოდა, რადგან ღვთის ხელი ადამიანურ საქმეთა უძლურებას ასწორებდა. ამას ამბობს აქ: „შენ აღუთქვი, რომ მის ნადირს აკურთხებ“, ესე იგი, აუცილებელთა სიუხვეს დიდი უსაფრთხოებით მისცემდი. „გლახაკნი მისნი განვაძღნე პურითა. მღდელთა მისთა შევმოსო ცხორებაჲ, და წმიდანი მისნი სიხარულით იხარებდენ. მუნ აღმოუცენო რქაჲ დავითს და განუმზადო სანთელი ცხებულსა ჩემსა. მტერთა მისთა შევმოსო სირცხჳლი, ხოლო მის ზედა აღყვავნეს სიწმიდე ჩემი.“ (). ხედავ, ყოველმხრივ შემტკიცებულ კეთილდღეობას: იმას, რომ აუცილებელთაგან არაფერი აკლდეთ; იმას, რომ მღვდლები უსაფრთხოდ იყვნენ; იმას, რომ ხალხი სიხარულში იყოს; და იმას, რომ მეფე ძლიერებით იყოს აღჭურვილი.
რადგან „სანთელს“ აქ ან მეფეს უწოდებს, ან შეწევნას, ან ხსნას, ან ნათელს; ამათთან ერთად კი — კეთილდღეობის უდიდეს სახესაც. რომელს? ის, რომ მტრები სირცხვილით იფარებოდნენ და არავინ ყოფილიყო ამ სიკეთეთა მავნებელი. და მან უბრალოდ დაღუპვა კი არ თქვა, არამედ სირცხვილი, რადგან სურს, რომ ისინი ცოცხლადვე სირცხვილით დაიფარონ, ჩაიმალონ და იმით, რასაც იტანენ, ამ ერის ძლიერებასა და კეთილდღეობას მოწმობდნენ. „ხოლო მის ზედა აღყვავნეს სიწმიდე ჩემი.“ (). რას ნიშნავს: „ხოლო მის ზედა“? ხალხზე. „სიწმინდე“ ერთმა „რქად“ თქვა; სხვამ — „მის გამოყოფილ წილად“; კიდევ სხვამ — „მისთვის გამოყოფილად“. მაშ, რას ნიშნავს ნათქვამი? მე ვფიქრობ, იგი კეთილწარმატებას, უსაფრთხოებას, ძლიერებასა და მეფობას გულისხმობს. „რაც თავიდანვე გამოვუყავი მას, — ამბობს, — ეს ყველაფერი აყვავებული და მოზღვავებული დარჩება, არ დაჭკნება და არ დაეცემა; არამედ ეს ყოველივე მაშინ იქნება, თუ წინათ თქმული პირობა ძალაში დარჩება“. რომელ პირობაზეა საუბარი? „და-თუ-იმარხონ შვილთა შენთა შჯული ჩემი“ ().
რადგან ღვთის დაპირებები თავისთავად ვერ გვანიჭებს სიკეთეებს, თუ ჩვენც ჩვენი მხრივ არ გავაკეთებთ საჭიროს; არც გვმართებს, მათზე მიყრდნობილნი მოვეშვათ და უქმად დავწვეთ. რადგან ბევრ სიკეთესაც, რომელსაც ღმერთი დაჰპირდა, არ აღასრულებს, როცა დაპირებათა მიმღებნი უღირსნი აღმოჩნდებიან; ასევე იმ ბოროტებებსაც, რომლებითაც დაემუქრა, საქმეში არ მოიყვანს, თუ მისი განმარისხებელნი შემდეგ შეიცვლებიან და რისხვას აიცილებენ. ამიტომ, ეს რომ ვიცით, ნურც დაპირებათა გამო მოვდუნდებით, რათა არ დავეცეთ, ნურც მუქარათა გამო წარვიკვეთთ სასოს, არამედ შევიცვალოთ. რადგან ასე შევძლებთ მომავალ სიკეთეებს მივაღწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.