SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„პავლე და სილოანე და ტიმოთე ეკლესიასა თესალონიკელთასა ღმრთისა მიერ მამისა და უფლისა იესუ ქრისტესა: მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა. ვჰმადლობთ ღმერთსა მარადის თქუენ ყოველთათჳს, ჴსენებასა თქუენსა ვჰყოფთ ლოცვათა შინა ჩუენთა. მოუკლებელად მოვიჴსენებთ თქუენთა მათ საქმეთა სარწმუნოებისათა და შრომასა სიყუარულისასა და მოთმინებასა მას სასოებისასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა." (1 თეს 1:1–3).

1. სარწმუნოების საქმე და სიყვარულის შრომა

რატომ მოხდა, რომ, როცა ეფესელებს სწერდა და ტიმოთეც თავისთან ჰყავდა, პავლემ მაინც თავის გვერდით არ დაასახელა იგი, თუმცა მათთვის ცნობილი და საკვირველად პატივცემული იყო (რამეთუ ამბობს: „ხოლო გამოცდილებაჲ იგი მისი იცით, რამეთუ ვითარცა მამასა შვილმან, ეგრე ჰმონა ჩემ თანა სახარებასა მას" (), და კვლავ: „რამეთუ არავინ მაქუს სხუაჲ ერთგული, რომელმანმცა თქუენთჳს გულითად იზრუნა" ()); აქ კი თავის გვერდით ასახელებს მას? ჩემის აზრით, იმიტომ, რომ მაშინ მის დაუყოვნებლივ გაგზავნას აპირებდა, და ზედმეტი იყო წერილში იმ კაცის მოხსენიება, ვინც თვით წერილითურთ სულ მალე მიაღწევდა მათამდე; რამეთუ ამბობს: „ამისსა უკუე ვესავ მივლინებასა" (). აქ კი ასე არ იყო, არამედ ტიმოთე უკვე დაბრუნებული იყო, ამიტომაც სამართლიანად მოიხსენია იგი წერილში; რამეთუ ამბობს: „ხოლო აწღა მოვიდა ტიმოთე თქუენით" (). რატომ აყენებს სილოანეს მასზე წინ, თუმცა ტიმოთეზე უთვალავ სიკეთეს მოწმობდა და ყველას წინ მას აყენებდა? ალბათ იმიტომ, რომ თვითონ ტიმოთე ითხოვდა ამას დიდი თავმდაბლობით და ევედრებოდა კიდეც. რადგან, როცა ხედავდა, რომ მოძღვარი ისე თავმდაბლობდა, რომ მოწაფეს თავის გვერდით ასახელებდა, თვითონ ბევრად უფრო მეტად მოითხოვდა ამას. რამეთუ ამბობს: „პავლე და სილოანე და ტიმოთე ეკლესიასა თესალონიკელთასა" (). აქ თავის თავზე არაფერს ურთავს: არც „მოციქული", არც „მონა". ჩემის აზრით, რადგან ეს კაცები ახლად დამოძღვრილნი იყვნენ და ჯერ იგი გამოცდილებით არ იცნობდნენ, ამიტომ არ ურთავს ღირსების სახელს; გარდა ამისა, მათ მიმართ ქადაგება ჯერ კიდევ დასაწყისში იყო.

ამბობს: „ეკლესიასა თესალონიკელთასა" (). კარგად ამბობს. რადგან სავარაუდო იყო, რომ ცოტანი იყვნენ და ჯერ კიდევ სრულად არ შემდგარიყვნენ, ამიტომ ანუგეშებს მათ ეკლესიის სახელით; იქ კი, სადაც დიდი დრო იყო გასული და ეკლესიის შემადგენლობა დიდი იყო, ამას არ ურთავს. ხოლო რადგან ეკლესიის სახელი უმეტესად სიმრავლისა და უკვე შეკრული კრებულის სახელია, ამიტომაც ასე უხმობს მათ. ამბობს: „ღმრთისა მიერ მამისა და უფლისა იესუ ქრისტესა" (). ამბობს: „ეკლესიასა თესალონიკელთასა ღმრთისა მიერ" (). აჰა, კვლავ სიტყვა „ღმერთი" მამაზეც ითქმის და ძეზეც. ხოლო „ღმრთისა მიერ" () იმიტომ თქვა, რომ მრავალი ეკლესია იყო, იუდაურიც და ელინურიც. დიდია ეს ღირსება და ვერაფერი გაუტოლდება მას, თუ ეკლესია ღმერთში არის.

