SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„პავლე და სილოანე და ტიმოთე ეკლესიასა თესალონიკელთასა ღმრთისა მიერ მამისა და უფლისა იესუ ქრისტესა: მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა. ვჰმადლობთ ღმერთსა მარადის თქუენ ყოველთათჳს, ჴსენებასა თქუენსა ვჰყოფთ ლოცვათა შინა ჩუენთა. მოუკლებელად მოვიჴსენებთ თქუენთა მათ საქმეთა სარწმუნოებისათა და შრომასა სიყუარულისასა და მოთმინებასა მას სასოებისასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა." ().

1. სარწმუნოების საქმე და სიყვარულის შრომა

რატომ მოხდა, რომ, როცა ეფესელებს სწერდა და ტიმოთეც თავისთან ჰყავდა, პავლემ მაინც თავის გვერდით არ დაასახელა იგი, თუმცა მათთვის ცნობილი და პატივდებული იყო (რამეთუ ამბობს: „ხოლო გამოცდილებაჲ იგი მისი იცით, რამეთუ ვითარცა მამასა შვილმან, ეგრე ჰმონა ჩემ თანა სახარებასა მას" (), და კვლავ: „რამეთუ არავინ მაქუს სხუაჲ ერთგული, რომელმანმცა თქუენთჳს გულითად იზრუნა" ()); აქ კი თავის გვერდით ასახელებს მას? ჩემი აზრით, იმიტომ, რომ მაშინ ტიმოთეს დაუყოვნებლივ გაგზავნას აპირებდა და ზედმეტი იყო წერილში იმ კაცის მოხსენიება, ვინც წერილთან ერთად სულ მალე მიაღწევდა მათამდე; რამეთუ ამბობს: „ამისსა უკუე ვესავ მივლინებასა" (). აქ კი ასე არ იყო, არამედ ტიმოთე უკვე დაბრუნებული იყო, ამიტომაც სამართლიანად მოიხსენია იგი წერილში; რამეთუ ამბობს: „ხოლო აწღა მოვიდა ტიმოთე თქუენით" (). რატომ აყენებს სილოანეს ტიმოთეზე წინ, თუმცა ტიმოთეზე უთვალავ სიკეთეს მოწმობდა და მას ყველას ამჯობინებდა? ალბათ იმიტომ, რომ თვითონ ტიმოთე ითხოვდა ამას დიდი თავმდაბლობით და ევედრებოდა კიდეც. რადგან, როცა ხედავდა, რომ მოძღვარი ისე თავმდაბლობდა, რომ მოწაფეს თავის გვერდით ასახელებდა, თვითონ იმავეს ბევრად უფრო მეტად ისურვებდა. რადგან ამბობს: „პავლე და სილოანე და ტიმოთე ეკლესიასა თესალონიკელთასა" (). აქ თავის თავზე არაფერს ურთავს: არც „მოციქული", არც „მონა". ჩემი აზრით, რადგან თესალონიკელები ახლად დამოძღვრილნი იყვნენ და პავლესთან ჯერ გამოცდილება არ ჰქონდათ, ამიტომ არ ურთავს ღირსების სახელს; გარდა ამისა, მათ მიმართ ქადაგება ჯერ კიდევ დასაწყისში იყო.

ამბობს: „ეკლესიასა თესალონიკელთასა" (). კარგად ამბობს. რადგან სავარაუდო იყო, რომ ცოტანი იყვნენ და ჯერ კიდევ სრულად არ შემდგარიყვნენ, ამიტომ ანუგეშებს მათ ეკლესიის სახელით; იქ კი, სადაც დიდი დრო იყო გასული და ეკლესიის კრებული მრავალრიცხოვანი იყო, ამას არ ურთავს. ხოლო რადგან ეკლესიის სახელი უმეტესად სიმრავლისა და უკვე შეკრული კრებულის სახელია, ამიტომაც ასე უხმობს მათ. ამბობს: „ღმრთისა მიერ მამისა და უფლისა იესუ ქრისტესა" (). ამბობს: „ეკლესიასა თესალონიკელთასა ღმრთისა მიერ" (). აჰა, კვლავ სიტყვა „ღმერთი" მამაზეც ითქმის და ძეზეც. ხოლო „ღმრთისა მიერ" () იმიტომ თქვა, რომ მრავალი ეკლესია იყო, იუდაურიც და ელინურიც. დიდია ეს ღირსება და ვერაფერი გაუტოლდება მას, თუ ეკლესია ღმერთში არის.

