SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„ხოლო გლოცავთ თქუენ, ძმანო, იცნითმცა მშრომელნი იგი თქუენ შორის და წინამძღუარნი იგი თქუენნი უფლისა მიერ და მასწავლელნი იგი თქუენნი. და უმეტესად შეჰრაცხენით იგინი სიყუარულით უფროჲს საქმისათჳს მათისა; და მშჳდობასა ჰყოფდით მათ თანა." (1 თეს 5:12–13).

1. მოძღვართა პატივი და სიყვარულით მორჩილება

წინამძღოლს აუცილებლობით აქვს მცირედსულოვნების მრავალი საბაბი; როგორც ექიმთა მსახურებს ხშირად უწევთ ავადმყოფთა შეწუხება, როცა უმზადებენ საჭმელსა და წამლებს, რომლებიც სიამოვნებას კი არ იძლევა, მაგრამ დიდ სარგებელს მოაქვს; და როგორც მამებიც მრავალ შემთხვევაში მძიმე არიან შვილებისთვის, ასევე არიან მოძღვარნიც და ბევრად უფრო მეტად. რამეთუ ექიმი, თუნდაც ავადმყოფს მის მიმართ სიძულვილი გაუჩნდეს, მაინც სასიამოვნოდ არის განწყობილი მისიანებისა და ახლობლების მიმართ, ხშირად კი თვით ავადმყოფის მიმართაც; მამასაც ბუნების ძალითაც და გარეგანი კანონებითაც დიდი სიადვილით აქვს ძალაუფლება შვილზე; თუნდაც უნებური დასაჯოს და გაკიცხოს, არავინ იქნება შემაკავებელი, თვითონაც კი ვერ გაბედავს წინააღმდეგ შემოხედვას; ხოლო მღვდლის შემთხვევაში დიდი სიძნელეა. პირველ ყოვლისა, იგი უნდა წინამძღვრობდეს ნებაყოფლობით მორჩილებს, რომლებიც მისი წინამძღვრობისთვის მისდამი მადლიერებას აღიარებენ; ეს კი ადვილად ვერ ხდება. რადგან მხილებული და შერისხული კაცი, როგორიც უნდა იყოს, მადლიერებას აუცილებლად გვერდზე გადადებს და მტრულად განეწყობა; ასევე მოიქცევა ისიც, ვისაც ურჩევენ, ვისაც არიგებენ და ვისაც ამხნევებენ.

ამიტომ, თუ ვიტყვი: ქონება გაჭირვებულთათვის დაცალე-მეთქი, მძიმე და დამტვირთველი რამ მითქვამს; თუ ვიტყვი: რისხვა დასთრგუნე, გულისწყრომა ჩააქრე, უჯერო სურვილი შეწყვიტე, ფუფუნებას მცირე ნაწილი მოაჭერი-მეთქი, ყოველივე მძიმე და დამტვირთველია. და თუ დაუდევარს დავსჯი, ან ეკლესიიდან გავიყვან, ან საერთო ლოცვას ჩამოვაშორებ, მას სტკივა არა ამათგან მოწყვეტის გამო, არამედ საჯარო სირცხვილის გამო. ესეც ხომ სენის გაძლიერებაა: როცა სულიერ სიკეთეებს გვიკრძალავენ, არ გვტკივა ამოდენა სიკეთეთა მოკლების გამო, არამედ მაყურებელთა წინაშე სირცხვილის გამო; არ ვძრწით და თვით საქმეს არ გვეშინია.

ამიტომ პავლე ამის შესახებ მუდამ და ყოველგან ბევრს საუბრობს. ხოლო ქრისტემ ისინი ასეთი აუცილებლობით დაუმორჩილა მოძღვრებს, როცა თქვა: „საყდართა მოსესთა დასხდეს მწიგნობარნი და ფარისეველნი" ()¹. „ყოველსა უკუე რაოდენსა გეტყოდიან თქუენ დამარხვად, დაიმარხეთ ... ხოლო საქმეთა მათთაებრ ნუ იქმთ" ()². და კვლავ, როცა კეთროვანი განკურნა, ამბობდა: „წარვედ და უჩუენე თავი შენი მღდელსა და შეწირე შესაწირავი შენი, რომელი ბრძანა მოსე საწამებელად მათა" ()³. მაგრამ შენ ამბობ: „ჰყვით იგი ნაშობ გეჰენიისა ორ წილ თქუენსა" ()⁴. ამიტომ ვთქვი, ამბობს: „ხოლო საქმეთა მათთაებრ ნუ იქმთ" ()⁵. ამრიგად ქრისტემ მორჩილს ყოველგვარი საბაბი გადაუკეტა.

