📋 სარჩევი
„უგალობდით უფალსა გალობითა ახლითა“ ().
1. ახალი საგალობელი წმიდათა კრებულში
ამაღლებული აზრით კი ახალი საგალობელი ახალი აღთქმის საგალობლად ითქვა. რადგან მაშინ ყველაფერი ახალი გახდა. აღთქმა: როგორც ამბობს, „აღუთქუა სახლსა ისრაჱლისასა და სახლსა იუდაჲსასა აღთქმაჲ ახალი“ (). ქმნილება: როგორც ამბობს, „რაჲ-იგი არს ქრისტეს მიერ ახალი დაბადებული“ (). ადამიანი: როგორც ამბობს, „განიძარცუეთ ძუელი იგი კაცი“ () და „შეიმოსეთ ახალი იგი განახლებული მეცნიერებაჲ მსგავსად ხატისა მის დამბადებელისა მისისა“ (). ამრიგად, ახალი ცხოვრების გამო და ყოველივე დანარჩენის გამოც, აღთქმას „ახალი“ ეწოდება, და წინასწარმეტყველი ახლა მოგვიწოდებს, ამ აღთქმის ახალი საგალობელი ვიგალობოთ. ისტორიული აზრით კი ეს არის ბრწყინვალე და სახელოვანი საგალობელი, რომელსაც გამარჯვებათა, წარმატებათა და ძლევის ნიშნათა გამო იგალობებდნენ. „ქებაჲ მისი ეკლესიასა შინა წმიდათასა“ ().
ხედავ, როგორ ითხოვს იგი სიტყვებზე უწინ ცხოვრებითა და საქმეებით მადლობის აღვლენას და როგორ შეჰყავს ასეთი ადამიანები მგალობელთა გუნდში? რადგან მხოლოდ სიტყვებით მადლობის აღვლენა არ კმარა, თუ მას საქმით აღსრულებული სათნოებაც არ დაერთო. „ქებაჲ მისი ეკლესიასა შინა წმიდათასა“ (). აქ იგი კიდევ სხვა რამესაც ასწავლის. რადგან აჩვენებს, რომ ქებანი ყველამ ერთად და სრული თანხმობით უნდა აღავლინოს. ეკლესია ხომ მოწესრიგებული კრებულისა და შეკრების სახელია. „იხარებდინ ისრაჱლ შემოქმედისა მიმართ თჳსისა“ ().
კერძო სიკეთეებზე უწინ წინასწარმეტყველი საყოველთაო სიკეთეს აყენებს; დართული სიტყვებით თითქოს ამას შეგვაგონებს და ამბობს: „მადლობდე ღმერთს, რადგან არარსებული არსებობაში შემოგიყვანა და სული შთაგბერა“. რადგან ესეც სიკეთის მცირე ნაწილი როდია. აქ კი კიდევ უფრო მეტსაც აჩვენებს. რადგან ამგვარი თქმით წინასწარმეტყველი უბრალოდ შექმნას კი არ წარმოაჩენს, არამედ საკუთარ ხალხად მიღებასაც; და ისრაელს მოუწოდებს, მადლობა შესწიროს არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ღმერთმა ისრაელი შექმნა, არამედ იმიტომაც, რომ თავის საკუთარ ხალხად ჰყავს. ხედავ, როგორ აერთიანებს და აკავშირებს ისრაელს ღმერთთან და სურს, ისრაელმა მადლობა არა უბრალოდ შესწიროს, არამედ სიამით, სიხარულითა და გონების მხურვალებით? რადგან ყოველივე ამას სიტყვით „იხარებდინ“ () მიანიშნა. ამიტომ მადლიერისგან ასეთ განწყობას მოითხოვს: იგი სწრაფვით ინთებოდეს, სიყვარულით აღიძვრებოდეს და მთლიანად ენთებოდეს ღმერთისადმი, რომელსაც უგალობენ; როგორც სხვაგანაც, იმავეს საჩვენებლად, ამბობდა: „ვითარცა სახედ სურინ ირემსა წყაროთა მიმართ წყალთასა, ეგრე სურინ სულსა ჩემსა შენდამი, ღმერთო!“ ().
და კვლავ: „სწყურის სულსა ჩემსა ღმრთისა მიმართ ძლიერისა და ცხოველისა“ (). და კვლავ: „სწყურიან შენდამი სულსა ჩემსა; რაოდენჯერმე არს ჴორცი ესე ჩემი ქუეყანასა ამას შინა უდაბნოსა, და უგზოსა და ურწყულსა?“ (); ეს კი სხვა მთარგმნელმა ასე თქვა: „ვითარცა მწყურვალ მიწაზე“. რადგან ამ სიტყვების მთქმელი თავისი სულის განწყობისა და სწრაფვის წარმოსაჩენად სულს მწყურვალ მიწასა და მწყურვალ ირემს ადარებს. და სიტყვებითაც კვლავ იმავე სწრაფვას აჩვენებს, როცა ამბობს: „ოდესმე მივიდე და ვეჩუენო პირსა ღმრთისასა?“ (). რადგან ასეთები არიან წმინდანთა სულები; ასევე იქცეოდა პავლეს სულიც, რომელიც ამქვეყნიდან განსვლის დაყოვნების გამო კვნესოდა. „ძენი სიონისანი უგალობდენ მეუფესა მათსა“ (). ხედავ, რომ აქაც სწორედ იმას მიანიშნებს, რაც უკვე ვთქვი: საკუთარ ხალხად მიღებას, იმას, რომ ისინი მისი გამორჩეული ხალხი არიან? სწორედ ამიტომ დაურთო სიტყვები „მეუფესა მათსა“ (), რითაც სწორედ ამას აცხადებს. რადგან იგი მეფე იყო არა მხოლოდ შექმნის საფუძველზე, არამედ საკუთარ ხალხად მიღების საფუძველზეც.
