📋 სარჩევი
„სულსა ნუ დაავსებთ. წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ. ყოველივე გამოიცადეთ და უკეთესი იგი შეიკრძალეთ. ყოვლისაგან საქმისა ბოროტისა განეშორენით.“ ().
1. სულის ნათლის დაცვა და წინასწარმეტყველება
მთელ დედამიწას ერთგვარი სქელი ბურუსი, წყვდიადი და ღრუბელი გადაჰფენია; ამის საჩვენებლად მოციქული ამბობდა: „რამეთუ იყვენით ოდესმე ბნელ,“ () და კვლავ: „ხოლო თქუენ, ძმანო, არა ხართ ბნელსა შინა, რაჲთა დღე იგი ვითარცა მპარავი გეწიოს თქუენ.“ (). ვინაიდან, ასე ვთქვათ, უმთვარო ღამეა და ამ ღამეში დავდივართ, ღმერთმა მოგვცა ნათელი ლამპარი, როდესაც ჩვენს სულებში სულიწმინდის მადლი აანთო. მაგრამ ამ ნათლის მიმღებთაგან ზოგიერთებმა იგი უფრო ბრწყინვალე და ნათელი გახადეს, როგორებიც იყვნენ პავლე, პეტრე და ყველა ის წმინდანი; სხვებმა კი ჩააქრეს, როგორც ხუთმა ქალწულმა, როგორც მათ, ვინც რწმენაში ხომალდის მსხვრევა განიცადეს, როგორც კორინთოში სიძვაში ჩავარდნილმა და როგორც გზიდან აცდენილმა გალატელებმა. ამიტომ ახლა პავლე ამბობს: „სულსა ნუ დაავსებთ.“ (), ესე იგი, ნიჭს; რადგან პავლეს ჩვეულებად აქვს სულის ნიჭს ასე უწოდოს. სულის ნიჭს კი უწმინდური ცხოვრება აქრობს. როგორც ამ ლამპრის ნათელი ჩაქრება, თუ ვინმე წყალს გადაასხამს ან მტვერს მოაყრის, ან თუნდაც ეს არაფერი ქნას, ზეთს გამოაცლის, ასევეა ნიჭის შემთხვევაშიც. თუ მიწიერი და წარმავალი საქმეების საზრუნავს გადმოაფრქვევ, სულს ჩააქრობ. და თუკი შენ ასეთი არაფერი გააკეთე, მაგრამ საიდანღაც სხვა მხრიდან განსაცდელი მოვა და, როგორც ქარი, ძლიერად დაგეტაკება, ხოლო ალი ძლიერი არ იქნება, ან ბევრი ზეთი არ ექნება, ან ხვრელს არ დაგმანავ, ან კარს არ მიხურავ, ყველაფერი დაიღუპება.
რა არის ეს ხვრელი? როგორც ლამპარშია, ასევე ჩვენშიც: ხვრელი თვალი და სმენაა. ნუ დაუშვებ, რომ ამ ხვრელებს ბოროტების ძლიერი ქარი ეძგეროს, თორემ ლამპარს ჩააქრობს; არამედ ღვთის შიშით დაგმანე ისინი. კარი კი პირია; დაკეტე, მტკიცედ მიხურე, რათა ნათელსაც გასცემდეს და გარედან მოწოლასაც იგერიებდეს. მაგალითად, ვინმემ შეურაცხყოფა მოგაყენა? გაგლანძღა? შენ პირი დაკეტე; რადგან თუ გააღებ, ქარს შენვე შეუბერავ. ნუთუ არ ხედავ სახლებში: როცა ორი კარი ერთმანეთის პირდაპირ, სწორ ხაზზე დგას და ძლიერი ქარია, თუ ერთს დაკეტავ და შემხვედრი ქარი არ წარმოიქმნება, ქარი აღარაფერს შეძლებს; მისი ძალის დიდი ნაწილი მოიკვეთება. ასევე ახლაც ორი კარია: შენი პირი და იმ კაცის პირი, ვინც შეურაცხგყოფს და მთვრალივით გლანძღავს. თუ შენს პირს დაკეტავ და შემხვედრ ქარს არ მისცემ, მთელ ამ ქარს ჩაახშობ; ხოლო თუ გააღებ, ქარი შეუკავებელი ხდება.
ამიტომ ნუ ჩავაქრობთ სულს. ხშირად, მაშინაც კი, როცა არავინ აწვება, ალი შეიძლება ჩაქრეს: როცა ზეთი ილევა — როცა მოწყალებას არ გავცემთ — სული ქრება. რადგან ეს სული შენთან ღვთის მოწყალებით მოვიდა; შემდეგ ხედავს, რომ ეს ნაყოფი შენში არ არის, და გაფრინდება, რადგან უმოწყალო სამშვინველში არ რჩება. როცა სული ჩაქრება, დანარჩენი იცით თქვენ, ვისაც უმთვარო ღამეში გივლიათ. თუ ღამით მიწიდან მიწამდე მიმავალი გზის გავლაც ძნელია, მიწიდან ზეცისკენ მიმავალზე როგორ იქნება უსაფრთხო? ნუთუ არ იცით, რამდენი დემონია ამ შუალედში, რამდენი მხეცი, რამდენი სულიერი ძალაა ბოროტებისა?
თუ ის ნათელი გვექნება, ვერაფრით გვავნებენ; მაგრამ თუ მას ჩავაქრობთ, სწრაფად დაგვიჭერენ, სწრაფად წარიტაცებენ ყოველივე ჩვენსას, რადგან ავაზაკებიც ჯერ ლამპარს აქრობენ და მერე ძარცვავენ. ისინი ხომ ამ წყვდიადში ხედავენ, რადგან ბნელის საქმეებს აკეთებენ; ჩვენ კი იმ ნათელს შეჩვეულნი არა ვართ.1 მაშ, ნუ ჩავაქრობთ მას. ყოველი ბოროტი საქმე აქრობს ამ ნათელს: ლანძღვა, შეურაცხყოფა და რაც უნდა დაასახელო. როგორც ცეცხლისთვის ყოველივე უცხო მისი დამღუპველია, ხოლო ის, რაც მისთვის მონათესავეა, მას აღანთებს, ასევეა ამ ნათლის მიმართაც: თუ რამ მშრალია, მხურვალეა, ცეცხლოვანია, სულის ალს აღანთებს. ამიტომ არაფერი ცივი და არაფერი ნოტიო ნუ მივიტანთ მასთან, რადგან ესენი მისთვის დამღუპველია.
არის კიდევ სხვა განმარტებაც. თესალონიკელთა შორის მრავალი იყო: ზოგიერთები ჭეშმარიტად წინასწარმეტყველებდნენ, სხვები კი ცრუობდნენ. ამასვე ამბობს კორინთელთა მიმართ ეპისტოლეშიც: ღმერთმა ამისთვის მოგვცა „განკითხვაჲ სულთაჲ“ ().2 რადგან ბილწმა ეშმაკმა მოინდომა, წინასწარმეტყველების ნიჭის საშუალებით მთელი ეკლესია დაექცია. ვინაიდან მომავალზე ორივე წინასწარ ამბობდა — დემონიც და სულიც: ერთი ცრუობდა, მეორე კი ჭეშმარიტებას ამბობდა. არსაიდან შეიძლებოდა თითოეულის საბუთის მიღება; თითოეული შეუმოწმებლად ამბობდა, როგორც იერემია და ეზეკიელი, ხოლო როცა დრო მოვიდოდა, ცრუწინასწარმეტყველები მჟღავნდებოდნენ. ამიტომ ღმერთმა სულთა გარჩევაც მოგვცა. რადგან მაშინაც თესალონიკელთა შორის მრავალი წინასწარმეტყველებდა, რომლებზეც სხვაგანაც მიანიშნებს, როცა ამბობს: „რაჲთა არა ადრე აღიძრნეთ თქუენ გონებითა, არცა შეშფოთნეთ არცა სულითა, არცა სიტყჳთა, არცა წიგნითა, ვითარცა ჩუენ მიერ, ვითარმცა მოწევნულ იყო დღე იგი უფლისაჲ.“ (), ამიტომ, როცა თქვა: „სულსა ნუ დაავსებთ.“ (), დროულად დაუმატა შემდეგიც და თქვა: „წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ.“ (). ამრიგად, აქ ამის გაცხადება სურს: იმის გამო, რომ თქვენთან ზოგი ცრუწინასწარმეტყველია, ცრუწინასწარმეტყველთა გამო ჭეშმარიტ წინასწარმეტყველებსაც ნუ შეუშლით ხელს და ზურგს ნუ შეაქცევთ მათ; ნუ ჩააქრობთ მათ; ესე იგი, „წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ.“ ().
2. გამოცდა, ლოცვა და ძმური სიყვარული
ხედავ, რომ სწორედ ეს არის, რასაც ამბობს: „ყოველივე გამოიცადეთ“ ()? ვინაიდან როცა თქვა: „წინაწარმეტყუელებათა ნუ შეურაცხ-ჰყოფთ“ (), რათა არ ეფიქრათ, თითქოს სიტყვის ასპარეზი ყველასთვის განურჩევლად გაეხსნა, დასძენს: „ყოველივე გამოიცადეთ და უკეთესი იგი შეიკრძალეთ.“ ()3, ესე იგი, ნამდვილი წინასწარმეტყველებანი. „ყოვლისაგან საქმისა ბოროტისა განეშორენით.“ () არა ამისგან ან იმისგან, არამედ ყოველივესგან, რათა ცრუ და ჭეშმარიტი გამოცდით გაარჩიოთ, ერთთ განეშოროთ და მეორეთ მტკიცედ შეეჭიდოთ. რადგან ასე იმათდამი სიძულვილი მძაფრი იქნება, ამათდამი კი სიყვარული გაჩნდება, როცა ყოველივეს უბრალოდ და გამოუკვლევლად კი არ ვაკეთებთ, არამედ სიზუსტით. „ხოლო თავადმან ღმერთმან მშჳდობისამან წმიდა გყვენინ თქუენ ყოვლითა სრულებითა და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი, სამშჳნელი და გუამი უბიწოდ მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა დაჰმარხენინ.“ () იხილე მოძღვრის შვილმოყვარე გული: შეგონების შემდეგ ლოცვასაც უმატებს; და არა მხოლოდ ამას, არამედ წერილებშიც ასე იქცევა, რადგან რჩევაცა და ლოცვაც საჭიროა. ამიტომ ჩვენც ჯერ გირჩევთ, ხოლო შემდეგ თქვენთვის ლოცვებს აღვავლენთ; ეს კი იციან საიდუმლოში შეყვანილებმა4. მაგრამ პავლე ამას სამართლიანად აკეთებდა, რადგან ღმერთთან დიდი კადნიერება ჰქონდა; ჩვენ კი შერცხვენილნი და უკადნიერონი ვართ. თუმცა, რაკი ამისთვის განვწესდით, ამას ვასრულებთ, მიუხედავად იმისა, რომ არც წარდგომისა ვართ ღირსნი და არც უკანასკნელ მოწაფეთა ადგილის დაკავებისა. რადგან მადლი უღირსთა მეშვეობითაც მოქმედებს — არა უღირსთა გამო, არამედ მათთვის, ვინც სარგებელი უნდა მიიღოს — ჩვენც, რაც ჩვენს ძალაშია, იმას შევიტანთ.
ამბობს: „წმიდა გყვენინ თქუენ ყოვლითა სრულებითა და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი, სამშჳნელი და გუამი უბიწოდ მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა დაჰმარხენინ.“ () რას ნიშნავს აქ „სული“? ნიჭს. რადგან თუ ნათელი ლამპრებით წავალთ, სასძლოში შევალთ; ხოლო თუ ჩამქრალებით, უკვე აღარ. ამიტომაც ამბობს: „და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი,“ (); რადგან როდესაც ეს ნიჭი დაუზიანებლად რჩება, სული მთლიანად რჩება. ამბობს: „სამშჳნელი და გუამი“ (). რადგან არც სამშვინველი იღებს რაიმე ბოროტს და არც სხეული. „სარწმუნო არს, რომელმან-იგი გიჩინნა თქუენ, ვითარმედ და ყოსცა.“ () იხილე თავმდაბლობა: რადგან ილოცა, ნუ იფიქრებთ, ამბობს, რომ ეს ჩემი ლოცვებისგან ხდება, არამედ იმ განზრახვიდან, რომლითაც თქვენ გიხმოთ. რადგან თუ ცხონებისთვის გიხმოთ და ღმერთი ჭეშმარიტია, უთუოდ გცხონებთ, რადგან ეს სურს.
„ძმანო, ილოცევდით ჩუენთჳსცა.“ () ოჰ, რაოდენი თავმდაბლობაა! მაგრამ პავლე ამას თავმდაბლობის გამო ამბობდა; ჩვენ კი ამას არა თავმდაბლობის გამო, არამედ დიდი სარგებლობისთვის და იმის სურვილით ვამბობთ, რომ თქვენგან რაიმე დიდი მოვიგოთ: „ილოცევდით ჩუენთჳსცა“ (). რადგან თუნდაც ჩვენგან არაფერი დიდი და საკვირველი სარგებელი მიგიღიათ, მაინც თვით ამ პატივისა და თვით ამ სახელწოდების გამო ვამბობთ ამას. ჰყოლია ვინმეს ოდესღაც შვილები და, თუმცა მათ მისგან არაფერი სარგებელი მიუღიათ, მაგრამ რადგან მამა გამხდარა, ამას ალბათ წინ წამოსწევს და იტყვის: „ერთი დღეც კი მამა არ მიწოდეთ?“ ამიტომ ჩვენც ვამბობთ: „ილოცევდით ჩუენთჳსცა“ (); ამას უბრალოდ კი არ ვამბობ, არამედ ფრიად მოსურნე ვარ თქვენი ლოცვებისა. რადგან თუ ყველა თქვენგანის წინამძღვრობაზე პასუხისმგებელი გავხდი და პასუხის მიცემა მომელის, მით უფრო ვალდებული ვარ, თქვენგან ლოცვით ვისარგებლო. თქვენ გამო ჩემი პასუხისმგებლობანი უფრო დიდნი გახდა; მაშასადამე, შეწევნაც მეტი უნდა იყოს თქვენგან.
„მოიკითხენით ძმანი ყოველნი ამბორის-ყოფითა წმიდითა.“ () ოჰ, რაოდენი გულმხურვალებაა! ოჰ, რაოდენი სიმხურვალე გონებისა! რადგან შორს მყოფს არ შეეძლო, ისინი ამბორით მოეკითხა, სხვების მეშვეობით მოიკითხავს; ასევე ვიქცევით ჩვენც, როცა ვამბობთ: „აკოცე მას ჩემს მაგიერ.“ ასევე თქვენც შეიკრძალეთ სიყვარულის ცეცხლი; რადგან სიყვარული მანძილებს არ იტანს, არამედ გზების შუაშიც კი თავის თავს გადაჭიმავს და ყველგან თანმყოფია. „გაფუცებ თქუენ უფალსა, წარუკითხეთ წიგნი ესე ყოველთა ძმათა წმიდათა.“ () ესეც უმეტესად მონატრების ნიშანია და არა იმდენად სწავლებისა: რათა იმათთანაც ვიყო თანამოსაუბრე, ამბობს; „მადლი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესი თქუენ თანა. ამინ.“ () უბრალოდ კი არ უბრძანებს, არამედ აფიცებს კიდეც; ამასაც გონების მხურვალებით აკეთებს, რათა, თუნდაც პავლე შეურაცხყონ, ფიცის გამო მაინც აღასრულონ ნაბრძანები. რადგან მაშინ ფიცისადმი დიდი შიში ჰქონდათ; ახლა კი ესეც ფეხქვეშ გათელილია. ხშირად ხდება, რომ ცემული ყრმა მჩაგვრელს ღმერთსა და მის ქრისტეს აფიცებს და ეუბნება: „ასე ქრისტიანად მოკვდე!“ მაგრამ არავინ ყურს უგდებს, არავინ ბრუნდება; ხოლო თუ მჩაგვრელს თავისივე შვილზე დააფიცებს, მჩაგვრელი მაშინვე, უნებლიედაც და კბილების კრჭიალითაც, რისხვას ცხრობს. სხვას კი მიათრევენ და მოედნის შუაგულში მიჰყავთ, წარმართთა და იუდეველთა თანდასწრებით; ის თავის წამყვანს ფრიად საკრძალავი ფიცებით აფიცებს, მაგრამ არავინ ყურს უგდებს. რას არ იტყვიან წარმართნი, როცა მორწმუნე მორწმუნეს, ქრისტიანს, აფიცებს, და ამას არავითარი ყურადღება არ ექცევა, არამედ ჩვენ კიდეც უგულებელვყოფთ?
3. გლახაკთა ფიცი და მადლიერების სწავლა
გნებავთ, გიამბოთ ერთი ამბავი, რომელიც მეც თავად მომისმენია? რადგან ამას შეთხზვით კი არ ვამბობ, არამედ იმას, რაც სანდო პირისგან მოვისმინე. ერთი მხევალი ბოროტ, ბილწ და გაქცეულ მონასთან იყო შეუღლებული. მის ქმარს მრავალი შეცოდება ჰქონდა ჩადენილი და ქალბატონი მის გაყიდვას აპირებდა, რადგან მისი შეცოდებები შენდობის ზომას აღემატებოდა; ქალბატონი ქვრივი იყო და ვერ ახერხებდა დაესაჯა ეს მონა, რომელიც მის სახლს ანადგურებდა, ამიტომ მისი გაყიდვა გადაწყვიტა. შემდეგ, რადგან ქალბატონს ურჯულობად მიაჩნდა ქმრის ცოლისგან დაშორება, დათანხმდა, რომ ეს მხევალიც — თუმცა სასარგებლო მსახური იყო — იმ მონის მოშორების მიზნით თავის ქმართან ერთად გაეყიდა. ამიტომ, როცა გოგომ დაინახა, რომ გამოუვალ მდგომარეობაში იყო, მივიდა ერთ პატივსაცემ პირთან, თავისი ქალბატონის ახლობელთან, რომელმაც ეს ამბავი მეც მიამბო. მუხლებს მოეხვია, დიდხანს ტიროდა და ევედრებოდა, რომ მისი გულისთვის ქალბატონი დაეყოლიებინა. მრავალი სიტყვის შემდეგ ბოლოს ესეც დაუმატა, რადგან ფიქრობდა, ამით ყველაზე მეტად დავარწმუნებო, და ფრიად საკრძალავი ფიცით დააფიცა; ფიცი კი ასეთი იყო: „ისე იხილო ქრისტე განკითხვის დღეს, ნუ უგულებელყოფ ჩემს თხოვნას“5. ეს თქვა და წავიდა. ხოლო იმ ქალს, რომელსაც გოგო შეევედრა, ცხოვრებისეული საზრუნავი დაატყდა თავს, როგორც ოჯახებში ხდება ხოლმე, და თხოვნა დაავიწყდა. შემდეგ უცებ, ნაშუადღევს, ის ფრიად საკრძალავი ფიცი გაახსენდა, გულში ძლიერ შეიმუსრა, წავიდა, დიდი გულმოდგინებით სთხოვა ქალბატონს და საქმე აღასრულა. იმავე ღამეს კი იმ ქალმა უცებ ცანი გახსნილად იხილა და თვით ქრისტეც; იხილა ისე, როგორც ქალს შეეძლო ხილვა. რადგან ფიცით ვედრება ყურად იღო და შეშინდა, ამ ხილვის ღირსი გახდა.
ეს კი იმისთვის ვთქვი, რომ ფიცები არ უგულებელვყოთ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ვინმე კეთილი საქმეებისთვის გვევედრება: მოწყალებისთვის, კაცთმოყვარეობისთვის. ახლა კი სხედან ფეხებდაკვეთილი გლახაკები და ხედავენ, რომ გვერდით ჩაურბენ. რადგან ფეხით გამოყოლა არ შეუძლიათ, იმედოვნებენ, რომ ფიცის შიშით, თითქოს კაუჭით, დაგაკავებენ; ხელებს იწვდიან და გაფიცებენ, ერთი წვრილი მონეტა, ან თუნდაც მხოლოდ ორი მისცე. შენ კი გვერდით ჩაურბენ, თუმცა შენს საკუთარ მეუფეს გაფიცებენ. და თუ თვალებს, შორს მყოფ ქმარს, შვილს ან ასულს გაფიცებს, მაშინვე უთმობ: გონება შეგიტოკდება და გაგითბება; ხოლო თუ უფალს გაფიცებს, გვერდით ჩაურბენ. მე კი მრავალი ისეთი ქალი ვიცი, რომლებმაც ქრისტეს სახელის გაგონებისას გვერდი აუარეს; ხოლო როცა მიმსვლელთაგან თავიანთი სილამაზის ქება მოისმინეს, გალაღდნენ, გული მოულბათ და ხელი გაუწოდეს. ამიტომ საბრალო გლახაკები ასეთ მდგომარეობამდე მიიყვანეს: მასხარაობა დააწყებინეს.
რადგან, როცა მძაფრ და მწარე სიტყვებს ამბობენ, სულს ვერ ეჭიდებიან; ამიტომ იმ გზას ადგებიან, რომლითაც მსმენელებს ყველაზე მეტად აამებენ. ჩვენმა დიდმა უკეთურებამ აიძულა მათხოვრები, რომლებიც უბედურებაში არიან და შიმშილისგან იხრჩობიან, სილამაზის საქებარი სიტყვები თქვან. ნეტავ მხოლოდ ეს იყოს, მაგრამ ამაზე უფრო მძიმე სხვა სახეც არის: ჩვენმა უკეთურებამ გლახაკები აიძულა, საკვირველობათა მომწყობნი, უწმაწურობის მთქმელნი და მასხარები გამხდარიყვნენ. რადგან როცა გლახაკი თასებს, კათხებსა და სასმისებს თითებზე ირგებს, ირგვლივ შემოიწყობს და აწკარუნებს, სალამური უჭირავს და მისით უწმაწურ, ვნებით სავსე სიმღერებს მღერის, ხმასაც მაღლა სწევს; შემდეგ მრავალი ადამიანი შემოეხვევა — ზოგი პურის ნატეხს აძლევს, ზოგი წვრილ მონეტას, ზოგიც სხვა რამეს — დიდხანს აჩერებენ და ხარობენ კაცებიცა და ქალებიც. რა არის ამაზე უფრო მძიმე? განა ეს დიდი კვნესის ღირსი არ არის? ეს მცირეა და მცირედაც მიიჩნევა, მაგრამ ჩვენს ზნეებში დიდ ცოდვებს შობს. რადგან როცა უწმაწური რამ ითქმება და ტკბილი ჰანგი გაისმის, ეს ყოველივე გონებას არბილებს და თვით სულსაც რყვნის. და ის გლახაკი, რომელიც ღმერთს უხმობს და თქვენთვის ათასგვარ სიკეთეს ლოცულობს, თქვენგან სიტყვის ღირსადაც არ ითვლება; ხოლო ის, ვისაც ამის ნაცვლად ახალმოდურ რამეებს შემოაქვს, აღტაცებას იწვევს.
ახლა კი რასაც თქვენთვის სათქმელად შემომივიდა, იმას ვიტყვი. რა არის ეს? როცა სიღარიბე და სნეულება მოგიცავს, თუ სხვა არაფრისგან, ვიწრო ქუჩებში მოსიარულე მათხოვრებისგან მაინც ისწავლე მეუფისთვის მადლობის შეწირვა. რადგან ისინი მთელ ცხოვრებას მათხოვრობაში ატარებენ, მაგრამ არ გმობენ, არ ჯავრობენ და არც დრტვინავენ; პირიქით, თავიანთი მათხოვრობის მთელ ამბავს მადლიერებით ყვებიან და ღმერთს დიდად და კაცთმოყვარედ წარმოაჩენენ. ის, ვისაც შიმშილი ღუპავს, ღმერთს კაცთმოყვარეს უწოდებს; შენ კი, სიუხვეში მცხოვრები, თუ ყველაფერს არ მიიღებ, სასტიკს უწოდებ. რამდენად უკეთესია ის შენზე? მაშინ ის გლახაკი ჩვენ როგორ განგვიკითხავს? ღმერთმა გლახაკები მთელ ქვეყანაზე დაგვიტოვა უბედურებებში საერთო მასწავლებლებად და ნუგეშად.
რამე არასასურველი შეგემთხვა? მაგრამ ისეთი არაფერი, როგორიც მას. თვალი ამოკვეთეს? მას კი ორივე. ხანგრძლივი სნეულებით დასნეულდი? მას კი განუკურნებელი სნეულება აქვს. შვილები დაკარგე? მას კი თავისი სხეულის ჯანმრთელობაც დაკარგული აქვს. დიდი ზარალი განიცადე? მაგრამ ჯერ იმ მდგომარეობამდე არ მისულხარ, რომ სხვებისგან ითხოვდე. მაშ, მადლობა შესწირე ღმერთს.
ხედავ მათ სიღარიბის ქურაში: ყველასგან ითხოვენ, მაგრამ ცოტასგან იღებენ. როცა ლოცვაში დაიქანცები და ვერ მიიღებ, დაფიქრდი, რამდენჯერ გაიგონე გლახაკი, რომელიც გეძახდა, მაგრამ არ შეისმინე; მას კი არც უჯავრია და არც შენთვის შეურაცხყოფა მოუყენებია. თუმცა შენ ამას სისასტიკის გამო აკეთებ; ღმერთი კი, როცა არ შეისმენს, ამასაც კაცთმოყვარეობით აკეთებს. მაშ, თუ შენ, როცა სისასტიკის გამო თანამონას არ შეისმენ, თავს საყვედურის ღირსად არ თვლი, ნუთუ ბრალს სდებ მონის მეუფეს, რომელიც კაცთმოყვარეობის გამო არ შეისმენს? ხედავ, რაოდენ დიდია უთანასწორობა? რაოდენ დიდია უსამართლობა?
4. გლახაკთა ხილვით სიმდაბლის სწავლა
მუდამ გავიაზროთ ჩვენზე დაბლა მყოფნი, უფრო დიდ უბედურებებში მყოფნი; ასე შევძლებთ ღმერთს მადლობა შევწიროთ. მრავალთა ცხოვრება ასეთი მაგალითებით არის სავსე; ხოლო ფხიზელი და ყურადღების მიქცევის მსურველი კაცი არამცირე სწავლებას იღებს სალოცავი სახლებიდანაც. რადგან სწორედ ამიტომ ეკლესიებშიცა და მოწამეთა სალოცავებშიც კარიბჭეთა წინ გლახაკები სხედან, რათა ჩვენ მათი ხილვიდან დიდი სარგებელი მივიღოთ. გაიაზრე, რომ როცა მიწიერ სამეფო სასახლეებში შევდივართ, იქ ამის მსგავსი არაფერია სანახავი; ყველგან ღირსეული, ბრწყინვალე, მდიდარი და გონიერი კაცები მიმოდიან, ხოლო ჭეშმარიტ სამეფო სასახლეებში, ვგულისხმობ ეკლესიასა და მოწამეთა სალოცავ სახლებს, არიან ეშმაკეულნი, საპყარნი, გლახაკნი, მოხუცნი, ბრმანი და ასოებდამახინჯებულნი. რატომ ხდება ასე? იმისთვის, რომ შენ მათი ხილვით განისწავლო: პირველ რიგში, თუ გარედან რაიმე ამპარტავნებას მოიყოლებ და ასე შეხვალ, მათ შეხედო, ეს სიმძიმე მოიშორო, გული შეიმუსრო და ამგვარად შეხვიდე და ნათქვამი მოისმინო, რადგან ამპარტავნებით მლოცველი ვერ შეისმინება. იმისთვისაც, რომ როცა მოხუცს დაინახავ, სიჭაბუკით არ იამაყო, რადგან ეს მოხუცებიც ახალგაზრდები იყვნენ; როცა სამხედრო მსახურებითა და სამეფო ძალაუფლებით დიდად იკვეხნი, გაიაზრო, რომ სამეფო კარებში ბრწყინვალედ ქცეულნიც ამავე ადამიანთაგან არიან; როცა სხეულის ჯანმრთელობით ხარ გულდაჯერებული, ამათ მიაპყრო ყურადღება და შენი ქედმაღლობა დაიმდაბლო. რადგან ვინც აქ გამუდმებით შემოდის, თუ ჯანმრთელია, სხეულის ჯანმრთელობით აღარ იამაყებს, ხოლო ავადმყოფი არაჩვეულებრივ ნუგეშს მიიღებს.
მაგრამ ისინი აქ მხოლოდ ამისთვის კი არ სხედან, არამედ იმისთვისაც, რომ შენ მოწყალე გაგხადონ, წყალობისკენ მოგდრიკონ და ღვთის კაცთმოყვარეობამ განგაცვიფროს. რადგან თუ ღმერთს მათი არ რცხვენია, არამედ ღმერთმა ისინი თავისი კარიბჭეების წინ დააყენა, მით უფრო შენ არ უნდა გრცხვენოდეს; და მიწიერ სასახლეებზე ნუ იამაყებ. ამიტომ ნუ გრცხვენია, როცა გლახაკი გიხმობს; თუ მოგიახლოვდება და მუხლებზე ჩაგეჭიდება, ნუ მოიშორებ, რადგან ისინი სამეფო ეზოების ერთგვარი საოცარი ძაღლები არიან. რადგან უპატივცემულობით კი არ ვუწოდე მათ ძაღლები, ნუმც იყოს, არამედ მეტად შევაქე კიდეც: სამეფო ეზოს იცავენ; ამიტომ გამოკვებე ისინი, რადგან პატივი მეფემდე, ღმერთამდე ადის. იქ, ვგულისხმობ მიწიერ სასახლეებს, ყველაფერი ამპარტავნებაა; აქ კი ყველაფერი თავმდაბლობაა. რომ ადამიანური საქმეები არაფერია, ამას ყველაზე მეტად სწორედ ამ კარიბჭეებიდან სწავლობ; რომ ღმერთი სიმდიდრით არ ხარობს, ამას სწორედ წინ მსხდომნი გასწავლიან. რადგან მათი ეს სხდომა და შეკრება თითქმის შეგონებაა: იგი მთელ ადამიანურ ბუნებას ბრწყინვალე ხმით მიმართავს და ამბობს, რომ ადამიანური საქმეები არაფერია, რომ ჩრდილი და კვამლია.
სიმდიდრე კარგი რომ ყოფილიყო, ღმერთი გლახაკებს თავისი კარიბჭეების წინ არ დასვამდა. და თუ მდიდრებსაც იღებს, ნუ გაგიკვირდება; რადგან იმისთვის კი არ იღებს, რომ მდიდრებად დარჩნენ, არამედ რომ სიმდიდრის სიმძიმისგან გათავისუფლდნენ; მოისმინე, რას ეუბნება მათ ქრისტე: „ვერ ჴელ-ეწიფების ღმრთისა მონებად და მამონაჲსა.“ (); და კვლავ: „მდიდარი ძნიად შევიდეს სასუფეველსა ცათასა.“ (); და კვლავ: „უადვილეს არს აქლემი განსლვად ჴურელსა ნემისისა, ვიდრე მდიდარი შესლვად სასუფეველსა ცათასა.“ (). სწორედ ამისთვის იღებს მდიდრებს, რათა ეს სიტყვები მოისმინონ, საუკუნო სიმდიდრე ინატრონ და ზეცაში არსებული სიკეთეები მოისურვონ. და რა გიკვირს, თუ გლახაკთა და უძლურთა თავისი კარიბჭეების წინ დასმას არ თაკილობს? რადგან თავის სულიერ ტაბლასთან მათ მიწვევასაც არ თაკილობს და იმ ნადიმში წილის მიცემას; არამედ კოჭლი და საპყარი, მოხუცი, ძონძებში ჩაცმული, ჭუჭყიანი და ცხვირმოდენილი, ლამაზ ჭაბუკთან ერთად და თვით მეფესთან ერთადაც, რომელსაც მეწამული მოსასხამი აქვს მოსხმული და გვირგვინი თავზე ადგას, ტაბლაში მონაწილეობის მისაღებად მოდის, სულიერი ნადიმის ღირსი ხდება, უძლურიცა და პატივდებულიც ერთი და იმავეთი ტკბებიან და არავითარი განსხვავება არ არის.
5. გლახაკთა მოწვევა და ზეციური საზღაური
მაშ, ქრისტე არ თაკილობს, რომ გლახაკები მეფესთან ერთად სუფრაზე მოიწვიოს, რადგან გლახაკებიც და მეფეც ერთად იხმობიან; შენ კი, შესაძლოა, იმასაც იუკადრისებ, რომ დაგინახონ, როცა გლახაკებს აძლევ ან მათ ესაუბრები? ჰოი, რა უგუნურება და ქედმაღლობაა! ფრთხილად ვიყოთ, რომ იგივე არ დაგვემართოს, რაც ოდესღაც მდიდარს დაემართა. მან ლაზარეს დანახვაც კი იუკადრისა; არც ჭერი გაუზიარა მას, არც თავშესაფარი, არამედ გარეთ, კარიბჭესთან იყო დაგდებული; და მდიდრისგან სიტყვის მოსმენის ღირსიც კი არ გამხდარა. მაგრამ იხილე, როგორ ვერ მიიღო ლაზარეს შეწევნა, როცა გასაჭირსა და საჭიროებაში ჩავარდა და მისი დახმარება დასჭირდა. რადგან თუ ჩვენ გვრცხვენია მათი, რომელთა არ რცხვენია ქრისტეს, მაშინ ქრისტესი გვრცხვენია, როცა მისი მეგობრებისა გვრცხვენია. დაე, შენი სუფრა სავსე იყოს კოჭლებითა და საპყრებით; მათი მეშვეობით მოდის ქრისტე, არა მდიდრების მეშვეობით. იქნებ ამის მოსმენით იცინი. მაშ, რომ არ იფიქრო, თითქოს ეს ჩემი სიტყვა იყოს, მოისმინე თვით ქრისტეს ნათქვამი, რათა აღარ იცინო, არამედ შეძრწუნდე: „ოდეს ჰყოფდე სამხარსა გინა სერსა, ნუ ჰხადი მეგობართა შენთა, ნუცა ძმათა შენთა, ნუცა ნათესავთა შენთა, ნუცა მოძმეთა მდიდართა, ნუუკუე მათცა კუალად გხადონ შენ, და გექმნეს შენ მოსაგებელ. არამედ ოდეს ჰყოფდე შენ სამხარსა, ჰხადე გლახაკთა უმეცართა, მკელობელთა და ბრმათა, და ნეტარ იყო, რამეთუ არარაჲ აქუს, რაჲმცა მოგაგეს შენ, და მოგეგოს შენ აღდგომასა მას მართალთასა.“ ().
და აქაც უფრო დიდი დიდება ჩნდება, თუ დიდებას ესწრაფვი. რადგან იმათგან მოდის შური, ავი თვალით ყურება, ბრალდებები და ლანძღვა; დიდია შიშიც, ვაითუ რაიმე შეუფერებელი მოხდეს. თუ მოწვეულნი შენზე დიდნი არიან, როგორც მონა ბატონის წინაშე, ისე დგახარ, მათი გაკიცხვისა და მათი სიტყვების შიშით. გლახაკებთან კი მსგავსი არაფერია: რასაც კი მიუტან, ყველაფერს სიამოვნებით იღებენ; აქედან დიდია ტაშის ხმა, უფრო ბრწყინვალეა დიდება, უფრო დიდია განცვიფრება. ყველა მსმენელი მდიდართა მომწვევებს ისე არ უკრავს ტაშს, როგორც გლახაკთა მომწვევებს. ხოლო თუ არ გჯერა, სცადე შენ, მდიდარო, რომელიც მხედართმთავრებსა და მმართველებს იწვევ: გლახაკებიც მოიწვიე და სუფრა მათით გაავსე, და ნახავ, თუ ყველამ ტაში არ დაგიკრას, თუ ყველამ არ შეგიყვაროს, თუ ყველამ მამად არ მიგიჩნიოს. რადგან იმ ნადიმებს არავითარი სარგებელი არ მოაქვთ, ამგვარი სუფრებისათვის კი ცა და ცათა შინა მყოფი სიკეთეებია განმზადებული, რომლებსაც ყველამ მივაღწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ბერძნული სიტყვასიტყვით ამბობს, რომ „იმ ნათელს“ შეჩვეულნი არა ვართ; აზრია, რომ ბნელში მოქმედ ავაზაკთა გამოცდილება ჩვენ არ გვაქვს. ↩
- სულიერი ნიჭის აღმნიშვნელი სიტყვა გადმოცემულია როგორც „ნიჭი“, ხოლო სულთა გარჩევის გამოთქმა პავლესეული სულიერი ნიჭების კონტექსტს მიჰყვება. ↩
- 1 თეს 5:20 მოწოდებულ მუხლთა სიაში არ შედიოდა და პირდაპირ ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- „საიდუმლოში შეყვანილნი“ ნიშნავს ნათელღებულთ, რომელთაც ლიტურგიული ურთიერთლოცვის წესი იციან. ↩
- ეს ბიბლიური ციტატა არ არის; ბერძნულში იგი საკრძალავი ფიცის ფორმულაა განკითხვის დღეზე მითითებით. ↩