ხოლო პავლე ტიმოთესადმი წერისასაც ამბობდა: „რომელნი კეთილად ძღოდიან ხუცესნი, ორის ნაწილის პატივის ღირს იყვნედ, უფროჲს ხოლო რომელნი შურებოდიან სიტყჳთა და მოძღურებითა." (). ებრაელთა მიმართაც წერისას ამბობდა: „დაემორჩილენით წინამძღუართა თქუენთა და ერჩდით მათ" ()⁶; და აქაც კვლავ: „ხოლო გლოცავთ თქუენ, ძმანო, იცნითმცა მშრომელნი იგი თქუენ შორის და წინამძღუარნი იგი თქუენნი უფლისა მიერ" ()⁶. რადგან, როცა თქვა: „აღაშენებდით ურთიერთსა" ()⁷, რათა არ ეფიქრათ, რომ ისინი მოძღვართა ღირსებამდე აიყვანა, ამას დაურთო, თითქოს ამბობდა: თქვენც მოგეცით ნება, ერთმანეთი აღაშენოთ, რადგან შეუძლებელია მოძღვარმა ყოველივე თქვას. ამბობს: „მშრომელნი იგი თქუენ შორის და წინამძღუარნი იგი თქუენნი უფლისა მიერ და მასწავლელნი იგი თქუენნი" ()⁸. და როგორ არ არის ეს უჯერო, ამბობს? რას ამბობ? შენ კი, თუ შენი კაცი კაცის წინაშე შენს საქმეზე დადგება, ყველაფერს აკეთებ და ყოველგვარ მადლიერებას აღიარებ; ხოლო ეს კაცი ღმერთის წინაშე დგას შენთვის და მადლიერებას არ აღიარებ? და როგორ დგას წინამძღვრად, ამბობს?

იმით, რომ შენთვის ლოცულობს, რომ ნათლისღებით მოცემულ სულიერ ნიჭს მსახურებს, გინახულებს, გირჩევს და გარიგებს; შუაღამისას, თუ დაუძახებ, მოდის; სხვა აღარაფერია, თუ არა ის, რომ მხოლოდ შენს პირს ექვემდებარება და შენგან მომავალ გმობასაც იტანს. რა აუცილებლობა ჰქონდა? კარგად მოიქცა თუ ცუდად? შენ ცოლიც გყავს, ფუფუნებით ცხოვრობ და სავაჭრო ცხოვრებას ირჩევ; ხოლო მღვდელმა თავისი თავი ამას მიუძღვნა; სხვა ცხოვრება არ აქვს, არამედ ეკლესიის ირგვლივ არის მოქცეული. ამბობს: „და უმეტესად შეჰრაცხენით იგინი სიყუარულით უფროჲს საქმისათჳს მათისა; და მშჳდობასა ჰყოფდით მათ თანა." (). ხედავ, როგორ იცის, რომ მცირედსულოვნებანი ჩნდება? უბრალოდ კი ნუ გეყვარებათ, ამბობს, არამედ მეტისმეტად, როგორც შვილებს მამები. რადგან მათი მეშვეობით იშვით საუკუნო შობით, მათი მეშვეობით მიაღწიეთ სასუფეველს, მათი ხელებით აღესრულება ყოველივე, მათი მეშვეობით გეღებათ ზეციური კარიბჭენი.

ნურავინ იყოს მეშფოთე, ნურავინ იდავებს. ვისაც ქრისტე უყვარს, როგორიც უნდა იყოს მღვდელი, მასაც შეიყვარებს, რადგან მისი მეშვეობით საკრძალავი საიდუმლოები მიიღო. მითხარი, თუ მოისურვებდი გეხილა სამეფო სასახლეები, მრავალი ოქროთი გაბრწყინებული და ქვათა ბრწყინვალებით ელვარებული, და იპოვიდი გასაღებთა მქონებელს, ის კი, თხოვნისთანავე, მყისვე გაგიღებდა და შიგნით შეგიყვანდა, განა ყველას წინ არ დააყენებდი მას? განა თვალების სწორად არ შეიყვარებდი? განა არ ეფერებოდი? ამან ზეცა გაგიხსნა და არ გიყვარს და არ ეფერები? თუ ცოლი გყავს, განა ყველას მეტად არ გეძვირფასება ის, ვინც ქორწინება შეგიწყო? ასევე, თუ გიყვარს ქრისტე, თუ გიყვარს ცათა სასუფეველი, შეიცანი, ვისი მეშვეობით მიიღე იგი. ამიტომ ამბობს. „საქმისათჳს მათისა; და მშჳდობასა ჰყოფდით მათ თანა" ().

2. სულგრძელება ყოველთა მიმართ და მადლობა

„გლოცავ თქუენ, ძმანო, სწავლიდით უწესოთა მათ, ნუგეშინის-სცემდით სულმოკლეთა, თავს-იდებდით უძლურთა მათ, სულგრძელ იყვენით ყოველთა მიმართ." ()⁹

აქ იგი წინამდგომელთა მიმართ საუბრობს. ამბობს: „სწავლიდით უწესოთა მათ" ()¹⁰; ანუ ნუ ამხილებთ ძალაუფლებით და ნურც თავნებობით, არამედ ლმობიერებითა და სიმშვიდით. „ნუგეშინის-სცემდით სულმოკლეთა, თავს-იდებდით უძლურთა მათ, სულგრძელ იყვენით ყოველთა მიმართ." ()¹¹ რადგან მკაცრად მხილებული კაცი, თავის იმედი რომ გადაუწყდება, უფრო კადნიერი ხდება და აღარაფრად აგდებს; ამიტომ შეგონებაში წამალი ტკბილად უნდა შეაზავო. ვინ არიან უწესონი? ცხადია, ისინი, ვინც ღვთის სათნოს წინააღმდეგ მოქმედებენ. რადგან ეკლესიის ეს წყობა სამხედრო წყობაზე უფრო თანაშეწყობილია. ამიტომ მაგინებელიც უწესოა, მემთვრალეც უწესოა, ანგარიც და ყველა ცოდვის მოქმედიც; რადგან ფალანგაში დაწყობილად კი არ მიდიან, არამედ თავაწყვეტილად; ამიტომაც ეცემიან.

მაგრამ ბოროტებათა სხვა სახეც არსებობს: ასეთივე არა, თუმცა ისიც ბოროტებაა. რომელი? სულმოკლეობა; რადგან ისიც, უდებებასავით, ასევე ღუპავს. ვინც შეურაცხყოფას ვერ იტანს, სულმოკლეა; ვინც განსაცდელს ვერ იტანს, სულმოკლეა; ეს არის ის, ვისზეც ნათქვამია: „ხოლო რომელი-იგი კლდოვანსა ზედა დაეთესა" ()¹². არის კიდევ სხვა სახეც: უძლურებისა. ამბობს: „თავს-იდებდით უძლურთა მათ" ()¹³, და უძლურებს რწმენის მხრივ უძლურებს უწოდებს; რადგან უძლურება თვით რწმენაშიც ხდება. მაგრამ ნახე, როგორ არ უშვებს, რომ ისინი შეზიზღებით მოიშორონ. სხვა ადგილასაც წერდა და ამბობდა: „და უძლური იგი სარწმუნოებითა შეიწყნარეთ" ()¹⁴. რადგან ჩვენს სხეულებშიც უძლურ ნაწილს დაღუპვას არ ვანებებთ.

ამბობს: „სულგრძელ იყვენით ყოველთა მიმართ." ()¹⁵ მაშ, რა? უწესოთა მიმართაც? ფრიადაც; რადგან განსაკუთრებით მოძღვრისთვის ამ წამალს არაფერი ედრება, და წინამძღვრობის ქვეშ მყოფთათვისაც არაფერია ასე გამოსადეგი; მას უეჭველად შეუძლია შეარცხვინოს და დააცხროს ყველაზე ველურიცა და უსირცხვილოც. დააკვირდით: „ეკრძალენით, ნუუკუე ბოროტისა წილ ბოროტი ვისმე მიაგოთ;" ()¹⁶ თუ ბოროტის წილ ბოროტის მიგება არ უნდა, მით უმეტეს არ უნდა ბოროტის მიგება სიკეთის წილ, და მით უფრო არ უნდა ბოროტის მიგება, როცა წინასწარ არავითარი ბოროტი არ ყოფილა.