მაშ, დაე, ეს ჩვენი ეკლესიაც ასე იწოდებოდეს; მაგრამ მეშინია, ამ წოდებისაგან შორს არ იყოს. რადგან, თუ ვინმე ცოდვის მონაა, ვერ ითქმის მასზე, რომ ღმერთში არის. „მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ" (). ხედავ, როგორ იწყება ეპისტოლის შესავალი მაშინვე ქებით? „ვჰმადლობთ ღმერთსა მარადის თქუენ ყოველთათჳს, ჴსენებასა თქუენსა ვჰყოფთ ლოცვათა შინა ჩუენთა." (). რადგან მათთვის ღმერთისადმი მადლობის შეწირვა მათ დიდ წარმატებას უმოწმებს: როცა არა მხოლოდ თვითონ იღებენ ქებას, არამედ ღმერთსაც ეწირება მადლობა, როგორც ყოველივეს აღმასრულებელს. ამავე დროს, ზომიერებასაც ასწავლის მათ და თითქმის ეუბნება, რომ ყოველივე ღმერთის ძალას ეკუთვნის. ამრიგად, მადლობის შეწირვის მიზეზად კეთილ საქმეებს ასახელებს; ხოლო ლოცვებში მათი მოხსენიება მათდამი სიყვარულის ნიშანია. შემდეგ, რათა აჩვენოს, რომ არა მხოლოდ ლოცვებში იხსენებს მათ, არამედ ლოცვათა გარეშეც ხშირად იხსენებს მათ, ამბობს: „მოუკლებელად მოვიჴსენებთ თქუენთა მათ საქმეთა სარწმუნოებისათა და შრომასა სიყუარულისასა და მოთმინებასა მას სასოებისასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა." ().

რას ნიშნავს ეს? „მოუკლებელად მოვიჴსენებთ" () რას ნიშნავს? ან იმას, რომ პავლე და მისი თანმხლებნი მათ ღმრთისა და მამის წინაშე იხსენებენ; ან იმას, რომ იხსენებენ სიყვარულის შრომას, რომელიც ჩვენი ღმრთისა და მამის წინაშეა. მაგრამ უბრალოდ არ უთქვამს: „მოუკლებელად მოვიჴსენებთ" (), არამედ თქვა: „თქუენთა" (). შემდეგ კვლავ, რათა არც „თქუენთა" () ჩათვალო უბრალოდ ნათქვამად, დაუმატა: „წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა" (). რადგან ადამიანთაგან არავინ აქებდა მათ საქმეებს და არავინ აძლევდა საზღაურს, ამასაც უმატებს და თითქმის ეუბნება: „გამხნევდით, ღმერთის წინაშე შრომობთ." რას ნიშნავს „საქმეთა სარწმუნოებისათა" ()? ის, რომ თქვენი მტკიცე დგომა ვერაფერმა შეარყია; რადგან ეს არის რწმენის საქმე. თუ გწამს, ყოველივე დაითმინე.

ხოლო თუ არ ითმენ, არ გწამს. განა ისეთი არ არის აღთქმული სიკეთენი, რომ მორწმუნემ ურიცხვი სიკვდილის დათმენაც კი ირჩიოს? წინ დევს ცათა სასუფეველი, უკვდავება და საუკუნო სიცოცხლე. ამიტომ მორწმუნე ყოველივეს დაითმენს. მაშასადამე, რწმენა საქმეებით ცხადდება. ამიტომაც მართებულად თქვა ასე და აჩვენა, რომ რწმენა არა უბრალოდ, არამედ საქმეებით გამოაჩინეთ: მტკიცე დგომითა და გულმოდგინებით. და ამბობს: „და შრომასა სიყუარულისასა" (). რა შრომაა უბრალოდ სიყვარული? არავითარი; მაგრამ ჭეშმარიტი სიყვარული დიდი შრომაა.

როცა, მითხარი, ურიცხვი რამ აღიძვრის, რათა სიყვარულს მოგვწყვიტოს, ჩვენ კი ყველაფერს ვეწინააღმდეგებით, განა ეს შრომა არ არის? რა არ დაითმინეს თესალონიკელებმა, რათა სიყვარულს არ განდგომოდნენ? განა პავლეს მასპინძელს არ მიადგნენ ქადაგების წინააღმდეგ მებრძოლნი და, როცა პავლე ვერ იპოვეს, იასონი ქალაქის მთავრებთან არ მიათრიეს? მითხარი, მცირე შრომაა ეს: როცა თესლი ჯერ კიდევ არ გამაგრებულიყო, ასეთი ქარიშხლისა და ესოდენი განსაცდელების ატანა? და იასონს საკმაო თავდებობაც მოსთხოვეს. და, როგორც წერილი ამბობს, „და მოჰჴადეს თავს-მდები იასონს, და მაშინ-ღა განუტევნეს იგინი" (); შემდეგ კი: „ხოლო ძმათა მეყსეულად ღამე წარგზავნნეს პავლე და შილა ბერიად" (). ნუთუ ეს მცირეა, მითხარი? განა იასონმა თავისი თავიც პავლეს ნაცვლად საფრთხის ქვეშ არ დადო? ამას უწოდებს სიყვარულის შრომას, რადგან თესალონიკელები პავლესთან ასე იყვნენ შეკავშირებულნი.

