ჰომილია 11

„სულსა ნუ დაავსებთ. წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ. ყოველივე გამოიცადეთ და უკეთესი იგი შეიკრძალეთ. ყოვლისაგან საქმისა ბოროტისა განეშორენით.“ (1 თეს 5:19–22)¹.

1. სულის ნათლის დაცვა და წინასწარმეტყველება

მთელ დედამიწას ერთგვარი სქელი ბურუსი, წყვდიადი და ღრუბელი გადაჰფენია; ამის საჩვენებლად მოციქული ამბობდა: „რამეთუ იყვენით ოდესმე ბნელ,“ (ეფეს 5:8)² და კვლავ: „ხოლო თქუენ, ძმანო, არა ხართ ბნელსა შინა, რაჲთა დღე იგი ვითარცა მპარავი გეწიოს თქუენ.“ (1 თეს 5:4). ვინაიდან, ასე ვთქვათ, უმთვარო ღამეა და ამ ღამეში დავდივართ, ღმერთმა მოგვცა ნათელი ლამპარი, როდესაც ჩვენს სულებში სულიწმინდის მადლი აანთო. მაგრამ ამ ნათელს ზოგიერთებმა მიიღეს და უფრო ბრწყინვალე და ნათელი გახადეს, როგორებიც იყვნენ პავლე, პეტრე და ყველა ის წმინდანი; სხვებმა კი ჩააქრეს, როგორც ხუთმა ქალწულმა, როგორც მათ, ვინც რწმენაში ხომალდის მსხვრევა განიცადა, როგორც კორინთოში სიძვაში ჩავარდნილმა და როგორც გზიდან აცდენილმა გალატელებმა. ამიტომ ახლა პავლე ამბობს: „სულსა ნუ დაავსებთ.“ (1 თეს 5:19)³, ესე იგი, ნიჭს; რადგან მას ჩვეულებად აქვს სულის ნიჭს ასე უწოდოს. მას კი უწმინდური ცხოვრება აქრობს. როგორც ამ ლამპრის ნათელს ვინმე წყალს გადაასხამს ან მტვერს მოაყრის და ნათელს ჩააქრობს, ან, თუნდაც ეს არაფერი ქნას, ზეთს გამოაცლის, ასევეა ნიჭის შემთხვევაშიც: თუ მიწიერისა და წარმავალი საქმეების საზრუნავებს გადმოაფრქვევ, სულს ჩააქრობ; და თუ შენ არაფერი ასეთი არ გააკეთებ, მაგრამ საიდანღაც სხვა მხრიდან განსაცდელი მოვა და ძლიერად დაეტაკება, თითქოს ქარი იყოს, ხოლო ალი ძლიერი არ არის, ან ზეთი ბევრი არ აქვს, ან ხვრელს არ დაგმანავ, ან კარს არ მიხურავ, ყველაფერი დაიღუპა.

რა არის ეს ხვრელი? როგორც ლამპარშია, ასევე ჩვენშიც: ხვრელი თვალი და სმენაა. ნუ მიუშვებ, რომ მათ ბოროტების ძლიერი ქარი ეძგეროს, თორემ ლამპარს ჩააქრობს; არამედ ღვთის შიშით დაგმანე. კარი კი პირია; დაკეტე, მტკიცედ მიხურე, რათა ნათელსაც ინარჩუნებდეს და გარედან მოწოლასაც იგერიებდეს. მაგალითად, ვინმემ შეურაცხყოფა მოგაყენა? გაგლანძღა? შენ პირი დაკეტე; რადგან თუ გააღებ, ქარს შენვე შეუბერავ. ნუთუ არ ხედავ სახლებში, როცა ორი კარი ერთმანეთის პირდაპირ და სწორ ხაზზე დგას და ძლიერი ქარია, როგორ, თუ ერთს დაკეტავ და შემხვედრი ქარი არ წარმოიქმნება, ქარი აღარაფერს შეძლებს, არამედ მისი ძალის დიდი ნაწილი მოიკვეთება? ასევე ახლაც ორი კარია: შენი პირი და იმისი, ვინც შეურაცხგყოფს და მთვრალივით გლანძღავს; თუ შენსას დაკეტავ და შემხვედრ ქარს არ მისცემ, მთელ ამ ქარს ჩაახშობ; ხოლო თუ გააღებ, იგი შეუკავებელი ხდება.

ამიტომ ნუ ჩავაქრობთ მას. ხშირად, მაშინაც კი, როცა არავინ აწვება, ალი შეიძლება ჩაქრეს: როდესაც ზეთი ილევა, როდესაც მოწყალებას არ გავცემთ, სული ქრება. რადგან შენთან იგი ღვთის მოწყალებიდან მოვიდა; მერე ხედავს, რომ ეს ნაყოფი შენში არ არის, და გაფრინდება, ვინაიდან ულმობელ სულთან არ რჩება. როცა სული ჩაქრება, დანარჩენი იცით თქვენ, ვისაც უმთვარო ღამეში გივლიათ. თუ ღამით მიწიდან მიწამდე მიმავალი გზის გავლაც ძნელია, მიწიდან ზეცისკენ მიმავალზე როგორ იქნება უსაფრთხო? ნუთუ არ იცით, რამდენი დემონია ამ შუალედში, რამდენი მხეცი, რამდენი სულიერი ძალა ბოროტებისა?