მაგრამ იტყვის ვინმე: „ესა და ეს ბოროტია, დამამწუხრა და მრავალი უსამართლობა მიყო." გინდა, მას სამაგიერო მიაგო? ნუ მიუზღავ; დაუსჯელი დატოვე. ნუთუ მხოლოდ აქამდე? არავითარ შემთხვევაში. პავლე ამბობს: „არმედ მარადის კეთილსა შეუდეგით ურთიერთარს და ყოველთა მიმართ." ()¹⁷ ეს უფრო დიდი სულიერი სიბრძნეა: ბოროტებას არა მხოლოდ ბოროტებით არ მიუზღო, არამედ სიკეთითაც მიუზღო; რადგან სწორედ ეს არის ჭეშმარიტი სამაგიერო, რომელიც მას ვნებას აყენებს და შენთვის სარგებელია; უფრო კი მისთვისაც დიდი სარგებელია, თუკი მოინდომებს. ხოლო რომ არ იფიქრო, თითქოს ეს მხოლოდ მორწმუნეებზე ითქვა, ამიტომ თქვა: „ურთიერთარს და ყოველთა მიმართ." ()¹⁸

„მარადის გიხაროდენ." ()¹⁹ ეს იმ განსაცდელებზეა ნათქვამი, რომლებიც ჭირს წარმოშობს. ისმინეთ, თქვენ, ვინც სიღარიბეში ჩავარდნილხართ, ვინც მწუხარების მომგვრელ გარემოებებში ხართ; რადგან სიხარული სწორედ ამათგან იშობა. როცა ისეთი სული გვექნება, რომ არავის მივაგებდეთ სამაგიეროს, არამედ ყველას ვუქმოდეთ კეთილს, საიდან, მითხარი, შეძლებს მწუხარების ნესტარი შემოსვლას? რადგან ვინც ისე ხარობს ბოროტის დათმენით, რომ ბოროტის მოქმედს კეთილისმყოფელობით მიუზღავს, ამის შემდეგ რაღა მხრიდან შეძლებს დამწუხრებას? და როგორ არის ეს შესაძლებელი? — ამბობს ვინმე. თუ მოვინდომებთ, შესაძლებელია. შემდეგ გზაც აჩვენა: „მოუკლებელად ილოცევდით. ყოველსა შინა ჰმადლობდით, რამეთუ ესე არს ნებაჲ ღმრთისაჲ" (1 თეს 5:17–18)²⁰ ყოველთვის მადლობის შეწირვა სულიერი ბრძენის სულის საქმეა.

რამე ბოროტი შეგემთხვა? მაგრამ თუ მოისურვებ, ბოროტი აღარ არის; მადლობა შესწირე ღმერთს და ბოროტი სიკეთედ შეიცვალა; შენც იობივით თქვი: „იყავნ სახელი უფლისაჲ კურთხეულ." () მართლაც, მითხარი, ასეთი რა დაგემართა? სნეულება დაგატყდა? მაგრამ ეს უცხო არაფერია; რადგან ჩვენი სხეული მოკვდავია და ვნებადი. ან იქნებ ფულის სიღარიბე შეგხვდა? მაგრამ ესენიც შესაძენია, დასაკარგიც, და აქვე დარჩება. ან მტერთაგან შეთქმულებანი და ცილისწამებანი? მაგრამ ამით ჩვენ კი არ გვევნო, არამედ მათ, რომლებმაც ეს ჩაიდინეს; რადგან ამბობს: „ასული მცოდველი იგი მოკუდეს" ()²¹.

ცოდვა ჩაიდინა არა ბოროტის დამთმენმა, არამედ ბოროტის მოქმედმა. ამიტომ მკვდრად ქცეულს კი არ უნდა მიუზღო, არამედ მისთვის უნდა ილოცო, რათა იგი სიკვდილისაგან დაიხსნას. განა არ ხედავთ ფუტკარს, რომ ნესტრით დაკბენისას თვითონვე კვდება? იმ არსების საშუალებით ღმერთი გვასწავლის, არ დავამწუხროთ მოყვასნი; რადგან სიკვდილს პირველნი ჩვენ თვითონ ვიღებთ. რადგან მათ, ვისაც ვურტყამთ, ალბათ მცირე ხნით ვამწუხრებთ; ჩვენ კი ვეღარ ვიცოცხლებთ, ისევე როგორც ის არსებაც. თუმცა წერილი მას აქებს და ამბობს: „ანუ მივედ ფუტკრისა და ისწავე, ვითარ-იგი მოქმედ არს და ნაშრომი იგი მისი ვითარ კეთილად ქმნის, რომლისა ნაშრომსა მეფენი და გლახაკნი სიცოცხლედ მიიღებენ." ()²²; მაგრამ ეს ყოველივე ვერ იცავს მას სიკვდილისგან; იგი მაინც აუცილებლად უნდა დაიღუპოს. თუ მას, როცა ბოროტად იქცევა, მისი სხვა უპირატესობაც კი ვერ იხსნის, მით უმეტეს ჩვენ ვერ გვიხსნის.

3. ვერცხლისმოყვარეობა და შვილთა ცრუ საბაბი

რამეთუ მართლაც უმძვინვარეს მხეცთა საქმეა, როცა არავინ გექცევა უსამართლოდ და შენ უსამართლობას იწყებ; უფრო კი, არც მხეცთა საქმეა ეს. მხეცებს თუ უდაბნოში საძოვრად გაუშვებ და შევიწროებით იძულებაში არ ჩააგდებ, არასოდეს დაგაზიანებენ, არც მოგიახლოვდებიან, არც გიკბენენ, არამედ თავის გზას გაუდგებიან; შენ კი, გონიერი ადამიანი, ესოდენი მთავრობითა და პატივითა და დიდებით პატივდებული, თანამოდგმეთა მიმართ მხეცებსაც არ ჰბაძავ, არამედ ძმას უსამართლოდ ექცევი და შთანთქავ? და როგორღა შეძლებ თავის მართლებას? ნუთუ არ გესმის პავლესი, რომელიც ამბობს: „რაჲსათჳს არა უფროჲსღა თქუენ გევნების?“ () „რაჲსათჳს არა უფროჲსად თქუენ მიგეხუეჭების?“ () „არამედ თქუენ ავნებთ და მოჰხუეჭთ, და ამას ძმათა.“ ()²³ ხედავ, რომ ზიანის მიღება ბოროტის ქმნაშია, ხოლო კეთილის მიღება ბოროტის ატანაშია?

მითხარ, თუ ვინმე მთავართ აგინებს, თუ ვინმე ხელისუფალთ შეურაცხყოფს, ვის ავნებს? თავის თავს თუ მათ? ცხადია, თავის თავს. მაშ, მთავარს ვინც შეურაცხყოფს, მას კი არ შეურაცხყოფს, არამედ თავის თავს; ხოლო ადამიანს ვინც შეურაცხყოფს, მის მიერ ქრისტეს არ შეურაცხყოფს? არა სულაც, იტყვის იგი. რას ამბობ? მეფის გამოსახულებებს რომ ქვებს ესვრის, ვის ესვრის ქვებს? განა თავის თავს არა? მაშ, თუ მიწიერი მეფის გამოსახულებას ვინც ქვებს ესვრის, თავის თავს ქოლავს, ქრისტეს ხატს ვინც შეურაცხყოფს, რადგან კაცზე ნათქვამია: „სახედ თჳსად და ხატად ღმრთისა შექმნა იგი“ (), განა თავის თავს არ ავნებს?

როდემდე გვექნება ფულის ტრფობა? ამათ წინააღმდეგ ყვირილს არ შევწყვეტ, რამეთუ ყოველ ბოროტთა მიზეზი სწორედ ესენია. როდემდე არ გავძღებით ამ გაუმაძღარი სურვილით? რა სიკეთე აქვს ოქროს? ამ საქმეზე გაოგნებული ვარ; მართლაც რაღაც გრძნეულებაა, რომ ჩვენთან ოქროსა და ვერცხლს ასე დიდად აფასებენ. ჩვენს სულებზე არავითარი ზრუნვა არა გვაქვს, უსულო გამოსახულებებზე კი დიდ ზრუნვას ვიჩენთ. საიდან შემოიჭრა ეს სნეულება ქვეყნიერებაში? ვინ შეძლებს მის ამოძირკვას? რომელი სიტყვა ამოკვეთს ამ მძვინვარე მხეცს და სრულიად მოსპობს? ეს სურვილი ადამიანთა გონებაშია ჩათესილი, მათშიც კი, ვინც ღვთისმოშიშებაში მყოფად ჩანს. გვრცხვენოდეს სახარებისეული მცნებების წინაშე: სიტყვები მხოლოდ წერილში დევს, საქმეებში კი არსად ჩანს.

მაგრამ რა არის მრავალთა ეს კეთილსახოვანი საბაბი? შვილები მყავს, ამბობს იგი, და მეც მეშინია, შიმშილისა და სიღატაკის გაჭირვებაში არ ჩავვარდე, სხვათა შემწეობა არ დამჭირდეს; მათხოვრობა მრცხვენია. ამისთვისღა სხვებს ხდი მათხოვრებად? ვერ შემიძლია შიმშილი, ამბობს იგი. ამისთვისღა სხვებს შიმშილს ახვევ? იცი, რა საშინელია მათხოვრობა? რა საშინელია შიმშილით დაღუპვა? დაინდე შენი ძმებიც.

მითხარ, შიმშილი გრცხვენია და მტაცებლობა არ გრცხვენია? გეშინია, შიმშილით არ დაიღუპო, სხვების დაღუპვა კი არ გეშინია? თუმცა შიმშილს არც სირცხვილი ახლავს და არც ბრალდება; სხვების ამ უბედურებებში გახვევა კი არა მხოლოდ სირცხვილს, არამედ უკიდურეს სასჯელსაც მოიტანს. ყოველივე ეს თავის მართლებაა, სიტყვებია და ფუჭი ლაყბობა. რამეთუ იმას, რომ ამას შვილების გამო არ აკეთებთ, მოწმობენ ისინი, ვისაც შვილები არც ჰყავთ და არც ეყოლებათ, მაგრამ ასე იჭირვიან და იტანჯებიან, და იმდენ სიმდიდრეს იხვეჭენ, თითქოს ათი ათასი შვილისთვის უნდა დაეტოვებინათ.

ადამიანს ფულისმხვეჭელად შვილებზე ზრუნვა კი არ ხდის, არამედ სულის სნეულება. ამის გამო ბევრნი, შვილები რომ არა ჰყავთ, ფულის გამო მაინც მძვინვარებენ; სხვები კი მრავალშვილიანობაში ცხოვრობენ და არსებულ ქონებასაც არაფრად აგდებენ; ისინი შენს მამხილებლებად დადგებიან იმ დღეს. რამეთუ შვილების საჭიროება რომ აიძულებდეს ადამიანს ფულის შეკრებას, მათაც იგივე წადილი და იგივე სურვილი უნდა ჰქონოდათ; ხოლო თუ არა აქვთ, მაშ არა მრავალშვილიანობისაგან, არამედ ვერცხლისმოყვარეობისაგან ვმძვინვარებთ. და ვინ არიან, იტყვის იგი, ისინი, ვინც შვილებითურთ ფულს არაფრად აგდებენ? მრავალნი არიან და მრავალ ადგილას; თუ გსურს, ძველთაგანაც გეტყვი.

განა იაკობს თორმეტი შვილი არ ჰყავდა? განა მოჯამაგირეთა ცხოვრებით არ ცხოვრობდა? განა სიმამრისაგან უსამართლობას არ ითმენდა? განა სიმამრმა მრავალგზის არ მოატყუა იგი? განა მრავალშვილიანობამ აიძულა იგი, რაიმე არაჯეროვანი განეზრახა? აბრაამზე რაღას ვიტყვით? განა ისააკთან ერთად სხვა მრავალი შვილიც არ ჰყავდა? მერე რა? განა ყოველივე თავისი სტუმართათვის არ ჰქონდა? ხედავ, რომ არა მხოლოდ უსამართლობას არ სჩადიოდა, არამედ თავის ქონებასაც უთმობდა, არა მხოლოდ კეთილს აკეთებდა, არამედ ირჩევდა კიდეც, რომ ძმისწულისაგან უსამართლობა დაეთმინა?

რამეთუ ღმრთისათვის გაძარცვის ატანა კეთილის ქმნაზე ბევრად უფრო დიდია. რატომ? იმიტომ, რომ ერთი სულისა და თავისუფალი განზრახვის ნაყოფია და ამიტომ ადვილადაც სრულდება; ეს კი შეურაცხყოფა და ძალადობაა. და უფრო ადვილად ვინმე ნებით ათი ათას ტალანტს დათმობდა და არ იფიქრებდა, რაიმე მძიმე შემემთხვაო, ვიდრე, როცა სამ ობოლს მისი ნების საწინააღმდეგოდ წაართმევენ, ამას მშვიდად აიტანდა. ამიტომ სწორედ ეს არის უფრო სულის სიბრძნე. და ამას აბრაამთან მომხდარადაც ვხედავთ; რამეთუ, ამბობს, ლოთმა „იხილა ყოველი გარემო სოფლები იორდანისაჲ, რამეთუ ყოველი იყო სარწყავ“ (), „ვითარცა სამოთხე ღმრთისაჲ“ () და „გამოირჩია ლოთ თავისა თჳსისად ყოველი სოფელი იორდანისაჲ“ ()²⁴. აბრაამს კი არაფერი შეუპასუხებია. ხედავ, რომ არა მხოლოდ უსამართლობას არ სჩადიოდა, არამედ თავადაც უსამართლობას ითმენდა?

რატომ სდებ ბრალს საკუთარ შვილებს, კაცო? ღმერთმა შვილები იმისთვის როდი მოგვცა, რომ სხვათა ქონება მივიტაცოთ. ფრთხილად იყავ, ამას რომ ამბობ, ღმერთი არ განარისხო. რამეთუ თუ ამას ამბობ, რომ ისინი შენთვის მტაცებლობისა და ფულის ხვეჭის მიზეზნი ხდებიან, მეშინია, არ ჩამოგერთვან ისინი, როგორც ზიანის მომტანნი და შენ წინააღმდეგ მზრახველნი. ღმერთმა შვილები იმისთვის მოგცა, რომ სიბერეში მოგიარონ და შენგან სათნოება ისწავლონ.

4. მომხვეჭელობის მხილება და წართმეულის დაბრუნება

სწორედ ამიტომ ინება, რომ კაცთა მოდგმა ამგვარად შემდგარიყო: ორ უდიდეს საქმეს განაგებდა, ერთს იმით, რომ მამებს მასწავლებლებად ადგენდა, მეორეს კი იმით, რომ დიდ სიყვარულს ნერგავდა. რადგან ადამიანები უბრალოდ რომ ჩნდებოდნენ, არავის არავისთან არავითარი კავშირი ექნებოდა. თუ ახლა, როცა მამებიც არიან, შვილებიცა და შთამომავლებიც, მრავალნი მრავალთათვის არ ზრუნავენ, მით უფრო იქნებოდა მაშინ. ამისთვის მოგცა ღმერთმა შვილები; ამიტომ ნუ ადანაშაულებ შვილებს. თუ შვილების მქონეთ არავითარი გამართლება არ აქვთ, მაშინ უშვილონი, რომლებიც სიმდიდრის შეგროვებისათვის ირჯებიან, რა სიტყვას იტყოდნენ? მაგრამ მათაც აქვთ რაღაც სიტყვა, ყოველგვარ გამართლებას მოკლებული. რომელი სიტყვაა ეს? იმისთვის, ამბობს, რომ შვილების ნაცვლად სიმდიდრე გვქონდეს სახსენებლად. ჭეშმარიტად დიდი სასაცილოა. შვილების ნაცვლად, ამბობს, სახლი ჩემი დიდების უკვდავ ხსოვნად იქცევა.

არა შენი დიდებისა, ადამიანო, არამედ შენი მომხვეჭელობის ხსოვნა იქნება. ან ახლა ვერ ხედავ, როგორ გაივლიან მრავალნი ბრწყინვალე სახლებს და ერთმანეთს ასეთ რამეს ეუბნებიან: რამდენი მოიხვეჭა ამა და ამან, რამდენი მიიტაცა, რომ ეს სახლი აეშენებინა? და ახლა ის კაცი ფერფლად და მტვრად ქცეულა, ეს სახლი კი სხვათა სამკვიდრებლად გადასულა. ამიტომ შენი დიდების ხსოვნას კი არ ტოვებ, არამედ მომხვეჭელობისას. და შენი სხეული მიწაში დამალულია, მაგრამ მომხვეჭელობის ხსოვნას, რომელსაც დროის სიმრავლეში დავიწყება შეეძლო, არ უშვებ, არამედ სახლის საშუალებით კვლავ აღძრავ და ამოთხრი. რადგან ვიდრე ეს სახლი დგას, შენს სახელს ატარებს და ამა და ამისად იწოდება, აუცილებელია, რომ ყველას პირიც შენ წინააღმდეგ გაიხსნას. ხედავ, რომ სჯობს არაფერი გქონდეს, ვიდრე ამგვარი ბრალდება აიტანო? და ეს აქ არის; იქ კი რას ვიზამთ, მითხარი, როცა აქ ამდენის პატრონები გავხდით და არსებულთაგან არაფერი არავისთვის გავუზიარეთ, ან მხოლოდ ძალიან მცირედი? როგორ განვიძარცვავთ მომხვეჭელობის საქმეებს? რადგან ვისაც მომხვეჭელობისაგან განძარცვა სურს, მრავლისგან ცოტას კი არ გასცემს, არამედ წართმეულის მრავალმაგს, და ძარცვასაც წყვეტს.

მოისმინე, რას ამბობს ზაქე: „და უკუეთუ ვისმე ცილი დავსდევ, მივაგო ოთხი წილი.“ ()²⁵ შენ კი, ვინც ურიცხვ ტალანტს იტაცებ, თუ რამდენიმე დრაქმას მისცემ, ისიც ძლივს, გგონია, ყველაფერი დაგიბრუნებია და ისე ხარ განწყობილი, თითქოს მეტიც მიგიცია; არადა საჭიროა, თავად ისიც დააბრუნო და შენეულიდან სხვაც დაუმატო. რადგან როგორც ქურდი მხოლოდ იმ ნივთების დაბრუნებით არ მართლდება, არამედ ხშირად სიცოცხლეც დაუდვია, ხშირად კი მრავალმაგის მიცემით გათავისუფლებულა, ასევეა მომხვეჭელიც. რადგან მომხვეჭელიც ქურდია და ყაჩაღიც, იმაზე ბევრად უფრო მძიმე, რამდენადაც უფრო მტარვალურია. ის, დამალვითა და ღამით ხელის მოკიდებით, კადნიერების დიდ ნაწილს იკლებს, თითქოს რცხვენია და ცოდვისა ეშინია; ეს კი, სირცხვილგადაგდებული, თავშიშველი, შუა ბაზარში იტაცებს ყველასას, ქურდიცაა და მტარვალიც; კედლებს არ თხრის, არც სანათელს აქრობს, არც სკივრს აღებს, არც ბეჭდებს არღვევს; არამედ რას აკეთებს? ამაზე უფრო თავხედურს აკეთებს: დაზარალებულთა თვალწინ კარიდან ჰყრის, კადნიერებით ყველაფერს აღებს და თვით იმათ აიძულებს, თავიანთი ქონება გამოიტანონ. ასეთია ძალადობის სიჭარბე. ეს მათზე ბევრად უფრო ბილწია, რამდენადაც უფრო უსირცხვილოცაა და მტარვალურიც. რადგან ვინც მზაკვრობით დაზარალდა, ტკივილს კი განიცდის, მაგრამ არცთუ მცირე ნუგეში აქვს იმით, რომ თვით იმ შემავიწროებელს მაინც შეეშინდა მისი; ხოლო ვინც დაზარალებასთან ერთად ზიზღითაც არის მოპყრობილი, ძალადობის ატანასაც ვერ შეძლებს, რადგან დაცინვა უფრო დიდია.

მითხარი, თუ ვინმემ ფარულად იმრუშა სხვის ცოლთან, მეორემ კი ეს ქმრის თვალწინ ჩაიდინა, რომელი უფრო დაამწუხრებდა და უფრო შეძლებდა გულის დაკბენას? განა ეს უკანასკნელი არა? რადგან ამ უკანასკნელმა, ბოროტების ჩადენასთან ერთად, შეაფურთხა კიდეც; პირველმა კი, სხვა რომ არაფერი, აჩვენა, რომ დაზარალებულისა ეშინოდა. ასევეა ქონების საქმეშიც: ვინც ფარულად აიღო, ამით პატივი მაინც სცა, რადგან ფარულად აიღო; ხოლო ვინც აშკარად და საჯაროდ აიღო, ზიანთან ერთად სირცხვილიც დაატეხა. მაშ, შევეშვათ სხვისის მიტაცებას, ღარიბებიცა და მდიდრებიც; რადგან ეს სიტყვა ჩემგან მხოლოდ მდიდრების მიმართ კი არა, ღარიბების მიმართაც არის. რადგან ისინიც იტაცებენ თავიანთზე უფრო ღარიბებს; უფრო შეძლებული და ძლიერი ხელოსნები უფრო უქონლებსა და ღარიბებს აყვლეფენ, მოვაჭრენი მოვაჭრეებს, და ყველა, ვინც ბაზარშია. ამიტომ მსურს უსამართლობა ყველა მხრიდან აღმოვფხვრა.

რადგან დანაშაული მიტაცებულისა და მოპარულის ზომაში კი არ დგას, არამედ მპარავის განზრახვაში. ხოლო რომ ესენი უფრო მეტად არიან ქურდები და მომხვეჭელები, ისინი, ვინც მცირესაც კი არად არ აგდებენ, ვიცი და მახსოვს, თქვენთვის მითქვამს, თუ თქვენც გახსოვთ. თუმცა ამაზე ზედმეტად ნუ ჩავეძიებით; იყვნენ ისინიც მდიდრების მსგავსად. ამიერიდან გონება აღვზარდოთ, რომ უმეტესს არ ესწრაფოს და მეტისაკენ არ გაიწიოს. ზეცაში მეტის სურვილს ნურასოდეს ექნება საზღვარი, არამედ თითოეული მუდამ მეტს ესწრაფოდეს; მიწაზე კი თითოეული საჭიროებასა და საკმარისს დასჯერდეს და მეტს ნურაფერს ეძებდეს, რათა ამგვარად შევძლოთ ჭეშმარიტ სიკეთეებს მივაღწიოთ.²⁶

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები