„აქებდით ღმერთსა წმიდათა შორის მისთა“ ().
1. ყოველი სულის მადლობითი ქება
სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მის წმიდა ადგილში“; კიდევ სხვა: „მის განწმედილ ადგილში“. აქ მეფსალმუნე ამას ან ხალხის შესახებ ამბობს, ან წმიდა ცხოვრებისა და წმიდა კაცების შესახებ. იხილე, როგორ კვლავ მადლობის აღვლენით დაასრულა წიგნი და გვასწავლის, რომ მადლობის აღვლენა ჩვენი საქმეებისა და სიტყვების დასაწყისიცა და დასასრულიც უნდა იყოს. ამიტომ პავლეც ამბობს: „და ყოველსავე, რასაცა იქმოდით სიტყჳთ გინა თუ საქმით... ჰმადლობდით ღმერთსა და მამასა მის მიერ“ (). ასევე ჩვენი ლოცვის შესავალიც აქედან იღებს დასაწყისს: „მამაო ჩვენო“-ს თქმა ხომ მათ ეკუთვნის, ვინც უკვე მიღებული ნიჭებისთვის მადლობს და ამ სახელით ყველა ამ ნიჭს წარმოაჩენს.
ვინც ღმერთს მამა უწოდა, შვილება აღიარა; ხოლო ვინც შვილება აღიარა, მან სიმართლე, სიწმიდე, გამოხსნა, ცოდვათა მიტევება და სულიწმინდის მონიჭება გამოაცხადა. რადგან ყოველივე ეს წინასწარ უნდა არსებობდეს, რათა ამგვარად ვეზიაროთ შვილებას და ღირსნი გავხდეთ, ღმერთს მამა ვუწოდოთ. მე კი მგონია, რომ ამ სიტყვებით კიდევ სხვა რამესაც მიანიშნებს: „მის წმიდათა შორის“ ნიშნავს: მისი წმინდანების გამო. მაშ, მადლობდეთ, რადგან მან ადამიანთა ცხოვრებაში ასეთი ცხოვრების წესი შემოიტანა, ან, უკეთ, ადამიანები ანგელოზებად აქცია. ამიტომ ჯერ თქვა: „წმიდათა შორის“, შემდეგ კი დაურთო: „აქებდით მას სამყაროთა ძალისა მისისათა;“ (), რითაც იმავე აზრს აჩვენებს, რომელიც უკვე ვთქვი. რადგან ღმერთისთვის წმინდანთა ეს ცხოვრება უფრო ძვირფასია, ვიდრე ცა: ცაც ადამიანისათვის შეიქმნა და არა ადამიანი ცისთვის. სხვამ კი „ცამყარში“-ს ნაცვლად თქვა: „დაურღვეველში“. კიდევ სხვამ: „მისი ძლიერების ცამყარში“. და მგონია, რომ აქ კიდევ სხვა რამეზეც მიანიშნებს, როგორც წინა ფსალმუნში: როგორც იქ თქვა, „აქებდით მას ყოველნი ანგელოზნი მისნი“ (), ასევე აქაც ამბობს: „აქებდით მას მის ცამყარში“, ესე იგი, თქვენ, რომლებიც მის ცამყარში ხართ. რადგან იგი არასდროს წყვეტს ზენა ძალების თავისი ქების თანამოზიარეებად მიღებას.
„აქებდით მას ძლიერებითა მისითა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მის ძლიერებათა მეშვეობით“. ებრაული კი ამბობს: „ბეგებუროთავ“. ეს იმას ნიშნავს: აქებდით მას მის ძლიერებათა გამო, მისი ძალის გამო, მისი სასწაულების გამო, იმ ძლიერების გამო, რომელსაც ყოველივეში ავლენს — ზენაშიც და ქვემოშიც, საერთოშიც და კერძოშიც, თითოეულშიც და განუწყვეტლივაც. „აქებდით მას მრავლითა სიმდიდრითა მისითა;“ (). და როგორ არის შესაძლებელი, მისი სიდიადის სიმრავლის თანასწორი ქება აღვუვლინოთ? ის ამას კი არ ამბობს, თითქოს ქება თანასწორი უნდა იყოს, არამედ: რამდენადაც ძალგიძს, მისი სიდიადის სიმრავლეზე ფიქრით განავრცე ქება; ისეთი საგალობელი აღავლინე, როგორის აღვლენაც ადამიანს შეჰფერის ასეთ დიდ და უზომოდ დიდ ღმერთს; რადგან ღირსეული ქების აღვლენა არავის ძალუძს. იხილე სულის წადილი? იხილე, როგორ იწვის გონება, როგორ იძაბება და იბრძვის, რათა საკუთარ უძლურებასაც გადააჭარბოს და უკვე თვით ცისკენ აღფრინდეს, ღმერთთან შეერთებული და მისდამი დიდი წადილით მიძღვნილი?