2. ჭირში სიხარული და უფლის მიბაძვა

და იხილე: ჯერ მათი ღვაწლის საქმეებს ამბობს, შემდეგ კი თავის საქმეებს, რათა არ გამოჩნდეს, თითქოს თავს იდიდებს, ანდა წინასწარი მიკერძოებით უყვარს ისინი. და „მოთმინებასა" (), — ამბობს. რადგან ის დევნა ერთ ხანს კი არ მომხდარა, არამედ მუდამ გრძელდებოდა; და არც მხოლოდ მოძღვარ პავლეს ებრძოდნენ, არამედ მოწაფეებსაც. თუ მოციქულებს, სასწაულთა მოქმედებსა და პატივისცემის ღირსთ, ასე ეპყრობოდნენ, რას ფიქრობ, როგორ მოექცეოდნენ იმავე ქალაქში მცხოვრებ თანამოქალაქეებს, რომლებიც ერთბაშად განუდგნენ მათ? სწორედ ამას უმოწმებს მათ, როცა ამბობს: „თქუენ მობაძავ იქმნენით, ძმანო, ეკლესიათა მათ ღმრთისათა, რომელნი არიან ჰურიასტანს ქრისტე იესუჲს მიერ" (). სასოებაზეც ამბობს: „სასოებისასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა" (). კარგად თქვა ასე, რადგან ეს ყოველივე რწმენისა და სასოებისაგან ხდება. ამრიგად, მომხდარი მხოლოდ მათ ვაჟკაცობას კი არ აცხადებდა, არამედ იმასაც, რომ განმზადებული საზღაურებისადმი სრული დარწმუნება ჰქონდათ. ამიტომ უშვებდა ღმერთი, რომ დევნები მაშინვე მომხდარიყო: რათა არავის ეთქვა, თითქოს ქადაგება უბრალო მლიქვნელობით დამკვიდრდა; რათა მათი მხურვალება გამოჩენილიყო; და რათა ცხადი გამხდარიყო, რომ მორწმუნეთა სულებს ადამიანური დარწმუნება კი არა, ღვთის ძალა არწმუნებდა, ისე რომ ისინი ურიცხვი სიკვდილისთვისაც კი მზად ყოფილიყვნენ. ეს ვერ მოხდებოდა, ქადაგებას მყისვე სიღრმეში რომ არ გაედგა ფესვი და ურყევად არ მდგარიყო.

„უწყოდეთ, ძმანო საყუარელნო ღმრთისანო, რჩეულებაჲ ეგე თქუენი, რამეთუ სახარებაჲ ესე ჩუენი არა იყო თქუენდა მიმართ სიტყჳთ ხოლო, არამედ ძალითაცა და სულითა წმიდითა და გულ-სავსებითა მრავლითა, ვითარცა-იგი იცით, რაბამ ვიქმნენით ჩუენ თქუენდა მიმართ თქუენთჳსვე." (). რას ნიშნავს ის, რასაც ამბობს: „ვითარცა-იგი იცით, რაბამ ვიქმნენით ჩუენ თქუენდა მიმართ თქუენთჳსვე" ()? აქ უკვე თავის ღვაწლსაც ეხება, მაგრამ შეფარვით, რადგან ჯერ მათი შესხმების გაშლა სურს. ხოლო რასაც ამბობს, ასეთია: „ვიცოდით, რომ კეთილშობილ და დიდ ადამიანთა რიცხვს ეკუთვნოდით, რომ რჩეულთაგანნი იყავით; ამიტომ ჩვენც ყოველივეს ვითმენთ თქვენთვის." რადგან ეს სიტყვები — „რაბამ ვიქმნენით ჩუენ თქუენდა მიმართ თქუენთჳსვე" () — იმას აცხადებს, რომ დიდი გულმოდგინებითა და დიდი მხურვალებით მზად ვართ, ჩვენი სულებიც გავიღოთ თქვენთვის; და ამისთვის მადლობა ჩვენ კი არ გვეკუთვნის, არამედ თქვენ, რადგან რჩეულნი იყავით. ამიტომაც სხვაგან ამბობს: „ამისთჳს ყოველსა დავითმენ რჩეულთა მათთჳს" (). ღვთის საყვარელთათვის რას არ დაითმენდა კაცი? და თავის შესახებ, რომ თქვა, თითქმის ამას ამბობს: „თუ საყვარელნიც ხართ და რჩეულნიც, ყოველივეს სამართლიანად ვითმენთ." რადგან მათ მხოლოდ ქება კი არ აძლიერებდა, არამედ შეხსენებაც იმისა, რომ თავად თესალონიკელებმაც მოციქულთა გულმოდგინების სადარი ვაჟკაცობა გამოავლინეს.