„აქებდენ სახელსა მისსა განწყობითა“ (). იხილე, როგორ ბრწყინავს კვლავ ეს თანხმობაც. რადგან სწორედ ამისთვის არის გუნდები, რათა ყველამ ერთად და ერთსულოვნად აღავლინოს ქებანი. ამას პავლეც აცხადებს, როცა ამბობს: „ნუ დაუტევებთ შესაკრებელსა თჳსსა“ (). თვით ლოცვაც ამას მიანიშნებს, რადგან ყველას სახელით ერთობლივად აღევლინება: „მამაო ჩუენო, რომელი ხარ ცათა შინა“ (), და „მომიტევენ ჩუენ თანა-ნადებნი ჩუენნი“ (), და „ნუ შემიყვანებ ჩუენ განსაცდელსა“ (), და „მიჴსნენ ჩუენ ბოროტისაგან“ (); ამით მლოცველები მრავლობით ფორმას იყენებენ. ასე ძველადაც იწვრთნებოდნენ, რომ თანხმობით ეფსალმუნათ და ეგალობათ ღმერთისთვის; ყოველმხრივ სიყვარულისა და ერთსულოვნებისკენ განეწყობოდნენ: „ბობღნითა და საფსალმუნითა უგალობდენ მას“ ().
2. მშვიდთა ამაღლება და წმიდათა გამარჯვება
ზოგიერთები ამ საკრავთა აზრსაც ამაღლებული მნიშვნელობით იგებენ და ამბობენ: დაფი ჩვენი ხორცის მოკვდინებას მოითხოვს, ხოლო საფსალმუნე — ზეცისკენ მზერას. რადგან ამ საკრავს ზემოდან ამოძრავებენ და არა ქვემოდან, როგორც ქნარი. მე კი ამას ვიტყოდი: ძველ დროში ხალხი ამ საკრავებით ასე იმიტომ წარიმართებოდა, რომ მისი გონება უხეში იყო და კერპებისგან მხოლოდ ახლახან იყო მოწყვეტილი. ამიტომ, როგორც ღმერთმა მსხვერპლშეწირვანი დაუშვა, ასევე ამ საკრავების გამოყენებასაც ნება დართო, რადგან დამდაბლებით შეეწყო მათ უძლურებას. ამრიგად, აქ იგი სიამით გალობას მოითხოვს; სწორედ ეს არის: „აქებდენ სახელსა მისსა განწყობითა“ () — თანხმობით და წმინდა ცხოვრებით გალობა. შემდეგ, მათ კიდევ უფრო მეტი მოშურნეობისკენ აღსაძვრელად, იგი იმასაც ამბობს, რა კეთილგანწყობა აქვს მათ მიმართ იმ ღმერთს, ვისაც ისინი უგალობენ. რადგან დაურთავს: „რამეთუ სთნდა უფალსა ერი თჳსი“ (). რა შეედრება ასეთ კეთილდღეობას, როცა ღმერთი მოწყალეა? „და აღამაღლნეს მშჳდნი ცხორებითა“ ().
იხილე კვლავ, როგორ წარმოაჩენს ღვთის საქმესაც და ადამიანთა საქმესაც. როგორც ზემოთ, როცა მათგან მადლობის აღვლენას მოითხოვდა, ღვთისგან მომდინარეც შემოიტანა და თქვა: „რამეთუ სთნდა უფალსა ერი თჳსი“ (), ასევე აქაც, როცა ღვთისგან მომავალს ჰპირდება, ადამიანთაგან მოთხოვნილსაც აყენებს და ამბობს: „და აღამაღლნეს მშჳდნი ცხორებითა“ (). რადგან ამაღლება ღვთის საქმეა, სიმშვიდე კი — ადამიანთა. რადგან ღვთისგან მომავალი არ აღსრულდება, თუ ჯერ ადამიანთაგან მოთხოვნილი არ უძღვის წინ. და იხილე ამ ნიჭის სიდიდე. უბრალოდ „იხსნისო“ კი არ თქვა, არამედ: „აღამაღლნეს მშჳდნი ცხორებითა“ (); ესე იგი, ჭირთაგან მხოლოდ კი არ გაათავისუფლებს, არამედ თვალსაჩინოებსა და სახელოვნებსაც გახდის და ცხონებასთან ერთად დიდებასაც მიანიჭებს. ამასვე განმარტავს, როცა კვლავ დაურთავს და ამბობს: „იქადიან წმიდანი დიდებითა“ (). როგორც იქ მშვიდებს ეძებს, ასევე აქ — წმიდანებს. რადგან ღმერთი ყველგან თავის ყველა საქმეს სასწაულებით წარმოაჩენს.
ასე გაათავისუფლა ისინი ეგვიპტიდან, ასე დააბრუნა ბაბილონიდან: არა მხოლოდ ჭირთაგან გათავისუფლებით, არამედ მომხდარი სასწაულითაც უფრო ბრწყინვალენი გახადა. „და იხარებდენ სარეცელსა ზედა მათსა“ (). ამ დამატებული სიტყვებით დიდ უშიშრობას აჩვენებს, დიდ შვებას, დიდ მხიარულებას და დიდ სიამეს. ამას კი იმისთვის ამბობს, რათა იცოდნენ: ყველაფერი საკუთარი იარაღით კი არ მომხდარა, არც საკუთარი ძალით, არამედ ღვთის შემწეობით; და ეს შემწეობა თავმდაბლობითა და სიმშვიდით უნდა მიიზიდონ. „ამაღლებაჲ ღმრთისაჲ პირსა შინა მათსა; და მახჳლნი ორპირნი ჴელთა შინა მათთა ყოფად შურის-გებაჲ წარმართთა შორის, და მხილებად ყოვლისა ერისა“ (). აქ იგი მგალობელთა დასის თანხლებით წარმოებულ ომს გულისხმობს და იმასაც, რომ ასე — გალობითა და ქებით — გაიმარჯვებენ. რადგან „ამაღლებებში“ საგალობლებს, ფსალმუნებასა და მადლობის აღვლენას გულისხმობს. ამიტომ სხვა მთარგმნელმაც „ამაღლებანი“ „საგალობელ ქებებად“ თქვა. „ყოფად შურის-გებაჲ წარმართთა შორის, და მხილებად ყოვლისა ერისა“ ().
რას ნიშნავს ეს? რადგან ისინი, ვინც მთელი დროის განმავლობაში ბატონობდნენ, ღვთის ერს შეურაცხყოფდნენ, ღმერთი ჰპირდება, რომ საქმით ამხილებს მათ და თვით საქმეებით აჩვენებს: მტრების ბატონობა ღვთის უძლურებას კი არ გამოუწვევია, არამედ ღვთის ერის ცოდვებმა მისცა მტრებს ბატონობის ნება. როცა ღვთის ერმა საკმარისი სასჯელი მოიხადა, კაცთმოყვარე ღმერთმა მხოლოდ ანიშნა და საქმეები საკვირველად შეიცვალა. და იხილე გამარჯვების აღმატებულება. რადგან დაურთავს და ამბობს: „შეკრვად მეფენი მათნი ბორკილითა და დიდებულნი მათნი - ჴელბორკილითა რკინისათა“ (). ხედავ ძალის სიუხვეს? რადგან მტრები მხოლოდ კი არ განდევნეს, არც მხოლოდ უკუაქციეს. არამედ ტყვეებადაც აიყვანეს და ისე დაბრუნდნენ, რომ ყველას წინაშე ღვთის ძალას წარმოაჩენდნენ. „ყოფად მათ შორის სასჯელი და წერილი“ (). რა არის „სასჯელი და წერილი“ ()?
ცხადი, აღიარებული, ისეთი, დავიწყებას რომ ვერ მიეცემა. რადგან ღვთის საქმეები ასეთია: წარმატებათა სიდიდითაც და სასწაულმოქმედების სიჭარბითაც მთელ დროზე ვრცელდება. ასეთი იქნება, ამბობს, გამარჯვება და ასეთი — ძლევის ნიშანი: ყველასთვის ცხადი, ისეთი ნათელი, თითქოს სვეტზე იყოს დაწერილი და არასოდეს იშლებოდეს. „დიდებაჲ ესე არს ყოველთა წმიდათა მისთა“ (). რომელი დიდება? გამარჯვება; უფრო სწორად, უბრალოდ გამარჯვება კი არა, არამედ ასეთი გამარჯვება — ღვთის თანადგომით, ზეგარდამო შემწეობით. იხილე, როგორ იხსენებს წმიდანებს და ამით მათ აღძრავს ცხოვრებასა და სათნოებაზე ზრუნვისკენ. მე კი მგონია, რომ იგი დიდებას მხოლოდ გამარჯვებას კი არ უწოდებს, არამედ ქებასაც, მელოდიებსაც და საგალობლებსაც; ამ ყველაფრით გვასწავლის, რომ ღმერთის ქებით ისინი დიდ დიდებას შეიმოსავენ და საკუთარ თავს უფრო ბრწყინვალედ გამოაჩენენ.1
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიური ბოლოთი და ამინით გრძელდება; ქართულ დოქსოლოგიას მთავარი ჩარჩო ამატებს და აქ აღარ მეორდება. ↩