მაშ, დაე, ეს ეკლესიაც ასე იწოდებოდეს; მაგრამ მეშინია, ამ წოდებისაგან შორს არ იყოს. რადგან, თუ ვინმე ცოდვის მონაა, ვერ ითქმის მასზე, რომ ღმერთში არის. „მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ" (). ხედავ, როგორ იწყება ეპისტოლის შესავალი მაშინვე ქებით? „ვჰმადლობთ ღმერთსა მარადის თქუენ ყოველთათჳს, ჴსენებასა თქუენსა ვჰყოფთ ლოცვათა შინა ჩუენთა." (). რადგან მათთვის ღმერთისადმი მადლობის შეწირვა მათ დიდ წარმატებას უმოწმებს: როცა არა მხოლოდ თვითონ იქებიან, არამედ ღმერთსაც ეწირება მადლობა, როგორც ყოველივეს აღმასრულებელს. ამავე დროს, ზომიერებასაც ასწავლის მათ და თითქმის ეუბნება, რომ ყოველივე ღმერთის ძალას ეკუთვნის. ამრიგად, მადლობის შეწირვას კეთილ საქმეთა გამო აყენებს; ხოლო ლოცვებში მათი მოხსენიება მათდამი სიყვარულის ნიშანია. შემდეგ, რათა აჩვენოს, რომ არა მხოლოდ ლოცვებში იხსენებს მათ, არამედ ლოცვათა გარეშეც, რასაც ხშირად აკეთებს, ამბობს: „მოუკლებელად მოვიჴსენებთ თქუენთა მათ საქმეთა სარწმუნოებისათა და შრომასა სიყუარულისასა და მოთმინებასა მას სასოებისასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა." ().

რას ნიშნავს ეს? „მოუკლებელად მოვიჴსენებთ" () რას ნიშნავს? ან იმას, რომ ღმრთისა და მამის წინაშე იხსენებენ; ან იმას, რომ იხსენებენ სიყვარულის შრომას, რომელიც ჩვენი ღმრთისა და მამის წინაშეა. მაგრამ უბრალოდ არ უთქვამს: „მოუკლებელად მოვიჴსენებთ" (), არამედ თქვა: „თქუენთა" (). შემდეგ კვლავ, რათა არც „თქუენთა" () ჩათვალო უბრალოდ ნათქვამად, დაუმატა: „წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა" (). რადგან ადამიანთაგან არავინ აქებდა მათ საქმეებს და არავინ აძლევდა საზღაურს, ამასაც უმატებს და თითქმის ეუბნება: „გამხნევდით, ღმერთის წინაშე შრომობთ." რას ნიშნავს „საქმეთა სარწმუნოებისათა" ()? ის, რომ არაფერმა გადაგახვევინათ თქვენი მტკიცე დგომიდან; რადგან ეს არის რწმენის საქმე. თუ გწამს, ყოველივე დაითმინე.

ხოლო თუ არ ითმენ, არ გწამს. განა ისეთი არ არის აღთქმული სიკეთენი, რომ მორწმუნემ ურიცხვი სიკვდილის დათმენაც კი ირჩიოს? წინ დევს ცათა სასუფეველი, უკვდავება და საუკუნო სიცოცხლე. ამიტომ მორწმუნე ყოველივეს დაითმენს. მაშასადამე, რწმენა საქმეებით ცხადდება. ამიტომაც მართებულად თქვა ასე და აჩვენა, რომ იგი არა უბრალოდ, არამედ საქმეებით გამოაჩინეთ: მტკიცე დგომითა და გულმოდგინებით. და ამბობს: „და შრომასა სიყუარულისასა" (). რამეთუ რა შრომაა უბრალოდ სიყვარული? არავითარი; მაგრამ ჭეშმარიტი სიყვარული დიდი შრომაა.

