📋 სარჩევი
„უგალობეთ უფალს გალობა ახალი“ ().
1. ახალი საგალობელი წმიდათა კრებულში
ამაღლებული აზრით კი ახალი საგალობელი ახალი აღთქმის საგალობლად ითქვა. რადგან მაშინ ყველაფერი ახალი შეიქმნა. აღთქმა: როგორც ამბობს, „დაგიდებთ თქვენ აღთქმას ახალს“ ()1. ქმნილება: როგორც ამბობს, „რაჲ-იგი არს ქრისტეს მიერ ახალი დაბადებული“ (). ადამიანი: როგორც ამბობს, „განიძარცუეთ ძუელი იგი კაცი“ () და „შეიმოსეთ ახალი იგი განახლებული მეცნიერებაჲ მსგავსად ხატისა მის დამბადებელისა მისისა“ (). ამრიგად, ახალი ცხოვრების გამო და ყოველივე დანარჩენის გამოც აღთქმას ახალი ეწოდება, და წინასწარმეტყველი ახლა მოგვიწოდებს, ამ აღთქმის ახალი საგალობელი ვიგალობოთ. ისტორიული აზრით კი ეს არის ნათელი და სახელოვანი საგალობელი, რომელსაც გამარჯვებებზე, წარმატებებსა და ძლევის ნიშნებზე უნდა გალობდნენ. „მისი დიდება წმიდათა კრებულში“ ().
ხედავ, როგორ ეძებს სიტყვებამდე ცხოვრებითა და საქმეებით აღვლენილ მადლიერებას და როგორ შეჰყავს ასეთი ადამიანები მგალობელთა გუნდში? რადგან მხოლოდ სიტყვებით მადლობის შეწირვა არ კმარა, თუ საქმით აღსრულებული სათნოებაც არ დაერთო. „მისი დიდება წმიდათა კრებულში“ (). აქ კიდევ სხვა რამესაც ასწავლის. რადგან აჩვენებს, რომ ქებანი ერთად და სრული თანხმობით უნდა აღვავლინოთ. ეკლესია ხომ მოწესრიგებული კრებულისა და შეკრების სახელია. „იხარებდინ ისრაჱლ შემოქმედისა მიმართ თჳსისა“ ().
კერძო სიკეთეებზე უწინ წინასწარმეტყველი საერთო სიკეთეს აყენებს; დართული სიტყვებით თითქოს ამას გვარიგებს და ამბობს: „მადლობდე ღმერთს, რადგან არარსებული ყოფად მოგიყვანა და სული შთაგბერა“. რადგან ესეც არ არის სიკეთის მცირე ნაწილი. აქ კი კიდევ უფრო მეტსაც აჩვენებს. რადგან ამგვარი თქმით წინასწარმეტყველი უბრალოდ შექმნას კი არ წარმოაჩენს, არამედ თავისად ქცევასაც; და ისრაელს მოუწოდებს, მადლობა შესწიროს არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ღმერთმა ისრაელი შექმნა, არამედ იმიტომაც, რომ თავის საკუთარ ხალხად ჰყავს. ხედავ, როგორ აერთიანებს და აკავშირებს ისრაელს ღმერთთან და სურს, ისრაელმა მადლობა არა უბრალოდ შესწიროს, არამედ სიამოვნებით, სიხარულით და გამთბარი გონებით? რადგან ყოველივე ამას სიტყვით „იხარებდინ“ () მიანიშნა. ამიტომ მადლიერისგან ისეთ განწყობას მოითხოვს, რომ მადლიერი სწრაფვით ინთებოდეს, სიყვარულით იღვიძებდეს და მთლიანად ენთებოდეს საგალობლით ქებული ღმერთისადმი; როგორც სხვაგანაც, იმავეს საჩვენებლად, ამბობდა: „ვითარცა სახედ სურინ ირემსა წყაროთა მიმართ წყალთასა, ეგრე სურინ სულსა ჩემსა შენდამი, ღმერთო!“ ().
და კვლავ: „სწყურის სულსა ჩემსა ღმრთისა მიმართ ძლიერისა და ცხოველისა“ (). და კვლავ: „სწყურიან შენდამი სულსა ჩემსა; რაოდენჯერმე არს ჴორცი ესე ჩემი ქუეყანასა ამას შინა უდაბნოსა, და უგზოსა და ურწყულსა?“ (); ეს კი სხვა მთარგმნელმა ასე თქვა: „ვითარცა მწყურვალ მიწაზე“. რადგან ამ სიტყვების მთქმელს სურს თავისი სულის განწყობა და სწრაფვა წარმოაჩინოს; ამიტომ სულს მწყურვალ მიწას და წყურვილით დამწვარ ირემს ადარებს. და სიტყვებითაც კვლავ იმავე სწრაფვას აჩვენებს, როცა ამბობს: „ოდესმე მივიდე და ვეჩუენო პირსა ღმრთისასა?“ (). რადგან ასეთები არიან წმინდანთა სულები; ასე იქცეოდა პავლეს სულიც, რომელიც ამქვეყნიდან განსვლის დაყოვნების გამო კვნესოდა. „ძენი სიონისა ზეიმობდნენ თავიანთი მეფით“ (). ხედავ, რომ აქაც სწორედ იმას მიანიშნებს, რაც უკვე ვთქვი: თვისად ქცევას, იმას, რომ ისინი მისი გამორჩეული ხალხი არიან? სწორედ ამიტომ დაურთო სიტყვები „თავიანთი მეფით“ (), ამით ეს განაცხადა. რადგან იგი მეფე იყო არა მხოლოდ შექმნის საფუძველზე, არამედ თვისად ქცევის საფუძველზეც.
„აქებდენ სახელსა მისსა განწყობითა“ (). იხილე, როგორ ბრწყინავს კვლავ ეს თანხმობაც. რადგან სწორედ ამისთვის არის გუნდები, რომ ყველამ ერთად და ერთსულოვნად აღავლინოს ქებანი. ამას პავლეც აცხადებს, როცა ამბობს: „ნუ დაუტევებთ შესაკრებელსა თჳსსა“ (). თვით ლოცვაც ამას მიანიშნებს, რადგან ყველას სახელით ერთობლივად აღევლინება: „მამაო ჩუენო, რომელი ხარ ცათა შინა“ (), და „მომიტევენ ჩუენ თანა-ნადებნი ჩუენნი“ (), და „ნუ შემიყვანებ ჩუენ განსაცდელსა“ (), და „მიჴსნენ ჩუენ ბოროტისაგან“ (); ამით მლოცველები მრავლობით ფორმას იყენებენ. ასე ძველადაც სწავლობდნენ, რომ თანხმობით ეფსალმუნათ და ეგალობათ ღმერთისთვის; ყოველმხრივ სიყვარულისა და ერთსულოვნებისკენ განეწყობოდნენ: „ბობღნითა და საფსალმუნითა უგალობდენ მას“ ().
2. მშვიდთა ამაღლება და წმიდათა გამარჯვება
ზოგიერთები ამ საკრავთა აზრსაც ამაღლებული მნიშვნელობით იგებენ და ამბობენ: დაფი ჩვენი ხორცის მოკვდინებას მოითხოვს, ხოლო საფსალმუნე - ზეცისკენ ცქერას. რადგან ეს საკრავი ზემოდან იძვრის და არა ქვემოდან, როგორც ქნარი. მე კი ამას ვიტყოდი: ძველ დროში ხალხი ამ საკრავებით ასე იმიტომ იწინამძღვრებოდა, რომ მისი გონება უხეში იყო და კერპებისგან მხოლოდ ახლახან იყო მოწყვეტილი. ამიტომ, როგორც ღმერთმა მსხვერპლები დაუშვა, ასევე ამ საკრავების გამოყენებასაც ნება დართო, რადგან მათ უძლურებას დამდაბლებით ეწყობოდა. ამრიგად, აქ იგი სიამოვნებით გალობას მოითხოვს; სწორედ ეს არის: „აქებდენ სახელსა მისსა განწყობითა“ () - თანხმობით და სუფთა ცხოვრებით გალობა. შემდეგ, მათ კიდევ უფრო მეტ მოშურნეობაში აღსაძვრელად, იგი იმასაც ამბობს, რა კეთილგანწყობა აქვს მათ მიმართ იმ ღმერთს, ვისაც ისინი უგალობენ. ამიტომ დაურთავს: „რამეთუ სთნდა უფალსა ერი თჳსი“ (). რა შეედრება ასეთ კეთილდღეობას, როცა ღმერთი მოწყალეა? „და აღამაღლნეს მშჳდნი ცხორებითა“ ().
ხედავ კვლავ, როგორ წარმოაჩენს ღვთის საქმესაც და ადამიანთა საქმესაც? როგორც ზემოთ, როცა მათგან მადლობის შეწირვას მოითხოვდა, ღვთის საქმეც შემოიტანა და თქვა: „რამეთუ სთნდა უფალსა ერი თჳსი“ (), ასევე აქაც, როცა ღვთისგან მომავალს ჰპირდება, ადამიანთაგან მოთხოვნილსაც აყენებს და ამბობს: „და აღამაღლნეს მშჳდნი ცხორებითა“ (). რადგან ამაღლება ღვთის საქმეა, მშვიდად ყოფნა კი - ადამიანთა. რადგან ღვთისგან მომავალი არ აღსრულდება, თუ ჯერ ადამიანთაგან მოთხოვნილი არ უძღვის წინ. და იხილე ამ ნიჭის სიდიდე. უბრალოდ „იხსნისო“ კი არ თქვა, არამედ: „აღამაღლნეს მშჳდნი ცხორებითა“ (); ესე იგი, საშინელებათაგან მხოლოდ კი არ გაათავისუფლებს, არამედ ყველასათვის შესამჩნევებსა და სახელოვანსაც გახდის და ცხონებასთან ერთად დიდებასაც მიანიჭებს. ამასვე განმარტავს, როცა კვლავ დაურთავს და ამბობს: „იქადიან წმიდანი დიდებითა“ (). როგორც იქ მშვიდებს ეძებს, ასევე აქ - წმიდანებს. რადგან ღმერთი ყველგან თავის საქმეებს სასწაულებთან ერთად აჩვენებს.
ასე გაათავისუფლა ისინი ეგვიპტისგან, ასე დააბრუნა ბაბილონიდან: არა მხოლოდ საშინელებათაგან გათავისუფლებით, არამედ მომხდარი სასწაულითაც უფრო ბრწყინვალენი გახადა. „და იხარებდენ სარეცელსა ზედა მათსა“ (). იმით, რომ ასე დაურთო, დიდ უშიშრობას აჩვენებს, დიდ შვებას, დიდ მხიარულებას და დიდ სიამეს. ამას კი იმისთვის ამბობს, რათა იცოდნენ: ყველაფერი საკუთარი იარაღით ან საკუთარი ძალით კი არ მომხდარა, არამედ ღვთის შემწეობით; და ეს შემწეობა თავმდაბლობითა და სიმშვიდით უნდა მიიზიდონ. „ამაღლებაჲ ღმრთისაჲ პირსა შინა მათსა; და მახჳლნი ორპირნი ჴელთა შინა მათთა ყოფად შურის-გებაჲ წარმართთა შორის, და მხილებად ყოვლისა ერისა“ (). აქ იგი ქოროს თანხლებით წარმოებულ ომს გულისხმობს და იმასაც, რომ ასე - გალობითა და საგალობლებით - გაიმარჯვებენ. რადგან „ამაღლებებში“ საგალობლებს, ფსალმუნებებსა და მადლობის შეწირვებს გულისხმობს. ამიტომ სხვა მთარგმნელმაც „ამაღლებანი“ „საგალობლებად“ თქვა. „ყოფად შურის-გებაჲ წარმართთა შორის, და მხილებად ყოვლისა ერისა“ ().
რას ნიშნავს ეს? რადგან ისინი, ვინც მთელი დროის განმავლობაში ბატონობდნენ, ღვთის ერს შეურაცხყოფდნენ, ღმერთი ჰპირდება, რომ საქმით ამხილებს მათ და თვით საქმეებით აჩვენებს: მტრების ბატონობა ღვთის უძლურებას კი არ გამოუწვევია, არამედ ღვთის ერის ცოდვებმა მისცა მტრებს ბატონობის ნება. როცა საკმარისი სასჯელი გადაიხადეს, კაცთმოყვარე ღმერთმა მხოლოდ ანიშნა და საქმეები საკვირველად შეიცვალა. და იხილე გამარჯვების სიჭარბე. რადგან დაურთავს და ამბობს: „შეკრვად მეფენი მათნი ბორკილითა და დიდებულნი მათნი - ჴელბორკილითა რკინისათა“ (). ხედავ ძალის სიუხვეს? რადგან მტრები მხოლოდ კი არ განდევნეს და უკუაქციეს. არამედ ტყვეებადაც აიყვანეს და ისე დაბრუნდნენ, რომ ყველას ღვთის ძალას უჩვენებდნენ. „ყოფად მათ შორის სასჯელი და წერილი“ (). რა არის „სასჯელი და წერილი“ ()?
ცხადი, აღიარებული, ისეთი, დავიწყებას რომ ვერ მიეცემა. რადგან ღვთის საქმეები ასეთია: წარმატებათა სიდიდითაც და სასწაულმოქმედების სიჭარბითაც მთელ დროს სწვდება. ასეთი იქნება, ამბობს, გამარჯვება და ასეთი - ძლევის ნიშანი: ყველასთვის ცხადი, ისეთი ნათელი, თითქოს სვეტზე იყოს დაწერილი და არასოდეს იშლებოდეს. „დიდებაჲ ესე არს ყოველთა წმიდათა მისთა“ (). რომელი დიდება? გამარჯვება; უფრო სწორად, უბრალოდ გამარჯვება კი არა, არამედ ასეთი გამარჯვება - ღვთის თანადგომით, ზეგარდამო შემწეობით. ხედავ, როგორ იხსენებს წმიდანებს და ამით მათ ცხოვრებასა და სათნოებაზე ზრუნვისკენ აღძრავს? მე კი მგონია, რომ დიდებად მხოლოდ გამარჯვებას კი არ ამბობს, არამედ ქებასაც, მელოდიებსაც და საგალობლებსაც; ამ ყველაფრით გვასწავლის, რომ ღმერთის მგალობლები საკუთარ თავს დიდ დიდებას შემოსავენ და უფრო ბრწყინვალედ გამოაჩენენ.2
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.