„აქებდით მას ჴმითა ნესტჳსათა, აქებდით მას ფსალმუნითა და ებნითა; აქებდით მას ბობღნითა და მწყობრითა, აქებდით მას ძნობითა და ორღანოთა; აქებდით მას წინწილითა კეთილჴმითა, აქებდით მას წინწილითა ღაღადებისათა; ყოველი სული აქებდით უფალსა.“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „რქის ხმით“, „ნაბლითა და ქნარით“, „სიმებითა და ქნარით“, „ნიშნის წინწილებით“, ხოლო „ყოველი სულის“ ნაცვლად — „ყოველი სუნთქვა“. მეფსალმუნე ყველა საკრავს აამოქმედებს და ბრძანებს, რომ გალობა ყოველივე მათით აღევლინოს, რათა მსმენელთა გონება გააცხოველოს და გამოაფხიზლოს. ამიტომ, როგორც იუდეველებს ყველა საკრავით აქებას უბრძანებდა, ასევე ჩვენ გვიბრძანებს, სხეულის ყველა ასოთი ვუგალობოთ ღმერთს: თვალით, ენით, სმენითა და ხელით. ამასვე პავლეც ცხადყოფს, როცა ამბობს: „წარუდგინენით ჴორცნი ეგე თქუენნი მსხუერპლად ცხოველად, წმიდად, სათნოდ ღმრთისა მეტყუელი ეგე მსახურებაჲ თქუენი“ (). თვალიც აქებს, როცა უწმინდურად არ იყურება; ენაც, როცა ფსალმუნებს გალობს; სმენაც, როცა ბოროტ სიმღერებსა და მოყვასის წინააღმდეგ ბრალდებებს არ იღებს; გონებაც, როცა მზაკვრობას არ ქსოვს, არამედ სიყვარულს აღმოადენს; ფეხებიც, როცა ბოროტებისკენ კი არ გარბიან, არამედ კეთილ საქმეთა აღსასრულებლად მიემართებიან; ხელებიც, როცა მიტაცებისკენ, მომხვეჭელობისა და დარტყმებისკენ კი არ იწვდიან, არამედ მოწყალებისა და უსამართლოდ ჩაგრულთა დაცვისკენ.
მაშინ ადამიანი კეთილხმოვან ქნარად იქცევა და ღმერთს ყოვლად თანხმიერ, სულიერ საგალობელს აღუვლენს. ის საკრავებიც მაშინ სწორედ ამისთვის იყო დაშვებული: იუდეველთა უძლურების გამო, რათა ისინი სიყვარულსა და თანხმობაში მოეყვანა, მათი გონება აღეძრა, რომ სიამით ეკეთებინათ სასარგებლო საქმეები, და სურდა, სულის ამგვარი წარმართვით დიდი გულმოდგინებისკენ წაეყვანა. რადგან ღმერთმა მათი უხეშობა, დაუდევრობა და დაცემულობა ბრძნულად გაითვალისწინა და მათი გამოფხიზლება ამ სიბრძნით მოაწყო: მუდმივი მსახურების შრომას გალობის სიამე შეურია. რას ნიშნავს: „ნიშნის წინწილში“? ამით ფსალმუნებს გულისხმობს. რადგან უბრალოდ კი არ უკრავდნენ წინწილებზე და უბრალოდ კი არ აჟღერებდნენ ქნარს, არამედ, რამდენადაც შესაძლებელი იყო, წინწილებით, საყვირებითა და ქნარზე შესრულებული ფსალმუნებით მინიშნებებს გადმოსცემდნენ; ამ საქმეში დიდ გულმოდგინებასა და შრომას იჩენდნენ, რასაც დიდი სარგებელი მოჰქონდა.
„ყოველი სული აქებდით უფალსა.“ (). რადგან მას შემდეგ, რაც ზეციერნი მოიწვია, ხალხი აღძრა და ყველა საკრავი აამოქმედა, უკვე მთელ ბუნებაზე გადადის: გალობაში უხმობს ყოველ ასაკს — მოხუცებს, კაცებს, ახალგაზრდებს, ჭაბუკებს, ქალებს, ყველას, ვინც ქვეყნიერებაში მკვიდრობს, და ამით უკვე წინასწარ თესავს ახალი აღთქმის თესლებს მთელ დედამიწაზე განფენილთათვის. მაშ, განუწყვეტლივ ვაქებდეთ ღმერთს; ნუ შევწყვეტთ ყოველივესთვის მადლობის აღვლენას, სიტყვებითაც და საქმეებითაც. რადგან ეს არის ჩვენი მსხვერპლიცა და შესაწირავიც; ეს არის საუკეთესო მსახურება, ანგელოზებრივ ცხოვრებას მიმსგავსებული. და თუ ასე განვაგრძობთ მის ქებას, ამჟამინდელ ცხოვრებასაც დაბრკოლების გარეშე განვლევთ და მომავალ სიკეთეებსაც ვეზიარებით; დაე, ყველა ჩვენგანი მათ მიღწევას ღირს-იქმნეს.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.