როცა, მითხარი, ურიცხვი რამ აღიძვრის და სურს, სიყვარულს მოგვწყვიტოს, ჩვენ კი ყოველივეს ვეწინააღმდეგებით, განა ეს შრომა არ არის? რამეთუ რა არ დაითმინეს ამათ, რათა სიყვარულს არ განდგომოდნენ? განა პავლეს მასპინძელს არ მიადგნენ ქადაგების წინააღმდეგ მებრძოლნი და, როცა იგი ვერ იპოვეს, იასონი ქალაქის მთავრებთან არ მიათრიეს? მითხარი, მცირე შრომაა ეს: როცა თესლი ჯერ კიდევ არ გამაგრებულიყო, ასეთი ქარიშხლისა და ესოდენი განსაცდელების ატანა? და მას საკმარისი თავდებობაც მოსთხოვეს. და, როგორც წერილი ამბობს, „და მოჰჴადეს თავს-მდები იასონს, და მაშინ-ღა განუტევნეს იგინი" (); შემდეგ კი: „ხოლო ძმათა მეყსეულად ღამე წარგზავნნეს პავლე და შილა ბერიად" (). ნუთუ ეს მცირეა, მითხარი? განა თავისი თავიც მის ნაცვლად საფრთხის ქვეშ არ დადო? ამას უწოდებს სიყვარულის შრომას, რადგან ისინი ასე იყვნენ შეკავშირებულნი.

2. ჭირში სიხარული და უფლის მიბაძვა

და იხილე: ჯერ მათი ღვაწლის საქმეებს ამბობს, შემდეგ კი თავისას, რათა არ გამოჩნდეს, თითქოს თავს იდიდებს, ანდა წინასწარი მიკერძოებით უყვარს ისინი. და „მოთმინებასა" (), — ამბობს. რადგან ის დევნა ერთ ხანს კი არ მომხდარა, არამედ მუდამ გრძელდებოდა; და არც მხოლოდ მოძღვარ პავლეს ებრძოდნენ, არამედ მოწაფეებსაც. თუ მათ, სასწაულთა მოქმედებსა და პატივისცემის ღირსთ, ასე ეპყრობოდნენ, რას ფიქრობ, როგორ მოექცეოდნენ მათ გვერდით მცხოვრებ თანამოქალაქეებს, რომლებიც ერთბაშად განუდგნენ მათ? სწორედ ამას უმოწმებს მათ, როცა ამბობს: „თქუენ მობაძავ იქმნენით, ძმანო, ეკლესიათა მათ ღმრთისათა, რომელნი არიან ჰურიასტანს ქრისტე იესუჲს მიერ" (). სასოებაზეც ამბობს: „სასოებისასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა" (). კარგად თქვა ასე, რადგან ეს ყოველივე რწმენისა და სასოებისაგან ხდება. ამრიგად, მომხდარი მხოლოდ მათ ვაჟკაცობას კი არ აცხადებდა, არამედ იმასაც, რომ განმზადებული საზღაურებისა სრული დარწმუნებით სწამდათ. ამიტომ უშვებდა ღმერთი, რომ დევნები მაშინვე მომხდარიყო: რათა არავის ეთქვა, თითქოს ქადაგება უბრალოდ და ლიქნით შედგა; რათა მათი მხურვალება გამოჩენილიყო; და რათა ცხადი გამხდარიყო, რომ მორწმუნეთა სულებს არა ადამიანური დამარწმუნებლობა, არამედ ღვთის ძალა არწმუნებდა, ისე რომ ისინი ურიცხვი სიკვდილისთვისაც კი მზად ყოფილიყვნენ. ეს ვერ იქნებოდა, ქადაგება მყისვე სიღრმემდე რომ არ ჩამჯდარიყო და ურყევად არ მდგარიყო.

„უწყოდეთ, ძმანო საყუარელნო ღმრთისანო, რჩეულებაჲ ეგე თქუენი, რამეთუ სახარებაჲ ესე ჩუენი არა იყო თქუენდა მიმართ სიტყჳთ ხოლო, არამედ ძალითაცა და სულითა წმიდითა და გულ-სავსებითა მრავლითა, ვითარცა-იგი იცით, რაბამ ვიქმნენით ჩუენ თქუენდა მიმართ თქუენთჳსვე." (1 თეს 1:4–5). რას ნიშნავს ის, რასაც ამბობს: „ვითარცა-იგი იცით, რაბამ ვიქმნენით ჩუენ თქუენდა მიმართ თქუენთჳსვე" ()? აქ უკვე თავის ღვაწლსაც ეხება, მაგრამ შეფარვით, რადგან ჯერ მათი შესხმების გაშლა სურს. ხოლო რასაც ამბობს, ასეთია: „ვიცოდით, რომ კეთილშობილ და დიდ კაცთაგანნი იყავით, რომ რჩეულთაგანნი იყავით; ამიტომ ჩვენც ყოველივეს ვითმენთ თქვენთვის." რადგან ეს სიტყვები — „რაბამ ვიქმნენით ჩუენ თქუენდა მიმართ თქუენთჳსვე" () — იმას აცხადებს, რომ დიდი გულმოდგინებითა და დიდი მხურვალებით მზად ვართ, ჩვენი სულებიც გავიღოთ თქვენთვის; და ამისთვის მადლობა ჩვენ კი არ გვეკუთვნის, არამედ თქვენ, რადგან რჩეულნი იყავით. ამიტომაც სხვაგან ამბობს: „ამისთჳს ყოველსა დავითმენ რჩეულთა მათთჳს" (). ღვთის საყვარელთათვის რას არ დაითმენდა კაცი? და თავისი რომ თქვა, თითქმის ამას ამბობს: „თუ საყვარელნიც ხართ და რჩეულნიც, ყოველივეს სამართლიანად ვითმენთ." რადგან მათ მხოლოდ ქება კი არ აძლიერებდა, არამედ შეხსენებაც იმისა, რომ თავადაც იმათი გულმოდგინების სადარი ვაჟკაცობა გამოავლინეს.

ამიტომაც ამბობს: „და თქუენ მობაძავ ჩუენდა იქმნენით და უფლისა, და შეიწყნარეთ სიტყუაჲ იგი ჭირსა შინა მრავალსა სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა" (). ეჰა! რაოდენ დიდია შესხმა! მოწაფენი უეცრად მოძღვრებად იქცნენ: არა მხოლოდ სიტყვები მოისმინეს, არამედ პავლესთან ერთად იმავე მწვერვალსაც მიაღწიეს. მაგრამ ეს არაფერია შემდეგთან შედარებით; რადგან იხილე, სადამდე აჰყავს ისინი, როცა ამბობს: „და თქუენ მობაძავ ჩუენდა იქმნენით და უფლისა" (). როგორ? იმით, რომ „შეიწყნარეთ სიტყუაჲ იგი ჭირსა შინა მრავალსა სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა" (). არა უბრალოდ ჭირით, არამედ დიდი ჭირით. ამის გაგება სამოციქულო საქმეებიდანაც შეიძლება, თუ როგორ აღძრეს მათ წინააღმდეგ დევნა, ქალაქის ყველა მთავარი შეაშფოთეს და ქალაქიც მათ წინააღმდეგ აღძრეს: „მოვიდეს მუნცა, აღსძრვიდეს და აღსტეხდეს ერსა მას" (), — ამბობს.¹ და ვერ იტყვი: „მართალია, ჭირი დაითმინეთ და ირწმუნეთ, მაგრამ ტკივილით"; არამედ, პირიქით, დიდად გახარებულებმა ირწმუნეთ. სწორედ ამას აკეთებდნენ მოციქულებიც: „უხაროდა, რამეთუ ღირს იქმნნეს სახელისა მისისათჳს გინებად" (), — ამბობს.

რადგან საოცარი სწორედ ეს არის: თუმცა ისიც მცირე არ არის, ჭირთა როგორმე ატანა; მაგრამ ეს უკვე იმათი საქმე იყო, ვინც ადამიანურ ბუნებას აღემატებიან და თითქოს უვნებო სხეული აქვთ. ხოლო როგორ გახდნენ უფლის მიმბაძველნი? იმით, რომ მანაც მრავალი ვნება დაითმინა და არ წუხდა, არამედ ხარობდა, რადგან ნებით მიდიოდა ამისკენ. ჩვენთვის „თავი თჳსი დაიმდაბლა" ()²; მოელოდა, რომ აფურთხებდნენ, ლოყაში სცემდნენ და ჯვარს აცვამდნენ; და ისე ხარობდა ამათ ვნებისას, რომ მამას ეუბნებოდა: „მადიდე მე" (). „სიხარულითა, — ამბობს, — სულისა წმიდისაჲთა" (). რათა არავინ თქვას: „როგორ ამბობ ჭირზე?" „როგორ ამბობ სიხარულზე?" „როგორ შეიძლება ორივე ერთად შეერთდეს?" დაურთო: „სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა" (). ჭირი ხორციელ საქმეებშია, სიხარული კი — სულიერში. როგორ? რაც ხდება, მწუხარეა; ხოლო რაც მათგან იბადება, უკვე აღარ არის მწუხარე, რადგან სულიწმინდა არ უშვებს ამას. ამიტომ შესაძლებელია, კაცი იტანჯებოდეს და არ ხარობდეს, როცა ცოდვებისთვის იტანჯება; და გვემულიც კი სიამოვნებას გრძნობდეს, როცა ქრისტესთვის იტანჯება.

3. მხნეობა, სიფხიზლე და წმინდანთა ლოცვა

რამეთუ ასეთია სულიწმინდის სიხარული: იმის ნაცვლად, რაც მწუხარედ ჩანს, იგი სიამოვნებას აღმოაცენებს. გაჭირვებდნენ, ამბობს, და გდევნიდნენ, მაგრამ სულიწმინდამ მაშინაც არ დაგტოვათ; არამედ, როგორც ცეცხლში გრილდებოდნენ სამი ყრმანი, ასევე თქვენც — ჭირებში. როგორც იქ გაგრილება ცეცხლის ბუნებას კი არ ეკუთვნოდა, არამედ სულიწმინდას, რომელიც მსტვინავად მობერავდა, ასევე აქაც სიხარულის შობა ჭირის ბუნებისაგან კი არ არის, არამედ ქრისტესთვის ვნებისაგან და სულიწმინდისაგან, რომელიც აცვარებს და განსაცდელთა სახმილის შუაგულშიც შვებაში გვამყოფებს. ამბობს: „სიხარულითა სულისა წმიდისაჲთა“ (), არა უბრალოდ, არამედ მრავალი სიხარულით; რადგან ეს სულიწმინდის საქმეა. „ვიდრეღა იქმნენითცა თქუენ სახე ყოველთა მათ მორწმუნეთა, რომელნი არიან მაკედონიას შინა და აქაჲას“ (). და მაინც, მათთან უფრო გვიან მივიდა; მაგრამ ისე გაბრწყინდით, ამბობს, რომ მათ მოძღვრებადაც იქეცით, ვინც თქვენზე ადრე ირწმუნა. ესეც სამოციქულოა. რადგან არ უთქვამს: „რათა რწმენისკენ მიმავალთათვის ნიმუშნი გამხდარიყავით“, არამედ: „უკვე მორწმუნეთათვის იქეცით ნიმუშად“; ესე იგი: როგორ უნდა ირწმუნოს კაცმა ღმერთი, ეს თქვენ ასწავლეთ, თქვენ, ვინც დასაწყისშივე ბრძოლებში შეხვედით. და „აქაჲას“ ამბობს, ესე იგი — საბერძნეთში.

ხედავ, რა დიდი ძალა აქვს გულმოდგინებას? იმას, რომ მას არც დრო სჭირდება, არც გადადება და არც დაყოვნება; საკმარისია, ადამიანმა მხოლოდ თავი წარადგინოს, და ყველაფერი აღსრულებულია. ასე, სწორედ ესენიც, რომლებიც ქადაგებას გვიან შეუერთდნენ, პირველთა მოძღვრებად იქცნენ. ამიტომ ნურავინ წარიკვეთს სასოს: თუნდაც დიდი დრო გაეფლანგოს და არაფერი გაეკეთებინოს, შეუძლია მოკლე ხანშიც იმდენი იმოქმედოს, რამდენიც უწინდელ დროში ვერ შეძლო. რადგან თუ ის, ვისაც ჯერ კიდევ არ ჰქონდა რწმენა, დასაწყისშივე ასე გაბრწყინდა, მით უმეტეს — ისინი, ვინც უკვე ირწმუნეს. მაგრამ ნურავინ, ამას რომ იაზრებს და იცის, რომ მოკლე დროში ყველაფრის აღდგენა შეიძლება, უდებებას მიეცემა; რადგან მომავალი უცნობია და „დღე იგი უფლისაჲ, ვითარცა მპარავი ღამისაჲ, ეგრეთ მოიწევის“ (), უეცრად დაესხმის თავს ჩვენ, მძინარეთ; მაგრამ თუ არ გვეძინება, მპარავივით არ დაგვესხმის თავს და მოუმზადებელთ არ წაგვიყვანს. რადგან თუ „მღჳძარე ვიყვნეთ და განვიფრთხოთ“ (), იგი უკვე მპარავივით აღარ დაგვესხმის თავს, არამედ როგორც სამეფო მაცნე, რომელიც ჩვენთვის გამზადებული სიკეთეებისკენ გვიხმობს; ხოლო თუ გვძინავს, მპარავივით თავს დაგვადგება. მაშ, ნურავინ დაიძინებს, ნურავინ იქნება უქმი სათნოების მიმართ; რადგან სწორედ ეს არის ძილი.

