ჰომილია 2

„რამეთუ თქუენ მიერ განეფინა სიტყუაჲ იგი უფლისაჲ არა ხოლო მაკედონიას შინა და აქაიას, არამედ ყოველთა ადგილთა სარწმუნოებაჲ თქუენი ღმრთისა მიმართ განჴდა, ვიდრემდის არღარა გჳჴმს ჩუენ სიტყუად რაჲმე. მაგათ თჳთ გითხრან ჩუენთჳს, ვითარი შესლვაჲ გუაქუნდა თქუენდა მიმართ, და ვითარ მოიქეცით კერპთაგან ღმრთისა მიმართ მონებად ღმრთისა ცხოველისა და ჭეშმარიტისა და მოლოდებად ძისა მისისა ზეცით, რომელი-იგი აღადგინა მკუდრეთით, იესუ, მჴსნელი ჩუენი, რისხვისა მისგან მომავალისა." (1 თეს 1:8–10).

1. სარწმუნოების ხმობა და ძის მოლოდინი

როგორც კეთილსურნელოვანი ნელსაცხებელი სურნელს თავის თავში გამოკეტილად არ იჭერს, არამედ შორიდან გამოსცემს მას და, ჰაერს რომ თავის სუნს აზიარებს, ამგვარად ახლობელთა გრძნობებამდეც აღწევს, ასევე კეთილშობილ და საკვირველ კაცებს სათნოება თავის თავში გამოკეტილი არა აქვთ, არამედ თავიანთი სახელით მრავალს არგებენ და უკეთესებად აქცევენ. სწორედ ეს მოხდა მაშინაც. ამიტომაც ამბობდა: „ვიდრეღა იქმნენითცა თქუენ სახე ყოველთა მათ მორწმუნეთა, რომელნი არიან მაკედონიას შინა და აქაჲას." (1 თეს 1:7). ამბობს: „რამეთუ თქუენ მიერ განეფინა სიტყუაჲ იგი უფლისაჲ არა ხოლო მაკედონიას შინა და აქაიას, არამედ ყოველთა ადგილთა სარწმუნოებაჲ თქუენი ღმრთისა მიმართ განჴდა" (1 თეს 1:8). ამრიგად, ამბობს, სწავლებით ყველა ახლობელი აავსეთ, ხოლო საკვირველებით - მთელი ქვეყნიერება; რადგან სიტყვები „ყოველთა ადგილთა" (1 თეს 1:8) ამას ნიშნავს. და არ უთქვამს: „თქვენი რწმენა საყოველთაოდ ითქვა", არამედ - „განეფინა" (1 თეს 1:8), რითაც აჩვენებს, რომ როგორც ბუკის ნათელი ხმა მთელ ახლომდებარე ადგილს ავსებს, ასევე თქვენი სიმხნის სახელი, თითქოს ის ბუკი რეკდეს, საკმარისია მთელი ქვეყნიერება აავსოს და ყველგან მცხოვრებთ ერთნაირი ხმიანობით მისწვდეს. რადგან დიდი საქმეები იქ, სადაც ხდება, უფრო ბრწყინვალედ იგალობება; შორს კი იგალობება, მაგრამ არა ამგვარად. თქვენგან კი ასე არ მოხდა, არამედ ცხადი ხმა გამოვიდა დედამიწის ყოველ მხარეს.

და ნურავინ ჩათვლის ამ სიტყვებს გადაჭარბებად; რადგან მაკედონელთა ეს ხალხი ქრისტეს მოსვლამდე სახელოვანი იყო და ყველგან უფრო მეტად იცნობდნენ, ვიდრე რომაელებს; ხოლო რომაელებიც ამის გამო იყვნენ საკვირველნი, რომ ისინი დაიმორჩილეს. რადგან ის, რაც მაკედონელთა მეფემ მოიმოქმედა, ყოველგვარ სიტყვას აღემატებოდა: მცირე ქალაქიდან გამოვიდა და მთელი ქვეყნიერება დაიპყრო. ამიტომაც წინასწარმეტყველი მას ფრთოსან ვეფხვად ხედავს, რითაც მის სისწრაფეს, ძლიერებას, ცეცხლოვანებას და მის უეცარ გადაფრენას მთელი ქვეყნიერების გასწვრივ, ნადავლითა და გამარჯვებით, გვიცხადებს. ამბობენ, რომ როდესაც რომელიღაც ფილოსოფოსისგან მოისმინა, რომ უთვალავი სამყარო არსებობს, მწარედ ამოიოხრა: თუ ისინი უთვალავნი არიან, ერთსაც კი სადმე ვერ დაუფლებიაო; ამგვარად დიდად მოაზროვნე და დიდსულოვანი იყო იგი და მთელ ქვეყნიერებაში იცნობდნენ. ამიტომ მეფის სახელთან ერთად იზრდებოდა ერის დიდებაც; რადგან მას ალექსანდრე მაკედონელი ეწოდებოდა; ამიტომ, როცა იგი ყველგან სახელდებოდა, სამართლიანად იგალობებოდა ყველგან იქ მომხდარიც; სახელოვანთა საქმეებიდან ხომ შეუძლებელია რამე შეუმჩნეველი დარჩეს. ამრიგად, მაკედონელთა საქმეები რომაელთა საქმეებზე ნაკლებად ცნობილი არ იყო. ამბობს: „სარწმუნოებაჲ თქუენი ღმრთისა მიმართ განჴდა" (1 თეს 1:8). იხილე, როგორ, თითქოს ცოცხალ არსებაზე საუბრობდეს, სიტყვა „განჴდა" (1 თეს 1:8) დასმული აქვს; ეს კი მათი მხურვალებიდანაც მოხდა.

შემდეგ, რათა აჩვენოს, რომ მათ თავიანთი რწმენა ასეთი მხურვალე და ქმედითი წარმოაჩინეს, უმატებს: „ვიდრემდის არღარა გჳჴმს ჩუენ სიტყუად რაჲმე." (1 თეს 1:8). „მაგათ თჳთ გითხრან ჩუენთჳს, ვითარი შესლვაჲ გუაქუნდა თქუენდა მიმართ" (1 თეს 1:9). ისინი არ ელოდებიან, რომ თქვენ შესახებ მოისმინონ, არამედ ვინც იქ არ ყოფილა და არ უხილავს თქვენი კეთილი საქმეები, იმათგან იღებენ ცნობას, ვინც იქ იყვნენ და თქვენი საქმეები იხილეს; ასე გახდა იგი ყველგან სმენათათვის ცხადი. მაშასადამე, აღარ დაგვჭირდება, რომ თქვენი საქმეები მოვუთხროთ და ამით იმავე მოშურნეობამდე მივიყვანოთ ისინი; რადგან რაც მათ ჩვენგან უნდა მოესმინათ, იმას თვითონვე წინასწარ ამბობენ. თუმცა ასეთ შემთხვევებში ბევრგან შური ჩნდება, მაგრამ ამ აღმატებამ ესეც სძლია, და ისინი თვითონ გახდნენ თქვენი ღვაწლების მქადაგებელნი. თუმცა უკან რჩებიან, ამ შემთხვევაშიც არ დუმან, არამედ წინ უსწრებენ. ხოლო როცა ისინი ასეთნი არიან და ამას ამბობენ, ჩვენ არ შეგვიძლია არ ვერწმუნოთ.

რას ნიშნავს: „ვითარი შესლვაჲ გუაქუნდა თქუენდა მიმართ" (1 თეს 1:9)? იმას, რომ იგი საფრთხეებით იყო სავსე, რომ უამრავი სიკვდილის წინაშე იდგა, რომ ამათგან ვერაფერმა შეგაშფოთათ; არამედ, თითქოს არაფერი მომხდარიყო, ასე იყავით ჩვენთან დაკავშირებულნი; თითქოს არავითარი ბოროტება არ დაგმართნოდათ, არამედ უთვალავი სიკეთით გესარგებლათ, ამის შემდეგ ასე მიგვიღეთ. რადგან ეს მეორე შესვლა იყო. მაგალითად, წავიდნენ ბერეაში და დევნა განიცადეს; ამის შემდეგ კი, როცა ისინი მოვიდნენ, თესალონიკელებმა ისე მიიღეს, რომ მათგანაც პატივი ეცათ, ასე რომ თავიანთი სულიც კი დადეს მათთვის. ამრიგად, სიტყვები „ვითარი შესლვაჲ გუაქუნდა" (1 თეს 1:9) შერეული აზრისაა: მასში მათი ქებაც არის და მოციქულებისაც; მაგრამ პავლემ ეს მათი ქებისკენ მიმართა. და ამბობს: „და ვითარ მოიქეცით კერპთაგან ღმრთისა მიმართ მონებად ღმრთისა ცხოველისა და ჭეშმარიტისა" (1 თეს 1:9); ანუ, რომ ადვილად, დიდი მხურვალებით მოიქეცით და ცოცხალი და ჭეშმარიტი ღმერთის მსახურებისთვის ბევრი შრომა არ დაგჭირვებიათ. აქ შეგონებაც შემოიტანა, რაც სიტყვის წარმოთქმას უფრო ნაკლებად მძიმე ხდის.

ამბობს: „და მოლოდებად ძისა მისისა ზეცით, რომელი-იგი აღადგინა მკუდრეთით, იესუ, მჴსნელი ჩუენი, რისხვისა მისგან მომავალისა." (1 თეს 1:10). ამბობს: „და მოლოდებად ძისა მისისა ზეცით" (1 თეს 1:10), ჯვარცმულისა, დაფლულისა; ამიტომაც, ამის საჩვენებლად, უმატებს: „რომელი-იგი აღადგინა მკუდრეთით" (1 თეს 1:10). ხედავ, როგორ არის აქ ერთად ყველაფერი: აღდგომაც, ამაღლებაც, მეორედ მოსვლაც, სამსჯავროც, მართალთა საზღაურიც და ბოროტთა სასჯელიც? ამბობს: „იესუ, მჴსნელი ჩუენი, რისხვისა მისგან მომავალისა." (1 თეს 1:10). ეს მათთვის ნუგეშიც არის, შეგონებაც და წახალისებაც. რადგან თუ ღმერთმა იგი მკვდრეთით აღადგინა, და იგი ზეცაშია, და იქიდან მოვა (ხოლო თქვენ ირწმუნეთ, რომ ეს ასეა; რადგან რომ არ გერწმუნათ, ამდენს არ დაითმენდით), ესეც საკმარისი ნუგეშია. ხოლო თუ ესენიც უეჭველად მიიღებენ სასჯელს, როგორც ამას მეორე ეპისტოლეშიც ამბობს, თქვენც სხვა, არამცირე ნუგეში გექნებათ. სხვაგვარადაც, თქვა: „და მოლოდებად ძისა მისისა ზეცით" (1 თეს 1:10), რითაც აჩვენებს, რომ საშინელებანი ხელთა გვაქვს, ხოლო სიკეთენი მოლოდინშია, როცა ქრისტე ზეციდან მოვა.

იხილე, რამდენი სასოებაა საჭირო: რომ ჯვარცმული აღდგა, რომ ზეცაში ამაღლდა, რომ მოდის ცოცხალთა და მკვდართა განსასჯელად; ამიტომაც ამბობს: „რამეთუ თქუენ თჳთ უწყით, ძმანო, შემოსლვაჲ იგი ჩუენი თქუენდა მიმართ, რამეთუ არა ცუდად რაჲ იყო; არამედ წინაწარ ვივნეთ და ვიგინენით, ვითარცა-იგი უწყით, ფილიპეს შინა, განვეცხადენით ღმრთისა ჩუენისა მიერ სიტყუად თქუენდა მიმართ სახარებასა მას ღმრთისასა მრავლითა ღუაწლითა." (1 თეს 2:1–2).

2. მოციქულთა ღვაწლი და ქადაგების სიწრფელე

დიდია თქვენი საქმეებიც, მაგრამ არც ჩვენ გვისარგებლია მხოლოდ ადამიანური სიტყვით. მაგრამ რასაც ზემოთ ამბობს, ამასვე ამბობს აქაც: რომ ქადაგება, როგორიც არის, ორმხრივ ცხადდება - ნიშნებისაგანაც, მქადაგებელთა განზრახვისაგანაც და მიმღებთა მხურვალებისა და გულმოდგინებისაგანაც. ამბობს: „რამეთუ თქუენ თჳთ უწყით, ძმანო, შემოსლვაჲ იგი ჩუენი თქუენდა მიმართ, რამეთუ არა ცუდად რაჲ იყო;" (1 თეს 2:1), ესე იგი, იგი მხოლოდ ადამიანური არ ყოფილა და არც შემთხვევითი. რადგან დიდი საფრთხეებიდან, სიკვდილთაგან და ჭრილობათაგან გამოსულნი, მაშინვე კვლავ საფრთხეებში ჩავცვივდით. ამბობს: „არამედ წინაწარ ვივნეთ და ვიგინენით, ვითარცა-იგი უწყით, ფილიპეს შინა, განვეცხადენით ღმრთისა ჩუენისა მიერ" (1 თეს 2:2). ხედავ, როგორ მიაკუთვნებს კვლავ ყოველივეს ღმერთს? შემდეგ ამბობს: „სიტყუად თქუენდა მიმართ სახარებასა მას ღმრთისასა მრავლითა ღუაწლითა." (1 თეს 2:2). არ შეიძლება ითქვას, ამბობს, რომ იქ კი საფრთხეში ვიყავით, აქ კი არა; თქვენც იცით, რაოდენი იყო საფრთხე და რაოდენი შფოთით ვიყავით თქვენთან. ამასვე წერს კორინთელებსაც, როცა ამბობს: „და მე უძლურებასა შინა და შიშსა და ძრწოლასა მრავალსა ვიყავ თქუენდა მიმართ." (1 კორ 2:3). „რამეთუ ნუგეშინის-ცემაჲ ესე ჩუენი არა საცთურისაგან, არცა არა-წმიდებისა, არცა ზაკუვით, არამედ, ვითარცა-იგი გამოცდილ ვართ ღმრთისა მიერ რწმუნებად ჩუენდა სახარებაჲ იგი, ეგრეთცა ვიტყჳთ, არა ვითარცა კაცთა სათნო-ვეყოფვით, არამედ ღმერთსა, რომელი-იგი არს გამომცდელი გულითა ჩუენითაჲ." (1 თეს 2:3–4).

ხედავ, რომ, როგორც ვთქვი, მათი სიმტკიციდან იღებს დასტურს, რომ ქადაგება საღვთოა? რადგან ეს რომ ასე არ ყოფილიყო, მოტყუება რომ ყოფილიყო, ამდენ საფრთხეს არ დავითმენდით, როცა სუნთქვის საშუალებასაც კი არ გვაძლევდნენ. მაშ, რაღაა ეს? მომავალ სიკეთეთაგან რაიმე რომ არ აღგვძრავდა, არ ვყოფილიყავით დარწმუნებულნი, რომ კეთილი სასოება არსებობს, ტანჯვისას უფრო გულმოდგინედ არ ვიქნებოდით განწყობილნი. რადგან ვინ აირჩევდა, აქაური სიკეთეებისათვის ამდენი დაეთმინა, ბრძოლით აღსავსე და საფრთხეებით სავსე ცხოვრება ეცხოვრა? ვინღა დაიჯერებდა მათ სიტყვას? რადგან განა ეს ყოველივე საკმარისი არ არის მოწაფეთა შესაძრწუნებლად, როცა ისინი მოძღვრებს საფრთხეებში ხედავენ? მაგრამ თქვენ ეს არ დაგმართნიათ; რადგან ამბობს: „რამეთუ ნუგეშინის-ცემაჲ ესე ჩუენი არა საცთურისაგან" (1 თეს 2:3), ესე იგი, ჩვენი სწავლება ცთომილებისაგან არ არის. ამბობს: ეს საქმე არც მზაკვრობაა და არც მოტყუება, რომ ამის გამო დავნებდეთ. არც საძაგელ საქმეთა გამოა, როგორიც გრძნეულთა და მოგვთა საქმეებია - ამას ნიშნავს სიტყვები: „რამეთუ ნუგეშინის-ცემაჲ ესე ჩუენი არა საცთურისაგან, არცა არა-წმიდებისა, არცა ზაკუვით," (1 თეს 2:3); არც მზაკვრობითაა და არც რაიმე ამბოხით, როგორც თევდამ გააკეთა, არამედ: „არამედ, ვითარცა-იგი გამოცდილ ვართ ღმრთისა მიერ რწმუნებად ჩუენდა სახარებაჲ იგი, ეგრეთცა ვიტყჳთ, არა ვითარცა კაცთა სათნო-ვეყოფვით, არამედ ღმერთსა" (1 თეს 2:4).

ხედავ, რომ დიდებისმოყვარეობა არ არის? ამბობს: „არამედ ღმერთსა, რომელი-იგი არს გამომცდელი გულითა ჩუენითაჲ" (1 თეს 2:4). ადამიანთა საამებლად არაფერს ვაკეთებთ, ამბობს; რადგან რის გამო გავაკეთებდით ამას? შემდეგ, როცა ისინი იმით შეაქო, რომ თქვა: ადამიანთა საამებლად არ გვინდა მოქმედება და არც ადამიანთაგან პატივებს ვეძიებთო, დაუმატა: „არამედ, ვითარცა-იგი გამოცდილ ვართ ღმრთისა მიერ რწმუნებად ჩუენდა სახარებაჲ იგი" (1 თეს 2:4). თითქოს ეთქვა: ყოველივე ამქვეყნიურისაგან თავისუფალნი რომ არ ვენახეთ, არ აგვირჩევდა; მაშ, როგორც გამოგვცადა, ისეთივე ვრჩებით. ამბობს: „ვითარცა-იგი გამოცდილ ვართ ღმრთისა მიერ რწმუნებად ჩუენდა სახარებაჲ იგი" (1 თეს 2:4); ესე იგი, ჩვენ გამოგვცადა და სახარება მოგვანდო. ამრიგად, როგორც გამოცდილნი გამოვჩნდით ღმერთის წინაშე, ასევე ვრჩებით. ამ სათნოების დასტურია ის, რომ სახარება მოგვენდო; ხოლო ჩვენში რაიმე უვარგისი რომ ყოფილიყო, ღმერთი ჩვენ ღირსად არ მიიჩნევდა. ხოლო აქ სიტყვა „გამოგვცადა" ნიშნავს: „ღირსნი გვპოვა და მოგვანდო", და არა გამოკვლევას; რადგან ჩვენ გამოცდის შემდეგ ვმოქმედებთ, ის კი - გამოცდის გარეშე. მაშასადამე, ასე ვლაპარაკობთ, როგორც შეჰფერის ღმრთის მიერ გამოცდილთა, სახარების მინდობილთა და მის ღირსად მიჩნეულთ; და ამბობს: „ეგრეთცა ვიტყჳთ, არა ვითარცა კაცთა სათნო-ვეყოფვით" (1 თეს 2:4), ესე იგი, ყოველივე ამას თქვენი გულისთვის არ ვაკეთებთ.

ვინაიდან წინასწარ შეაქო ისინი, რათა სიტყვა ეჭვში არ ჩაეგდო, ამბობს: „რამეთუ არცა სადა სიტყჳთა ლიქნისაჲთა ვიყვენით, ვითარცა-ეგე თქუენ უწყით, არცა მიზეზითა ანგაჰრებისაჲთა, ღმერთი მოწამე არს. არცა ვეძიებთ კაცთაგან დიდებასა, არცა თქუენგან და არცა სხუათაგან; და ესეღა ჴელ-გუეწიფების, და- თუმცა რაჲმე-გამძიმეთ, ვითარცა ქრისტეს მოციქულთა," (1 თეს 2:5–6). ამბობს: „რამეთუ არცა სადა სიტყჳთა ლიქნისაჲთა ვიყვენით" (1 თეს 2:5); ესე იგი, ლიქნით არ მიგვიმართავს, რაც მატყუარათა საქმეა - იმათისა, ვისაც სურთ ხელში ჩაიგდონ და დაიჭირონ. არ შეიძლება ითქვას, თითქოს ლიქნით მივმართეთ, რათა დაგვემორჩილებინა, ანდა თითქოს ფულის გამო მოვედით ამ საქმეზე. მაშ, რაც ცხადი იყო, ამისთვის მათ უხმობს მოწმეებად: თუ ლიქნით მივმართეთ, თქვენ იცითო, ამბობს; ხოლო რაც დაფარული იყო - ანგარების ხერხით ხომ არ ვიქცეოდით - ამისთვის ღმერთს უხმობს მოწმედ. ამბობს: „არცა ვეძიებთ კაცთაგან დიდებასა, არცა თქუენგან და არცა სხუათაგან; და ესეღა ჴელ-გუეწიფების, და- თუმცა რაჲმე-გამძიმეთ, ვითარცა ქრისტეს მოციქულთა," (1 თეს 2:6), ესე იგი, არც პატივებს ვეძებდით, არც თავს ვიქებდით და არც ამალით ვიყავით გარემოცულნი.

თუმცა ესეც რომ გაგვეკეთებინა, არაფერს უცხოს არ ვიზამდით; რადგან თუ მეფეთაგან გაგზავნილნი მაინც პატივში არიან, მით უფრო ჩვენ. და არ უთქვამს: „უპატიოდ მოგვექცნენო", არც ის: „პატივით ვერ ვისარგებლეთო", რაც მათ საყვედურად გამოუვიდოდა, არამედ: „არ ვეძიეთო". მაშ, ჩვენ, რომელთაც შეგვეძლო გვეძია და არ ვეძიეთ, მაშინაც კი, როცა ქადაგება ამას მოითხოვდა, როგორ ვაკეთებთ რამეს დიდებისათვის? და მაინც, რომც გვეძია, არც ასე იქნებოდა ბრალი; რადგან შესაფერისია, რომ ღმრთისაგან ადამიანებთან გამოგზავნილებმა, თითქოს ახლა ზეციდან მოსულმა ელჩებმა, დიდი პატივი მიიღონ. მაგრამ ჩვენ ზედმეტი სიფრთხილით ამათგან არაფერს ვაკეთებთ, რათა მოწინააღმდეგეთა პირები დავუხშოთ.

3. ჭეშმარიტი მეგობრობის სიდიადე და საზღაური

და არ შეიძლება ითქვას, რომ თქვენ მიმართ ასე იყო, სხვების მიმართ კი არა ასე. რამეთუ კორინთელებსაც ასე სწერდა და ამბობდა: „რამეთუ თავსცა-იდებთ, უკუეთუ ვინმე დაგიმონებს, უკუეთუ ვინმე შეგჭამს, უკუეთუ ვინმე მიგიღებს, უკუეთუ ვინმე ამაღლდების თქუენ-ზედა, უკუეთუ ვინმე პირსა გცემს. ხოლო მოსლვაჲ ჴორცითა უძლურ, და სიტყუაჲ შეურაცხ. მომმადლეთ მე შეცოდებაჲ ესე." (2 კორ 11:20; 10:10; 12:13). რამეთუ იქაც აჩვენებს, რომ ფრიად მდაბალი იყო, რადგან ესოდენი რამ დაითმინა. აქ კი ფულზეც ამბობს ამას: „და ესეღა ჴელ-გუეწიფების, და- თუმცა რაჲმე-გამძიმეთ, ვითარცა ქრისტეს მოციქულთა," (1 თეს 2:6). „არამედ ვიქმნენით ჩუენ მშჳდ და მყუდრო თქუენ შორის" (1 თეს 2:7). „ვითარცა მზრდელი რაჲ ჰფუფუნებენ თჳსთა შვილთა. ეგრეთ მოსურნე ვიყვენით თქუენდა და ჯერ-გჳჩნდა მიცემად თქუენდა არა ხოლო სახარებაჲ იგი ღმრთისაჲ, არამედ თჳსთაცა სულთა, რამეთუ საყუარელ ჩუენდა იქმნენით." (1 თეს 2:7–8). „არამედ ვიქმნენით ჩუენ მშჳდ და მყუდრო" (1 თეს 2:7), ამბობს, ესე იგი: არაფერი მომაბეზრებელი, არც დამამძიმებელი, არც მძიმე, არც თავმომწონეობით აღსავსე არ გამოგვიჩენია. ხოლო სიტყვები „არამედ ვიქმნენით ჩუენ მშჳდ და მყუდრო თქუენ შორის" (1 თეს 2:7) ამას ნიშნავს: თითქოს ვინმეს ეთქვას, თქვენგანვე ვიყავითო, და ზემდგომი ადგილი არ დაგვიკავებია.

„ვითარცა მზრდელი რაჲ ჰფუფუნებენ თჳსთა შვილთა" (1 თეს 2:7), ამბობს იგი. ასეთი უნდა იყოს მოძღვარი. ნუთუ ძიძა ლიქნს მიმართავს, რათა დიდება მოიპოვოს? ნუთუ პატარა ბავშვებისგან ფულს ითხოვს? ნუთუ მათთვის მძიმე და შემაწუხებელია? განა დედებზე უფრო ნაზნი არ არიან? აქ იგი სათუთ სიყვარულს აჩვენებს. ასე, ამბობს, „ეგრეთ მოსურნე ვიყვენით თქუენდა და ჯერ-გჳჩნდა მიცემად თქუენდა არა ხოლო სახარებაჲ იგი ღმრთისაჲ, არამედ თჳსთაცა სულთა, რამეთუ საყუარელ ჩუენდა იქმნენით." (1 თეს 2:8), ესე იგი, გისწრაფოდით; ისე ვიყავით თქვენთან შეკავშირებულნი, ამბობს, რომ არა მხოლოდ არაფერს ავიღებდით, არამედ, თუ საჭირო იქნებოდა, სულების გაზიარებაზეც არ ვიტყოდით უარს. მაშ, მითხარი, ეს ადამიანური აზროვნების საქმეა? ან ვინ არის ისეთი უგუნური, რომ ეს თქვას?

ამბობს: „ჯერ-გჳჩნდა მიცემად თქუენდა არა ხოლო სახარებაჲ იგი ღმრთისაჲ, არამედ თჳსთაცა სულთა" (1 თეს 2:8). ასე რომ, ეს იმაზე უფრო დიდია. და რა არის სარგებელი? რამეთუ სახარებიდან სარგებელია; ხოლო სულის მიცემა, სიძნელის მხრივ, მასზე უფრო დიდია. რადგან ერთი და იგივე არ არის უბრალოდ ქადაგება და სულის მიცემა: ის უფრო პატიოსანია, ეს კი უფრო დიდი სიძნელის საქმე იყო. გვინდოდა, ამბობს, თუ კი შესაძლებელი იქნებოდა, ჩვენი სულებიც თქვენში დაგვეღვარა. მაშ, რადგან აქო და კვლავ აქებს, ამიტომ ამბობს: ამას იმიტომ კი არ ვაკეთებთ, რომ ფულს ვეძიებთ, ან თქვენთან ლიქნს მივმართავთ, ან დიდებას მივესწრაფვით. იხილე: თუ მათ ბევრი ეღვაწათ და საკვირველად საჭირო იყო მათი ქება და მათით განცვიფრება, რათა უფრო მტკიცენი გამხდარიყვნენ, ქებას ეჭვი ახლდა. ამიტომ, ეჭვის მოსაშორებლად, საფრთხეებს ახსენებს. და კვლავ, რათა არ ეფიქრათ, რომ საფრთხეებს იმიტომ ახსენებს, თითქოს მათთვის დაშვრა და ამიტომ მათგან პატივისცემას იმსახურებს, ამის გამო, საფრთხეების ხსენების შემდეგ, დაუმატა: „ეგრეთ მოსურნე ვიყვენით თქუენდა და ჯერ-გჳჩნდა მიცემად თქუენდა არა ხოლო სახარებაჲ იგი ღმრთისაჲ, არამედ თჳსთაცა სულთა, რამეთუ საყუარელ ჩუენდა იქმნენით." (1 თეს 2:8), რითაც აჩვენებს, რომ ამისთვის სულებსაც სიამოვნებით მოგცემდით, რადგან ფრიად შეგეკარით.

ამრიგად, სახარებას იმიტომ ვქადაგებთ, რომ ღმერთმა გვიბრძანა; მაგრამ ისე გვიყვარხართ, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო, სულებსაც მოგცემდით. ასე უნდა უყვარდეს მოყვარეს: თუ სულსაც სთხოვენ და ეს შესაძლებელი იქნება, არ დააბრკოლოს. რას ვამბობ, თუ სთხოვენ-მეთქი? არამედ თავადვე უნდა მიიჩქაროდეს ასეთი მიცემისკენ. რამეთუ არაფერი, არაფერი შეიძლება იყოს ასეთ სიყვარულზე უტკბესი; იქ არაფერ სამწუხაროს არ შეხვდება კაცი. ჭეშმარიტად, „სარწმუნო მეგობარი სიცოცხლის წამალია" (ზირ 6:16)¹; ჭეშმარიტად, „სარწმუნო მეგობარი მტკიცე საფარველია" (ზირ 6:14)¹.

რადგან რას არ გააკეთებს ჭეშმარიტი მეგობარი? რამხელა სიამოვნებას არ ჩადებს სულში? რამხელა სარგებლობას? რამხელა სიმტკიცეს? თუნდაც უთვალავი საუნჯე დაასახელო, ჭეშმარიტი მეგობრის ტოლფასი არაფერია. და პირველად თვით მეგობრობაზე ვთქვათ, რამდენი სიამოვნება აქვს მას. მისი ხილვისას ხარობს და იღვრება; სულით მასთან რაღაც გამოუთქმელი სიამოვნების მქონე შეერთებით ერთვის; და მხოლოდ მის გახსენებაზეც კი გონებით წამოდგება და ფრთებს შეისხამს. ჭეშმარიტ მეგობრებზე ვამბობ, ერთსულიერებზე, მათზე, ვინც სიკვდილსაც კი ირჩევენ ერთმანეთისთვის, მხურვალედ მოყვარულებზე. ნუ იფიქრებთ უბრალოდ მოყვარულებზე, სუფრის თანამეინახეებზე და მხოლოდ სახელით მეგობრებზე, და ნუ ჩათვლით, რომ ჩემი სიტყვა გაქარწყლებულია. თუ ვინმეს ჰყავს ისეთი მეგობარი, როგორზეც ვამბობ, შეიტყობს ამ სიტყვებს: თუნდაც ყოველდღე ხედავდეს მას, ვერ ძღება; და მასაც იმავეს უსურვებს ლოცვით, რასაც საკუთარ თავს.

მე ვიცნობ ერთს, რომელიც მეგობრისთვის წმინდა კაცებს ევედრებოდა და სთხოვდა, ჯერ მისთვის ელოცათ, შემდეგ კი საკუთარი თავისთვის. ასოდენ დიდია კეთილი მეგობარი, რომ მის გამო ადგილებიცა და დროებიც საყვარელი ხდება. რადგან როგორც ბრწყინვალე სხეულებიდან ყვავილოვანი შუქი ახლომდებარე ადგილებზე იღვრება, ასევე მეგობრებიც, რომელ ადგილებშიც არ უნდა მივიდნენ, თავიანთ მადლს ტოვებენ. და ხშირად, როცა იმ ადგილებზე მეგობრების გარეშე მივსულვართ, ცრემლი დაგვიღვრია, გაგვხსენებია ის დღეები, როცა ერთად ვიყავით, და ამოგვიოხრავს. სიტყვას არ ძალუძს წარმოაჩინოს, რამდენ სიამოვნებას ანიჭებს მეგობრების თანაყოფნა; ეს მხოლოდ გამოცდილებმა იციან. მეგობრისგან შესაძლებელია მადლის თხოვნაც და მადლის მიღებაც ყოველი ეჭვის გარეშე. როცა რამეს გვიბრძანებენ, მაშინ მათ მადლიერებას ვგრძნობთ; ხოლო როცა ერიდებათ, მაშინ ვწუხვართ. არაფერი გვაქვს ისეთი, რაც მათი არ იყოს. ხშირად აქაურ ყოველივეს უგულებელვყოფთ, მაგრამ მათ გამო აქედან წასვლა არ გვინდა; და ისინი ნათელზე უფრო სასურველნი არიან. რადგან ჭეშმარიტად, თვით ნათელზე უფრო სასურველია მეგობარი; ჭეშმარიტ მეგობარს ვამბობ.

და ნუ გაგიკვირდება; რადგან ჩვენთვის უკეთესია მზე ჩაქრეს, ვიდრე მეგობრებს მოვაკლდეთ; უკეთესია სიბნელეში ვიცხოვროთ, ვიდრე მეგობრების გარეშე ვიყოთ; და როგორ, ამას მე ვამბობ. იმიტომ, რომ მრავალი მზეს ხედავს და მაინც სიბნელეშია; ხოლო ვინც მეგობრებით მდიდარია, გასაჭირშიც კი არ აღმოჩნდება; სულიერ მეგობრებზე ვამბობ, მათზე, ვინც მეგობრობაზე არაფერს ამჯობინებს. ასეთი იყო პავლე: სიამოვნებით მისცემდა თავის სულს, თუნდაც არავის ეთხოვა, და გეენაშიც სიამოვნებით ჩავარდებოდა. ასე უნდა გვიყვარდეს, ცეცხლით ანთებული განწყობით. მსურს მეგობრობის მაგალითი მოგცეთ: მეგობრები მამებსა და შვილებსაც აღემატებიან, ქრისტესმიერი მეგობრები. ნუ მეტყვი დღევანდელებზე, რომ სხვა სიკეთეებთან ერთად ეს სიკეთეც განშორებულია; არამედ გაიხსენე, რომ მოციქულთა დროს, და არ ვამბობ მთავარ მოციქულებზე, არამედ თვით მორწმუნეებზე, ნათქვამია: „ხოლო სიმრავლისა მის მორწმუნეთაჲსა იყო გული და გონებაჲ ერთ, და არცა ერთმან ვინ თქჳს მონაგები მისი თჳსად, არამედ იყო ყოველივე მათდა ზოგად." (საქმ 4:32); და „მიეცემოდა კაცად-კაცადსა, რაჲცა ვის უჴმდა." (საქმ 4:35).

მაშინ არ არსებობდა „ჩემი" და „შენი". ეს არის მეგობრობა: კაცმა თავისი თავისად კი არ მიიჩნიოს, არამედ მოყვასისად, ხოლო თავისი - სხვისად; რათა ისე გაუფრთხილდეს მის სულს, როგორც საკუთარს, და მანაც ასევე იგივე განწყობა გამოაჩინოს. და სად შეიძლება, ამბობს, ასეთი რამ მოიძებნოს? დიახ, შეუძლებელია, რადგან არ გვინდა; თორემ, თუ ნამდვილად გვინდოდა, ფრიად შესაძლებელი იქნებოდა. რადგან შეუძლებელი რომ ყოფილიყო, არც ქრისტე გვიბრძანებდა და არც სიყვარულის შესახებ იტყოდა ამდენს. დიდია მეგობრობა, და რამდენად დიდია, ამას ვერავინ ისწავლის და ვერც რომელიმე სიტყვა წარმოაჩენს, გარდა თვით გამოცდილებისა. ამის არქონამ წარმოშვა მწვალებლობანი; ამის არქონა აქამდე წარმართებს წარმართებად ტოვებს.

მოყვარეს არ სურს ბრძანება და მთავრობა, არამედ უფრო მადლობას გრძნობს, როცა მას მართავენ და უბრძანებენ; მას უფრო სიკეთის მიცემა სურს, ვიდრე მადლის მიღება; რადგან უყვარს და ისეა განწყობილი, თითქოს მისი სურვილი ჯერ არ აღესრულებინოს. იგი ისე არ ხარობს სიკეთის მიღებით, როგორც სიკეთის კეთებით; რადგან უფრო სურს, მეგობარი თავისთან ჰყავდეს, ვიდრე მისი მოვალე იყოს; უფრო სწორად, სურს კიდეც, რომ მისი მოვალე იყოს და ამავე დროს თვითონაც ჰყავდეს იგი მოვალედ; სურს სიკეთის მიცემა და არ სურს ჩანდეს, თითქოს სიკეთეს აძლევს, არამედ თითქოს თვითონ არის მისი მოვალე. ალბათ ვფიქრობ, რომ ბევრ თქვენგანს ნათქვამი არ ესმის; ამიტომ საჭიროა, იგი კვლავ ვთქვა: მას სურს კეთილისმყოფელობის დაწყება და არ სურს ჩანდეს, თითქოს თვითონ იწყებს, არამედ თითქოს უბრუნებს; როგორც ღმერთმაც გააკეთა ადამიანების მიმართ. მას თავისი ძე ჩვენთვის უნდა მოეცა; მაგრამ რათა არ გამოჩენილიყო, თითქოს გვაძლევს, არამედ თითქოს ჩვენი მოვალეა, აბრაამს უბრძანა თავისი ძის მიცემა, რათა დიდი საქმის მოქმედი არ გამოჩენილიყო, თითქოს რაიმე დიდს აკეთებს.

რადგან როცა მეგობრობა არ არის, კეთილისმყოფელობებსაც საყვედურად ვაქცევთ და მცირეთაც ვადიდებთ; ხოლო როცა მეგობრობაა, მათ ვფარავთ და დიდებსაც მცირედ წარმოჩენა გვინდა, რათა არ ჩანდეს, თითქოს მეგობარი მოვალედ გვყავს, არამედ თითქოს თვითონ ვართ მისი მოვალენი სწორედ იმით, რომ იგი მოვალედ გვყავს. ვიცი, რომ მრავალნი ნათქვამსაც ვერ იგებენ; მიზეზი კი ისაა, რომ ახლა იმ საგანზე ვსაუბრობ, რომელიც ცაში მკვიდრობს. ამრიგად, როგორც, რომელიმე მცენარეზე რომ მელაპარაკა, რომელიც ინდოეთში იზრდება და რომლის გამოცდილებაც არავის ჰქონია, სიტყვა ვერ შეძლებდა მის წარმოდგენას, თუნდაც უთვალავი რამ მეთქვა; ასევე ახლაც, რაც არ უნდა ვთქვა, ფუჭად ვიტყვი; რადგან ვერავინ შეძლებს მის შეცნობას. ეს მცენარე ცაშია დანერგილი; მისი რტოები მარგალიტებით კი არ არის დამძიმებული, არამედ სათნო ცხოვრებით, რომელიც მათზე ბევრად ტკბილია. რომელ სიამოვნებაზე გსურს თქვა? სამარცხვინოზე? პატიოსანზე? მაგრამ მეგობრობის სიამოვნება ყველა სიამოვნებას აღემატება, თუნდაც თაფლის სიამოვნება დაასახელო. რადგან ეს მომაბეზრებელი ხდება; მაგრამ მეგობარი - არასოდეს, სანამ მეგობარია; პირიქით, სურვილი უფრო იზრდება და ასეთი სიამე არასოდეს მოყირჭდება.

მეგობარი ამჟამინდელ სიცოცხლეზეც უფრო ტკბილია; ამიტომაც ბევრს მეგობრების სიკვდილის შემდეგ მეტად სიცოცხლე აღარ უსურვებია. მეგობართან ერთად კაცი გადასახლებასაც სიამოვნებით დაითმენდა, ხოლო მეგობრის გარეშე თავის ქვეყანაშიც კი ცხოვრებას არ აირჩევდა; მეგობართან ერთად სიღარიბეც ასატანია, მის გარეშე კი ჯანმრთელობაც და სიმდიდრეც აუტანელია. ასეთ კაცს მეორე საკუთარი თავი ჰყავს. სული მეხუთება, რადგან მაგალითით ვერ ვამბობ; რადგან მაშინ გიჩვენებდით, რომ ნათქვამი საჭიროზე ბევრად ნაკლებია. ეს ყველაფერი აქ არის; ხოლო ღმრთისაგან მეგობრობის საზღაური იმდენად დიდია, რომ თქმაც შეუძლებელია. იგი საზღაურს გვაძლევს, რათა ერთმანეთი გვიყვარდეს; ამბობს: გიყვარდეს და მიიღე საზღაური იმისთვის, რისთვისაც ჩვენ თვითონ გვმართებს საზღაური; ილოცე, ამბობს, და მიიღე საზღაური იმისთვის, რისთვისაც ჩვენ გვმართებს საზღაური, რადგან სიკეთეებს ვითხოვთ; რისთვისაც ითხოვ, ამბობს, ამისთვის მიიღე საზღაური; იმარხულე და მიიღე საზღაური; გახდი სათნო და მიიღე საზღაური, თუმცა შენ თვითონ გმართებს საზღაური; მაგრამ როგორც მამები, როცა შვილებს სათნოებად აქცევენ, მაშინ მათაც საზღაურს აძლევენ; რადგან მოვალენი არიან, ვინაიდან შვილებმა მათ სიამოვნება მოჰგვარეს; ასევე ღმერთიც ამბობს: მიიღე საზღაური, თუ სათნო გახდები; რადგან მამას ახარებ და ამისთვის მე შენთვის საზღაური მმართებს; ხოლო თუ ბოროტი ხარ, აღარ; რადგან მშობელს განარისხებ. ამიტომ ნუ განვარისხებთ ღმერთს, არამედ გავახაროთ, რათა ცათა სასუფეველს მივემთხვიოთ.²

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. ზირაქის 6:14 და 6:16 წინასწარ მოწოდებულ პარალელურ კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატები პირდაპირ ბერძნულიდანაა თარგმნილი. ↩
2. წყარო დოქსოლოგიას სრულად არ წერს, არამედ ამთავრებს ფორმულით „და შემდეგი"; ქართული დოქსოლოგია სკაფოლდშია. ↩