📋 სარჩევი
„სარწმუნო არს სიტყუაჲ, რამეთუ უკუეთუ მის თანა მოვსწყდეთ, მის თანაცა ვცხონდეთ. უკუეთუ დავითმინოთ, მის თანა ვსუფევდეთ; უკუეთუ უარ-ვყოთ, მანცა უარ-მყვნეს ჩუენ. უკუეთუ არა გურწმენეს, იგი სარწმუნოდ ჰგიეს; უარ-ყოფად თავისა თჳსისა ვერ ძალ-უც. ამას მოაჴსენებდ წინაშე ღმრთისა და უწამებდ ნუ სიტყჳთა ლალვისაჲთა არად საჴმარად, განსადრეკელად მსმენელთა მათ.“ ().
1.
უძლურთაგან მრავალი რწმენის შრომის წინაშე იღლება და სასოების გადადებასაც ვერ იტანს; აწმყოს კი ეძიებს და მის მიხედვით მომავალსაც სახეს აძლევს. რადგან აქაური ხვედრი სიკვდილი იყო, სატანჯველები და ბორკილები; თვითონ კი ამბობს, რომ საუკუნო ცხოვრებაში მივლენ, ამას ვინმე ვერ ირწმუნებდა და იტყოდა: რას ამბობ? როცა ვცოცხლობ, ვკვდები, და როცა მოვკვდები, ვცოცხლობ? ქვეყანაზე არაფერს მპირდები, ზეცაში კი მაძლევ? მცირეს არ მაძლევ და დიდს მინიჭებ? ამიტომ, რათა არავინ იფიქროს ეს, ამ საქმის დასაბუთებას უეჭველად წარმოაჩენს: წინასწარვე დებს მას და ნიშნებსაც აძლევს; რადგან სიტყვა „მოიჴსენე იესუ ქრისტე, აღდგომილი მკუდრეთით“ () ამას ნიშნავს, რომ სიკვდილის შემდეგ აღდგა; ახლა კი იმავეს კვლავ განმარტავს და ამბობს: „სარწმუნო არს სიტყუაჲ“ (), რადგან ვინც ზეციურ ცხოვრებას ეღირსა, საუკუნო ცხოვრებასაც მიაღწევს.
საიდან ჩანს, რომ იგი სარწმუნოა? რადგან, ამბობს: „უკუეთუ მის თანა მოვსწყდეთ, მის თანაცა ვცხონდეთ“ (). მითხარი, მასთან თანაზიარნი ვართ მწუხარე საქმეებში და იმაში, რასაც შრომა აქვს, კეთილებში კი აღარ? მაგრამ ამას ადამიანიაც კი არ იზამდა: მას, ვინც მასთან ერთად სიკვდილი და შევიწროება აირჩია, თუ თვითონ ოდესმე განსვენებაში აღმოჩნდება, თავის თანაზიარად გახდომაზე უარს არ ეტყოდა. სადღა მოვკვდით მასთან ერთად? ამ სიკვდილზე ამბობს: იმაზე, რომელიც განბანვითაა, და იმაზეც, რომელიც ტანჯვებითაა; რადგან ამბობს: „მარადის სიკუდილი იგი უფლისა იესუჲსი ჴორცთა შინა ჩუენთა გჳტჳრთავს“ (); და: „და თანა-დავეფლენით მას ნათლის-ღებითა მით სიკუდილსა მისსა“ (); და: „ძუელი იგი კაცი ჩუენი მის თანა ჯუარს-ეცუა“ (); და: „თანა-ნერგ ვექმნენით მსგავსებასა მას სიკუდილისა მისისასა“ ().
აქ კი განსაცდელების სიკვდილსაც გულისხმობს; უფრო კი სწორედ ამას, რადგან განსაცდელებში იყო, როცა ამას წერდა. ხოლო რასაც ამბობს, ესაა: თუ მისთვის მოვკვდით, მისთვისვე არ ვიცოცხლებთ? ეს უეჭველია. როცა ამბობს: „უკუეთუ დავითმინოთ, მის თანა ვსუფევდეთ“ (), უბრალოდ თანასუფევა კი არ ახსენა, არამედ მოთმინების პირობა დაურთო, რითაც აჩვენებს, რომ ერთხელ მოკვდომა საკმარისი არ არის (ყოველდღე კვდებოდა ეს ნეტარი), არამედ საჭიროა დიდი მოთმინება, რომელიც განსაკუთრებით ტიმოთეს სჭირდებოდა. პირველ ამბებს ნუ მეტყვი, ამბობს, არამედ იმას, არის თუ არა ეს ბოლომდე. შემდეგ მეორე მხრიდანაც შეაგონებს: არა მხოლოდ სიკეთეებით, არამედ ბოროტებებითაც.
რადგან თუ ბოროტნიც იმავეს მიიღებდნენ, ეს შეგონება არ იქნებოდა; და თუ მოთმინებულნი თანასუფევას მიიღებდნენ, ხოლო არმომთმენნი მხოლოდ ამას განიცდიდნენ, რომ თანასუფევას ვერ ეღირსებოდნენ, ესეც მძიმე იქნებოდა, მაგრამ მრავალთა გულში ჩასაკბენად საკმარისი არ იქნებოდა. ამიტომ უფრო საშიშს ამბობს: „უკუეთუ უარ-ვყოთ, მანცა უარ-მყვნეს ჩუენ“ (). ამრიგად, საპასუხო საზღაური მხოლოდ კეთილებში კი არა, საპირისპიროებშიცაა. ხოლო ის, ვინც მის სასუფეველში უარყოფილი აღმოჩნდება, იფიქრეთ, რა შეემთხვევა; რადგან ამბობს: „და რომელმან უვარ-მყოს მე წინაშე კაცთა, უვარ-ვყო იგი მეცა წინაშე მამისა ჩემისა ზეცათაჲსა“ (). საპასუხო საზღაური თანასწორი არ არის, თუნდაც ასე მთქმელი ჩანდეს; რადგან ჩვენ, უარმყოფელნი, ადამიანები ვართ, ის კი ღმერთია; ხოლო რა დიდია შუალედი ღმერთსა და ადამიანებს შორის, ამის თქმა რაღა საჭიროა?
2.
სხვაგვარადაც, ამით ჩვენ საკუთარ თავს ვავნებთ, მას კი არავითარად; არც შეგვიძლია, რომ ვავნოთ. ამიტომაც დაურთო იგივე აზრის გამოსაცხადებლად: „უკუეთუ არა გურწმენეს, იგი სარწმუნოდ ჰგიეს; უარ-ყოფად თავისა თჳსისა ვერ ძალ-უც.“ (). ესე იგი, თუ არ გვწამს, რომ აღდგა, ამით იგი არაფრით ზიანდება: იგი ჭეშმარიტია, მტკიცეა, ვიტყვით ამას თუ არ ვიტყვით. ამრიგად, თუ ჩვენგან, უარმყოფელთაგან, იგი არაფრით ზიანდება, ჩვენს აღიარებას სხვა არაფრისთვის ითხოვს, არამედ მხოლოდ იმისთვის, რაც ჩვენთვის არის სასარგებლო. რადგან იგი იგივე რჩება, უარვყოფთ მას თუ არ უარვყოფთ. რადგან თავის უარყოფა არ შეუძლია, ესე იგი, არარსებობა. ჩვენ ვამბობთ, რომ იგი არ არსებობს, თუმცა საქმე ასე არ არის. მას არ აქვს ბუნება, რომ არ იყოს; ეს შეუძლებელია, ესე იგი, შეუძლებელია, რომ არარსებობაში გადავიდეს: იგი მარადის რჩება, მარადის არის მისი მყოფობა. ამიტომ ნუ ვიქნებით ისე განწყობილნი, თითქოს მას ვასარგებლობდეთ ან თითქოს ვაზიანებდეთ.
შემდეგ, რომ ვინმეს არ ეგონოს, თითქოს ტიმოთეს სჭირდებოდა ეს გაფრთხილებები, დაურთო: „ამას მოაჴსენებდ წინაშე ღმრთისა და უწამებდ ნუ სიტყჳთა ლალვისაჲთა არად საჴმარად, განსადრეკელად მსმენელთა მათ.“ (). საშინელია ეს, როცა ღმერთს მოწმედ დაიყენებ და ისე ამბობ. რადგან თუ მოწმედ მოხმობილი ადამიანის მოწმობასაც კი ვერავინ გაბედავდა უგულებელყოფას, მით უფრო ვერ გაბედავს ღმერთისას. აი, რას ვამბობ: თუ ვინმე ხელშეკრულებებს დებს ან ანდერძებს წერს და სურს სანდო მოწმეები მოიწვიოს, განა გაბედავს, რომ ეს გარეშეთაგან ვინმეს მიანდოს? არავითარ შემთხვევაში; კიდეც რომ სურდეს, მოწმეთა სანდოობის გამო შეეშინდება და თავს შეიკავებს.
რა არის „მოწმობით დამოწმება“? ღმერთს მოწმედ მოუხმობს ნათქვამებისა და საქმით ქმნილების შესახებ. „ნუ სიტყჳთა ლალვისაჲთა არად საჴმარად“. არა მხოლოდ ეს, არამედ ისიც: „განსადრეკელად მსმენელთა მათ“. აქედან არა მხოლოდ არავითარი სარგებელი არ არის, არამედ დიდი ზიანიც არის. ამიტომ ეს შეახსენე; და თუნდაც არაფრად აგდებდნენ, ღმერთი მათ განიკითხავს. მაინც რისთვის შეაგონებს იმასაც, რომ სიტყვით არ იკამათონ? მან იცის, რომ ეს საქმე მაცდუნებელია და რომ კაცის სულს მუდამ სურს ბრძოლა და სიტყვით კამათი. ამიტომ, რომ ეს არ მოხდეს, იგი უბრალოდ კი არ ამბობს, სიტყვით ნუ იკამათებთო, არამედ, სიტყვას უფრო შემაძრწუნებელს ხდის და დაურთავს: „განსადრეკელად მსმენელთა მათ“.
„ისწრაფე თავისა შენისა რჩეულად წარდგინებად წინაშე ღმრთისა, მუშაკად ურცხჳნელად, წარმართებად სიტყუასა მას ჭეშმარიტებისასა.“ (). ყველგან ეს ურცხვენელობაა. რატომ იჩენს იგი ასეთ დიდ გულმოდგინებას სირცხვილის საკითხის მიმართ? რადგან მოსალოდნელი იყო, რომ ბევრს შერცხვენოდა თვით პავლეც, ვინაიდან იგი კარვების მკეთებელი იყო, და ქადაგებაც, რადგან მოძღვრები იღუპებოდნენ. რადგან ქრისტე ჯვარს ეცვა, ეს კაცი თავის მოკვეთას ელოდა, პეტრე თავდაყირა გააკრეს, და ეს ყოველივე მათ საძულველი და კადნიერი ადამიანებისგან დაითმინეს. რადგან ისინი იმარჯვებდნენ, პავლე ამბობს: ნუ შეგრცხვება; ესე იგი, ნუ შეგრცხვება საერთოდ არაფრის ქმნა, რაც ღვთისმოსაობას ეკუთვნის, თუნდაც მონად მსახურება დაგჭირდეს, თუნდაც რამე დაითმინო. მაგრამ როგორ ხდება ვინმე რჩეული? იმით, რომ ურცხვენელი მუშაკია. მუშაკს არაფრის კეთება არ რცხვენია; ასევე არც სახარების მუშაკს რცხვენია, რადგან ყოველივეს დათმენა მართებს.
„წარმართებად სიტყუასა მას ჭეშმარიტებისასა“. კარგად თქვა ეს, რადგან ბევრნი ყოველი მხრიდან ექაჩებიან მას და აქეთ-იქით მიათრევენ; ბევრია ის, რაც მას ზედმეტად ეზრდება. და არ უთქვამს „გაასწორეო“, არამედ „სწორად გაკვეთეო“; ესე იგი, მოჰკვეთე ნაყალბევი და ასეთებს დიდი სიმკაცრით დაუდექი და ამოჭერი; როგორც ტყავის თასმაზე, სულის მახვილით ყოველი მხრიდან ამოჭერი ის, რაც ქადაგებისთვის ზედმეტი და უცხოა. „ხოლო ბილწთა მათ და ცუდთა ჴმათა განეშორე“ (). რადგან არც ამაზე შეჩერდებიან. რადგან როცა რაიმე ახალი შემოიტანება, ის მუდამ ახალ გამოგონებებს შობს; და უსასრულოა ცდომილება მისი, ვინც მშვიდი ნავსადგური დატოვა, და იგი არსად შეჩერდება. რადგან, ამბობს იგი, „რამეთუ უმეტეს წარემატნიან უშჯულოებითა, და სიტყუამან მათმან, ვითარცა სრსჳლმან, საძოვარი პოვოს.“ ().
ეს დაუკავებელი ბოროტებაა, რომელიც უკვე ვეღარ შეიკავება მკურნალობით, არამედ მთელს აზიანებს. იგი აჩვენებს, რომ ახალი ხმების გამოგონება სნეულებაა, უფრო კი სნეულებაზე მძიმეა. აქ იგი მათ გამოუსწორებლობას აჩვენებს და იმასაც, რომ უბრალოდ კი არა, ნებით აცდნენ გზას; ამიტომაც სწორედ ისინი არიან ყველაზე მეტად გამოუსწორებელნი. ამბობს: „რომელ არიან ჳმენოს და ფილიტოს, რომელნი-იგი ჭეშმარიტებასა განუდგეს, იტყჳან, ვითარმედ: აღდგომაჲ აწვე იყოო, და გარდააქცევენ რომელთამე სარწმუნოებასა.“ (). კარგად თქვა: „უფრო მეტად წარემატებიან“; რადგან ერთი შეხედვით ჩანს, თითქოს საშინელი მხოლოდ ეს იყოს, მაგრამ იხილე, რამდენი რამ იშვება მისგან. რადგან თუ აღდგომა უკვე მოხდა, მხოლოდ იმით კი არ ვზარალდებით, რომ იმ დიდ დიდებას მოვაკლდით, არამედ იმითაც, რომ განკითხვის საქმეც გაუქმებულია, თუ ის უკვე მოხდა, და საზღაურის საქმეც; რადგან თუ აღდგომა უკვე მოხდა, საზღაურიც მომხდარა. მაშ, კეთილებმა ჭირთა და ტკივილთა ნაყოფი ვერ მიიღეს; ბოროტები კი არ ისჯებიან, მაშასადამე, კარგ დღეში ყოფილან ისინი, ვინც დიდ განცხრომაში არიან. უკეთესი იქნებოდა ეთქვათ, რომ აღდგომა არ არის, ვიდრე ის, რომ უკვე მოხდა.
და ამბობს: „და გარდააქცევენ რომელთამე სარწმუნოებასა“ (). ყველასას კი არა, ზოგიერთებისას. რადგან თუ აღდგომა არ არის, რწმენის საქმეც გადაბრუნებულია; თუ აღდგომა არ არის, „უკუეთუ აღდგომაჲ მკუდართაჲ არა არს, არცა ქრისტე აღდგომილ არს“ (), და „ცუდად სამე არს ქადაგებაჲ ესე ჩუენი“ (); ხოლო თუ არ აღდგა, არც იშვა და არც ცად ამაღლდა. ხედავ, როგორ ჩანს, თითქოს იგი მხოლოდ აღდგომის სიტყვას ეწინააღმდეგებოდეს, მაგრამ თან ბევრი საშინელებაც მოითრევს? მაშ, რას ამბობს? ნუთუ არაფერი უნდა გავაკეთოთ მათთვის, ვინც ირყევა? მაგრამ, ამბობს იგი: „ხოლო მტკიცე იგი საფუძველი ღმრთისაჲ ჰგიეს და აქუს ბეჭედი ესე“: „იცნის უფალმან, რომელნი-იგი არიან მისნი“ და: „განეშორენ სიცრუისაგან ყოველი, რომელი სახელ-სდებდეს სახელსა უფლისასა“ ().
3.
გვიჩვენებს, რომ დაცემამდეც არ იყვნენ მტკიცე; თორემ პირველივე შემოტევით არ დაემხობოდნენ, ისევე როგორც ადამი მცნებამდე მტკიცე იყო. რამეთუ მტკიცედ დამდგარნი მაცდურთაგან არა მხოლოდ არაფერს განიცდიან, არამედ აღფრთოვანებასაც იწვევენ. ამბობს: მტკიცეც და საფუძველიც. ასე უნდა ვიყოთ მიჭიდებულნი რწმენას. „აქუს ბეჭედი ესე"; „იცნის უფალმან, რომელნი-იგი არიან მისნი" (2 თიმ 2:19). რა არის ეს? ეს მეორე რჯულიდან აიღო.1 ანუ მტკიცე სულები დგანან ჩამაგრებულნი და უძრავნი.
ხოლო საიდან არიან ცხადნი? აქედან: რომ ეს ასოები საქმეებზე აქვთ; რომ ღმერთი იცნობს მათ და თანადაღუპვას არ ექვემდებარებიან; რომ უსამართლობას განშორებიან. ამბობს: „განეშორენ სიცრუისაგან ყოველი, რომელი სახელ-სდებდეს სახელსა უფლისასა" (2 თიმ 2:19). ეს არის საფუძვლის ნიშნები; სწორედ ამით გამოჩნდება მტკიცე საფუძველი. თითქოს ვინმემ ქვაზე წარწერა ამოკვეთოს, რათა ასოები რაიმეს ნიშნავდნენ; ხოლო ეს ასოები საქმეებით გამოჩნდება. ამბობს: ეს ბეჭედი ჩაჭედილად აქვსო. ამბობს: „განეშორენ სიცრუისაგან ყოველი, რომელი სახელ-სდებდეს სახელსა უფლისასა" (2 თიმ 2:19). ასე რომ, როცა ვინმე უსამართლოა, იგი საფუძველს არ ეკუთვნის. ამიტომ ესეც ბეჭდის ნიშანია: უსამართლობას არ სჩადიო. ამიტომ ნუ მოვიშორებთ სამეფო აღბეჭდვასა და ნიშანს, რათა არ ვიყოთ აღუბეჭდველნი, რათა არ ვიყოთ დამყაყებულნი, რათა ვიყოთ საფუძველნი და საფუძველნი მტკიცენი, რათა არ ვირწეოდეთ; სწორედ ეს გვიჩვენებს ღვთისიანებს, უსამართლობას განშორებულებს.
რამეთუ როგორ შეუძლია ვინმეს ღვთისა იყოს, როცა ღმერთი მართალია, ხოლო თვითონ უსამართლობას სჩადის, საქმეებით ეომება მას და მოქმედებებით შეურაცხყოფს? კვლავ ჩვენ უსამართლობას ვამხელთ და კვლავ ბევრი გვყავს ისეთი, ვინც გვიძულებს. რამეთუ ეს ვნება თითქოს ვინმე ტირანმა შეიპყრო ყოველთა სულები; და საშინელი ის არის, რომ არა იძულებით და არც ძალით, არამედ დარწმუნებითა და ნაზობით, და ამ მონობისთვის მადლიერებაც კი იციან. სწორედ ეს არის ჭეშმარიტად საშინელი; რადგან ძალით რომ ყოფილიყვნენ შეპყრობილნი და არა სიყვარულით, მალე განშორდებოდნენ. და საიდან გვეჩვენება ეს საქმე ტკბილად, როცა მეტად მწარეა? ხოლო საიდან ჩანს მწარედ სიმართლე, როცა მეტად ტკბილია? ჩვენი გრძნობის ორგანოთა გამო. ასე ხომ ზოგმა თაფლიც მწარედ ჩათვალა, ხოლო რაიმე საზიანო სიამოვნებით მიიღო. მიზეზი კი არა საქმეთა ბუნებაშია, არამედ ავადმყოფურად დაზიანებულთა დამახინჯებაში.
გაიაზრე ჩვენი სულის მსჯავრის უნარი. რამეთუ სასწორიც, თუ მისი თეფში მერყევი აქვს, თვითონაც ირწევა და საწონებს სამართლიანად ვერ განსჯის. ასევე სულიც, თუ საკუთარი ზრახვების თეფში მტკიცედ დამაგრებული და უსაფრთხოდ მიჭედებული არ აქვს ღვთის რჯულზე, ვერ შეძლებს საქმეთა სწორად განსჯას, არამედ ირწევა და ქვევით მიითრევა. რამეთუ თუ ვინმე ზუსტად გამოიკვლევს, დიდ სიმწარეს დაინახავს უსამართლობისას — არა მათთვის, ვინც იტანჯება, არამედ მათთვის, ვინც სჩადის, და ამათთვის უფრო მეტად, ვიდრე იმათთვის. და ჯერ მომავალზე კი ნუ ვილაპარაკებთ, არამედ ახლა აქაურზე ვისაუბროთ: ნუთუ უსამართლობას არ აქვს ჩხუბები და სასამართლოები, მსჯავრდება, შური და ავსიტყვაობა?
რა არის ამათზე უფრო მწარე? ნუთუ მტრობაზე არა? ნუთუ ომებზე არა? ნუთუ ბრალდებებზე არა? განა არა სინდისი, რომელიც განუწყვეტლივ გვამათრახებს და გვკბენს? მსურდა, ნეტავ შესაძლებელი ყოფილიყო, უსამართლოს სხეულიდან სული ამომეზიდა, და დაინახავდი მას ფერმკრთალს, მთრთოლარეს, შერცხვენილს, შეშფოთებულს, საკუთარი თავის მსჯავრმდებლად. რამეთუ თუნდაც სიბოროტის თვით ფსკერამდე ჩავცვივდეთ, გონების მსჯავრის უნარი არ ირყვნება, არამედ უმოსყიდველად დგას; და არავინ სჩადის უსამართლობას იმის თქმით, რომ იგი კარგია, არამედ საბაბებს თხზავს და ყველაფერს აკეთებს, რათა ბრალდება სიტყვებით მაინც მოიშოროს; მაგრამ სინდისისგან ამას ვერ შეძლებს. რამეთუ აქ, ერთი მხრივ, სიტყვათა მოხდენილობას, მთავართა გარყვნას და მლიქვნელთა სიმრავლეს შეუძლია სიმართლე დაჩრდილოს; ხოლო შიგნით, სინდისში, ამათგან არაფერი ხდება: არც მლიქვნელნი არიან, არც ფულია, რომელიც მსაჯულს გარყვნიდა; რადგან მსჯავრის უნარი ბუნებითად გვაქვს ღმერთისგან ჩადებული; ხოლო ის, რაც ღმერთისგანაა, ამგვარს არაფერს განიცდის.
4.
მაგრამ უსიამოვნო ძილებიც, წარმოსახვებიც და ბოროტების მუდმივად ხსენებაში შემოსვლა ჩვენს მოსვენებას არღვევს. მაგალითად, ვინმემ სხვას სახლი უსამართლოდ წაართვა; კვნესის არა მხოლოდ წართმეული, არამედ წამრთმეველიც: თუ იგი განკითხვის შესახებ დარწმუნებულია, და თუ მართლაც დარწმუნებულია, ძლიერად კვნესის და გოდებს; ხოლო თუ მომავალს არ ირწმუნებს, მაშინაც სირცხვილით წითლდება; უფრო კი, არ არსებობს ადამიანი, თუნდაც ელინი იყოს, თუნდაც იუდეველი, თუნდაც მწვალებელი, რომელიც განკითხვის გამო არ შიშობდეს; და თუნდაც მომავალზე სიბრძნისმოყვარეობით არ ფიქრობდეს, აქაურის მაინც ეშინია და ძრწის: ვაითუ უფრო დიდად ქონებაში მიეზღოს, ან შვილებში, ან შინაურებში, ან საკუთარ სულში; რადგან ღმერთი მრავალ ასეთ რამეს იქმს. რადგან, რაკი აღდგომის სიტყვას არ ძალუძს ყველას გონიერებაში მოყვანა, ღმერთი აქაც თავისი მართალი განკითხვის მრავალ ნიშანს გვაძლევს და თვალწინ გამოგვიტანს: ესა და ეს ანგარებით მოიქცა და შვილები არ ეყოლა; ესა და ეს ომში დაეცა; სხვას სხეული დასახიჩრდა; სხვამ შვილი დაკარგა. ამას ფიქრობს, ამას წარმოსახავს და განუწყვეტელ შიშთან ერთად ცხოვრობს. განა არ იცით, რამდენს იტანენ უსამართლობის მოქმედნი? ან განა ეს მწარე არ არის?
და თუნდაც მსგავსი არაფერი იყოს, განა ყველანი მას არ განიკითხავენ? განა ყველანი არ შეიძულებენ? განა ყველანი ზურგს არ აქცევენ? განა ყველანი, თვით უსამართლობის მოქმედნიც კი, არ ამბობენ, რომ იგი უგონო მხეცებზე უფრო უგონოა? რადგან, თუ საკუთარ თავს განიკითხავენ, მით უფრო სხვასაც განიკითხავენ, როცა მას მტაცებელს, ანგარებსა და გამანადგურებელს უწოდებენ. მაშ, რა სიტკბო აქვს ამაში? არაფერი სხვა, გარდა იმისა, რომ უფრო მეტი ზრუნვა ემატება იმ ქონების დაცვას, უფრო მეტად ფიქრი და საზრუნავი. რადგან რამდენადაც ვინმე მეტ ქონებას შემოიხვევს, იმდენად უფრო ძლიერ უძილობას უმზადებს საკუთარ თავს.
ხოლო რას იტყვი უსამართლოდ დაჩაგრულთა წყევლებზე და მათ ვედრებებზე? და რას იტყვი, თუ სნეულებაც ეწევა? რადგან არ შეიძლება, არ შეიძლება, რომ სნეულებაში მყოფმა, თუნდაც ყველაზე უღმერთო იყოს, იმ ამბებზე არ იზრუნოს და არ იფიქროს, როცა არაფრის გაკეთება აღარ ძალუძს. რადგან სანამ აქ ვართ, განცხრომას მიჩვეული სული მწუხარებას ვერ იტანს; ხოლო როცა სხეულიდან გასვლას აპირებს, მაშინ უფრო დიდი შიში იპყრობს მას, რადგან თვით სამსჯავროს კარიბჭეებთან არის მისული. რადგან ავაზაკებიც, სანამ საპყრობილეში ცხოვრობენ, უშიშრად ცხოვრობენ; ხოლო როცა ვინმე ფარდის წინ მიიყვანს და დააყენებს, შიშისგან იშლებიან. რადგან როცა სიკვდილის შიში დადგება, იგი, ვითარცა ცეცხლი, ამ ყველაფერს ამოჭრის, სულს სიბრძნისმოყვარეობას აიძულებს და იქაურზე ზრუნვას; მას უკვე აღარ იპყრობს ფულის სურვილი, აღარ - ანგარების სიყვარული, აღარ - სხეულებისადმი ვნება. ამიტომ, როცა ეს ყოველივე ღრუბლებივით გადაივლის, იგი განსჯის სამსჯავროს სუფთად ტოვებს, რადგან მწუხარება შემოდის და გამაგრებულს ალბობს. რადგან სიბრძნისმოყვარეობას ისე არაფერი ეწინააღმდეგება, როგორც ფუფუნება; და, პირიქით, სიბრძნისმოყვარეობისთვის ისე არაფერი არის შესაფერისი, როგორც ჭირი.
დამიფიქრდი, რა იქნება მაშინ ანგარები; რადგან ამბობს: „გაჭირვების ჟამი დიდ განცხრომას ავიწყებს“ ()2. რა დღეში იქნება, როცა გაიხსენებს გაძარცულებს, უსამართლოდ დაჩაგრულებს და ანგარებით დაზარალებულებს? რა დღეში იქნება, როცა დაინახავს, რომ ანგარებით მოპოვებულით სხვები სარგებლობენ, თავად კი სასჯელის გადახდა ელის? რადგან შეუძლებელია, შეუძლებელია, ამ მდგომარეობაში ჩავარდნილმა ესეც არ იეჭვოს; ხშირად თვით სული შიგნიდან ტრიალებს, შფოთავს და ძრწის. რამხელა სიმწარეა ეს? მითხარი. რადგან ყოველ სნეულებაში ეს ყოველივე აუცილებლად ხდება. და თუ დასჯილებსაც იხილავს, თუ მომაკვდავებსაც, რას აღარ განიცდის? და ეს ყოველივე აქ ხდება; ხოლო იქაურის თქმა შეუძლებელიც კია: რაოდენ დიდია სასჯელი, რამდენია სასჯელთა სახე, რამდენია ტანჯვა, რამდენია საწამებელი იარაღი.
ამას ვამბობთ ჩვენ: „რომელსა ასხენ ყურნი სმენად, ისმინენ!“ (). მუდმივად ამაზე ვსაუბრობთ, არა იმიტომ, რომ მუდმივად საუბარი გვინდა, არამედ იმიტომ, რომ იძულებულნი ვართ. რადგან გვსურდა, რომ ამგვარი სიტყვების საჭიროება ჩვენთვის თავიდანვე არ დამდგარიყო; თუ ეს ვერ მოხდებოდა, გვსურდა მაინც, მცირე მკურნალობით სნეულებისგან გათავისუფლებულნი კვლავ ჯანმრთელობაში დაგვებრუნებინეთ; მაგრამ, რაკი თქვენ უძლურებაში რჩებით, სამკურნალო მეთოდისგან განდგომა მოდუნებული და მდაბალი სულის საქმე იქნებოდა, აგრეთვე ულმობლობისა და სისასტიკისა. რადგან თუ იმ ექიმებს, რომელთაც სხეულებზე ხელი ჩაუქნევიათ, ვევედრებით და ვეუბნებით: „ნუ უგულებელყოფ, არამედ უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე შენი მხრივ რაც შეგიძლია, მიაწოდე და ნუ შეწყვეტ“; განა მით უმეტეს საკუთარ თავს არ შევაგონებთ? ვინაიდან, იქნებ, როდესაც თვით ჯოჯოხეთის ბჭეებთან და თვით ბოროტების წინკართან მივა, გამოფხიზლება შეძლოს, საკუთარი თავის მოკრება, გაძლიერება და საუკუნო ცხოვრების ჩაჭიდება.
რამდენმა მეათე მოსმენის შემდეგ შეგრძნებაც კი ვერ მიიღო, ხოლო შემდგომ მხოლოდ ერთით მოიქცა? უფრო კი, არა ერთით; რადგან თუკი იმ ათის დროს უგრძნობლად იყვნენ, მაინც მოიგეს რამე და შემდეგ ნაყოფი ერთბაშად აჩვენეს. როგორც ხის შემთხვევაში: თუ მან ათი ჭრილი მიიღო და ათით არ დაეცა, ბოლოს კი ერთი დარტყმის დამატებისას მთლიანად წაიქცა; ეს ერთი ჭრილის საქმე კი არ ყოფილა, არამედ უკანასკნელის წარმატება იმ ათისაა; ვინც ფესვთან დაინახავს, ეს იცის, ხოლო ვინც ზემოდან, ღეროდან აკვირდება, ასეთ რამეს ვერ ამჩნევს; სწორედ ასეა აქაც. და ექიმებსაც ხშირად მრავალი წამალი მიუციათ, მაგრამ არავითარი სარგებელი არ გამოჩენილა; შემდეგ კი ვინმე მისულა და ყველაფერი გამოუსწორებია; თუმცა საქმე მხოლოდ მისი კი არ არის, არამედ იმათიც, რომლებმაც მანამდე სნეულება მოარბილეს. ამიტომ თუნდაც ახლა მოსმენის ნაყოფებს არ ვიძლეოდეთ, შემდეგ მივცემთ; რადგან რომ მივცემთ, ამაში მტკიცედ ვარ დარწმუნებული. რადგან შეუძლებელია, შეუძლებელია, რომ მოსმენის ასეთი სიყვარული და ასეთი სურვილი დაიღუპოს; ნუ იყოფინ! არამედ ყველანი, ქრისტეს შეგონებათა ღირსნი რომ შევიქმნეთ, საუკუნო სიკეთეებს ვეწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.