📋 სარჩევი
„და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს უფლისა ჩუენისა, რამეთუ სარწმუნოდ შემრაცხა მე და დამადგინა მე მსახურებასა ამას, რომელი პირველად ვიყავ მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ, არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა. ხოლო უფროჲს გარდაემატა მადლი იგი უფლისა ჩუენისაჲ სარწმუნოებითურთ და სიყუარულით ქრისტე იესუჲს მიერ.“ ().
1.
ვხედავთ, რომ თავმდაბლობას დიდი სარგებელი აქვს, მაგრამ იგი არსად მოიპოვება ადვილად; ბევრია თავმდაბლური ლაპარაკი, თანაც საჭიროზე მეტად, ხოლო თვით თავმდაბლობა არსად არის. ნეტარი პავლე კი ისე მისდევდა მას, რომ ყველგან მრავალ საბაბს იგონებდა თავისი გონების დასამდაბლებლად. რადგან, როცა კაცმა საკუთარ თავში დიდი წარმატებები იცის და მას თავმდაბლობა სურს, ბუნებრივია, მას ყველაზე მეტად უჭირს თავმდაბლობა; და თვით პავლესაც, კეთილის შეგნებისგან, თითქოს რომელიღაც ნაკადით ატაცებულსა და აღზევებულს, ბუნებრივია, დიდი ძალდატანება სჭირდებოდა. მაშ, იხილე, აქ რას აკეთებს. მან თქვა: „სახარებისა მისებრ დიდებისა ნეტარისა ღმრთისა, რომელი მერწმუნა მე“ (); ეს ისეთი სახარებაა, რომლის ზიარებაც ჯერ კიდევ რჯულით მოსარგებლეთათვის ნებადართული არ არის; რადგან რჯული მას ჯერ კიდევ უპირისპირდება და ისე დიდია მათ შორის მანძილი, რომ მის მიერ მიყვანილნი ჯერ კიდევ ღირსნი არ არიან, ამას ეზიარონ; თითქოს ვინმემ თქვას, ბორკილებისა და სასჯელის საჭიროების მქონეთა ფილოსოფოსთა დასში შეყვანა ნებადართული არ არისო. რაკი, მაშ, თითქოს მაღლა აიწია და დიდი რამ წარმოთქვა, იმავე დროს საკუთარ თავსაც იმდაბლებს და სხვებსაც არწმუნებს, ესვე გააკეთონ; როცა წერს: „რომელი მერწმუნა მე“ (), სწრაფადვე შეაჩერა საკუთარი თავი, რათა არ იფიქრო, თითქოს ამას ამპარტავნებით ამბობს. იხილე, მაშ, როგორი შესწორება გამოიყენა, როცა დასძინა და თქვა: „და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს უფლისა ჩუენისა, რამეთუ სარწმუნოდ შემრაცხა მე და დამადგინა მე მსახურებასა ამას“ (). ხედავ, როგორ ფარავს ყველგან საკუთარ წარმატებას და ყველაფერს ღმერთს მიაკუთვნებს, მაგრამ მხოლოდ იმ ზომამდე, რომ თავისუფალ ნებას არ აზიანებს? რადგან, შესაძლოა, ურწმუნოს ეთქვა: თუ ყველაფერი ღვთისაა და ჩვენგან არაფერი შეიტანება, არამედ ღმერთი ადამიანებს, როგორც ძელებსა და ქვებს, ბოროტებიდან სათნო ცხოვრებისკენ გადაადგილებს, მაშ რატომ აქცია პავლე ასეთად, იუდა კი აღარ?
ამრიგად, როცა ამ წინააღმდეგობას აუქმებს, იხილე, რა გონივრულად იყენებს სიტყვას. ამბობს: „რომელი მერწმუნა მე“ (). ეს მისი წარმატება და ღირსებაა, მაგრამ მთლიანად მისი არა; რადგან იხილე, რას ამბობს: „და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს“ (). ეს ღვთისაა; შემდეგ კი კვლავ თავისას აჩვენებს: „რამეთუ სარწმუნოდ შემრაცხა მე“ (); ცხადია, იმიტომ, რომ თავისი მხრივაც უნდა გამხდარიყო გამოსადეგი. ამბობს: „და დამადგინა მე მსახურებასა ამას, რომელი პირველად ვიყავ მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ, არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა“ (). იხილე, როგორ წარმოაჩენს თავისასაც და ღვთისასაც: უმეტესს ღვთის განგებას მიაკუთვნებს, თავისას კი ამცირებს, ოღონდ იმდენად, რომ, როგორც წინასწარ ვთქვი, თავისუფალი ნება არ დააზიანოს. რას ნიშნავს: „რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს“ ()? მოისმინე: დიდი ტვირთი იტვირთა და ზემოდან დიდ შემწეობას საჭიროებდა.
გაიაზრე, რაოდენ დიდი საქმე იყო ყოველდღიურ შეურაცხყოფებს, ლანძღვას, შეთქმულებებს, საფრთხეებს, დაცინვებს, ყვედრებებსა და სიკვდილსაც წინ დასდგომოდა და არ დაღლილიყო, არც დასხლტომოდა, არც გადაბრუნებულიყო; არამედ, როცა ყოველი მხრიდან ყოველდღე უთვალავი ისრით ესროდნენ, თვალი დაჟინებით მიეპყრო, მდგარიყო და არ შეშინებულიყო. ეს ადამიანური ძალის საქმე არ იყო, მაგრამ არც მხოლოდ ღვთის შემწეობისა, არამედ პავლეს საკუთარი არჩევანისაც. რადგან წინასწარ იცოდა, როგორი იქნებოდა იგი, და ამიტომ აირჩია; მოისმინე, რას ამბობს, სანამ იგი ქადაგებას შეეხებოდა: „რამეთუ მე ჭური რჩეული მიპოვნიეს იგი, რაჲთა ზე აქუნდეს სახელი ჩემი წინაშე ყოველთა წარმართთა, და მეფეთა და მთავართა, ძეთა ისრაჱლისათა“ (). რადგან, როგორც ომში სამეფო ნიშნის მატარებლებს, რომელსაც ჩვეულებით ლაბარუმს უწოდებენ, დიდი ძალა და გამოცდილება სჭირდებათ, რათა იგი მტრებს არ გადასცენ, ასევე ქრისტეს სახელის მატარებლებსაც, არა მხოლოდ ომში, არამედ მშვიდობაშიც, დიდი ძალა სჭირდებათ, რათა იგი ბრალმდებელთა პირებს არ მისცენ, არამედ კარგად ატარონ და ჯვარი იტვირთონ. მართლაც, დიდი ძალაა საჭირო, რათა კაცმა ქრისტეს სახელი ატაროს. რადგან ვინც რაიმე უღირსს ამბობს, აკეთებს ან ფიქრობს, მას სახელი არ უტარებია, მას საკუთარ თავში ქრისტე არა ჰყავს. ხოლო ის, ვინც მას ატარებს, საზეიმო მსვლელობას აღასრულებს არა მოედანზე, არამედ ცათა შორის; და ყველა ძრწის, ანგელოზები კი ამალად უდგანან და განუკვირდებათ. ამბობს: „და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს უფლისა ჩუენისა“ ().
იხილე, როგორ მიიჩნევს საკუთარ წვლილსაც მის მადლად. რადგან, როგორც ამბობს, იმასაც, რომ რჩეული ჭურია, მისგან მიღებულ მადლად მიიჩნევს. თუმცა ეს შენი იყო, ნეტარო პავლე; რადგან ღმერთი მიუკერძოებელია. მაგრამ, ამბობს, მადლიერ ვარ, რომ ამ მსახურების ღირსად გამხადა; რადგან ეს არის ნიშანი იმისა, რომ სარწმუნოდ ვარ მიჩნეული. რადგან, როგორც სახლში მნე ბატონის მადლიერია არა მხოლოდ იმის გამო, რომ ბატონი მას ენდო, არამედ ამას ნიშნადაც დებს, რომ ბატონმა იგი სხვებზე უფრო სანდოდ მიიჩნია, სწორედ ამავე წესით არის აქაც. შემდეგ დააკვირდი, როგორ აღამაღლებს ღვთის წყალობასა და კაცთმოყვარეობას, როცა თავის უწინდელ ცხოვრებას განმარტავს. ამბობს: „რომელი პირველად ვიყავ მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ“ (). და როცა ჯერ კიდევ ურწმუნო იუდეველებზე საუბრობს, სიტყვას თავშეკავებით იყენებს: „ვეწამები მათ, რამეთუ შური საღმრთოჲ აქუს, არამედ არა მეცნიერებით“ (); თავის თავზე კი ამბობს: „მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ“ ().
ხედავ მის თავის დამდაბლებას, როგორ არ არის თავისმოყვარე, როგორ შეკავებული აქვს გონება? საკმარისი არ იყო ეთქვა: „მგმობარ და მდევნელ“ (), არამედ ისიც აჩვენა, რომ ამას ძლიერი დაჟინებით აკეთებდა. რადგან, ამბობს იგი, ბოროტებას მხოლოდ ჩემამდე კი არ ვაჩერებდი და არც იმით ვკმაყოფილდებოდი, რომ თვითონ ვგმობდი, არამედ ღვთისმოსაობის მსურველებსაც ვდევნიდი. დიდია გმობის მძვინვარება. მაგრამ ამბობს: „არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა“ ().
2.
მაშ, რისთვის არ შეიწყალნენ სხვა იუდეველებიც? იმიტომ, რომ არა უმეცრებით, არამედ მცოდნენი და ფრიად შეგნებულნი აკეთებდნენ იმას, რასაც აკეთებდნენ. და რათა ზედმიწევნით შეიტყო, ისმინე მახარებლისა, რომელიც ამბობს: „ხოლო მთავართაგანთაცა მრავალთა ჰრწმენა მისა მიმართ, არამედ ფარისეველთათჳს ვერ აღიარეს, რაჲთა არა კრებულისაგან განასხნენ" (). „რამეთუ შეიყუარეს დიდებაჲ კაცთაჲ უფროჲს, ვიდრე დიდებაჲ ღმრთისაჲ" (). და კვლავ ქრისტე ამბობს: „ვითარ უკუე ჴელ-გეწიფების თქუენ რწმუნებად, რამეთუ დიდებასა ურთიერთას მიიღებთ" ()? და კვლავ ამბობს: „ამისთჳს ესე თქუეს მშობელთა მისთა, რამეთუ ეშინოდა ჰურიათაგან, რამეთუ შეთქუმულ იყვნეს ჰურიანი, რაჲთა აღ-თუ ვინმე-იაროს იგი ქრისტედ, კრებულისაგან განჴადონ იგი" (). და თვით იუდეველებიც კვლავ ამბობდნენ: „ხედავთა, რამეთუ არა ირგებთ არარას? აჰა ესერა სოფელი ყოველი მივიდა შედგომად მისა" (). რამეთუ ყველგან აწუხებდა მათ ხელმწიფების მოყვარეობის ვნება.
თუმცა თავად მათვე თქვეს: „ვის ჴელ-ეწიფების მიტევებად ცოდვათა, გარნა მხოლოსა ღმერთსა?" (), და მაშინვე ქრისტემ აღასრულა ის, რასაც თვითონვე ღმერთის ნიშნად ასახელებდნენ. მაშასადამე, ეს უმეცრებისა არ იყო. ხოლო პავლე სად იყო მაშინ? ვინმემ შეიძლება თქვას: „ფერჴთა თანა გამალიელისთა" (), და არანაირი საერთო არ ჰქონდა აჯანყებულ ბრბოებთან. ხოლო გამალიელი ისეთი კაცი იყო, რომელიც ხელმწიფების მოყვარეობით არაფერს აკეთებდა. მაშ, ამის შემდეგ როგორღა აღმოჩნდა პავლე ბრბოსთან ერთად? ხედავდა, რომ მოძღვრება იზრდებოდა, უკვე მძლავრობდა და ყველანი მას ემორჩილებოდნენ. რამეთუ ქრისტეს დროს ხან მასთან იკრიბებოდნენ, ხან კი მოძღვრებთან; ხოლო როდესაც სრულიად განცალკევდნენ, მაშინ უკვე პავლე სხვათა მსგავსად ხელმწიფების მოყვარეობით კი არ აკეთებდა იმას, რასაც აკეთებდა, არამედ მოშურნეობით.
რამეთუ რისთვის მიდიოდა იგი დამასკოში? ამ საქმეს დაღუპვად მიიჩნევდა და ეშინოდა, ქადაგება ყველგან არ გავრცელებულიყო. იუდეველები კი ასე არ იქცეოდნენ; რამეთუ მრავალთა მფარველობისთვის კი არა, არამედ ხელმწიფების მოყვარეობის გამო ყველაფერს აკეთებდნენ. იხილე, მაშ, რას ამბობენ: „მიგჳღონ ჩუენ ადგილიცა ჩუენი და ნათესავიცა" ()1. როგორმა შიშმა შეარყია ისინი? ადამიანური.
ხოლო ისიც ღირსია გამოსაკვლევად, როგორ მოხდა, რომ რჯულისადმი ზედმიწევნითი იყო და არაფერი იცოდა; რამეთუ თავად იგი იყო მთქმელი: „რომელი-იგი წინაწარ აღუთქუა წინაწარმეტყუელთა მისთა მიერ" (). მაშ, როგორ არ იცი შენ, მამული რჯულის მოშურნე და გამალიელის ფერხთით აღზრდილი? მაგრამ ისინი, ვინც ტბებსა და მდინარეებთან დროს ატარებდნენ, და მებაჟენიც სირბილით მივიდნენ და მიიღეს იგი; ხოლო შენ, რჯულის მცოდნე, დევნი? ამიტომ განიკითხავდა იგი თავის თავს და ამბობდა: „არა ვარ ღირს წოდებად მოციქულად" (); ამიტომ აღიარებს უმეცრებას, რომელიც ურწმუნოებამ შვა; ამიტომ ამბობს, რომ შეწყალდა.
რას ნიშნავს: „სარწმუნოდ შემრაცხა მე" ()? უფლისეულთაგან არაფერს თმობდა; ამბობდა, რომ ყოველივე უფლისა იყო, თავისი საკუთარი საქმეებიც კი. არ ითვისებდა ღვთის დიდებას. ამის დასტურად მოუსმინე, რას ამბობს იგი სხვაგანაც: „კაცნო, რასა იქმთ ამას?" ()2. „ჩუენცა კაცნივე ვართ მსგავსნი თქუენნი" (). აი, ეს არის: „სარწმუნოდ შემრაცხა მე" (). და კვლავ სხვაგან ამბობს: „უმეტეს მათ ყოველთასა დავშუერ; არა მე, არამედ მადლი იგი ღმრთისაჲ, რომელი იყო ჩემ თანა" (); და კვლავ: „ღმერთი არს, რომელი შეიქმს თქუენ თანა ნებასაცა და შეწევნასა" (). ამით აჩვენებს იგი თავის თავს სასჯელის ღირსად; რამეთუ წყალობა ასეთთა მიმართ აღესრულება. და კვლავ სხვაგან ამბობს: „სიბრძნე ჟამად-ჟამად შეჰყვა ისრაჱლსა" ()3.
ამბობს: „ხოლო უფროჲს გარდაემატა მადლი იგი უფლისა ჩუენისაჲ სარწმუნოებითურთ და სიყუარულით ქრისტე იესუჲს მიერ" (). რას ნიშნავს ეს? რათა, როდესაც გაიგონებ: „შევიწყალე" (), არ იფიქრო, რომ საქმე მხოლოდ ამით შემოიფარგლება. ამბობს: „მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ" () ვიყავი; მაშასადამე, სასჯელის ღირსიც; მაგრამ არ დავისაჯე, რადგან „შევიწყალე" (). ნუთუ ეს მხოლოდ ამდენია და მხოლოდ ამ ზომამდე ვრცელდება წყალობა, ანუ სასჯელის არ მიცემა? სრულიადაც არა, არამედ მრავალი სხვა და დიდი მადლიც. რამეთუ ღმერთმა მხოლოდ ჩვენზე დაკიდებული სასჯელისგან კი არ გვიხსნა, არამედ მართლებადაც გვაქცია, ძეებადაც, ძმებადაც, მეგობრებადაც, მემკვიდრეებადაც და თანამემკვიდრეებადაც. ამიტომაც ამბობს: „უფროჲს გარდაემატა მადლი" (), და ცხადყოფს, რომ ნიჭებმა წყალობასაც კი გადააჭარბა. რამეთუ ეს მოწყალისა კი არ არის, არამედ მოყვარულისა და ფრიად მოყვარულისა. ამრიგად, როდესაც მრავალი და დიდი თქვა ღვთის კაცთმოყვარეობის შესახებ, რომ მგმობარი, მაგინებელი და მდევნელი შეიწყალა და რომ მხოლოდ ამით არ შეჩერდა, არამედ სხვა დიდი ნიჭების ღირსადაც გახადა, კვლავ იმ არგუმენტს ამყარებს ურწმუნოთა წინააღმდეგ, რათა არ თქვან, რომ თავისუფალი ნება უარყოფილია; ამიტომაც დასძინა: „სარწმუნოებითურთ და სიყუარულით ქრისტე იესუჲს მიერ" (). მხოლოდ ამდენი შევიტანეთ ჩვენ, ამბობს: ვირწმუნეთ, რომ შეუძლია ჩვენი ცხონება.
3.
მაშ, ვიყვაროთ იგი ქრისტეს მიერ. რას ნიშნავს „ქრისტეს მიერ"? იმიტომ, რომ თვით იგი გახდა ჩვენთვის ამის მომპოვებელი და შუამდგომელი, და არა — რჯული. ხედავ, რა სიკეთეთა მიზეზი გახდა ჩვენთვის ქრისტე და რისა — რჯული? და უბრალოდ კი არ თქვა, გარდაემატა მადლიო, არამედ: „უფროჲს გარდაემატა" (). რამეთუ მართლაც უფრო მეტად გარდაემატა, რადგან ისინი, ვინც აურაცხელ სასჯელთა ღირსნი იყვნენ, ერთბაშად შვილებად აყვანამდე მიიყვანა. აჰა, კვლავ: „ში" იგივეა, რაც „მიერ"4; რამეთუ მხოლოდ რწმენა კი არ არის საჭირო, არამედ — სიყვარულიც; ვინაიდან ახლაც ბევრნი არიან, რომელთაც სწამთ, რომ ქრისტე ღმერთია, მაგრამ არ უყვართ იგი და არც იმას აკეთებენ, რასაც მოყვარულნი აკეთებენ; რადგან როგორ შეიძლება უყვარდეთ, როდესაც მის ნაცვლად ყველაფერს ანიჭებენ უპირატესობას — ფულს, წარმომავლობას, ბედისწერას, დღეების ცრურწმენით თვალთვალს, სიტყვიერი ნიშნებით მკითხაობასა და ფრინველთა მისნობას?
ხოლო როდესაც მის შესაურაცხყოფად ვცხოვრობთ, მითხარი, ეს როგორი სიყვარულია? თუ ვინმეს ჰყავს თბილი და მგზნებარე მეგობარი, ქრისტე მაინც იმგვარად უყვარდეს; იმგვარად მაინც უყვარდეს ის, ვინც ჩვენთვის — მტრებისთვის — თავისი ძე მისცა, მაშინ როცა ჩვენგან არავითარი სიკეთე არ ქმნილა. რას ვამბობ — სიკეთე ქმნილაო? პირიქით — დიდი ბოროტებები ჩავიდინეთ და ყოველგვარი მიზეზის გარეშე გავბედეთ ის, რისი გაბედვა არ შეიძლებოდა. და ერთი მხრივ, მან, აურაცხელი კეთილისმყოფელობისა და მზრუნველობის შემდეგაც, მაშინაც კი არ განგვაგდო, არამედ ძე სწორედ მაშინ მოგვცა, როდესაც უფრო დიდი უსამართლობა ჩავიდინეთ; ჩვენ კი — მას შემდეგ, რაც ამდენი მივიღეთ, მეგობრები გავხდით და მისი მეშვეობით ყოველგვარი სიკეთის ღირსნი შევიქენით, — იგი მეგობრადაც კი არ შევიყვარეთ. და მერედა, რა სასოება დაგვრჩება? ალბათ ამ სიტყვაზე ძრწით; ნეტავი საქმეებზეც ასე ძრწოდეთ. „და როგორ, — ამბობს, — განა ღმერთს ისე მაინც არ შევიყვარებთ, როგორც მეგობრები გვიყვარს?" როგორ? მე შევეცდები ვაჩვენო; ერთი მხრივ, ვისურვებდი, რომ ჩემი ნათქვამი არაფრად ჩაითვალოს, არამედ ბოდვად; მეორე მხრივ კი ვშიშობ, ვაითუ ნათქვამი სიტყვები თვით საქმეებს ემთხვეოდეს.
დააკვირდი: მეგობრებისთვის, ჭეშმარიტი მეგობრებისთვის, მრავალმა არაერთგზის ზიანის მიღებაც კი არჩია; ქრისტესთვის კი არავინ იტანს ზარალის მიღებას კი არა, იმით დაკმაყოფილებასაც კი, რაც აქვს. მეგობრის გულისთვის ხშირად შეურაცხყოფაც კი მიგვიღია და მტრობაც ვიკისრეთ; ხოლო ქრისტეს გულისთვის არავინ იკისრებს მტრობას, არამედ, როგორც ამბობენ, უმიზეზოდ გიყვარდეს, უმიზეზოდ ნუ გძულსო.5 მშიერ მეგობარს არასოდეს უგულებელვყოფთ; ხოლო ქრისტეს, რომელიც ყოველდღე გვიახლოვდება — არა რაიმე დიდისათვის, არამედ მხოლოდ პურისათვის, — ჩვენთან არც კი ვიკარებთ, თანაც მაშინ, როცა სიმყრალეს ვანთხევთ, საჭმლით ვიხეთქებით და მუცელს ვივსებთ, გუშინდელი ღვინის სუნს ვაფრქვევთ, ფუფუნებაში ვცხოვრობთ, და ერთნი ფულს მეძავებს ვაძლევთ, სხვანი — სუფრის მუქთამჭამელებს, სხვანი — მაამებლებს, სხვანი კი — სხეულით მახინჯებს, ბრიყვებსა და ჯუჯებს;6 რადგან ისინი ბუნების ნაკლოვანებებსაც კი სიამოვნებად აქცევენ. და ჭეშმარიტ მეგობრებს — ნამდვილ მეგობრებს — არასოდეს ვუშურებთ, არც მათი წარმატება გვაწუხებს; ქრისტესთან კი ამასაც განვიცდით; და შეიძლება ვინმემ დაინახოს, რომ მეგობრობა უფრო ძლიერ მოქმედებს, ვიდრე ღვთის შიში. რამეთუ ცბიერსა და მოშურნეს ადამიანებისა უფრო რცხვენია, ვიდრე ღმერთისა. როგორ? მე გეტყვი: როდესაც ღმერთი გულის დაფარულს ხედავს, ადამიანი მაინც არ ეშვება მზაკვრობის ხრიკების ქსოვას; ხოლო თუ მას ადამიანი დაინახავს, მაშინვე დაღუპულად მიიჩნევს თავს და წითლდება. რატომ ვამბობ ამას? ერთი მხრივ, გაჭირვებულ მეგობართან მივდივართ და, თუნდაც მცირედ დავაყოვნოთ, გვეშინია, ვაითუ დაგვძრახონ; მეორე მხრივ კი, ქრისტე ხშირად ბორკილებში კვდება, ჩვენ კი მის სანახავადაც არ მივსულვართ. და მორწმუნე მეგობრებთანაც კი არა იმიტომ მივდივართ, რომ მორწმუნენი არიან, არამედ იმიტომ, რომ მეგობრები არიან.
4.
ხედავ, რომ არაფერი ხდება ღმრთის შიშით, არც მისდამი სიყვარულით, არამედ ერთი — მეგობრობით, მეორე კი — ჩვეულებით? როდესაც სამგზავროდ მიმავალ მეგობარს ვხედავთ, ვტირით და ვოხრავთ; ხოლო თუკი გარდაცვლილსაც ვიხილავთ, ვგლოვობთ, თუმცა კარგად ვიცით, რომ სამუდამოდ არ დაგვშორდება, არამედ აღდგომისას კვლავ მივიღებთ მას. ხოლო როცა ქრისტე ყოველდღე გვშორდება, უფრო სწორად კი, როცა ჩვენ თვითონ ყოველდღე განვდევნით ქრისტეს ჩვენგან, არც გვტკივა და არც ვფიქრობთ, რომ რაიმე შემაძრწუნებელს ჩავდივართ, როცა მას ვუსამართლობთ, ვამწუხრებთ, განვარისხებთ და იმას ვაკეთებთ, რაც მისთვის არ არის სათნო. მაგრამ ჯერ ესეც არ არის შემაძრწუნებელი, თუკი მეგობარივითაც კი არ ვეპყრობით მას; რადგან მე გაჩვენებთ, რომ მტერივითაც ვექცევით. როგორ? „ზრახვაჲ იგი ჴორცთაჲ მტერობა არს ღმრთისა" (), — ამბობს პავლე. ჩვენ კი ამას მუდამ თან დავატარებთ, ხოლო ქრისტეს, რომელსაც მუდამ ჩვენკენ მოსწრაფება სურს და რომელიც ჩვენს კარებთან მოდის, განვდევნით (რადგან სწორედ ამას სჩადის ბოროტი საქმეები); და ვაიძულებთ, ყოველდღე შეურაცხყოფილ იქნეს ჩვენი ანგარებისა და ძარცვის გამო.
იდიდება ვინმე, როცა კეთილ სახელს მოიხვეჭს, თავისას ამბობს და ეკლესიას რგებს? ჩვენ კი მის მიმართ შური გვიჩნდება იმის გამო, რომ ღმრთის საქმეს აკეთებს; და გვგონია, თითქოს მას გვშურს, სინამდვილეში კი ეს შური ქრისტეზე გადადის. „არა, — იტყვის ვინმე, — ჩვენ გვინდა, რომ სარგებლობა არა სხვათა მეშვეობით, არამედ ჩვენი მეშვეობით მოხდეს". ეს არა ქრისტესთვის გვსურს, არამედ ჩვენთვის; რადგან ქრისტესთვის რომ გვსურდეს, ჩვენთვის სულერთი იქნებოდა, სხვათა მეშვეობით მოხდებოდა ეს თუ ჩვენი მეშვეობით. მითხარი: თუ რომელიმე მკურნალს ჰყავს შვილი, რომელსაც დაბრმავება ემუქრება, თვითონ კი მის მკურნალობაში უძლური აღმოჩნდა, მაგრამ იპოვა სხვა, ვისაც ამის გაკეთება შეუძლია, ნუთუ განდევნიდა მას? არავითარ შემთხვევაში; პირიქით, თითქმის ეტყოდა მას: „შენი მეშვეობით იქნება თუ ჩემი მეშვეობით, სასარგებლო საქმე აღსრულდეს".
რატომ? რადგან თავისას კი არ უყურებს, არამედ იმას, რაც შვილისთვის არის სასარგებლო. ასევე ჩვენც, ქრისტესას რომ ვუყურებდეთ, ვიტყოდით: „ჩვენი მეშვეობით იქნება თუ რომელიმე სხვისა, სასარგებლო საქმე აღსრულდეს"; „გინა თუ მიზეზით გინა თუ ჭეშმარიტებით, ქრისტე იქადაგების" (), — ამბობს. მოისმინე, რას ეუბნება მოსე მათ, ვისაც მისი გაღიზიანება სურდათ, მაშინ, როცა ელდადი და მოდადი წინასწარმეტყველებდნენ: „და შენცა მეშურობ მე? და ვინ მომცეს ყოველი ესე ერი წინასწარმეტუელად" ()7. ეს ყოველივე კი დიდებისმოყვარეობისაგან ხდება. განა ეს მტერთა და მოწინააღმდეგეთა საქმე არ არის?
ვინმემ შენზე ბოროტად ილაპარაკა? შენ კი შეიყვარე იგი. და ეს როგორ შეიძლება? შესაძლებელია, და ფრიადაც შესაძლებელია, თუ მოინდომებ. ხოლო თუ იმას შეიყვარებ, ვინც შენზე კეთილად თქვა, მადლი აღარ გერგება; რადგან ეს უფლისთვის კი არ გაგიკეთებია, არამედ ქების გამო. ვინმემ გავნო? კეთილი უყავი; ხოლო თუ მას სიკეთეს უყოფ, ვინც შენ გარგო, არაფერი დიდი გაგიკეთებია. უსამართლობა დაითმინე და დიდად დაზარალდი? ეცადე, საპირისპიროთი მიუზღო.
დიახ, გევედრებით, ასე განვაგოთ ჩვენი საქმეები; შევწყვიტოთ მტრების მიმართ უსამართლოდ მოქცევა და მათი სიძულვილი; თვითონ გვიბრძანებს, მტრები გვიყვარდეს, ჩვენ კი მასაც, ჩვენს მოყვარულს, განვდევნით. „ნუ იყოფინ", — ამბობს. სიტყვით ამას ყველანი ვამბობთ, საქმით კი — არა ყველანი. იმდენად დიდია ცოდვის დაბნელება, რომ რაც სიტყვით აუტანელია, ის საქმით ასატანი ხდება. გვიან მაინც, ოდესმე მაინც, აღარ ვენდოთ მათ, ვინც გვავნებენ და ჩვენს ცხონებას ხრწნიან, რათა მივიღოთ ის, რის მიღებაც მეგობრებს შეჰფერით. „მნებავს, რაჲთა, სადაცა მე ვიყო, იგინიცა ჩემ თანა იყვნენ, რაჲთა ხედვიდენ დიდებასა ჩემსა" (), — ამბობს. ამ დიდების მიღებას ნეტავ ყველანი ვეღირსოთ.8
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- წყარო მოციქულის სიტყვებს მეხსიერებით გადასცემს. ↩
- წყარო მოციქულის მიმართვას მეხსიერებით გადასცემს. ↩
- ამ მუხლში ძველი ქართული ბიბლიის სიტყვა ბერძნული აზრისაგან განსხვავებულ ნიუანსს იძლევა. ↩
- ავტორი განმარტავს, რომ მოციქულის სიტყვაში ქრისტე იესუჲს მიერ გამოხატული აზრი საშუალებითობას აღნიშნავს. ↩
- აქ ხალხური გამონათქვამის სახითაა ნათქვამი: უანგარო სიყვარული შესაძლებელია, მაგრამ ქრისტესთვის უანგარო მტრობის ტვირთვას თავს არიდებენ. ↩
- აქ ჩამოთვლილია ფულის ხარჯვა მეძავებზე, სუფრის მუქთამჭამელებზე, მაამებლებზე და სანახაობისთვის გამოყენებულ სხეულით მახინჯ ადამიანებზე. ↩
- რიცხ 11:29-ის ციტატაში ბოლო სიტყვა კორპუსში მხოლობითი ფორმით დგას. ↩
- ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიაში გადადის; ქართული თარგმანი აქ მხოლოდ დოქსოლოგიამდე არსებულ შინაარსს გადმოსცემს, ხოლო დოქსოლოგიას მთავარი ჩარჩო ამატებს. ↩