თუ ის ნათელი გვექნება, ვერაფრით გვავნებენ; მაგრამ თუ მას ჩავაქრობთ, სწრაფად დაგვიჭერენ, სწრაფად წარიტაცებენ ყოველივე ჩვენსას, რადგან ავაზაკებიც ჯერ ლამპარს აქრობენ და მერე ძარცვავენ. ისინი ხომ ამ წყვდიადში ხედავენ, რადგან ბნელის საქმეებს აკეთებენ; ჩვენ კი იმ ნათელს შეჩვეულნი არა ვართ.⁴ მაშ, ნუ ჩავაქრობთ მას. ყოველი ბოროტი საქმე აქრობს ამ ნათელს: ლანძღვა, შეურაცხყოფა და რაც უნდა დაასახელო. როგორც ცეცხლისთვის ყოველივე უცხო მისი დამღუპველია, ხოლო ის, რაც მისთვის მონათესავეა, მას აღანთებს, ასევეა ამ ნათლის მიმართაც: თუ რამ მშრალია, მხურვალეა, ცეცხლოვანია, სულის ალს აღანთებს. ამიტომ არაფერი ცივი და არაფერი ნოტიო ნუ მივიტანთ მასთან, რადგან ესენი მას აქრობენ.

არის კიდევ სხვა განმარტებაც. მათ შორის მრავალი იყო: ზოგიერთები ჭეშმარიტად წინასწარმეტყველებდნენ, სხვები კი ცრუობდნენ. ამასვე ამბობს კორინთელთა მიმართ ეპისტოლეშიც: ღმერთმა ამისთვის მოგვცა „განკითხვაჲ სულთაჲ“ (1 კორ 12:10). რადგან ბილწმა ეშმაკმა მოინდომა, ამ ნიჭის საშუალებით მთელი ეკლესია დაექცია. ვინაიდან მომავალზე ორივე წინასწარ ამბობდა, დემონიცა და სულიც, მაგრამ ერთი ცრუობდა, მეორე კი ჭეშმარიტებას ამბობდა; და რადგან არსაიდან შეიძლებოდა თითოეულის საბუთის მიღება, არამედ თითოეული შეუმოწმებლად ამბობდა, როგორც იერემია და ეზეკიელი, ხოლო დრო რომ მოვიდოდა, მჟღავნდებოდნენ, ღმერთმა სულთა გარჩევაც მოგვცა. რადგან მაშინაც თესალონიკელთა შორის მრავალი წინასწარმეტყველებდა, რომლებზეც სხვაგანაც მიანიშნებს, როცა ამბობს: „რაჲთა არა ადრე აღიძრნეთ თქუენ გონებითა, არცა შეშფოთნეთ არცა სულითა, არცა სიტყჳთა, არცა წიგნითა, ვითარცა ჩუენ მიერ, ვითარმცა მოწევნულ იყო დღე იგი უფლისაჲ.“ (2 თეს 2:2), ამიტომ, როცა თქვა: „სულსა ნუ დაავსებთ.“ (1 თეს 5:19), დროულად დაუმატა შემდეგიც და თქვა: „წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ.“ (1 თეს 5:20)⁵. ამრიგად, აქ რის გაცხადებაც სურს, ეს არის: იმის გამო, რომ თქვენთან ზოგი ცრუწინასწარმეტყველია, მათ გამო ამათაც ნუ შეუშლით ხელს და მათგან ზურგს ნუ შეაქცევთ; ნუ ჩააქრობთ მათ; ესე იგი, „წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ.“ (1 თეს 5:20).

2. გამოცდა, ლოცვა და ძმური სიყვარული

ხედავ, რომ სწორედ ეს არის, რასაც ამბობს: „ყოველივე გამოიცადეთ" (1 თეს 5:21)⁶? ვინაიდან როცა თქვა: „წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ" (1 თეს 5:20), რათა არ ეფიქრათ, თითქოს ყველასთვის ერთიანად ამბიონი გაუხსნა, დასძენს: „ყოველივე გამოიცადეთ და უკეთესი იგი შეიკრძალეთ." (1 თეს 5:21)⁷, ესე იგი, ნამდვილი წინასწარმეტყველებანი. „ყოვლისაგან საქმისა ბოროტისა განეშორენით." (1 თეს 5:22)⁸ არა ამისგან ან იმისგან, არამედ ყოველივესგან, რათა ცრუ და ჭეშმარიტი გამოცდით გაარჩიოთ, ერთთ განეშოროთ და მეორეთ მტკიცედ შეეჭიდოთ. რადგან ასე მძაფრი იქნება იმათდამი მოძულება, ხოლო ამათდამი სიყვარული გაჩნდება, როცა ყოველივეს უბრალოდ და გამოუკვლევლად კი არ ვაკეთებთ, არამედ სიზუსტით. „ხოლო თავადმან ღმერთმან მშჳდობისამან წმიდა გყვენინ თქუენ ყოვლითა სრულებითა და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი, სამშჳნელი და გუამი უბიწოდ მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა დაჰმარხენინ." (1 თეს 5:23) იხილე მოძღვრის შვილმოყვარე გული: შეგონების შემდეგ ლოცვასაც უმატებს; და არა მხოლოდ ამას, არამედ წერილებშიც ასე იქცევა, რადგან რჩევაცა და ლოცვაც საჭიროა. ამიტომ ჩვენც ჯერ გირჩევთ, ხოლო შემდეგ თქვენთვის ლოცვებს აღვავლენთ; ეს კი იციან საიდუმლოში შეყვანილებმა⁹. მაგრამ პავლე ამას სამართლიანად აკეთებდა, რადგან ღმერთთან დიდი კადნიერება ჰქონდა; ჩვენ კი შერცხვენილნი და უკადნიერონი ვართ. თუმცა, რადგან ამისთვის განვწესდით, ამას ვასრულებთ, მიუხედავად იმისა, რომ არც წარდგომისა ვართ ღირსნი და არც უკანასკნელ მოწაფეთა ადგილის დაკავებისა; ხოლო რადგან მადლი უღირსთა მეშვეობითაც მოქმედებს, არა მათ გამო, არამედ მათთვის, ვინც სარგებელი უნდა მიიღოს, ჩვენი მხრიდან რაც გვაქვს, იმას შევიტანთ.

ამბობს: „წმიდა გყვენინ თქუენ ყოვლითა სრულებითა და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი, სამშჳნელი და გუამი უბიწოდ მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა დაჰმარხენინ." (1 თეს 5:23) რას ნიშნავს აქ „სული"? მადლს, ნიჭს. რადგან თუ ნათელი ლამპრებით წავალთ, სასძლოში შევალთ; ხოლო თუ ჩამქრალებით, უკვე აღარ. ამიტომაც ამბობს: „და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი," (1 თეს 5:23)¹⁰; რადგან როდესაც ის ნიჭი დაუზიანებლად რჩება, სულიც მთლიანად რჩება. ამბობს: „სამშჳნელი და გუამი" (1 თეს 5:23). რადგან არც სამშვინველი იღებს რაიმე ბოროტს და არც სხეული. „სარწმუნო არს, რომელმან-იგი გიჩინნა თქუენ, ვითარმედ და ყოსცა." (1 თეს 5:24)¹¹ იხილე თავმდაბლობა: რადგან ილოცა, ნუ იფიქრებთ, ამბობს, რომ ეს ჩემი ლოცვებისგან ხდება, არამედ იმ განზრახვიდან, რომლითაც თქვენ გიხმოთ. რადგან თუ ცხონებისთვის გიხმოთ და ჭეშმარიტია, უთუოდ გცხონებთ, რადგან ეს სურს.

„ძმანო, ილოცევდით ჩუენთჳსცა." (1 თეს 5:25) ოჰ, რაოდენი თავმდაბლობაა! მაგრამ იგი ამას თავმდაბლობის გამო ამბობდა, ჩვენ კი არა თავმდაბლობის გამო, არამედ დიდი სარგებლობისთვის და იმის სურვილით, რომ თქვენგან რაიმე დიდი მოვიგოთ, ვამბობთ: „ილოცევდით ჩუენთჳსცა" (1 თეს 5:25). რადგან თუნდაც ჩვენგან არაფერი დიდი და საკვირველი სარგებელი მიგიღიათ, მაინც, თვით ამ პატივისთვის, თვით ამ სახელწოდებისთვის ვლაპარაკობთ. ჰყოლია ვინმეს ოდესღაც შვილები და, თუმცა მათ მისგან არაფერი სარგებელი მიუღიათ, მაგრამ რადგან მამა გამხდარა, ამას ალბათ წინ წამოსწევს და იტყვის: „ერთი დღეც კი მამა არ მიწოდეთ?" ამიტომ ჩვენც ვამბობთ: „ილოცევდით ჩუენთჳსცა" (1 თეს 5:25); ამას უბრალოდ კი არ ვამბობ, არამედ ფრიად მოსურნე ვარ თქვენი ლოცვებისა. რადგან თუ ყველა თქვენგანის წინამძღვრობაზე პასუხისმგებელი გავხდი და პასუხის მიცემა მომელის, მით უფრო ვალდებული ვარ, თქვენგან ლოცვით ვისარგებლო. თქვენ გამო ჩემი პასუხისმგებლობანი უფრო დიდნი გახდა; მაშასადამე, შეწევნაც მეტი უნდა იყოს თქვენგან.

„მოიკითხენით ძმანი ყოველნი ამბორის-ყოფითა წმიდითა." (1 თეს 5:26)¹² ოჰ, რაოდენი გულმხურვალებაა! ოჰ, რაოდენი სიმხურვალე გონებისა! რადგან შორს მყოფს არ შეეძლო, ისინი ამბორით მოეკითხა, სხვების მეშვეობით მოიკითხავს; ასევე ვიქცევით ჩვენც, როცა ვამბობთ: „აკოცე მას ჩემს მაგიერ." ასევე თქვენც შეიკრძალეთ სიყვარულის ცეცხლი; რადგან იგი მანძილებს არ იტანს, არამედ გზების შუაშიც კი თავის თავს გადაჭიმავს და ყველგან თანმყოფია. „გაფუცებ თქუენ უფალსა, წარუკითხეთ წიგნი ესე ყოველთა ძმათა წმიდათა." (1 თეს 5:27)¹³ ესეც უმეტესად მონატრებიდან მოდის, არა იმდენად მოძღვრებიდან: რათა იმათთანაც ვიყო თანამოსაუბრე, ამბობს; „მადლი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესი თქუენ თანა. ამინ." (1 თეს 5:28)¹⁴ და უბრალოდ კი არ უბრძანებს, არამედ აფიცებს კიდეც, ამასაც მხურვალე გონებიდან აკეთებს, რათა თუნდაც იგი შეურაცხყონ, ფიცის გამო მაინც აღასრულონ ნაბრძანები. რადგან მაშინ ამ საქმისადმი დიდი შიში ჰქონდათ; ახლა კი ესეც ფეხქვეშ გათელილია. ხშირად ისეც ხდება, რომ ცემული ყრმა ღმერთსა და მის ქრისტეს აფიცებს მჩაგვრელს და ეუბნება: „ასე ქრისტიანად მოკვდე!" მაგრამ არავინ ყურს უგდებს, არავინ ფიქრდება; ხოლო თუ თავის საკუთარ შვილს დააფიცებს, მაშინვე, უნებლიედაც და კბილების კრჭიალითაც, რისხვას ცხრობს. სხვა კიდევ მიათრევენ და მოედნის შუაგულში მიჰყავთ, წარმართთა და იუდეველთა თანდასწრებით; წამყვანს ფრიად საკრძალავი ფიცებით აფიცებს, მაგრამ არავინ ყურს უგდებს. რას არ იტყვიან წარმართნი, როცა მორწმუნე მორწმუნეს, ქრისტიანს, აფიცებს, და ამას არავითარი ყურადღება არ ექცევა, არამედ ჩვენ კიდეც უგულებელვყოფთ?

3. გლახაკთა ფიცი და მადლიერების სწავლა

გნებავთ, გიამბოთ ერთი ამბავი, რომელიც მეც თავად მომისმენია? რადგან ამას შეთხზვით კი არ ვამბობ, არამედ სანდო პირისგან მოსმენილს. ერთი მოახლე-გოგო შეუღლებული იყო ბოროტ კაცთან, ბილწსა და გაქცეულთან; მისი ქმარი მრავალ ცოდვაში იყო ჩავარდნილი და ქალბატონი მის გაყიდვას აპირებდა, რადგან მისი ცოდვები შენდობის ზომას აღემატებოდა; ქალბატონიც ქვრივი იყო და ვერ ახერხებდა დაესაჯა ის კაცი, რომელიც მის სახლს ანადგურებდა, არამედ გადაწყვიტა გაეყიდა; შემდეგ კი, რადგან ქალბატონს ურჯულობად მიაჩნდა ქმრის ცოლისგან დაშორება, დათანხმდა, რომ ეს გოგოც, თუმცა სასარგებლო მსახური იყო, იმ კაცისგან თავის დაღწევის მიზნით ქმართან ერთად გაეყიდა. ამიტომ, როცა გოგომ დაინახა, რომ გამოუვალ მდგომარეობაში იყო, მივიდა ერთ პატივსაცემ პირთან, თავისი ქალბატონის ახლობელთან, რომელმაც ეს ამბავი მეც მიამბო; მუხლებს მოეხვია, დიდხანს ტიროდა და ევედრებოდა, რომ მისი გულისთვის ქალბატონი დაეყოლიებინა; მრავალი სიტყვის შემდეგ ბოლოს ესეც დაუმატა, რადგან ფიქრობდა, ამით ყველაზე მეტად დავარწმუნებო, და ფრიად საკრძალავი ფიცი მიუდო; ფიცი კი ასეთი იყო: „ისე იხილო ქრისტე განკითხვის დღეს, ნუ უგულებელყოფ ჩემს თხოვნას“¹⁵; ეს თქვა და წავიდა. ხოლო იმ ქალს, ვისაც გოგო შეევედრა, ცხოვრებისეული საზრუნავი დაატყდა თავს, როგორც ოჯახებში ხდება ხოლმე, და დაავიწყდა. შემდეგ უცებ, ნაშუადღევს, ის ფრიად საკრძალავი ფიცი გაახსენდა, გულში ძლიერ შეიმუსრა, წავიდა, დიდი გულმოდგინებით სთხოვა ქალბატონს და საქმე აღასრულა. იმავე ღამეს კი უცებ ცანი გახსნილად იხილა და თვით ქრისტეც; იხილა ისე, როგორც ქალს შეეძლო ხილვა. რადგან ფიცის გამო საერთოდაც იზრუნა და რადგან შეშინდა, ამ ხილვის ღირსი გახდა.

ეს კი იმისთვის ვთქვი, რომ ფიცები არ უგულებელვყოთ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ვინმე კეთილი საქმეებისთვის გვევედრება: მოწყალებისთვის, კაცთმოყვარეობისთვის. ახლა კი სხედან ფეხებდაკვეთილი გლახაკები და ხედავენ, რომ გვერდით ჩაურბენ; მერე, რადგან ფეხებით გამოდევნება არ შეუძლიათ, ფიცის შიშით, თითქოს რომელიმე კაუჭით, იმედოვნებენ, რომ დაგაკავებენ; ხელებს იწვდიან და გაფიცებენ, ერთი წვრილი მონეტა, ან მხოლოდ ორი მაინც მისცე; შენ კი გვერდით ჩაურბენ, თუმცა შენს საკუთარ მეუფეს გაფიცებენ. და თუ თვალებზე, ან შორად მყოფ ქმარზე, ან შვილზე, ან ასულზე გაფიცებს, მაშინვე უთმობ, გონება შეგიხტება და გაგითბება; ხოლო თუ უფალზე გაფიცებს, გვერდით ჩაურბენ. მე კი მრავალი ისეთი ქალი ვიცი, რომლებმაც ქრისტეს სახელის გაგონებისას გვერდი აუარეს; ხოლო როცა მიმსვლელთაგან თავიანთი სილამაზის ქება მოისმინეს, გალაღდნენ, გული მოულბათ და ხელი გაუწოდეს. ამიტომ საბრალო გლახაკები ასეთ მდგომარეობამდე მიიყვანეს: მასხარაობა დააწყებინეს.

რადგან, როცა მძაფრ და მწარე სიტყვებს ამბობენ, სულს ვერ ეჭიდებიან; ამიტომ იმ გზას ადგებიან, რომლითაც ყველაზე მეტად ახარებენ; და ჩვენმა დიდმა უკეთურებამ აიძულა მათხოვრები, რომლებიც უბედურებაში არიან და შიმშილისგან იხრჩობიან, სილამაზის ქება ილაპარაკონ. ნეტავ მხოლოდ ეს იყოს, მაგრამ ამაზე უფრო მძიმე სხვა სახეც არის: ჩვენმა უკეთურებამ გლახაკები აიძულა, სასწაულთა მაჩვენებლები, უწმაწურობის მთქმელნი და მასხარები გამხდარიყვნენ. რადგან როცა ის თასებს, კათხებსა და სასმისებს თითებზე ჩამოიცვამს, ირგვლივ შემოიწყობს და აწკარუნებს, სალამური უჭირავს და მისით უწმაწურ და ვნებით სავსე სიმღერებს მღერის, ხმასაც მაღლა სწევს; შემდეგ მრავალი ადამიანი შემოეხვევა, ზოგი პურის ნატეხს აძლევს, ზოგი წვრილ მონეტას, ზოგიც სხვა რამეს, დიდხანს აჩერებენ და ხარობენ კაცებიცა და ქალებიც, რა არის ამაზე უფრო მძიმე? განა ეს დიდი კვნესის ღირსი არ არის? ეს მცირეა და მცირედაც მიიჩნევა, მაგრამ ჩვენს ზნეებში დიდ ცოდვებს შობს. რადგან როცა უწმაწური რამ ითქმება და ტკბილი ჰანგი გაისმის, იგი გონებას ალბობს და თვით სულსაც რყვნის. და ის გლახაკი, რომელიც ღმერთს უხმობს და თქვენთვის ათასგვარ სიკეთეს ლოცულობს, თქვენგან სიტყვის ღირსადაც არ ითვლება; ხოლო ის, ვისაც ამის ნაცვლად ახალმოდურ რამეებს შემოაქვს, აღტაცებას იწვევს.

ახლა კი რასაც თქვენთვის სათქმელად შემომივიდა, იმას ვიტყვი. რა არის ეს? როცა სიღარიბითა და სნეულებით შეიმოსები, თუ სხვა არაფრისგან, ვიწრო ქუჩებში მოსიარულე მათხოვრებისგან მაინც ისწავლე მეუფისთვის მადლობის შეწირვა. რადგან ისინი მთელ ცხოვრებას მათხოვრობაში ატარებენ, მაგრამ არ გმობენ, არ ჯავრობენ და არც დრტვინავენ; პირიქით, თავიანთი მათხოვრობის მთელ ამბავს მადლიერებით ყვებიან და ღმერთს დიდად და კაცთმოყვარედ წარმოაჩენენ. ის, ვისაც შიმშილი ღუპავს, ღმერთს კაცთმოყვარეს უწოდებს; შენ კი, სიუხვეში მცხოვრები, თუ ყველაფერი არ მიიღე, სასტიკს უწოდებ. რამდენად უკეთესია ის შენზე? მაშინ ჩვენ როგორ განგვიკითხავს? ღმერთმა გლახაკები მთელ ქვეყანაზე დაგვიტოვა, როგორც უბედურებათა საერთო მასწავლებლები და ნუგეში.

რამე არასასურველი შეგემთხვა? მაგრამ ისეთი არაფერი, როგორიც მას. თვალი ამოკვეთეს? მას კი ორივე. ხანგრძლივი სნეულებით დასნეულდი? მას კი განუკურნებელი აქვს. შვილები დაკარგე? მას კი თავისი სხეულის ჯანმრთელობაც. დიდი ზარალი განიცადე? მაგრამ ჯერ იმ მდგომარეობამდე არ მისულხარ, რომ სხვებისგან ითხოვდე. მაშ, მადლობა შესწირე ღმერთს.

ხედავ მათ სიღარიბის ქურაში: ყველასგან ითხოვენ, მაგრამ ცოტასგან იღებენ. როცა ლოცვაში დაიქანცები და ვერ მიიღებ, დაფიქრდი, რამდენჯერ გაიგონე გლახაკი, რომელიც გეძახდა, მაგრამ არ შეისმინე; მას კი არც უჯავრია და არც შენთვის შეურაცხყოფა მოუყენებია. თუმცა შენ ამას სისასტიკის გამო აკეთებ, ღმერთი კი კაცთმოყვარეობის გამო იმასაც აკეთებს, რომ არ შეისმინოს. მაშ, თუ შენ თვითონ, თანამონას სისასტიკის გამო რომ არ შეისმენ, თავს ბრალდების ღირსად არ თვლი, ნუთუ მონის მეუფეს, რომელიც კაცთმოყვარეობის გამო არ შეისმენს, ბრალს სდებ? ხედავ, რაოდენ დიდია უთანასწორობა? რაოდენ დიდია უსამართლობა?

4. გლახაკთა ხილვით სიმდაბლის სწავლა

ეს მუდამ გავიაზროთ: ისინი, ვინც ჩვენზე ქვემოთ არიან და უფრო დიდ უბედურებებში იმყოფებიან; ამგვარად შევძლებთ ღმერთს მადლობა შევწიროთ. მრავალთა ცხოვრება ასეთი მაგალითებით არის სავსე; ხოლო ფხიზელი და ყურადღების მიქცევის მსურველი კაცი არამცირე სწავლებას იღებს სალოცავი სახლებიდანაც. რადგან სწორედ ამიტომ ეკლესიებშიცა და მოწამეთა სალოცავებშიც კარიბჭეთა წინ გლახაკები სხედან, რათა ჩვენ მათი ხილვიდან დიდი სარგებელი მივიღოთ. გაიაზრე, რომ როცა მიწიერ სამეფო სასახლეებში შევდივართ, იქ ამის მსგავსი არაფერია სანახავი; ყველგან ღირსეული, ბრწყინვალე, მდიდარი და გონიერი კაცები მიმოდიან, ხოლო ჭეშმარიტ სამეფო სასახლეებში, ვგულისხმობ ეკლესიასა და მოწამეთა სალოცავ სახლებს, არიან ეშმაკეულნი, საპყარნი, გლახაკნი, მოხუცნი, ბრმანი და ასოებდამახინჯებულნი. რატომ ასე? იმისთვის, რომ შენ მათი ხილვით განისწავლო: პირველ რიგში, თუ გარედან რაიმე ამპარტავნებას მოიყოლებ და ასე შეხვალ, მათ შეხედო, ეს სიმძიმე მოიშორო, გული შეიმუსრო და ამგვარად შეხვიდე და ნათქვამი მოისმინო (რადგან ამპარტავნებით მლოცველი ვერ შეისმინება); იმისთვის, რომ როცა მოხუცს დაინახავ, სიჭაბუკით არ იამაყო, რადგან ეს მოხუცებიც ახალგაზრდები იყვნენ; იმისთვის, რომ როცა სამხედრო მსახურებითა და სამეფო ძალაუფლებით დიდად იკვეხნი, გაიაზრო, რომ სამეფო კარებში ბრწყინვალედ ქცეულნიც ამათგან არიან; იმისთვის, რომ როცა სხეულის ჯანმრთელობით ხარ გულდაჯერებული, ამათ მიაპყრო ყურადღება და შენი ქედმაღლობა დაიმდაბლო. რადგან ვინც აქ გამუდმებით შემოდის, თუ ჯანმრთელია, სხეულის ჯანმრთელობით აღარ იამაყებს, ხოლო ავადმყოფი არაჩვეულებრივ ნუგეშს მიიღებს.

მაგრამ ისინი აქ მხოლოდ ამისთვის კი არ სხედან, არამედ იმისთვისაც, რომ შენ მოწყალე გაგხადონ, წყალობისკენ მოიდრიკო და ღმერთის კაცთმოყვარეობა განკვირვებით იხილო. რადგან თუ ღმერთს მათი არ რცხვენია, არამედ ღმერთმა ისინი თავისი კარიბჭეების წინ დააყენა, მით უფრო შენ არ უნდა გრცხვენოდეს; და მიწიერ სასახლეებზე ნუ იამაყებ. ამიტომ ნუ გრცხვენია, როცა გლახაკი გიხმობს; თუ მოგიახლოვდება და მუხლებზე ჩაგეჭიდება, ნუ მოიშორებ, რადგან ისინი სამეფო ეზოების ერთგვარი საოცარი ძაღლები არიან. რადგან უპატივცემულობით კი არ ვუწოდე მათ ძაღლები, ნუმც იყოს, არამედ მეტად შევაქე კიდეც: სამეფო ეზოს იცავენ; ამიტომ გამოკვებე ისინი, რადგან პატივი მეფემდე ადის. იქ, ვგულისხმობ მიწიერ სასახლეებს, ყველაფერი ამპარტავნებაა; აქ კი ყველაფერი თავმდაბლობაა. რომ ადამიანური საქმეები არაფერია, ამას ყველაზე მეტად სწორედ ამ კარიბჭეებიდან სწავლობ; რომ ღმერთი სიმდიდრით არ ხარობს, ამას სწორედ წინ მსხდომნი გასწავლიან. რადგან მათი ეს სხდომა და შეკრება თითქმის შეგონებაა, რომელიც ყოველი ადამიანის ბუნებისადმი ბრწყინვალე ხმას აღაპყრობს და ამბობს, რომ ადამიანური საქმეები არაფერია, რომ ჩრდილი და კვამლია.

სიმდიდრე კარგი რომ ყოფილიყო, ღმერთი გლახაკებს თავისი კარიბჭეების წინ არ დასვამდა. და თუ მდიდრებსაც იღებს, ნუ გაგიკვირდება; რადგან იმისთვის კი არ იღებს, რომ მდიდრებად დარჩნენ, არამედ რომ ამ სიმძიმისგან გათავისუფლდნენ; მოისმინე, რას ეუბნება მათ ქრისტე: „ვერ ჴელ-ეწიფების ღმრთისა მონებად და მამონაჲსა." (მათ 6:24); და კვლავ: „მდიდარი ძნიად შევიდეს სასუფეველსა ცათასა." (მათ 19:23)¹⁶; და კვლავ: „უადვილეს არს აქლემი განსლვად ჴურელსა ნემისისა, ვიდრე მდიდარი შესლვად სასუფეველსა ცათასა." (მათ 19:24). სწორედ ამისთვის იღებს მდიდრებს, რათა ეს სიტყვები მოისმინონ, საუკუნო სიმდიდრე ინატრონ და ზეცაში არსებული სიკეთეები მოისურვონ. და რა გიკვირს, თუ ასეთთა თავისი კარიბჭეების წინ დასმას არ თაკილობს? რადგან თავის სულიერ ტაბლასთან მათ მიწვევასაც არ თაკილობს და იმ ნადიმში წილის მიცემას; არამედ კოჭლი და საპყარი, მოხუცი, ძონძებში ჩაცმული, ჭუჭყიანი და ცხვირმოდენილი, ლამაზ ჭაბუკთან ერთად და თვით მეფესთან ერთადაც, რომელსაც მეწამული მოსასხამი აქვს მოსხმული და გვირგვინი თავზე ადგას, ტაბლაში მონაწილეობის მისაღებად მოდის, სულიერი ნადიმის ღირსი ხდება, ორივე ერთი და იმავეთი ტკბება და არავითარი განსხვავება არ არის.

5. გლახაკთა მოწვევა და ზეციური საზღაური

მაშ, ქრისტე არ იუკადრისებს, რომ ისინი მეფესთან ერთად სუფრაზე მოიწვიოს, რადგან ორივენი ერთად იხმობიან; შენ კი, შესაძლოა, იმასაც იუკადრისებ, რომ დაგინახონ, როცა გლახაკებს აძლევ ან მათ ესაუბრები? ჰოი, რა უგუნურება და ქედმაღლობაა! ფრთხილად ვიყოთ, რომ იგივე არ დაგვემართოს, რაც ოდესღაც მდიდარს დაემართა. მან ლაზარეს დანახვაც კი იუკადრისა; არც ჭერი გაუზიარა მას, არც თავშესაფარი, არამედ გარეთ, კარიბჭესთან იყო დაგდებული; და მისგან სიტყვის მოსმენის ღირსიც კი არ გამხდარა. მაგრამ იხილე, როგორ, როცა გასაჭირსა და საჭიროებაში ჩავარდა და ლაზარეს შეწევნა დასჭირდა, ვერ მიიღო იგი. რადგან თუ მათ, ვისიაც ქრისტეს არ რცხვენია, ჩვენ გვრცხვენია, მაშინ ქრისტესი გვრცხვენია, როცა მისი მეგობრებისა გვრცხვენია. დაე, შენი სუფრა სავსე იყოს კოჭლებითა და საპყრებით; მათი მეშვეობით მოდის ქრისტე, არა მდიდრების მეშვეობით. იქნებ ამის მოსმენით იცინი. ამიტომ, რომ არ იფიქრო, თითქოს ეს ჩემი სიტყვა იყოს, მოისმინე თვით ქრისტეს ნათქვამი, რათა აღარ იცინო, არამედ შეძრწუნდე: „ოდეს ჰყოფდე სამხარსა გინა სერსა, ნუ ჰხადი მეგობართა შენთა, ნუცა ძმათა შენთა, ნუცა ნათესავთა შენთა, ნუცა მოძმეთა მდიდართა, ნუუკუე მათცა კუალად გხადონ შენ, და გექმნეს შენ მოსაგებელ. არამედ ოდეს ჰყოფდე შენ სამხარსა, ჰხადე გლახაკთა უმეცართა, მკელობელთა და ბრმათა, და ნეტარ იყო, რამეთუ არარაჲ აქუს, რაჲმცა მოგაგეს შენ, და მოგეგოს შენ აღდგომასა მას მართალთასა.“ (ლუკ 14:12–14).

და აქაც უფრო დიდი დიდება ჩნდება, თუ დიდებას ესწრაფვი. რადგან იმათგან მოდის შური, ავი თვალით ყურება, ბრალდებები და ლანძღვა; დიდია შიშიც, ვაითუ რამე საკადრისის საწინააღმდეგოდ მოხდეს; და თუ მოწვეულნი შენზე დიდნი არიან, როგორც მონა ბატონის წინაშე, ისე დგახარ, მათი გაკიცხვისა და მათი ენების შიშით; ხოლო ამათთან მსგავსი არაფერია: რასაც კი მიუტან, ყველაფერს სიამოვნებით იღებენ; და აქედან დიდია ტაშის ხმა, უფრო ბრწყინვალეა დიდება, უფრო დიდია განცვიფრება. ყველა მსმენელი მდიდართა მომწვევებს ისე არ აქებს, როგორც გლახაკთა მომწვევებს. ხოლო თუ არ გჯერა, სცადე შენ, მდიდარო, რომელიც მხედართმთავრებსა და მმართველებს იწვევ: გლახაკებიც მოიწვიე და სუფრა მათით გაავსე, და ნახავ, თუ ყველამ ტაში არ დაგიკრას, თუ ყველამ არ შეგიყვაროს, თუ ყველამ მამად არ მიგიჩნიოს. რადგან იმ ნადიმებს არავითარი სარგებელი არ მოაქვთ, ამგვარი სუფრებისათვის კი ცა და ცათა შინა მყოფი სიკეთეებია განმზადებული, რომლებსაც ყველამ მივაღწიოთ.

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. საწყისი ბიბლიური ციტატა ძველი ქართული კორპუსიდან უცვლელადაა გადმოტანილი; ამ მონაკვეთში იშვიათი არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
2. ეფეს 5:8-ის ციტირებული ფრაგმენტი ძველი ქართული კორპუსიდან უცვლელადაა გადმოტანილი; ამ ფრაგმენტში იშვიათი არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
3. 1 თეს 5:19-ის ციტირებული ფრაგმენტი ძველი ქართული კორპუსიდან უცვლელადაა გადმოტანილი; ამ ფრაგმენტში იშვიათი არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
4. ბერძნული სიტყვასიტყვით ამბობს, რომ „იმ ნათელს“ შეჩვეულნი არა ვართ; აზრია, რომ ბნელში მოქმედ ავაზაკთა გამოცდილება ჩვენ არ გვაქვს. ↩
5. 1 თეს 5:20-ის ციტირებული ფრაგმენტი ძველი ქართული კორპუსიდან უცვლელადაა გადმოტანილი; ამ ფრაგმენტში იშვიათი არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
6. 1 თეს 5:21-ის ეს ფრაგმენტი ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ ფრაგმენტში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
7. 1 თეს 5:20 და 1 თეს 5:21 ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან და ამ მუხლებში იშვიათი არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
8. 1 თეს 5:22 ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ მუხლში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
9. „საიდუმლოში შეყვანილნი“ ნიშნავს ნათელღებულთ, რომელთაც ლიტურგიული ურთიერთლოცვის წესი იციან. ↩
10. 1 თეს 5:23-ის ეს ფრაგმენტი ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ ფრაგმენტში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
11. 1 თეს 5:24 ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ მუხლში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
12. 1 თეს 5:26 ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ მუხლში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
13. 1 თეს 5:27 ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ მუხლში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
14. 1 თეს 5:28 ზუსტად არის გადმოტანილი ძველი ქართული კორპუსიდან; ამ მუხლში არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
15. ეს ბიბლიური ციტატა არ არის; ბერძნულში იგი საკრძალავი ფიცის ფორმულაა განკითხვის დღეზე მითითებით. ↩
16. მათ 19:23-ის ციტირებული ფრაგმენტი ძველი ქართული კორპუსიდან უცვლელადაა გადმოტანილი; ამ ფრაგმენტში იშვიათი არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