ნუთუ არ იცით, როცა გვძინავს, როგორ აღარ არის ჩვენი საქმეები უსაფრთხოდ და როგორ ადვილად ხდება ისინი ბოროტი ზრახვის სამიზნე? ხოლო როცა ვფხიზლობთ, ჩვენთვის ამოდენა დაცვა აღარ არის საჭირო. როცა გვძინავს, მრავალი დაცვითაც ხშირად ვიღუპებით: კარებიც არის, ურდულებიც, მცველებიც და წინამცველებიც, მაგრამ მაინც შემოდის მპარავი. რატომ ვამბობ ამას? იმიტომ, რომ თუ ვფხიზლობთ, სხვების დახმარება არ დაგვჭირდება; ხოლო თუ გვძინავს, სხვების დახმარება ვერაფერს გვარგებს, არამედ მასთან ერთადაც ვიღუპებით. კარგია წმინდანთა ლოცვით სარგებლობა, მაგრამ მაშინ, როცა ჩვენც მოქმედნი ვართ. და რად მჭირდება, იტყვის ვინმე, სხვათა ლოცვა, როცა მოქმედი ვარ და თავს საჭიროებაში არ ჩავიყენებ? არც მე მსურს ეს; მაგრამ თუ სწორად ვფიქრობთ, მუდამ საჭიროებაში ვართ.

პავლეს არ უთქვამს: „რად მჭირდება ლოცვა?“ თუმცა ისინი, ვინც მისთვის ლოცულობდნენ, მისი ღირსნიც არ იყვნენ, უფრო ზუსტად კი — მისი თანასწორნიც არა; შენ კი ამბობ: „რად მჭირდება ლოცვა?“ პეტრეს არ უთქვამს: „რად მჭირდება ლოცვა?“ რადგან ნათქვამია: „ხოლო ლოცვაჲ გულს-მოდგინედ იყოფოდა ეკლესიათა მიერ ღმრთისა მიმართ მისთჳს“ (); შენ კი ამბობ: „რად მჭირდება ლოცვა?“ სწორედ ამიტომ გჭირდება, რადგან გგონია, რომ არაფერი გჭირდება. პავლესავითაც რომ გახდე, ლოცვა მაინც გჭირდება. „ნუ აიმაღლებ თავს, რათა არ დამდაბლდე“³; არამედ, როგორც ვთქვი, თუ ჩვენც მოქმედნი ვართ, თქვენთვის აღვლენილი ლოცვებიც ნაყოფს გამოიღებს. მოისმინე პავლე, რომელიც ამბობს: „რამეთუ უწყი, ვითარმედ ესე მექმნას მე საცხორებელად თქუენითა ვედრებითა და შეწევნითა სულისა ქრისტე იესუჲსითა“ (); და კვლავ: „თანა-შეწევნითა ლოცვათა თქუენთაჲთა ჩუენთჳს, რაჲთა მრავლითა პირითა ჩუენდა მომართი იგი მადლი მრავალთა მიერ სამადლობელ იქმნას თქუენთჳს“ (). შენ კი ამბობ: „რად მჭირდება ლოცვა?“

ხოლო თუ უქმად ვართ, ვერცერთი მლოცველი ვერ შეძლებს, სარგებელი მოგვიტანოს. რა არგო იერემიამ იუდეველებს? განა მესამედ არ მივიდა ღმერთთან და მესამედ არ მოისმინა ეს აკრძალვა: „და შენ ნუ ილოცავ მწედ ერისა ამის და ნუ იოხ შეწყალებად მათდა, და ნუ ილოცავ და ნუ მოხუალ ჩემდა ამათთჳს, რამეთუ არა ვისმინო“ ()⁴? რა არგო საულს სამუელმა? განა უკანასკნელ დღემდე არ გლოვობდა მასზე და უბრალოდ ლოცვით კი არ შემოიფარგლებოდა?⁵ რა არგო ისრაელიანებს? განა არ ამბობდა: „ხოლო ჩუენდა ნუ იყოფინ შეცოდება უფლისა, ანუ დაკლებად თქუენდა უფლისა მიმართ ლოცვათა ჩემთა...“ ()? განა ყველანი არ დაიღუპნენ? მაშ, იტყვის ვინმე, არაფერს არგებს ლოცვები? არგებს, და დიდადაც, მაგრამ მაშინ, როცა ჩვენც რამეს ვაკეთებთ; რადგან ლოცვები თანა-მოქმედებენ და გვეხმარებიან; ხოლო თანა-მოქმედებს და ეხმარება კაცი იმას, ვინც თვითონაც შრომობს; თუ კი უქმად დარჩები, ვერავითარ დიდ სარგებელს მიიღებ.

4. ლოცვის ძალა და საკუთარი ღვაწლი

ვინაიდან, თუკი ლოცვებს ძალა შესწევდა, რომ უქმად მყოფნი სასუფეველში შეგვიყვანდნენ, რატომ არ ხდება ყველა წარმართი ქრისტიანი? განა მთელი ქვეყნიერებისთვის არ ვლოცულობთ? განა პავლეც ამას არ აკეთებდა? განა ყველას მოქცევას არ ვითხოვთ? მითხარი, მაშ, რატომ არ ხდებიან უკეთურნი კეთილნი? განა ცხადი არ არის, რომ ეს იმიტომ ხდება, რომ თავიანთი მხრივ ვერაფრის შეტანა შეუძლიათ? მაშასადამე, ლოცვები დიდად გვარგებს მაშინ, როცა ჩვენც ჩვენი მხრივ შევიტანთ იმას, რაც ჩვენზეა.

გსურს შეიტყო, რამდენი სარგებელი მოუტანია ლოცვებს? გაიხსენე კორნელიოსი და ტაბითა; მოისმინე იაკობიც, რომელიც ლაბანს ეუბნება: „არა თუმცა ღმერთი მამისა ჩემისა აბრაჰამისა იყო ჩემ თანა და შიში ისაკისი, აწ ცალიერი-მცა გამომავლინე მე" (); და კვლავ მოისმინე ღმერთიც, რომელიც ამბობს: „და ზედამდგომელ ვექმნე ქალაქსა მაგას ჴსნად მაგისა ჩემთჳს და დავითისთჳს, მონისა ჩემისა" (). მაგრამ როდის? მაშინ, როცა ეზეკია მართალი იყო. რადგან, თუკი ლოცვებს ძალა ჰქონდა უკიდურესად უკეთურთათვისაც, რატომ არ თქვა ღმერთმა ეს მაშინაც, როცა ნაბუქოდონოსორი მოვიდა, არამედ ქალაქი გადასცა? იმიტომ, რომ ბოროტებამ მეტი ძალა მოიპოვა. კვლავ, თავად ამ სამუელმა ილოცა ისრაელიანთათვის და მიაღწია კიდეც; მაგრამ როდის? მაშინ, როცა თვითონ ისინიც სათნოდ ცხოვრობდნენ; სწორედ მაშინ უკუაქცია მტრები. „და რაღა საჭიროა, — იტყვის ვინმე, — სხვისი ლოცვა, როცა მე თვითონ სათნოდ ვცხოვრობ?" ნურასოდეს იტყვი ამას, კაცო. საჭიროა, და ფრიადაც საჭიროა ლოცვა; რამეთუ მოისმინე ღმერთი, რომელიც იობის მეგობართა შესახებ ამბობს: „იობ, მსახურმან ჩემმან, ილოცოს თქუენთჳს" (), და მოგეტევებათ ცოდვა⁶; რადგან შესცოდეს, მაგრამ დიდი ცოდვა არ ჩაუდენიათ.

მაგრამ თვით ამ მართალმა, რომელმაც მაშინ ლოცვით იხსნა თავისი მეგობრები, იმ ჟამს, როცა იუდეველები იღუპებოდნენ, ვეღარ შეძლო მათი ხსნა. და ამის შესატყობად მოისმინე ღმერთი, რომელიც წინასწარმეტყველის მიერ ამბობს: „და უკეთუ იყვნენ სამნი ესე კაცნი შორის მისსა: ნოე, იობ და დანიილ, ... უკუეთუ ძენი მათნი, ანუ ასულნი ცხონდენ" (); რადგან ბოროტებამ გადაძალა; და კვლავ: „უკუეთუ დადგეს მოსე და სამუილ წინაშე ჩემსა" (). და იხილე, როგორ ითქმის ეს ორი წინასწარმეტყველის მიმართ, რადგან ორივენი ითხოვდნენ მათთვის და ვერ მიიღეს სათხოვარი. რადგან იეზეკიელიც, როცა ამბობდა: „ვაჲ მე, ადონაჲ უფალო, აღჰჴოც შენ ნეშტთა ისრაჱლისათა" (), ღმერთმა, რათა ეჩვენებინა, რომ ამას სამართლიანად იქმს და მისი უგულებელყოფის გამო კი არ უკუაგდებს მათთვის აღვლენილ ვედრებას, მას მათი ცოდვები უჩვენა, თითქმის ეუბნებოდა: „ესენიც საკმარისია, რომ დაგარწმუნოს: შენს უგულებელყოფას კი არ ვიქმ, არამედ მათი მრავალი ცოდვის გამო არ შევიწყნარებ ვედრებას"; მაგრამ მაინც ამასაც ურთავს: „და უკეთუ იყვნენ სამნი ესე კაცნი შორის მისსა: ნოე, იობ და დანიილ" (). და ბუნებრივადაც მას უფრო ეუბნება ამას, რადგან სწორედ ის არის, ვინც მრავალი დაითმინა. „შენ მითხარი, — ამბობს იეზეკიელი, — განავალზე გამომცხვარი მეჭამა, და ვჭამე; მითხარი, და თავი გადავიპარსე; მითხარი, და ერთ გვერდზე დავწექი; მითხარი, ხვრელით გავსულიყავი ტვირთაკიდებული, და გავედი; წამართვი ცოლი და მითხარი, არ მეგლოვა, და არ ვიგლოვე, არამედ მხნედ დავითმინე; ურიცხვი სხვა რამეც ვიღვაწე მათთვის; და მეც გთხოვ მათთვის, შენ კი არ მთანხმდები?" მაშ, ღმერთი, რათა აჩვენოს, რომ ამას მისი უგულებელყოფით არ აკეთებს, ამბობს: „თუნდაც ნოე იყოს, თუნდაც იობი, თუნდაც დანიელი, და ვაჟებისა და ასულებისთვის ითხოვდნენ, არ შევიწყნარებ".

და იერემიასაც კვლავ, რომელიც ღვთის ბრძანებათაგან ნაკლებს იტანჯებოდა, მათივე ბოროტებისგან კი მეტს, რას ეუბნება? „განა ვერ ხედავ, რას აკეთებენ ესენი?" „დიახ, — ამბობს იერემია, — აკეთებენ; მაგრამ ჩემი გულისთვის იმოქმედე". ამიტომ ეუბნება მას: „უკუეთუ დადგეს მოსე და სამუილ წინაშე ჩემსა" (); მოსე — პირველი სჯულმდებელი, რომელმაც მრავალგზის იხსნა ისინი საფრთხეებისგან, რომელმაც თქვა: „თუკი მიუტევებ მათ ცოდვას, მიუტევე" ()⁷; „უკუეთუ არა, აღმჴოცე მეცა წიგნსა მისგან, რომელსა დამწერე" (). მაშ, ეს რომ ახლა ყოფილიყო და ამას ამბობდა, ვერ მიაღწევდა; და სამუელიც რომ ყოფილიყო — ისიც ხომ მათი მხსნელი იყო და პირველივე ასაკიდან საკვირველი გახდა — იგიც ვერ მიაღწევდა. რადგან იმაზე ვთქვი, რომ როგორც მეგობარი მეგობარს, ისე ვესაუბრე და არა გამოცანებით; ამაზე კი ვთქვი, რომ პირველივე ასაკში გამოვეცხადე მას და მისდამი პატივისცემით აღძრულმა დახშული წინასწარმეტყველება გავხსენი. რადგან, როგორც წერია: „სიტყუაჲ უფლისა საძიებელ იყო მათ დღეთა შინა, რამეთუ არა იყო ჩუენებაჲ" (). ამრიგად, ესენიც რომ დადგნენ, ვერაფერს არგებენ. ნოეს შესახებაც ამბობს: „ნოე კაცი მართალი სრული იყო ნათესავსა შინა მისსა" (); ხოლო იობის შესახებ: „კაცი იგი ჭეშმარიტ, უბიწო, მართალ, ღმრთისმსახურ" (). მაშ, ამათაც რომ დადგნენ და დანიელიც — ის, ვინც ქალდეველებმა ღმერთადაც კი მიიჩნიეს, — ამბობს, რომ ვერ შეძლებდნენ თავიანთი ვაჟებისა და ასულების ხსნას. ამრიგად, ეს რომ ვიცით, ნურც წმინდანთა ლოცვებს უგულებელვყოფთ და ნურც ყოველივეს ამ ლოცვებს გადავაბარებთ: ამას იმიტომ, რომ არ მოვდუნდეთ და ფუჭად არ ვიცხოვროთ; იმას კი იმიტომ, რომ დიდი სარგებელი არ დავკარგოთ; არამედ ვთხოვოთ მათ, ილოცონ ჩვენთვის და ხელი გამოგვიწოდონ, ხოლო ჩვენ თვითონაც სათნოებას მივეკრათ, რათა შევძლოთ იმ აღთქმული სიკეთეების მიღწევა, რომლებიც მის მოყვარულთათვის არის გამზადებული.

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები