„აქებდით ღმერთსა წმიდათა შორის მისთა“ ().
1. ყოველი სულის მადლობითი ქება
სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მის წმიდაში“; კიდევ სხვა: „მის განწმედილში“. აქ ან ხალხზე ამბობს ამას, ან წმიდა ცხოვრებასა და წმიდა კაცებზე. იხილე, როგორ კვლავ მადლობის აღვლენით დაასრულა წიგნი და გვასწავლის, რომ ეს უნდა იყოს დასაწყისიცა და დასასრულიც ჩვენი საქმეებისა და სიტყვებისა. ამიტომ პავლეც ამბობს: „რასაც კი აკეთებთ სიტყვითა და საქმით, ყოველთვის ჰმადლობდეთ ღმერთსა და მამას მის მიერ“ ()1. ასევე აქედან იწყება ჩვენი ლოცვის შესავალიც. რადგან „მამაო ჩვენო“-ს თქმა იმათ შეეფერება, ვინც უკვე მიღებული ნიჭებისთვის მადლობს და ამ სახელით ყველა ამ ნიჭზე მიუთითებს.
ვინც ღმერთს მამა უწოდა, შვილება აღიარა; ხოლო ვინც შვილება აღიარა, მან სიმართლე, სიწმიდე, გამოხსნა, ცოდვათა მიტევება და სულიწმინდის მონიჭება გამოაცხადა. რადგან ეს ყველა ნიჭი წინასწარ უნდა არსებობდეს, რათა სწორედ ამგვარად ვეზიაროთ შვილებას და ღირსნი გავხდეთ, მას მამა ვუწოდოთ. მე კი მგონია, რომ ამ სიტყვებით კიდევ სხვა რამესაც მიანიშნებს: „მის წმიდათა შორის“ ნიშნავს: მისი წმინდანების გამო. მაშ, მადლობდეთ, რადგან მან ასეთი ცხოვრების წესი ადამიანთა ყოფაში დაამკვიდრა, ან, უკეთ, ადამიანები ანგელოზებად აქცია. ამიტომ ჯერ თქვა: „წმიდათა შორის“, შემდეგ კი დაურთო: „აქებდით მას სამყაროთა ძალისა მისისათა;“ (), რითაც იმავე აზრს აჩვენებს, რომელიც უკვე ვთქვი. რადგან ღმერთისთვის წმინდანთა ეს ცხოვრება უფრო ძვირფასია, ვიდრე ცა: ცაც ადამიანისათვის შეიქმნა და არა ადამიანი ცისთვის. სხვამ „ცამყარში“-ს ნაცვლად თქვა: „დაურღვეველში“. კიდევ სხვამ: „მისი ძლიერების ცამყარში“. და მგონია, რომ აქ კიდევ სხვა რამეზეც მიანიშნებს, როგორც წინა ფსალმუნში: როგორც იქ თქვა, „აქებდით მას ყოველნი ანგელოზნი მისნი“ (), ასევე აქაც ამბობს: „აქებდით მას მის ცამყარში“, ესე იგი, თქვენ, რომლებიც მის ცამყარში ხართ. რადგან ზენა ძალებს იგი განუწყვეტლივ იღებს თავისი ქების თანამოზიარეებად.
„აქებდით მას ძლიერებითა მისითა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მისი ძლიერებათა მეშვეობით“. ებრაული კი ამბობს: „ბეგებუროთავ“. ეს იმას ნიშნავს: აქებდით მას მისი ძლიერებების გამო, მისი ძალის გამო, მისი სასწაულების გამო, იმ სიმტკიცის გამო, რომელსაც ყოველივეში აჩვენებს: ზენათა და ქვემოთა შორის, საერთო და კერძო საქმეებში, თითოეულში და მარადიულად. „აქებდით მას მრავლითა სიმდიდრითა მისითა;“ (). და ეს როგორ არის შესაძლებელი: მისი სიდიადის სიმრავლის თანასწორი ქება აღვუვლინოთ? ის ამას კი არ ამბობს, თითქოს ქება თანასწორი უნდა იყოს, არამედ: რამდენადაც ძალგიძს, მისი სიდიადის სიმრავლეზე ფიქრით განავრცე ქება; ისეთი საგალობელი აღავლინე, როგორიც ადამიანმა უნდა აღავლინოს ასეთ დიდ და უზომოდ დიდ ღმერთს, თუმცა ღირსეულად მისი აღვლენა არავის შეუძლია. იხილე სულის წადილი? იხილე, როგორ იწვის გონება, როგორ იძაბება და ცდილობს, საკუთარი უძლურებაც გადალახოს და უკვე თვით ცისკენ აფრინდეს, ღმერთთან შეკრული და მისდამი დიდი წადილით მიძღვნილი?
„აქებდით მას ჴმითა ნესტჳსათა, აქებდით მას ფსალმუნითა და ებნითა; აქებდით მას ბობღნითა და მწყობრითა, აქებდით მას ძნობითა და ორღანოთა; აქებდით მას წინწილითა კეთილჴმითა, აქებდით მას წინწილითა ღაღადებისათა; ყოველი სული აქებდით უფალსა.“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „რქის ხმით“, „ნაბლითა და ქნარით“, „სიმებითა და ქნარით“, „ნიშნის წინწილებით“, ხოლო „ყოველი სულის“ ნაცვლად — „ყოველი სუნთქვა“. იგი ყველა საკრავს აღძრავს და ბრძანებს, რომ გალობა ყოველივე მათით აღევლინოს, რათა მსმენელთა გონება გაათბოს და გამოაფხიზლოს. ამიტომ, როგორც იუდეველებს ყველა საკრავით აქებას უბრძანებდა, ასევე ჩვენ გვიბრძანებს, სხეულის ყველა ასოთი ვუგალობოთ ღმერთს: თვალით, ენით, სმენითა და ხელით. ამასვე პავლეც ცხადყოფს, როცა ამბობს: „წარუდგინენით ჴორცნი ეგე თქუენნი მსხუერპლად ცხოველად, წმიდად, სათნოდ ღმრთისა მეტყუელი ეგე მსახურებაჲ თქუენი“ (). თვალიც აქებს, როცა უწესოდ არ უყურებს; ენაც, როცა ფსალმუნებს გალობს; სმენაც, როცა ბოროტ სიმღერებსა და მოყვასის წინააღმდეგ ბრალდებებს არ იღებს; გონებაც, როცა ხრიკებს არ ქსოვს, არამედ სიყვარულს აღმოადენს; ფეხებიც, როცა ბოროტებისკენ კი არ გარბიან, არამედ კეთილ საქმეთა აღსასრულებლად მიემართებიან; ხელებიც, როცა მიტაცებისკენ, მომხვეჭელობისა და დარტყმებისკენ კი არ იწვდიან, არამედ მოწყალებისა და უსამართლოდ ჩაგრულთა დაცვისკენ.
მაშინ ადამიანი თანხმიერ ქნარად იქცევა და ღმერთს ყოვლად შეთანხმებულ, სულიერ საგალობელს აღუვლენს. ის საკრავებიც მაშინ სწორედ ამის გამო იყო დაშვებული: იუდეველთა უძლურების გამო და იმისთვისაც, რომ იუდეველები სიყვარულსა და თანხმობაში შეეყვანა, მათი გონება აღეძრა, რათა სიამით ეკეთებინათ ის, რაც სარგებელს იძლევა, და სულის ამგვარი მიზიდვით ისინი დიდი გულმოდგინებისკენ წაეყვანა. რადგან ღმერთმა, რომელმაც მათი უხეში, უზრუნველად მოდუნებული და დაცემული მდგომარეობა იცოდა, ამ სიბრძნით მოაწყო მათი გამოფხიზლება: მუდმივი დგომის შრომას გალობის სიამე შეურია. რას ნიშნავს: „ნიშნის წინწილში“? ასე ფსალმუნებს უწოდებს. რადგან უბრალოდ კი არ უკრავდნენ წინწილებზე და უბრალოდ კი არ აჟღერებდნენ ქნარს, არამედ, რამდენადაც შესაძლებელი იყო, წინწილების, საყვირების და ქნარზე შესრულებული ფსალმუნების მეშვეობით მნიშვნელობებს აჩვენებდნენ; და მათ ამისთვის ჰქონდათ გულმოდგინება და შრომა, რომელსაც დიდი სარგებელი მოჰქონდა.
„ყოველი სული აქებდით უფალსა.“ (). რადგან მას შემდეგ, რაც ზეციერნი მოიწვია, ხალხი აღძრა და ყველა საკრავი აამოქმედა, უკვე მთელ ბუნებაზე გადადის: გალობაში უხმობს ყოველ ასაკს — მოხუცებს, კაცებს, ახალგაზრდებს, ჭაბუკებს, ქალებს, ყველას, ვინც ქვეყნიერებაში მკვიდრობს, და ამით უკვე წინასწარ თესავს ახალი აღთქმის თესლებს დედამიწის ყოველ მხარეს განფენილთათვის. მაშ, განუწყვეტლივ ვაქებდეთ ღმერთს; ნუ შევწყვეტთ ყოველივესთვის მადლობას, სიტყვებითაც და საქმეებითაც. რადგან ეს არის ჩვენი მსხვერპლიცა და შესაწირავიც; ეს არის უმჯობესი მსახურება, ანგელოზთა ცხოვრებას მიმსგავსებული. და თუ ასე განვაგრძობთ მის ქებას, ამჟამინდელ ცხოვრებასაც დაბრკოლების გარეშე განვლევთ და მომავალ სიკეთეებსაც ვეზიარებით; დაე, ყველა ჩვენგანი მათ მიღწევას ღირს-იქმნეს.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