ამიტომაც ამბობს: „და თქუენ მობაძავ ჩუენდა იქმნენით და უფლისა, და შეიწყნარეთ სიტყუაჲ იგი ჭირსა შინა მრავალსა სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა" (). ეჰა! რაოდენ დიდია შესხმა! მოწაფენი უეცრად მოძღვრებად იქცნენ: არა მხოლოდ სიტყვები მოისმინეს, არამედ პავლესავით იმავე მწვერვალსაც მიაღწიეს. მაგრამ ეს არაფერია შემდეგთან შედარებით; რადგან იხილე, სადამდე აჰყავს ისინი, როცა ამბობს: „და თქუენ მობაძავ ჩუენდა იქმნენით და უფლისა" (). როგორ? იმით, რომ „შეიწყნარეთ სიტყუაჲ იგი ჭირსა შინა მრავალსა სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა" (). არა უბრალოდ ჭირით, არამედ დიდი ჭირით. ამის გაგება სამოციქულო საქმეებიდანაც შეიძლება — როგორ აღძრეს მათ წინააღმდეგ დევნა: ქალაქის ყველა მთავარი შეაშფოთეს და ქალაქიც მათ წინააღმდეგ ააღელვეს.¹ და ვერ იტყვი: „მართალია, ჭირი დაითმინეთ და ირწმუნეთ, მაგრამ ტკივილით"; არამედ, პირიქით, დიდად გახარებულებმა ირწმუნეთ. სწორედ ამას აკეთებდნენ მოციქულებიც: „უხაროდა, რამეთუ ღირს იქმნნეს სახელისა მისისათჳს გინებად" (), — ამბობს.

რადგან საოცარი სწორედ ეს არის: მართალია, ჭირთა როგორმე ატანაც მცირე არ არის, მაგრამ ჭირთა სიხარულით ატანა უკვე იმათ ეკუთვნის, ვინც ადამიანურ ბუნებას აღემატებიან და თითქოს უვნებო სხეული აქვთ. ხოლო როგორ გახდნენ უფლის მიმბაძველნი? იმით, რომ მანაც მრავალი ვნება დაითმინა და არ წუხდა, არამედ ხარობდა, რადგან სწორედ ამისთვის მოდიოდა ნებით. ჩვენთვის „თავი თჳსი დაიმდაბლა" ()²; მას ელოდა შეფურთხება, ლოყაში ცემა და ჯვარცმა; და ამ ყოველივეს დათმენისას ისე ხარობდა, რომ მამას ეუბნებოდა: „მადიდე მე" (). „სიხარულითა, — ამბობს, — სულისა წმიდისაჲთა" (). რათა არავინ თქვას: „როგორ ამბობ ჭირზე?" „როგორ ამბობ სიხარულზე?" „როგორ შეიძლება ორივე ერთად შეერთდეს?" დაურთო: „სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა" (). ჭირი ხორციელ საქმეებშია, სიხარული კი — სულიერში. როგორ? რაც ხდება, მწუხარეა; ხოლო მისგან ნაშობი ნაყოფი უკვე აღარ არის მწუხარე, რადგან სულიწმინდა მას მწუხარედ არ ტოვებს. ამიტომ შესაძლებელია, კაცი იტანჯებოდეს და არ ხარობდეს, როცა ცოდვებისთვის იტანჯება; და გვემულიც კი სიამეს გრძნობდეს, როცა ქრისტესთვის იტანჯება.

3. მხნეობა, სიფხიზლე და წმინდანთა ლოცვა

რადგან ასეთია სულიწმინდის სიხარული: იმის ნაცვლად, რაც მწუხარედ ჩანს, იგი სიამეს აღმოაცენებს. გაჭირვებდნენ, ამბობს, და გდევნიდნენ, მაგრამ სულიწმინდამ მაშინაც არ დაგტოვათ; არამედ, როგორც ცეცხლში გრილდებოდნენ სამი ყრმანი, ასევე თქვენც — ჭირებში. როგორც იქ გაგრილება ცეცხლის ბუნებას კი არ ეკუთვნოდა, არამედ სულიწმინდას, რომელიც სიგრილის ნიავს ავრცელებდა, ასევე აქაც სიხარულის შობა ჭირის ბუნებისაგან კი არ არის, არამედ ქრისტესთვის ვნებისაგან და სულიწმინდისაგან, რომელიც აგრილებს და განსაცდელთა სახმილის შუაგულშიც შვებაში გვამყოფებს. ამბობს: „სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა“ (), არა უბრალოდ, არამედ დიდი სიხარულით; რადგან ეს სულიწმინდის საქმეა. „ვიდრეღა იქმნენითცა თქუენ სახე ყოველთა მათ მორწმუნეთა, რომელნი არიან მაკედონიას შინა და აქაჲას“ (). და მაინც, პავლე თქვენთან უფრო გვიან მივიდა; მაგრამ ისე გაბრწყინდით, ამბობს, რომ მათ მოძღვრებადაც იქეცით, ვინც თქვენზე ადრე ირწმუნა. ესეც სამოციქულოა. რადგან არ უთქვამს: „რათა რწმენაში ნიმუშნი გამხდარიყავით“, არამედ: „უკვე მორწმუნეთათვის იქეცით ნიმუშად“; ესე იგი: როგორ უნდა ირწმუნოს კაცმა ღმერთი, ეს თქვენ ასწავლეთ, თქვენ, ვინც დასაწყისშივე ბრძოლებში შეხვედით. და „აქაჲას“ ამბობს, ესე იგი — საბერძნეთში.

ხედავ, რა დიდი ძალა აქვს გულმოდგინებას? მას არც დრო სჭირდება, არც გადადება და არც დაყოვნება; საკმარისია, ადამიანი მხოლოდ წარდგეს, და ყველაფერი აღსრულებულია. ასე, სწორედ ესენიც, რომლებიც ქადაგებას გვიან შეუერთდნენ, პირველთა მოძღვრებად იქცნენ. ამიტომ ნურავინ წარიკვეთს სასოს: თუნდაც დიდი დრო დაეკარგოს და არაფერი გაეკეთებინოს, შეუძლია მოკლე ხანშიც იმდენი აღასრულოს, რამდენიც უწინდელ დროში ვერ შეძლო. რადგან თუ ის, ვისაც ჯერ კიდევ არ ჰქონდა რწმენა, დასაწყისშივე ასე გაბრწყინდა, მით უმეტეს — ისინი, ვინც უკვე ირწმუნეს. მაგრამ ნურავინ, იმის მცოდნე, რომ მოკლე დროში ყველაფრის აღდგენა შეიძლება, უდებებას მიეცემა; რადგან მომავალი უცნობია და „დღე იგი უფლისაჲ, ვითარცა მპარავი ღამისაჲ, ეგრეთ მოიწევის“ (), უეცრად დაგვესხმის თავს ჩვენ, მძინარეთ; მაგრამ თუ მძინარენი არ ვართ, მპარავივით არ დაგვესხმის თავს და მოუმზადებელთ არ წაგვიყვანს. რადგან თუ „მღჳძარე ვიყვნეთ და განვიფრთხოთ“ (), იგი უკვე მპარავივით აღარ დაგვესხმის თავს, არამედ როგორც სამეფო მაცნე, რომელიც ჩვენთვის გამზადებული სიკეთეებისკენ გვიხმობს; ხოლო თუ გვძინავს, მპარავივით თავს დაგვადგება. მაშ, ნურავინ დაიძინებს, ნურავინ იქნება უქმი სათნოების მიმართ; რადგან სწორედ ეს არის ძილი.

ნუთუ არ იცით, როცა გვძინავს, როგორ აღარ არის უსაფრთხოდ ის, რაც ჩვენია, და როგორ ადვილად ხდება თავდასხმის საგანი? ხოლო როცა ვფხიზლობთ, ჩვენთვის ამოდენა დაცვა აღარ არის საჭირო. როცა გვძინავს, დიდი დაცვითაც ხშირად ვიღუპებით: კარებიც არის, ურდულებიც, მცველებიც და წინამცველებიც, მაგრამ მაინც შემოდის მპარავი. რატომ ვამბობ ამას? იმიტომ, რომ თუ ვფხიზლობთ, სხვების დახმარება არ დაგვჭირდება; ხოლო თუ გვძინავს, სხვების დახმარება ვერაფერს გვარგებს, არამედ ამ დახმარებასთან ერთადაც ვიღუპებით. კარგია წმინდანთა ლოცვით სარგებლობა, მაგრამ მაშინ, როცა ჩვენც მოქმედნი ვართ. „და რად მჭირდება, — იტყვის ვინმე, — სხვათა ლოცვა, როცა მოქმედი ვარ და თავს საჭიროებაში არ ჩავიყენებ?“ არც მე მსურს საჭიროებაში ყოფნა; მაგრამ თუ სწორად ვფიქრობთ, მუდამ საჭიროებაში ვართ.

პავლეს არ უთქვამს: „რად მჭირდება ლოცვა?“ თუმცა ისინი, ვინც მისთვის ლოცულობდნენ, მისი ღირსნიც არ იყვნენ, უფრო ზუსტად კი — მისი თანასწორნიც არა; შენ კი ამბობ: „რად მჭირდება ლოცვა?“ პეტრეს არ უთქვამს: „რად მჭირდება ლოცვა?“ რადგან ნათქვამია: „ხოლო ლოცვაჲ გულს-მოდგინედ იყოფოდა ეკლესიათა მიერ ღმრთისა მიმართ მისთჳს“ (); შენ კი ამბობ: „რად მჭირდება ლოცვა?“ სწორედ ამიტომ გჭირდება, რადგან გგონია, რომ არაფერი გჭირდება. პავლესავითაც რომ გახდე, ლოცვა მაინც გჭირდება. „ნუ აიმაღლებ თავს, რათა არ დამდაბლდე“³; არამედ, როგორც ვთქვი, თუ ჩვენ თვითონაც მოქმედნი ვართ, თქვენთვის აღვლენილი ლოცვებიც ნაყოფს გამოიღებს. მოისმინე პავლე, რომელიც ამბობს: „რამეთუ უწყი, ვითარმედ ესე მექმნას მე საცხორებელად თქუენითა ვედრებითა და შეწევნითა სულისა ქრისტე იესუჲსითა“ (); და კვლავ: „თანა-შეწევნითა ლოცვათა თქუენთაჲთა ჩუენთჳს, რაჲთა მრავლითა პირითა ჩუენდა მომართი იგი მადლი მრავალთა მიერ სამადლობელ იქმნას თქუენთჳს“ (). შენ კი ამბობ: „რად მჭირდება ლოცვა?“

ხოლო თუ უქმად ვართ, ვერც ერთი მლოცველი ვერ შეძლებს, სარგებელი მოგვიტანოს. რა არგო იერემიამ იუდეველებს? განა მესამედ არ მივიდა ღმერთთან და მესამედ არ მოისმინა ეს აკრძალვა: „და შენ ნუ ილოცავ მწედ ერისა ამის და ნუ იოხ შეწყალებად მათდა, და ნუ ილოცავ და ნუ მოხუალ ჩემდა ამათთჳს, რამეთუ არა ვისმინო“ ()⁴? რა არგო საულს სამუელმა? განა უკანასკნელ დღემდე არ გლოვობდა მასზე და უბრალოდ ლოცვით კი არ შემოიფარგლებოდა?⁵ რა არგო ისრაელიანებს? განა არ ამბობდა: „ხოლო ჩუენდა ნუ იყოფინ შეცოდება უფლისა, ანუ დაკლებად თქუენდა უფლისა მიმართ ლოცვათა ჩემთა...“ ()? განა ყველანი არ დაიღუპნენ? მაშ, იტყვის ვინმე, არაფერს არგებს ლოცვები? არგებს, და დიდადაც, მაგრამ მაშინ, როცა ჩვენც რამეს ვაკეთებთ; რადგან ლოცვები თანამოქმედებენ და გვეხმარებიან; ასეთი თანაშეწევნა კი იმას ეხმარება, ვინც თვითონაც შრომობს; თუ კი უქმად დარჩები, ვერავითარ დიდ სარგებელს მიიღებ.

4. ლოცვის ძალა და საკუთარი ღვაწლი

ვინაიდან, თუკი ლოცვებს ძალა შესწევდა, რომ უქმად მყოფნი სასუფეველში შევეყვანეთ, რატომ არ ხდება ყველა წარმართი ქრისტიანი? განა მთელი ქვეყნიერებისთვის არ ვლოცულობთ? განა პავლეც ამას არ აკეთებდა? განა ყველას მოქცევას არ ვითხოვთ? მითხარი, მაშ, რატომ არ ხდებიან უკეთურნი კეთილნი? განა ცხადი არ არის, რომ ეს იმიტომ ხდება, რომ თავიანთი მხრივ ვერაფრის შეტანა შეუძლიათ? მაშასადამე, ლოცვები დიდად გვარგებს მაშინ, როცა ჩვენც ჩვენი მხრიდან წილს შევიტანთ.

გსურს შეიტყო, რა დიდი სარგებელი მოუტანია ლოცვებს? გაიხსენე კორნელიოსი და ტაბითა; მოისმინე იაკობიც, რომელიც ლაბანს ეუბნება: „არა თუმცა ღმერთი მამისა ჩემისა აბრაჰამისა იყო ჩემ თანა და შიში ისაკისი, აწ ცალიერი-მცა გამომავლინე მე" (); და კვლავ მოისმინე ღმერთიც, რომელიც ამბობს: „და ზედამდგომელ ვექმნე ქალაქსა მაგას ჴსნად მაგისა ჩემთჳს და დავითისთჳს, მონისა ჩემისა" (). მაგრამ როდის? მაშინ, როცა ეზეკია მართალი იყო. რადგან, თუკი ლოცვებს ძალა ჰქონდა უკიდურესად უკეთურთათვისაც, რატომ არ თქვა ღმერთმა ეს მაშინაც, როცა ნაბუქოდონოსორი მოვიდა, არამედ ქალაქი მტერს გადასცა? იმიტომ, რომ ბოროტებამ მეტი ძალა მოიპოვა. კვლავ, თავად ამ სამუელმა ილოცა ისრაელიანთათვის და სათხოვარსაც მიაღწია; მაგრამ როდის? მაშინ, როცა თვითონ ისინიც სათნოდ ცხოვრობდნენ; სწორედ მაშინ უკუაქცია მტრები. „და რაღა საჭიროა, — იტყვის ვინმე, — სხვისი ლოცვა, როცა მე თვითონ სათნოდ ვცხოვრობ?" ნურასოდეს იტყვი ამას, კაცო. საჭიროა, და ფრიადაც საჭიროა ლოცვა; მოისმინე, რას ამბობს ღმერთი იობის მეგობართა შესახებ: „იობ, მსახურმან ჩემმან, ილოცოს თქუენთჳს" (), და მოგეტევებათ ცოდვა⁶; რადგან შესცოდეს, მაგრამ დიდი ცოდვა არ ჩაუდენიათ.

მაგრამ თვით ამ მართალმა, რომელმაც მაშინ ლოცვით იხსნა თავისი მეგობრები, იმ ჟამს, როცა იუდეველები იღუპებოდნენ, ვეღარ შეძლო მათი ხსნა. და ამის შესატყობად მოისმინე, რას ამბობს ღმერთი წინასწარმეტყველის მიერ: „და უკეთუ იყვნენ სამნი ესე კაცნი შორის მისსა: ნოე, იობ და დანიილ, ... უკუეთუ ძენი მათნი, ანუ ასულნი ცხონდენ" (); რადგან ბოროტებამ გადაძალა; და კვლავ: „უკუეთუ დადგეს მოსე და სამუილ წინაშე ჩემსა" (). და იხილე, როგორ ეუბნება ამას ორ წინასწარმეტყველს, იეზეკიელსა და იერემიას, რადგან ორივენი ითხოვდნენ იუდეველთათვის და ვერ მიიღეს სათხოვარი. რადგან იეზეკიელიც, როცა ამბობდა: „ვაჲ მე, ადონაჲ უფალო, აღჰჴოც შენ ნეშტთა ისრაჱლისათა" (), ღმერთმა, რათა ეჩვენებინა, რომ ამას სამართლიანად აკეთებს და იეზეკიელის უგულებელყოფის გამო კი არ უარყოფს მათთვის აღვლენილ ვედრებას, მას მათი ცოდვები უჩვენა. თითქოს ეუბნებოდა: „ესენიც საკმარისია, რომ დაგარწმუნოს: შენს უგულებელყოფას კი არ ნიშნავს ჩემი უარი, არამედ მათი მრავალი ცოდვის გამო არ შევიწყნარებ ვედრებას"; მაგრამ მაინც ამასაც ურთავს: „და უკეთუ იყვნენ სამნი ესე კაცნი შორის მისსა: ნოე, იობ და დანიილ" (). და სამართლიანადაც ამას უფრო იეზეკიელს ეუბნება, რადგან სწორედ მან დაითმინა მრავალი. „შენ მითხარი, — ამბობს იეზეკიელი, — განავალზე გამომცხვარი პური მეჭამა, და ვჭამე; მითხარი, და თავი გადავიპარსე; მითხარი, და ერთ გვერდზე დავწექი; მითხარი, ხვრელით გავსულიყავი ბარგმოკიდებული, და გავედი; წამართვი ცოლი და მითხარი, არ მეგლოვა, და არ ვიგლოვე, არამედ მხნედ დავითმინე; ურიცხვი სხვა რამეც ვიღვაწე მათთვის; და მეც გთხოვ მათთვის, შენ კი ჩემს თხოვნას არ ისმენ?" მაშ, ღმერთი, რათა აჩვენოს, რომ ამას იეზეკიელისადმი უგულებელყოფით არ აკეთებს, ამბობს: „თუნდაც ნოე იყოს, თუნდაც იობი, თუნდაც დანიელი, და ვაჟებისა და ასულებისთვის ითხოვდნენ, არ შევიწყნარებ".

და იერემიასაც კვლავ, რომელიც ღვთის ბრძანებათაგან ნაკლებად იტანჯებოდა, იუდეველთა ბოროტებისგან კი მეტად, რას ეუბნება? „განა ვერ ხედავ, რას აკეთებენ ესენი?" „დიახ, — ამბობს იერემია, — აკეთებენ; მაგრამ ჩემი გულისთვის იმოქმედე". ამიტომ ეუბნება მას: „უკუეთუ დადგეს მოსე და სამუილ წინაშე ჩემსა" (); მოსე — პირველი სჯულმდებელი, რომელმაც მრავალგზის იხსნა ისინი საფრთხეებისგან, რომელმაც თქვა: „და აწ მი-თუ-უტევებ ცოდვათა მათთა, მიუტევენ" ()⁷; „უკუეთუ არა, აღმჴოცე მეცა წიგნსა მისგან, რომელსა დამწერე" (). მაშ, მოსე რომ ახლა ყოფილიყო და ეს სიტყვები ეთქვა, სათხოვარს ვერ მიიღებდა; სამუელიც რომ ყოფილიყო — ისიც ხომ მათი მხსნელი იყო და ადრეული ასაკიდანვე საკვირველი გახდა — ისიც ვერ მიიღებდა სათხოვარს. რადგან ღმერთმა მოსეზე თქვა, რომ როგორც მეგობარი მეგობარს, ისე ესაუბრა და არა გამოცანებით; სამუელზე კი თქვა, რომ ადრეულ ასაკშივე გამოეცხადა მას და მისდამი პატივისცემით აღძრულმა დახშული წინასწარმეტყველება გახსნა. რადგან, როგორც წერია: „სიტყუაჲ უფლისა საძიებელ იყო მათ დღეთა შინა, რამეთუ არა იყო ჩუენებაჲ" (). ამრიგად, მოსე და სამუელიც რომ დადგნენ, ვერაფერს არგებდნენ. ნოეს შესახებაც ამბობს: „ნოე კაცი მართალი სრული იყო ნათესავსა შინა მისსა" (); ხოლო იობის შესახებ: „კაცი იგი ჭეშმარიტ, უბიწო, მართალ, ღმრთისმსახურ" (). მაშ, ნოე და იობი დანიელთან ერთად რომ დამდგარიყვნენ — იმ დანიელთან, ვინც ქალდეველებმა ღმერთადაც კი მიიჩნიეს, — ღმერთი ამბობს, რომ თავიანთ ვაჟებსა და ასულებს ვერ იხსნიდნენ. ამრიგად, ეს რომ ვიცით, ნურც წმინდანთა ლოცვებს უგულებელვყოფთ და ნურც ყოველივეს ამ ლოცვებს გადავაბარებთ: ყოველივეს მათზე გადაბარება არ გვმართებს, რათა არ მოვდუნდეთ და ფუჭად არ ვიცხოვროთ; მათი უგულებელყოფაც არ გვმართებს, რათა დიდი სარგებელი არ დავკარგოთ; არამედ წმინდანებს ვთხოვოთ, ილოცონ ჩვენთვის და ხელი გამოგვიწოდონ, ხოლო ჩვენ თვითონაც სათნოებას მივეკრათ, რათა შევძლოთ იმ აღთქმული სიკეთეების მიღწევა, რომლებიც უფლის მოყვარულთათვის არის გამზადებული.

ამრიგად, ეს რომ ვიცით, ნურც წმინდანთა ლოცვებს უგულებელვყოფთ და ნურც ყოველივეს ამ ლოცვებს გადავაბარებთ: ყოველივეს ამ ლოცვებზე გადაბარებას იმიტომ მოვერიდოთ, რომ არ მოვდუნდეთ და ფუჭად არ ვიცხოვროთ; ამ ლოცვების უგულებელყოფას კი იმიტომ, რომ დიდი სარგებელი არ დავკარგოთ; არამედ ვთხოვოთ მათ, ილოცონ ჩვენთვის და ხელი გამოგვიწოდონ, ხოლო ჩვენ თვითონაც სათნოებას მივეკრათ, რათა შევძლოთ იმ აღთქმული სიკეთეების მიღწევა, რომლებიც უფლის მოყვარულთათვის არის გამზადებული, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები