📋 სარჩევი
1. საღვთო წერილის ფარული საუნჯე (5:1-2)
დიდი და გამოუთქმელი საუნჯე, საყვარელნო, დღევანდელ საკითხავშია მოცემული. ვიცი, რომ ბევრი, სახელების ჩამოთვლას რომ ისმენს და ზედაპირულად უყურებს საღვთო წერილიდან წაკითხულს, ფიქრობს, თითქოს ეს სიტყვები სახელთა უბრალო ჩამონათვალის მეტს არაფერს შეიცავსო; მაგრამ ყველას ვგთხოვთ, საღვთო წერილში მოცემულს უყურადღებოდ არ ჩაუაროთ, რადგან ყოველივე, რაც აქ დაწერილია, აზრთა დიდ სიმდიდრეს შეიცავს. ვინაიდან ნეტარი წინასწარმეტყველები სულიწმიდის შთაგონებით მოუბარნი იყვნენ, სულის მიერ დაწერილი წმიდა წიგნები ფარულ საუნჯეს შეიცავს. და ნუ გიკვირს, რომ სახელთა ჩამოთვლაში დიდი ფარული აზრთა სიმდიდრის ჩვენებას ვგპირდებით: წერილში არ არსებობს არცერთი მარცვალი, არცერთი ხაზი, რომლის სიღრმეშიც დიდი საუნჯე არ იყოს მოცემული. ამიტომ საღვთო სიტყვებს სხვაგვარად არ უნდა მივუდგეთ, თუ არა ზეგარდმო მადლით ხელმძღვანელობილნი და სულიწმიდისგან განათლებულნი. საღვთო წერილში მოცემულის გასაგებად ადამიანური სიბრძნე კი არ არის საჭირო, არამედ სულის გამოცხადება, რათა ნაწერის ჭეშმარიტ აზრს რომ შევიცნობთ, დიდი სარგებელი მივიღოთ აქედან. თუ ამქვეყნიურ საქმეებშიც ადამიანთა მიერ შედგენილი წერილი, დროის მიერ დაზიანებული, დიდ მნიშვნელობას იძენს ამ წერილობითი ძეგლის დასაწყისში თარიღის აღნიშვნითა და თუნდაც ერთი მარცვლით, მით უმეტეს ეს შეიძლება ვიპოვოთ საღვთო წერილში, სულიწმიდის მიერ შედგენილში, ოღონდ ყურადღებიანები ვიყოთ და ზედაპირულად არ ჩავუაროთ, არამედ გონება დავძაბოთ და ყველაფერი გულმოდგინედ განვიხილოთ, და არ დავუთმოთ მათ, ვინც ასეთ მოშურნეობას გრძნობად საგნებზე იჩენს. აი, მადანსაც რომ თხრიან, ზედაპირზე არ ჩერდებიან, არამედ ძალიან ღრმად ჩავიდნენ და ოქროს მარცვლებს რომ იპოვიან, დიდი შრომითა და ძალისხმევით მიწისგან გამოაცალკევებენ, და ასეთი დიდი შრომის შემდეგ მხოლოდ მცირე ჯილდოს იღებენ თავიანთი ტანჯვისთვის. თუმცა იციან, რომ სარგებელი მათ შრომას არ შეესაბამება, ხშირად კი, დიდი ღამისთევისა და ძალისხმევის შემდეგ, სრულიად იმედგაცრუებულნიც რჩებიან, მაინც არ ჩერდებიან, არამედ იმედით საზრდოობენ და შრომას ვერ გრძნობენ. მაშ, თუ ისინი ასეთ მოშურნეობას იჩენენ წარმავალ, ხრწნად და სრულიად არასანდო საგნებზე, ჩვენ, რომელთაც წარუღებელი სიმდიდრეც გველოდება, და ამოუწურავი საუნჯეც, და იმედგაცრუებაც შეუძლებელია, მით უმეტეს იგივე და მეტი მოშურნეობაც უნდა გვქონდეს, რათა სასურველს მივაღწიოთ და, აქედან სარგებლის მიღებითა და ღვთის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობის შეცნობით, მადლიერნი ვიყოთ ჩვენი უფლისა, ამით მისი კეთილგანწყობა მოვიზიდოთ და ეშმაკის მახეებსს მიუწვდომელნი შევიქნეთ. მაშ, დღეს წაკითხული სიტყვები რომ წარმოგთავაზოთ, გულმოდგინედ გამოვიკვლიოთ თითოეული მათგანი, რათა ჩვეულ შეგონებას მიღებულნი სახლში დაბრუნდეთ. „ესე წიგნი, — ნათქვამია, — შესაქმისა კაცთასა, რომელსა დღესა შექმნა ღმერთმან ადამ ხატებად ღმრთისა. შექმნა იგი, მამაკაცად და დედაკაცად შექმნნა იგინი" (). ყურადღება მიაქციე ამ საკვირველი წინასწარმეტყველის სიბრძნეს, ანდა, უფრო სწორად, სულიწმიდის სწავლებას, რადგან მისი შთაგონებით მოგვითხრობს ის ყოველივეს; მან თავისი ენა მისცა, ხოლო მისი მეშვეობით უკვე სულიწმიდის მადლმმა ნათლად ასწავლა ყოველივე ჩვენს მოდგმას. მაშ, შეხედე, როგორ მიაქცია სიტყვა დასაწყისისკენ და თითქოს თხრობას თავიდან იწყებს. რისთვის და რატომ? ის ხედავდა, რომ მაშინ მცხოვრებნი დიდ უმადურობას იჩენდნენ ღვთის წინაშე და პირველქმნილის ბედით არ შეგონებულნი, ბოროტების უფსკრულში ჩაიგდნენ: ადამის ძემ მაშინვე, შურით აღძრულმა, ძმის მკვლელობა ჩაიდინა, რის გამოც იმ საშინელ სასჯელს დაექვემდებარა, რაზეც ადრე მოგახსენეთ, საყვარელნო; მისმა (კაენის) შთამომავლებმა კი მისი სასჯელითაც არ შეიგონეს და კიდევ უფრო დიდ ცოდვებში ჩავარდნენ, როგორც გუშინ გსმენიათ ლამექის შესახებ, რომელიც თავის ცოლებს ცოდვას მოუთხრობდა და თავისთავს სასჯელს განუსაზღვრავდა. მაშ, როცა ხედავდა, რომ მათი უკეთურება თანდათან მატულობს, მავნე ტენივით, რომელიც მთელ სხეულზე გადასვლას ემზადება, ბოროტების სვლას აჩერებს და კაენიდან ლამექამდე მომხდარი თაობების ხსენებასაც კი არ ღირსყოფს, არამედ თითქოს რაღაც დასაწყისს აკეთებს თავისი წიგნისა და სურს ადამისა და ევას ნუგეში სცეს იმ მწუხარებაში, რომელიც ძმისმკვლელმა მიაყენა მათ, აბელზე ხელის აღმართვით, ასე იწყებს თხრობას და ამბობს: „ესე წიგნი შესაქმისა კაცთასა, რომელსა დღესა შექმნა ღმერთმან ადამ ხატებად ღმრთისა. შექმნა იგი, მამაკაცად და დედაკაცად შექმნნა იგინი".
2. სითის მოდგმა და ღვთის ხატება (5:3-5)
შეხედე, როგორ იყენებს იგივე სიტყვებს, რომლებიც დასაწყისშიც იხმარა, რათა გვაუწყოს, რომ იმ თაობებს, როგორც უვარგისებს, ხსენებასაც კი არ ღირსყოფს, არამედ მოდგმის აღწერას ახლა შობილიდან, ესე იგი, სითიდან იწყებს, რათა აქედანაც შეიცნო, რამდენად ზრუნავს ღმერთი კაცთა მოდგმაზე და როგორ ეზიზღება სისხლისმსმელი ადამიანები. მოსე მათ შესახებ ჩუმად არის, თითქოს ისინი არც კი ცხოვრობდნენ, და ამით გვაუწყებს, რა დიდი ბოროტებაა ცოდვა და როგორ უდიდეს ზიანს აყენებენ თავიანთ თავს მისი მოყვარულნი. აი, ეს ადამიანები მოდგმის სიისგანაც ამოირიცხნენ და თუ იხსენიებიან, მხოლოდ იმისთვის, რომ მათი უკეთურება სამარცხვინოდ იყოს გამოფენილი და მომავალ თაობებს შეგონებად ემსახუროს; ხოლო ურჯულოდ მოკლული და ძმის ხელით მოსრული მას შემდეგ და დღემდე ყველასგან იქება, და დრომ ვერ წაშალა არც ამის (აბელის) ხსოვნა, არც იმის (კაენის) სირცხვილი, არამედ როგორც ეს ყოველდღე ყველასგან შეიქება, ისე ის გამუდმებით იმსჯავრება.
ხედავთ, რა ზიანი მოაქვს უკეთურებას და რა დიდია სათნოების ძალა, როგორ უკეთურება, თუმცა თავს ესხმის და ძლევს, მაინც კი იღუპება და ქრება, ხოლო სათნოება, თუმცა თავს დაესხმიან და უთვალავ უბედურებას განიცდის, მაინც კიდევ უფრო დიდებული და ბრწყინვალე ხდება? შეიძლებოდა ეს ახლაც, საყვარელნო, სხვა მსგავსი მაგალითებითაც დავემტკიცებინა, მაგრამ, რათა ჯეროვანი წესრიგიდან არ გადავუხვიოთ, წაკითხულ სიტყვებს მივუბრუნდეთ. „ესე წიგნი, — ნათქვამია, — შესაქმისა კაცთასა, რომელსა დღესა შექმნა ღმერთმან ადამ ხატებად ღმრთისა. შექმნა იგი, მამაკაცად და დედაკაცად შექმნნა იგინი". შეხედე, როგორ საღვთო წერილი კვლავ თავიდან იწყებს თხრობას და შეგვახსენებს, რა პატივი მიენიჭა შექმნილ ადამიანს. „რომელსა დღესა, — ნათქვამია, — შექმნა ღმერთმან ადამ ხატებად ღმრთისა", ესე იგი, ყოველი ხილულის თავკაცად დაადგინა. გამოთქმა „ხატებად" სწორედ ხელმწიფებასა და ბატონობას მიანიშნებს. ყოვლისმპყრობელმა ღმერთმა, როგორც თავად ჰქონდა ხელმწიფება ყოველივეზე — ხილულზეც და უხილავზეც, რადგან ყოველივეს შემოქმედია — ისევე, ეს გონიერი არსება (ადამიანი) რომ შექმნა, ისურვა, რომ მას ხელმწიფება ჰქონოდა ყოველ ხილულზე. ამიტომ სულიც მიანიჭა, რათა უკუნისამდე უკვდავი ყოფილიყო. ხოლო, როცა (ადამიანმა) უზრუნველობით დაეცა და მცნება დაარღვია, ღმერთმა თავისი კაცთმოყვარეობით მაშინაც სავსებით არ მოშორდა მას, არამედ უკვდავება წაართვა და სიკვდილს განუსაზღვრა, მაგრამ თითქმის იმავე ხელმწიფებით დატოვა. შემდეგ, როცა მისი ძე ასეთ დიდ მძვინვარებაში ჩავარდა და პირველმა ჩაიდინა მკვლელობა, ძმას ძალადობრივი სიკვდილი მიაყენა და დიდი გახრწნილობა გამოავლინა, მკვლელობას ტყუილიც შეაერთა, მაშინ ღმერთმა ისურვა ხანგრძლივი სასჯელით შეეგონებინა, რათა არა მხოლოდ თავად სარგებელი მიეღო შემთხვეული სასჯელისგან, არამედ შთამომავლებისთვისაც ეჩვენებინა, რა დიდი იყო მისი დანაშაული და გადაჭარბებული — ურჯულოება. მაგრამ, რადგან შთამომავლებიც დიდი უზრუნველობით თანდათან უფრო დიდ ურჯულოებაში ჩავარდნენ, ღმერთმა, თითქოს ისურვა ადამის ნუგეშისცემა, რომელიც ასეთ დიდ მწუხარებაში იყო არა მხოლოდ საკუთარი ურჩობის გამო, არამედ კაენის ურჯულოებისა და იმ აუტანელი უბედურების გამოც, რომელიც თავისი თვალებით ნახა [რადგან მათ (პირველ ადამიანებს) ჯერ არ იცოდნენ, როგორ კვდებიან, თუმცა სიკვდილის განაჩენის ქვეშ უკვე იყვნენ, და ადამის მწუხარება ორმაგი და სამმაგი იყო, რადგან სამყაროში პირველად გამოჩენილ სიკვდილს ხედავდნენ, თანაც — ძალადობრივს და მათივე ძის მიერ ჩადენილს, ერთი დედისა და ერთი მამისგან შობილ ძმაზე, რომელსაც არავითარი ბოროტი არ ჰქონდა ჩადენილი], — ასე მის მწუხარების შესაფერისი ნუგეშის მიცემა რომ ისურვა, კაცთმოყვარე ღმერთი სხვა ძეს ანიჭებს — სითის, და ამით საკმაოდ ანუგეშებს, და უკვე ამ ძისგან იწყებს მოდგმის აღწერას. ამიტომ ნეტარი წინასწარმეტყველი ასე დაიწყო: „ესე წიგნი შესაქმისა კაცთასა". შემდეგ, რადგან კაცთა შთამომავლობის თხრობა აღუთქვა, შეხედე, რა წესრიგს იცავს. „და ცხოვნდა, — ამბობს, — ადამ ორას ოცდაათ წელ და შვა... სახოვნებისაებრ თჳსისა და ხატებისაებრ თჳსისა. და სახელ-სდვა სახელი მისი სით. და იქმნნეს დღენი ადამისნი... შემდგომად შობისა სეითისა შვიდას წელ და შვნა ძენი და ასულნი. და იქმნნეს ყოველნი დღენი ადამისნი, რომელთა ცხოვნდა ცხრაასოცდაათ წელ და მოკუდა" ().
3. სითის შობა და სახელთა მნიშვნელობა (4:25-26)
განა მართალს არ ვამბობდი დასაწყისში, რომ საღვთო წერილში ვერაფერს იპოვი უბრალოდ და ამაოდ ნაწერს? აი, ახლაც რა ზედმიწევნითობით გამოთქვა ეს ნეტარმა წინასწარმეტყველმა. „შვა, — ამბობს, — ადამ... სახოვნებისაებრ თჳსისა და ხატებისაებრ თჳსისა. და სახელ-სდვა სახელი მისი სით". ხოლო უფრო ადრე შობილზე, ესე იგი, კაენზე ასეთი არაფერი თქვა, წინასწარვე გვაუწყებდა რა მისი ბოროტებისადმი მიდრეკილების შესახებ; და სამართლიანად: კაენმა მამის ზნე-ჩვეულებანი არ შეინარჩუნა, არამედ მაშინვე ბოროტებისკენ გადაუხვია. აქ კი მოსე ამბობს: „ხატებისაებრ თჳსისა და სახოვნებისაებრ თჳსისა", ესე იგი, (ადამმა ძე შვა) მშობლის თანაგვარი, იმავე სათნო თვისებებით, რომელიც საქმეებით ამჟღავნებდა მამის ხატს და თავისი სათნოებით უფროსი ძის შეცოდებას ანაზღაურებდა. აქ წერილი, როცა ამბობს: „ხატებისაებრ თჳსისა და სახოვნებისაებრ თჳსისა", არა ხორციელ სახის მსგავსებაზე გვაუწყებს, არამედ სულის მდგომარეობაზე, რათა ვიცოდეთ, რომ ეს ძე (სითი) ისეთი არ იქნებოდა (როგორც კაენი). ამიტომ დედაც, ამ ძეს სახელის დარქმევისას, მადლიერებით არქმევს და ბავშვის შობას არა ბუნებასა და საკუთარ მშობიარობის უნარს მიაწერს, არამედ ღვთის ძალას, რომელმაც ბუნება შობისკენ აღძრა, და ამბობს: „და უწოდა სახელი მისი სით მეტყუელმან: რამეთუ აღმიდგინა მე ღმერთმან თესლი სხუაჲ ნაცულად აბელისსა, რომელი მოკლა კაინ" (). შეხედე, რა ზედმიწევნითობაა სიტყვებში. არ თქვა: მომცა მე ღმერთმა, არამედ — „აღმიდგინა", ესე იგი, აღმიდგინაო. შენიშნე, როგორ ამ გამოთქმით უკვე მაშინ, თუმცა არა ცხადად, აღდგომის საწყისებზე მიუთითებს. ის თითქოს ამბობდა: გარდაცვლილის ნაცვლად აღმიდგინა ესო. თუმცა ის, ამბობს, ძმის ხელით მიწაზე დაეცა და სიკვდილს დაემორჩილა, მაგრამ ღვთის ძალამ დაცემულის ნაცვლად ეს აღადგინა. რადგან აღდგომის დრო ჯერ არ მოსულიყო, ღმერთმა არა დაცემული აღადგინა, არამედ სხვა მის ნაცვლად, ამიტომ ამბობს ევა: „რამეთუ აღმიდგინა მე ღმერთმან თესლი სხუაჲ ნაცულად აბელისსა, რომელი მოკლა კაინ". ნახე ცოლის მადლიერება? ნახე უფლის კაცთმოყვარეობა, რომ სწრაფად მისცა მათ (ადამსა და ევას) ნუგეში? მივბაძოთ ყველანი ევას და ყოველივე ზეგარდმო მადლს მივაწეროთ, რადგან, თუმცა ბუნება მოქმედებს, მაინც არა თავისი ძალით, არამედ შემოქმედის ბრძანებას მორჩილი. და ნურასოდეს ჩივიან ცოლები, თუ არ შობენ, არამედ მადლიერი გულით მიმართონ ბუნების შემოქმედს და მისგან, ბუნების უფლისგან, ითხოვონ შვილიერობა; შვილების შობა ნუ მიაწერონ არც ქორწინებას, არც სხვა რამეს, არამედ ყოვლის შემოქმედს, რომელმაც, როგორც არარსებულიდან არსებობაში მოიხმო თქვენი ბუნება, ისე შეუძლია მისი ნაკლოვანებანიც გამოასწოროს. აი, ევამაც სწორედ ის, რაც მისთვის მწუხარების მიზეზი იყო, დიდებისთქმის საბაბად აქცია და ყოველივე უფალს მიაწერა, რომ თქვა: „აღმიდგინა მე ღმერთმან თესლი სხუაჲ ნაცულად აბელისსა, რომელი მოკლა კაინ". ხედავ, როგორ არა მხოლოდ არ დაჩივლებულა და არცერთი სამწუხარო სიტყვა უთქვამს (საღვთო წერილი არ გამოტოვებდა, თუ რამე ასეთი ეთქვა მას), პირიქით, უბედურება სულგრძელად რომ გადაიტანა, სწრაფი ნუგეშის ღირსი შეიქნა და კიდევ უფრო მეტ მადლიერებას გამოავლენს, უფლის ქველმოქმედებას აცხადებს? შეხედე, რა სიუხვითაც უფალი თავის ნიჭებს იძლევა. არა მხოლოდ სხვა ძე მისცა, არამედ წინასწარვე აჩვენებს, რომ ეს ძე სათნოც იქნება. „შვა, — ამბობს წერილი, — სახოვნებისაებრ თჳსისა და ხატებისაებრ თჳსისა". და, რათა ამ ძის სათნოებაშიც მაშინვე დავრწმუნდეთ, შეხედე, როგორ თავადაც თავისი ძის სახელში ღვთისმოყვარე სულს გამოხატავს. „და სით, — ნათქვამია, — შვა ძე და უწოდა სახელი მისი ენოს. ესე ესვიდა ხადად სახელსა უფლისა ღმრთისასა" (). აი, სახელი, რომელიც გვირგვინზე უფრო ბრწყინვალეა, პორფირზე უფრო შვენიერი! რა შეიძლება იყოს უნეტარესი ადამიანისა, რომელიც ღვთის მოხმობით შეიმკობა და თავად ამას (ღვთის მოხმობას) სახელად ატარებს?
ხედავ, რომ უბრალო სახელებშიც, როგორც დასაწყისში ვთქვი, აზრთა დიდი სიმდიდრე იმალება? აქ (სახელის დარქმევაში) არა მხოლოდ მშობლების ღვთისმოსაობა ჩანს, არამედ შვილებზე დიდი მზრუნველობაც — როგორ თავიდანვე თავიანთ შვილებს იმ სახელებითვე, რომლებსაც აძლევდნენ, სათნოებისკენ ასწავლიდნენ; არა ისე, როგორც ახლა სახელებს არქმევენ — უბრალოდ და შემთხვევით. ბაბუის ან პაპის სახელით, ამბობენ, ბავშვს დაერქვასო; მაგრამ ძველებს ასე არ ჰქონდათ: ისინი ყოველგვარად ცდილობდნენ შვილებს ისეთი სახელები დაერქმიათ, რომლებიც არა მხოლოდ სახელის მიმღებთ, არამედ ყველა სხვასაც და მომავალ თაობებსაც სიბრძნისმოყვარეობის შეგონებად ემსახურებოდა. ამას მომდევნო თხრობაშიც ვნახავთ. ნუ მივცემთ შვილებს შემთხვევით სახელებს, ნუ დავარქმევთ მამების, ბაბუების, პაპებისა და მოდგმით სახელოვანი ადამიანების სახელებს, არამედ — წმიდა მამათა, სათნოებით გაბრწყინებულთა, ღვთის წინაშე დიდი კადნიერების მოხვეჭელთა სახელებს. თუმცა, მხოლოდ ამ სახელებზე ნუ იმედოვნებენ არც მშობლები, არც სახელის მიმღები შვილები, რადგან სახელი სათნოების გარეშე არავითარ სარგებელს არ მოაქვს. ცხონების იმედი სათნოების აღსრულებაში უნდა დავამყაროთ და ნუ ვიამაყებთ არც სახელით, არც წმიდა მამებთან ნათესაობით, არც სხვა რამეთი, არამედ საქმეთა სიმართლით; უფრო სწორად — არც ამით ვიამაყოთ, არამედ მაშინ განსაკუთრებით დავიმდაბლოთ და დავამციროთ თავი, როცა სათნოების დიდ სიმდიდრეს დავაგროვებთ, რადგან ამგვარად დაგროვებულ სიმდიდრესაც მტკიცედ შევინარჩუნებთ და ღვთის კეთილგანწყობასაც მოვიზიდავთ. ამიტომ ქრისტეც მოწაფეებს ეუბნებოდა: „ოდეს ჰყოთ ბრძანებული თქუენდა, თქუთ, ვითარმედ: მონანი ვართ უჴმარნი" (). ამგვარად ათვინიერებს მათ გონებას და შთააგონებს, რომ მოკრძალებულნი იყვნენ და კეთილი საქმეებით არ ამაყობდნენ, არამედ იცოდნენ, რომ ყველა სათნოებათაგან უდიდესი იმაშია, რომ სათნო ადამიანმა თავმდაბლობა შეინარჩუნოს.
4. ენოქის სათნოება და ნოეს წინასწარმეტყველება (5:9-29)
მაგრამ კვლავ ჩვენი სიტყვის საგანს მივუბრუნდეთ და შემდგომ თაობებს შევხედოთ. იმედი უნდა გვქონდეს, რომ თანდათანობით წინ წავალთ და კიდევ უფრო დიდ საუნჯეს, დიდსა და გამოუთქმელ სიმდიდრეს ვიპოვით. „და ცხოვნდა, — ნათქვამია, — ენოს", სითის ეს ძე, „ასოთხმეოცდაათ წელ და შვა კაინან, და კაინან... შვა მალელეილ, და... მალელეილ... შვა იარედ,... იარედ... შვა ენუქ. და ცხოვნდა ენუქ ასსამეოცდახუთ წელ და შვა მათუსალა. და სათნო ეყო, — ამბობს წერილი, — ენუქ ღმერთსა, და ცხოვნდა ენუქ შემდგომად შობისა მის მათუსალასა ორას წელ და შვნა ძენი და ასულნი. და იქმნნეს ყოველნი დღენი ენუქისნი სამასსამეოცდახუთ წელ. და სათნო ეყო ენუქ ღმერთსა და არა იპოვა, რამეთუ გარდაცვალა იგი ღმერთმან" (). განა მართალს არ ვამბობდი, რომ წინ რომ წავალთ, ამ სახელებში დიდსა და გამოუთქმელ სულიერ სიმდიდრეს ვიპოვით? შენიშნე აქ, საყვარელო, მართლის სათნოებაც, სახიერი ღვთის გადამეტებული კაცთმოყვარეობაც და საღვთო წერილის ზედმიწევნითობაც. „ცხოვნდა, — ამბობს, — ენუქ ასსამეოცდახუთ წელ და შვა მათუსალა, და სათნო ეყო, — ამბობს, — ენუქ ღმერთსა შემდგომად შობისა მის მათუსალასა".
ისმინეთ ეს, მამაკაცებო და ქალებო, ისწავლეთ მართლის სათნოება და ნუ იფიქრებთ, თითქოს ქორწინება ღვთის სათნოყოფას აბრკოლებსო. საღვთო წერილი განსაკუთრებით იმიტომ მიუთითებს ამაზე არაერთხელ, როცა ამბობს, რომ (ენოქმა) შვა მათუსალა და მაშინ სათნო ეყო (ღმერთს), და კვლავ იმეორებს იმავეს: „და სათნო ეყო შემდგომად შობისა", იმიტომ, რომ არავის ეფიქრა, თითქოს ქორწინება აბრკოლებს ღვთის სათნოყოფასო. თუ ფხიზლად ვიქნებით, არც ქორწინება, არც შვილების აღზრდა, არც სხვა რამ შეგვიშლის ხელს ღვთის სათნოყოფაში. აი, ისიც (ენოქი), ჩვენი თანაბუნების მქონე, მაშინ ცხოვრობდა, როცა ჯერ არც რჯული იყო მოცემული, არც წერილი ასწავლიდა, არც სხვა რამ ხელმძღვანელობდა სიბრძნისმოყვარეობისკენ, და თავისი ნებითა და არჩევანით ისე სათნო ეყო ღმერთს, რომ დღემდე ცოცხალია და სიკვდილს არ უგემია. რომ ქორწინება და შვილების აღზრდა სათნოებისთვის ხელისშემშლელი ყოფილიყო, ყოვლის შემოქმედი ქორწინებას ჩვენს ცხოვრებაში არ შემოიტანდა, რათა ასე საჭირო და აუცილებელ საგნებში ზიანს არ მოგვეტანა. მაგრამ, რადგან ქორწინება არა მხოლოდ ხელს არ გვიშლის ღვთის სათნო ცხოვრებაში, თუ ფხიზლობას ვინდომებთ, არამედ მხურვალე ბუნების დამშვიდებისთვის დიდ შეწეობასაც გვაძლევს, აღელვების ნებას არ აძლევს და ნავს მუდამ ნავსაყუდელისკენ მიმართავს, ამიტომ ღმერთმა ეს ნუგეში მისცა კაცთა მოდგმას. რომ ჩემი სიტყვები მართალია, ამას ეს მართალი ამტკიცებს. „შემდგომად შობისა, — ამბობს წერილი, — მის მათუსალასა სათნო ეყო ენუქ ღმერთსა"; ამასთან, სათნოებაში არა მცირე წლების განმავლობაში მოღვაწეობდა, არამედ, როგორც წერილი ამბობს, ორასი წლის მანძილზე. და, რადგან პირველქმნილის ურჩობის შემდეგ იპოვა ადამიანი, რომელმაც სათნოების უმაღლეს სიმაღლეს მიაღწია და ღვთის სათნოყოფით წინაპრის ცოდვა ანაზღაურა, შეხედე სახიერი ღვთის გადამეტებულ კაცთმოყვარეობას. როცა იპოვა ადამიანი, რომელმაც შეეძლო ადამის ცოდვის ანაზღაურება, ცოცხლად გადაასახლა, თავად საქმით აჩვენა, რომ მცნების მიმღებს (ადამს) მისი დარღვევის გამო დასაჯა და არა იმიტომ, რომ ჩვენი მოდგმის სიკვდილი სურდა. „და სათნო ეყო, — ამბობს წერილი, — ენუქ ღმერთსა და არა იპოვა, რამეთუ გარდაცვალა იგი ღმერთმან". ხედავ უფლის სიბრძნეს? ცოცხლად გადაასახლა, მაგრამ უკვდავება არ მიანიჭა, რათა კაცთა მოდგმაში ცოდვის მიმართ შიში არ შეესუსტებინა; ეს შიში მთელი ძალით დატოვა ადამიანთა შორის. ამიტომ ფარულად და იდუმალად, ასე ვთქვათ, აუქმებს ადამისთვის გამოცხადებულ განაჩენს. მაგრამ ცხადად არ აკეთებს ამას, რათა შიში შეგონებად ემსახუროს. ამიტომ გადაასახლა სათნოებით შემკული ენოქი. ხოლო თუ ვინმე ცნობისმოყვარეობას მოინდომებს და ჰკითხავს: სად გადაასახლა? და ნუთუ დღემდე ცოცხალია? — ისწავლოს, რომ ადამიანურ მსჯელობებს არ აჰყვეს და ღვთის საქმეებს ცნობისმოყვარეობით არ გამოიკვლევდეს, არამედ (წერილში) ნათქვამს სწამდეს. როცა ღმერთი რამეს აცხადებს, თქმულს არ უნდა წინააღვუდგეთ, არამედ ღვთის მიერ აცხადებული, თუნდაც თვალით ხილული არ იყოს, უფრო სანდო უნდა მივიჩნიოთ, ვიდრე ის, რაც ჩვენი თვალით ვხედავთ. რომ ღმერთმა ენოქი გადაასახლა — ცოცხლად და სიკვდილს არ უგემია, ისე, რომ ღვთის სათნოყოფით კაცთა მოდგმაზე გამოცხადებულ განაჩენს აღემატა — ამას საღვთო წერილმა გვითხრა; ხოლო სად გადაასახლა და როგორ ცხოვრობს ახლა, ეს არ დაუმატა. ნახე უფლის სახიერება, როგორ სათნო კაცი რომ იპოვა, არ წაართვა ის ღირსება, რომელიც პირველ ადამიანს მცნების დარღვევამდე ჰქონდა მინიჭებული, და ამით გვაუწყა, რომ ისიც, მცნებისთვის ცთუნებას რომ არ ემჯობინა, იმავე ან კიდევ უფრო დიდი კეთილის ღირსი შეიქნებოდა. „და ცხოვნდა, — ამბობს წერილი, — მათუსალა ასსამეოცდაშვიდ წელ და შვა ლამექ. და ცხოვნდა ლამექ ასოთხმეოცდარვა წელ... და შვა ძე, და უწოდა სახელი მისი ნოე მეტყუელმან: ამან განმისუენოს ჩუენ საქმეთაგან ჩვენთა და მწუხარებათაგან ჴელთა ჩუენთასა და ქუეყანისაგან, რომელი დაწყევა უფალმან ღმერთმან ჩუენმან" (დაბ 5:25, 28-29). ახლად შობილის სახელშიც კვლავ შენიშნე საიდუმლოთა სიდიადე, მაღალი წინასწარმეტყველება და სახიერი ღვთის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობა. რადგან თავისი წინასწარხედვით მომავალს ჭვრეტდა, ხედავდა, რომ ადამიანთა უკეთურება მატულობდა, ძის სახელით კაცთა მთელი მოდგმისთვის მომავალ უბედურებებს წინასწარმეტყველებდა, რათა ადამიანებს, შიშით მაინც რომ შეგონებულიყვნენ, ცოდვისგან შეჩერებულიყვნენ და სათნოებას მიქცეულიყვნენ. შენიშნე უფლის სულგრძელობაც: რამდენი წლით ადრე აძლევს წინასწარმეტყველებას, რათა ამგვარად თავისი კაცთმოყვარეობაც ეჩვენებინა და ყოველგვარი გამართლება წაერთმია მათთვის, ვინც სასჯელს დაექვემდებარებოდა!
5. ნოეს სახელის მნიშვნელობა და ღვთის სულგრძელობა (5:32)
მაგრამ შეიძლება ვინმემ თქვას: საიდან აქვს ლამექს ასეთი დიდი წინასწარმეტყველების ნიჭი? ხომ წერილი არ ახსენებს, რომ სათნო და საკვირველი კაცი იყოო. ნუ გიკვირს, საყვარელო: ბრძენმა და გამოცდილმა უფალმა ხშირად უღირსებსაც მისცა უფლება, საკვირველი და დიდი საქმეები ეწინასწარმეტყველებინათ, და ეს არა მხოლოდ ძველ, არამედ ახალ აღთქმაშიც. ისმინე, რას ამბობს მახარებელი იუდეველთა მღვდელმთავარ კაიაფაზე: „ესე თავით თჳსით არა თქუა, არამედ მღდელთ-მოძღუარი იყო მის წელიწადისაჲ და წინაწარმეტყუელა, რამეთუ ეგულებოდა იესუს მოსიკუდიდ ნათესავთათჳს. და არა ხოლო ნათესავთათჳს, არამედ რაჲთა შვილნიცა ღმრთისანი განბნეულნი შეკრიბნეს ერთად" (). კვლავ იპოვი, რომ მსგავსი რამ ბალაამთანაც მოხდა. (ისრაელის) ხალხის დასაწყევლად მოწვეული, არა მხოლოდ არ დაწყევლა, არამედ დიდი და საკვირველი რამ იწინასწარმეტყველა, არა მხოლოდ ამ ხალხის, არამედ მხსნელის მოსვლის შესახებაც (რიცხ 24). ნუ გიკვირს, რომ ახლაც ლამექი, ძეს სახელის დარქმევისას, ასეთ სახელს (ნოეს) არქმევს; ყოველივე ღმერთს მიაწერე, რომელიც ყველაფერს თავისი სიბრძნით წყობს. „და უწოდა სახელი მისი ნოე", ეს სახელი კი ნიშნავს: „განსვენებას". მაშ, (ლამექი) განსვენებად უწოდებს იმ საყოველთაო წარწყმედას, რომელიც ამდენი წლის შემდეგ უნდა მომხდარიყო, ისევე როგორც იობიც ამბობს: „სიკუდილი კაცისა განსუენებაჲ არს" (). მართლაც, რადგან უკეთურება ბევრ და ძალიან დიდ შრომას მოაქვს, მის შეწყვეტასა და განადგურებას, რომელიც წარღვნის მეშვეობით უნდა ეწარმოებინა, განსვენებად უწოდებს. „და უწოდა, — ამბობს, — სახელი მისი ნოე", შემდეგ, ამ სახელის მნიშვნელობას რომ აგვიხსნის, ამბობს: „ამან განმისუენოს ჩუენ საქმეთაგან ჩვენთა", ესე იგი, უკეთურებისგან მოგვაშოროსო, „და მწუხარებათაგან ჴელთა ჩუენთასა" — კვლავ იმავეს ნიშნავს, ესე იგი, ბოროტი საქმეებისგან. წერილი ამას არა იმიტომ ამბობს, თითქოს ხელებს სწუხდნენ, არამედ იმიტომ, რომ მათი მოქმედებითა და ბოროტი საქმეებით ადამიანთა მწუხარება მრავლდებოდა. „და ქუეყანისაგან, რომელი დაწყევა უფალმან ღმერთმან ჩუენმან", ესე იგი, ჩვენზე მძიმად მწოლი ყოველი უბედურებისგან, მიწის დამუშავების შრომისა და მწუხარებისგან გაგვათავისუფლოსო, (რადგან მიწა) პირველი ადამიანის ურჩობის გამო წყევლას დაექვემდებარა. დაფიქრდი, საყვარელო, ეს ბავშვი, თანდათან, რომ იზრდებოდა, ყველასთვის, ვინც ხედავდა, დარიგების მსგავსი იყო. ვინც კი ამ ბავშვის სახელს იკითხავდა, სახელის მნიშვნელობა მაშინვე აუწყებდა ადამიანთა მოსალოდნელ წარწყმედაზე. რომ ვინმეს შთაგონებით უბრალოდ ეთქვა, რომ ეს მოხდებაო, ასეთი წინასწარმეტყველება დავიწყებას მიეცემოდა და ყველამ ვერ შეიტყობდა მძიმე სასჯელის შესახებ; ახლა კი ეს ადამიანი, ყველას თვალწინ მცხოვრები, დროულადაც და არადროულადაც ყველას ღვთის რისხვაზე შეახსენებდა. და, რათა ზედმიწევნით ვიცოდეთ, რამდენი ხნის მანძილზე ეს ძე (ლამექისა) თავისი სახელით ყველას მოუწოდებდა, რომ უკეთურება დაეტოვებინათ, სათნოებას მისცემოდნენ და ამგვარად ღვთის ესოდენ დიდ რისხვას აეცილებინათ თავიდან, (წერილი) ამბობს: „და იყო ნოე წელიწადთა ხუთასთა. და შვნა ნოე სამნი ძენი" (). აი, კიდევ ერთი მართალი, ცოლითა და შვილებით ძალიან სათნო ეყო ღმერთს, ყველას საწინააღმდეგო სათნოების გზა აირჩია და არავითარი დაბრკოლება არ შეხვდა არც ქორწინებისგან, არც შვილების აღზრდისგან. მაგრამ ამასთან არ შეიძლება არ გაგიკვირდეს ღვთის გამოუთქმელი სულგრძელობა და იმდროინდელი ადამიანების უკიდურესი უმადურობა. აი, ხუთასი წლის მანძილზე ეს მართალი თავისი სახელით ღაღადებდა და მოწმობდა, რომ მთელი დედამიწის წარღვნა მოვა უკეთურების გამრავლების გამო; და მათ მაინც არ ისურვეს უკეთურებისგან განშორება. მაგრამ კაცთმოყვარე ღმერთი ასეთი წინასწარმეტყველების შემდეგაც და ამდენი წლის გავლის შემდეგაც ჯერ არ სჯის, არამედ, უფრო დიდი სულგრძელობის ჩვენების სურვილით, თავისი შემწყნარებლობის ზომას კიდევ არა მცირე წლებსაც უმატებს. ის კაცთა მოდგმა არა იმისთვის შექმნა, რომ დაესაჯა, არამედ, სრულიად პირიქით, რათა უთვალავ კეთილთა მოხვეჭა ებოძებინა. ამიტომ ხედავ, როგორ ყველგან აყოვნებს და გადადებს სასჯელებს. მაგრამ, რათა საგნების სიმრავლით თქვენი მეხსიერება არ დავამძიმოთ, აქ შევაჩეროთ სიტყვა, დანარჩენი კი მომდევნო დღისთვის გადავდოთ.
6. სულზე მზრუნველობა და სათნოებით შემკობა
ყოველივე ეს, საყვარელნო, არა უბრალოდ მოვისმინოთ, არამედ ვისწავლოთ სათნოებაზე მზრუნველობა და ღვთის სათნოყოფა მაღლა დავაყენოთ; ნუ მოვიმიზეზებთ არც სახლის მოვლა-პატრონობას, არც ცოლზე მზრუნველობას, არც შვილებზე მზრუნველობას, არც სხვა რამეს, და ნუ ვიფიქრებთ, თითქოს ამით შეგვიძლია საკმარისად გავამართლოთ თავი დაუდევარ და უზრუნველ ცხოვრებაში; ნუ წარმოვთქვამთ ცარიელ და უაზრო სიტყვებს: მე ერისკაცი ვარ, ცოლი მყავს და შვილებით ვარ გადატვირთულიო. ბევრს აქვს ჩვეულება ასე ლაპარაკი, როცა სათნოებისკენ მოშურნეობას ვთხოვთ ან წერილის კითხვაში გულმოდგინებას ვურჩევთ. ჩემი საქმე არ არის, ამბობენ; განა სოფელს დავემშვიდობე, განა ბერი ვარ? რას ამბობ, ადამიანო? განა მხოლოდ ბერებისთვის არის განკუთვნილი ღვთის სათნოყოფა? ღმერთს „ყოველთა კაცთაჲ ჰნებავს ცხორებაჲ და მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა მოსლვაჲ" () და არ სურს, რომ ვინმემ სათნოება უგულებელყოს. ისმინე, რას ამბობს ის თავად წინასწარმეტყველის პირით: „არა ნებით მნებავს სიკუდილი უშჯულოჲსაჲ, ვითარ მოქცევაჲ მისი გზისაგან ბოროტისა და ცხოვნებაჲ მისი" (). მითხარი, განა ამ მართალს რამე ხელი შეუშალა ცოლთან თანაცხოვრებამ ან შვილებზე მზრუნველობამ? მაშ, ჩვენც, ვგთხოვთ, თავი ნუ მოვიტყუებთ, არამედ რაც უფრო მეტად ვართ ამ საზრუნავებით დატვირთულნი, მით უმეტეს საღვთო წერილის კითხვის წამალი მივიღოთ. ხომ ეს ადამიანებიც ჩვენი თანაბუნებისა იყვნენ; ამასთან, სათნოებისკენ მიმზიდველი იმდენი საშუალება არ ჰქონდათ. მაშ, რა გამართლების ღირსნი ვიქნებით ჩვენ, ვინც ასეთი სწავლებითაც ვტკბებით, ასეთი დიდი მადლისაც ვღირსვართ, ზეგარდმო შეწეობითაც ვსარგებლობთ და გამოუთქმელ კეთილთა აღთქმაც მიგვიღია, თუ ძველი მამების სათნოების ზომას ვერ მივაღწევთ? თუ ყურადღებიანები ვიქნებით, დღეს გაცნობილიც საკმარისია, რომ სათნოება შევიყვაროთ და არავითარ შემთხვევაში არ ვიფიქროთ, თითქოს სათნოების გზაზე რამე ხელს გვიშლისო. თუ რჯულის მოცემამდე მცხოვრებლებმა, მხოლოდ ბუნების შთაგონებით, ასეთ მაღალ სათნოებას მიაღწიეს, რა შეგვიძლია ვთქვათ ჩვენ, რომელთაც, ამდენი შეწეობის პირობებში, ქრისტეს მოსვლისა და უთვალავი სასწაულების შემდეგ, ასე შორს ვართ სათნოებისგან? ამიტომ, ვგთხოვთ, საღვთო წერილში მოცემულს ზედაპირულად ნუ ჩავუვლით, არამედ ყურადღებით წავიკითხოთ, რათა, მისი სარგებლის მიღებით, ოდესმე მაინც, თუნდაც გვიან, მივეწებოთ ღვთის ღვთისსათნო სათნოებას. თუ ყოველდღე ამ სულიერ სწავლებას მოგასმენინებთ, თქვენ კი იმავე უზრუნველობაში დარჩებით, რა სარგებელს მოგიტანთ განუწყვეტელი შეგონება? ჩვენც რა ნუგეში გვექნება, როცა ვხედავთ, რომ ასეთი დიდი შრომა უნაყოფო რჩება და ჩვენი მოშურნეობიდან ნამდვილი წარმატება არ იქნება? ხომ, მითხარი, ორი ბუნებისგან არ ვართ შედგენილნი, ესე იგი, სულისგანა და ხორცისგან? რატომ მაშინ ერთნაირად არ ვზრუნავთ ამაზეც და იმაზეც, არამედ სხეულს ყოველმხრივ ვემსახურებით — ექიმებს ფულს ვაძლევთ, თავადაც ძალიან ვუვლით, ძვირადღირებული სამოსით ვმოსავთ, საჭიროზე მეტად ვკვებავთ და გვსურს, მუდმივ სიმშვიდეში იყოს და არანაირი სნეულება არ შეაწუხებდეს, თუ კი რამე შეაწუხებს, მაშინ ყოველ საშუალებას ვხმარობთ უსიამოვნების მოსაშორებლად? ასეთია მზრუნველობა სხეულზე, რომელიც არსებით უფრო დაბალია: მაშ, მითხარი, როგორ გავუთანაბრო სული და სხეული? თუ მათ შორის განსხვავების ხილვა გსურს, მაშინ შეხედე, როგორ უმნიშვნელო ხდება სხეული, როცა სული მიატოვებს. მაშ, შენ, რომელიც ასეთ დიდ მზრუნველობას გამოხატავ სხეულისადმი, რატომ და რის გამო ასე ცოტას ზრუნავ სულზე და არ გინდა არც მისთვის შესაფერისი საზრდო მისცე, ესე იგი, საღვთო წერილის შეგონება, არც სამკურნალო წამლები დაადო მის ჭრილობებსა და წყლულებს, რომლებიც მის ძალას არღვევს და სიფხიზლეს ასუსტებს, პირიქით, დაუდევრობაში ტოვებ, როცა ისიც მშიერი ჭკნება, ისიც წყლულებისგან ილპება და ისიც ბოროტ და უწმიდურ ზრახვებს, თითქოს ძაღლებს, ემსხვერპლება, რომლებიც მას გლეჯენ და მთელ ძალას ასპობენ?
რატომ არ ვზრუნავთ სულზე ისევე, როგორც ხილულ სხეულზე, მაშინ, როცა მასზე მზრუნველობა არა მხოლოდ ადვილი და მსუბუქია, არამედ ხარჯსაც არ მოითხოვს და არანაირ შრომას? მართლაც, რაც შეეხება სხეულზე მზრუნველობას და ხორციელი სნეულებების მკურნალობას, აქ აუცილებელია ბევრი ფულის ხარჯვა — ნაწილი ექიმებისთვის, ნაწილი ყოველი სხვა საჭიროებისთვის, ესე იგი, საკვებისა და სამოსისთვის, უკვე არ ვამბობ, რომ ძალიან ბევრი დიდი უზომოებით ხარჯავს საჭიროებაზე მეტს. ხოლო სულთან მიმართებაში ასეთი რამ არ არის საჭირო, არამედ, თუ ისევე, როგორც სხეულს ყოველდღიურ საკვებს აწვდი და მასზე ფულს ხარჯავ, ისურვებ, რომ სულიც არ დაღუპო შიმშილით და მასაც შესაფერის საზრდოს აწვდი, ესე იგი, შეგონებას წერილისა და სულიერი სწავლებისგან („არა პურითა ხოლო, — ამბობს წერილი, — ცხოვნდების კაცი, არამედ ყოვლითა სიტყჳთა, რომელი გამოვალს პირისაგან ღმრთისა" ()) — მაშინ ყველაფერს საუკეთესოდ მოაწყობ და სათანადო ყურადღებას მიაქცევ იმას, რაც ჩვენთვის ყველაზე ძვირფასია. ამიტომ, როგორც სხეულს სხვადასხვა სამოსს აწვდი, წელიწადის სხვადასხვა დროსა და სამოსის მრავალფეროვნებას ითვალისწინებ, ისე სულსაც ნუ მისცემ შიშვლად სიარულს კეთილი საქმეების გარეშე, შემოსე ისიც შესაფერისი სამოსით: ამით მაშინვე აღადგენ მას და ჯანმრთელობის ბუნებრივ მდგომარეობაში დააბრუნებ. რა არის სულის სამოსი? მოწყალება და ღარიბთა მიმართ გულუხვობა: აი, სულის უმშვენიერესი სამოსი, აი, მისი ბრწყინვალე შესამოსელი. ხოლო თუ არა მხოლოდ სამოსლის მიცემა გსურს, არამედ მისი შემკობაც, ისევე როგორც სხეულისა, მაშინ შეუერთე ლოცვის შეწეობა და ცოდვათა აღსარება, და ნუ შეწყვეტ მისი სახის განუწყვეტელი ცრემლებით ბანას. როგორც სხეულის სახეს ყოველდღე დიდი გულმოდგინებით იბან, რომ მასზე არავითარი დამახინჯებული უწმინდურობა არ გამოჩნდეს, ისევე ეცადე სულთანაც მოიქცე და ის ყოველდღე იბანე მხურვალე ცრემლებით. ამ (ცრემლის) წყლით უწმინდურობის ჩამობანით სული სულ უფრო ბრწყინვალე ხდება. და, რადგან ძალიან ბევრი ქალი, დიდი განებივრებით, მოციქულის მცნებას უგულებელყოფს, რომელიც ბრძანებს, არ შეიმკონ თავი არც თმის წნულებით, არც ოქროთი, არც მარგალიტებით, არც ძვირფასი სამოსით (), და დიდი ფუფუნებით ამშვენებენ თავს; და არა მხოლოდ ქალები, არამედ განებივრებული კაცებიც, ქალების სისუსტემდე მისულნი, ხელებზე ბეჭდებს იკეთებენ და ძვირფასი ქვებით ამშვენებენ თავს, რისი სირცხვილიც და სიწითლეც უნდა ჰქონდეთ, — მაშ, ამათაც და იმათაც, ჩვენი სიტყვის მოსმენის შემდეგ, ეს ძვირფასი ქვები, რომლებიც დიდ ზიანს აყენებს კაცებსაც და ქალებსაც, სულის შესამკობად მოახმარონ და იმით შეამკონ. სხეულზე დაკეთებული, თუნდაც მშვენიერ სხეულზე, მას ამახინჯებს; პირიქით, სულზე დადებული, თუნდაც მახინჯ სულზე, მას დიდ მშვენიერებას ანიჭებს. მაგრამ როგორ შეიძლება ეს ძვირფასი ქვები სულზე დადო, იტყვი? კვლავ ღარიბთა ხელებით: ისინი, (შემოწირულობის) მიმღებნი, მომცემის სულს მშვენიერებას ანიჭებენ. მათ მიეცი შენი ძვირფასი ქვები და მათ მუცელში განაბნიე, ხოლო ისინი შენს სულს ისეთ მშვენიერებას მიანიჭებენ, რომ გარეგნობით ჭეშმარიტ სიძეს მიიზიდავ და უთვალავ კეთილს მოიპოვებ: ამ სიმშვენიერით უფლის მოზიდვით, ყოველი კეთილის წყარო გექნება და გამოუთქმელ სიმდიდრეს დაეუფლები. მაშ, თუ უფლის საყვარელნი გვინდა ვიყოთ, სხეულის შემკობაზე მზრუნველობა მივატოვოთ და ყოველდღე სულის მშვენიერებაზე ვიზრუნოთ, რათა კაცთმოყვარე ღვთის კეთილგანწყობაც მოვიზიდოთ და გამოუთქმელი სიკეთე მივიღოთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.