📋 სარჩევი
1. სარას სახელის შეცვლა და ძის აღთქმა (17:15-17)
დღეს გთავაზობთ გუშინდელი ტაბლის ნარჩენებს და დავასრულებთ სიტყვას, სახელდობრ, კურთხევისა და აღთქმისა შესახებ, რომელიც ყოვლისა ღმერთმა პატრიარქს უბოძა. მაგრამ ტაბლის ნარჩენებს რომ გესმით, ნურაფერ ხორციელს იფიქრებთ: სულიერი ტაბლის ნარჩენები საჭმლის ნარჩენებს არ ჰგავს. ხორციელი ნარჩენები, სიახლეს რომ კარგავს, მჭამელთათვის ყოველგვარ სიამოვნებას კარგავს, ხოლო თუ კიდევ ერთი ან ორი დღით დატოვებ, სრულიად უვარგისი ხდება. სულიერი ნარჩენები კი, თუნდაც არა ერთი ან ორი დღით, არამედ ყველაზე ხანგრძლივი დროით შენახული, ყოველთვის ერთნაირ სარგებელს მოაქვს და სიამოვნებას არ კარგავს, რადგან ღვთიური და სულიერია და დროისგან არანაირ ზიანს არ განიცდის, პირიქით, ყოველდღიურად ახალ სიტკბოებას ანიჭებს და მათ მსურველთათვის დიდ და სრულ სიხარულს იძლევა. თუ ამგვარია ამ ნარჩენების თვისება, თქვენც, რასაკვირველია, მოისურვებთ მათ გემოს გასინჯვას, ჩვენც, მათი სარგებლიანობის დარწმუნებულნი, საყვარელნო, შემოგთავაზებთ. მაგრამ, რათა დღევანდელი საუბარი უფრო ნათელი იყოს, უნდა გავიხსენოთ გუშინდელი ნათქვამი სიტყვის დასასრული და მის კვალდაკვალ შემდგომ მოძღვრებას მივუდგეთ. ჩვენ წარმოვადგინეთ ღვთის მცნება წინადაცვეთის შესახებ, სახელდობრ — ღვთის სიტყვები პატრიარქისადმი: „წინა-დაიცჳთოს თქუენმან ყოველმან წულმან. და წინა-დაიცჳთოთ ჴორცი წინა-დაუცვეთელობისა და იყოს სასწაულ აღთქუმისა ჩემდა და თქუენდა. და ყრმამან რვისა დღისამან წინა-დაიცვითოს... და წულმან რომელმან არა წინა-დაიცვითოს ჴორცი წინა-დაუცვეთელობისა მისისა, მოისპოს სული იგი ნათესავისაგან მისისა, რამეთუ აღთქუმაჲ ჩემი განაქარვა" (დაბ 17:10–12, 14). აქ, წინადაცვეთის შესახებ სიტყვაზე, მოძღვრება დავასრულეთ, და თქვენი გონება ნათქვამის სიმრავლით რომ არ დაგვეტვირთა, შემდგომ აღარ გაგვიგრძელებია. ჩვენ ხომ მხოლოდ იმაზე არ ვზრუნავთ, რომ ბევრი ვთქვათ და ისე წავიდეთ, არამედ გვსურს სწავლება სიტყვისა თქვენს ძალთან შევუსაბამოთ, რათა ყველამ თქვენგანმა სახლებში დაბრუნებულმა ჩვენი სიტყვებიდან რაიმე ნაყოფი მაინც მიიღოს. მაშ, გავაგრძელოთ გუშინდელის შემდეგ მომდევნო და ვნახოთ, წინადაცვეთის მცნების შემდეგ რას ეუბნება პატრიარქს კაცთმოყვარე ღმერთი. „და ჰრქუა ღმერთმან აბრაჰამს: სარას ცოლსა შენსა არა ეწოდოს სარაჲ, არამედ სარრაჲ იყოს სახელი მისი" (). როგორც შენ, ეუბნება ღმერთი აბრაამს, ასოს მიმატებით მივანიშნე, რომ მრავალი ერის მამა გახდები, ისევე სარას სახელსაც ვურთავ ასოს, რათა იცოდე, რომ ახლა ადრინდელი მრავალი აღთქმის აღსრულების დრო დგება. „ხოლო ვაკურთხო იგი და მოგცე მისგან შვილი და ვაკურთხო იგი და იყოს ნათესავად და მეფენი ნათესავთანი მისგან გამოვიდენ" (). სწორედ ამისთვის ვამატებ ასოს, რათა შეიცნო: ჩემ მიერ ნათქვამი ყველაფერი აუცილებლად აღსრულდება, და ნუ სასოწარკვეთილდები, ბუნების უძლურებას რომ ხედავ, არამედ ჩემი ძალის სიდიადეს რომ მოიხედავ, ჩემს სიტყვას მტკიცედ ენდე. „ხოლო ვაკურთხო იგი და მოგცე მისგან შვილი და ვაკურთხო იგი და იყოს ნათესავად და მეფენი ნათესავთანი მისგან გამოვიდენ". ადამიანურ ბუნებას აღემატებოდა ეს აღთქმა, და ისეთივე იყო, როგორიც ვინმე ქვებისგან ადამიანთა შექმნას აღგვითქვამდა. მართლაც, შვილთა გაჩენის მხრივ ქვებისგან არაფრით განსხვავდებოდნენ — არც პატრიარქი, სიბერისგან უძლური და შვილთა გაჩენისთვის უუნარო, არც სარა, რომელიც ბერწობის გარდა მოხუცებული და ხანდაზმულიც იყო. თუმცა, მართალი ფიქრობდა, რომ ღვთის ადრინდელი აღთქმა ისმაელზე უნდა აღსრულებულიყო, ვინაიდან ნათქვამი იყო მხოლოდ: „შენ და თესლსა შენსა" მივცემ ამ ქვეყანას, და არ იყო ნაჩვენები, რომ ეს სიტყვები სარასგან გასაჩენ ძეს ეხებოდა; ამიტომ პატრიარქი აღთქმას უკვე აღსრულებულად მიიჩნევდა. ახლა კი, როცა უფალ ღმერთისგან ასეთ სიტყვებს ისმენს: „ვაკურთხო სარრაჲ და მოგცე მისგან შვილი და ვაკურთხო იგი და იყოს ნათესავად", და კვლავ: „მეფენი ნათესავთანი მისგან გამოვიდენ", — პატრიარქმა არ იცოდა, რა ეთქვა, რადგან, როგორც ღვთისმოსავ კაცს, ღვთის სიტყვებზე უარს ვერ იტყოდა; და თავის მოხუცებულობასა და სარას ბერწობას რომ ხედავდა, რომელიც ასეთ სიბერემდე გაგრძელდა, გაოცებაში ჩავარდა და ამგვარი აღთქმით გაკვირვებულმა, „დავარდა, — ნათქვამია, — პირსა ზედა თჳსსა და განიცინნა" ().
2. აბრაამის რწმენა და ისაკის აღთქმის აღსრულება (17:19-21)
აღთქმის მთელ სიდიადეს წვდებოდა და აღმთქმელის ყოვლისშემძლეობას გულისხმაყოფდა; აბრაამმა „დავარდა პირსა ზედა თჳსსა და განიცინნა", ანუ გაიხარა; მაგრამ გონების მოსაზრებით ფიქრობდა იმასაც, თუ როგორ შეიძლებოდა ეს ცვლილება ადამიანური ბუნების წესით, ანუ ას წლის ადამიანს ძე შეეძინა და ბერწ ქალს, რომელსაც ოთხმოცდაათ წლამდეც კი ვერ შვა, მოულოდნელად შობის უნარი აღედგინა. მაგრამ, თავის გონებაში ამას ფიქრობდა რა, სიტყვით ამგვარი არაფერი გაუბედავს ეთქვა, მხოლოდ თავის მადლიერებას გამოხატავდა და ისმაელისთვის ლოცულობდა, თითქოს ეუბნებოდა: უფალო, შენ საკმარისად ნუგეში მეცი და უშვილობის მწუხარება ისმაელის ბოძებით სიხარულად გადამიქციე. მის შემდეგ, რაც ის დაიბადა, აზრადაც არ მომსვლია და არასოდეს მიფიქრია, რომ სარასგან კიდევ ერთი შვილი მეყოლებოდა; თავადაც ამას არ ელოდა, რის გამოც აგარი გადამცა, საკუთარ თავზე ყოველგვარ იმედს გადაწურული. ორივემ საკმარისი ნუგეში მივიღეთ ისმაელის დაბადებისას. შენი ნაბოძები ძე ცოცხლად იყოს შენს წინაშე; ჩვენც საკმარისი სიხარული გვექნება და მისი სიცოცხლე ჩვენს სიბერეს ანუგეშებს. რა უპასუხა კაცთმოყვარე უფალმა? რადგან ასეთი ხანგრძლივი დროის განმავლობაში საკმარისად გამოსცადა მართლის ღვთისმოსავი სული და სარას რწმენა და დაინახა, რომ ორივემ საკუთარ თავზე ყოველგვარი იმედი გადაწურა — ერთმა სიბერის გამო, ხოლო მეორემ სიბერის გარდა ბერწობის გამოც — ეუბნება: ახლა ეს თქვენთვის სრულიად შეუძლებელად გეჩვენებათ, მაგრამ სწორედ ამიტომ ვაყოვნებდი ასე ხანგრძლივად, რათა მეჩვენებინა, რომ ჩემი ნიჭი ადამიანურ ბუნებას აღემატება, რათა თქვენც და ყველა სხვამაც ამ გამოცდილებიდან შეიცნოს, რომ მე ბუნების მეუფე ვარ, და ბუნება ჩემი ნებით იმართება და ჩემს ბრძანებებს ემორჩილება. თუ არაფრისგან შევქმენი ის, მით უმეტეს უკვე არსებულსა და დაზიანებულს შემიძლია გამოვასწორო. შენი დარწმუნებისთვის კი მოისმინე, მოიმხნევე, მერყევი ზრახვები გადაყარე და ჩემი სიტყვებით სრულად დარწმუნდი. აჰა, სარა, შენი ცოლი, რომელზეც ფიქრობ, რომ ბერწობისა და სიბერისა გამო შობა აღარ შეუძლია, შეგიძენს ძეს. და, რომ არანაირად არ შეგეპაროს ეჭვი, აჰა, მომავალი ძის სახელსაც წინასწარ გეტყვი: ისაკს დაარქმევ. „და დავადგინო აღთქუმაჲ ჩემი მისსა მიმართ აღთქუმად საუკუნოდ... და თესლისა მისისა მის თანა" (). ეს არის სწორედ ის, რომლის შესახებაც აღთქმა თავიდანვე მოგეცი; მასზე აღსრულდება ჩემი აღთქმები. ამიტომ წინასწარ გეუბნები არამხოლოდ იმას, რომ დაიბადება, არამედ იმასაც, თუ რა დაარქმევ მას, და იმასაც, რომ მასთან დავდებ ჩემს აღთქმას, და არა მხოლოდ მასთან, არამედ „თესლისა მისისა მის თანა" (). შემდეგ, ყოველთვის უხვი ნიჭებით და ჩვენს თხოვნებს მეტისმეტად აღმასრულებელმა უფალმა, მართლის სულის აღძრით, თავისი აღთქმებით ამ მოხუცის თითქოს ახალგაზრდად ქცევითა და თავისი სიტყვებით თითქოს მკვდრის გაცოცხლებით, გაუმრავლა ქველმოქმედება და უთხრა: რაც აღგითქვი, იმას აღვასრულებ; და იმავდროულად ისმაელის შესახებ შენი თხოვნაც შევისმინე. მოვისმინე შენი ლოცვა, „ვაკურთხე იგი და განვამრავლო იგი ფრიად, ათორმეტნი ნათესავნი შვნეს და ვყო იგი ნათესავად დიდად" (). რადგან ის შენი თესლია, ამბობს ღმერთი, ისე „განვამრავლო იგი", რომ თორმეტი ერი წარმოიშვება მისგან. „ხოლო აღთქუმაჲ ჩემი დავადგინო ისაკის მიმართ, რომელი გიშვეს შენ სარრა ჟამსა ამას წელიწადსა მეორესა" (). ახლა კი შეხედე, საყვარელო, როგორ ერთ წამში მიიღებს მართალი ჯილდოს მთელი წინა დროისთვის; და აღსრულდება სიტყვა, ქრისტეს მიერ მოწაფეთა ნათქვამი: „და ყოველმან, რომელმან დაუტევა სახლი გინა ძმანი ანუ დანი ანუ მამაჲ ანუ დედაჲ... სახელისა ჩემისათჳს, ას წილად მიიღოს და ცხორებაჲ საუკნოჲ დაიმკჳდროს" (). მართლაც, წარმოიდგინე, როგორ ეს მართალი, უფლის ბრძანებას მზადყოფნით რომ დაემორჩილა, საკუთარი სამშობლო დატოვა, უცხოეთი სამშობლოზე მეტად შეიყვარა, როგორ გამოავლინა დიდი მოთმინება და თანდათანობით სათნოების არაჩვეულებრივ სიმაღლეს მიაღწია, და ამისთვის ისეთი დიდების ღირსი გახდა, რომ მისი შთამომავლობა ვარსკვლავთა სიმრავლეს გაუტოლდა. ხოლო თუ საფუძვლიანად ვიმსჯელებთ, არა მხოლოდ ასჯერ, არამედ ათი ათასჯერ მეტი მიიღო. თუ აქ ასეთი დიდი ჯილდოს ღირსი გახდა, მაშინ რა სიტყვას შეუძლია აღწეროს იმქვეყნიური სიკეთეები? თუმცა, რამდენადაც შესაძლებელია, ამასაც ვაჩვენებთ სიტყვით. მართლაც, როცა გესმის, რომ ყველა მართალი, იმ დროიდან დღემდე და უკანასკნელ ჟამამდე, ლოცულობს ამ პატრიარქის წიაღში სამკვიდრებლად, შესაძლოა კი ამაზე მეტი დიდება წარმოიდგინო? ხედავ, რა ძვირფასია მოთმინება, რა ძვირფასია სათნოება, რა ძვირფასია ღვთისმოსაობა და დიდი მადლიერება უფლის ქველმოქმედებისადმი? აი, იმისთვის, რომ ყოველ ჟამს თავს წირავდა, ყველაფერს მადლიერებით იღებდა, სასიამოვნოსაც და მძიმესაც, კაცთმოყვარე ღმერთმა ბოლოს უბოძა მას ყველა სიკეთეთაგან უზენაესი და თავად მართლისთვის ყველაზე სასურველი. შეხედე, როგორ გამოსცადა ღმერთმა მართლის სათნოება ოცდაოთხი წლის განმავლობაში, რადგან, უფლის ბრძანებით ხარანიდან, რომ გამოვიდა, წერილის მიხედვით, სამოცდათხუთმეტი წლისა იყო, ხოლო ახლა, ეს აღთქმა რომ მოისმინა, ასი წელი შეუსრულდა.
3. მოთმინება განსაცდელში და ღვთის განგება
ამას რომ ისმენთ, საყვარელნო, დიდი მოთმინება ვისწავლოთ, არასოდეს მოვდუნდეთ და სასოწარკვეთილნი არ გავხდეთ სათნოების ღვაწლში; ვიცოდეთ, რომ ჩვენი მეუფე, სულგრძელი და მრავალმოწყალე, მცირე შრომისთვის დიდ ჯილდოს გვაძლევს და არამხოლოდ მომავალ საუკუნეში გვიმზადებს უკვდავ სიკეთეებს, არამედ ამ ცხოვრებაშიც, ჩვენი ბუნების უძლურების ნუგეშისცემით, მრავალ ნიჭს გვანიჭებს. აი, ამ პატრიარქმაც ამ დროის განმავლობაში მრავალი მწუხარება განიცადა, თუმცა ყოველ ჯერზე მწუხარება ნუგეშით ნელდებოდა. ყოვლისა უფალი, ჩვენს უძლურებაზე მზრუნველი, ხომ არ გვაძლევს ყოველთვის მხოლოდ განსაცდელების ატანის ნებას, რათა ისინი ზედმეტად არ დააწვნენ ჩვენს უძლურებას; პირიქით, თავად სწრაფად გვაძლევს შეწევნას, გულს გვიმაგრებს და სულს გვიმხნევებს. ხოლო კეთილდღეობაშიც ყოველთვის არ გვტოვებს, რათა უზრუნველი გახდომით ბოროტისკენ არ მივდრკეთ. ადამიანური ბუნება, როცა ზედმეტად ხანგრძლივ ბედნიერებას განიცდის, კეთილშობილებას ივიწყებს და თავის ფარგლებში ვეღარ იკავებს. ამიტომ ის, როგორც მოსიყვარულე მამა, ხან მოწყალებით გვეპყრობა, ხან გვსჯის, რათა ამგვარად სულიერი ცხონებისკენ მიგვმართოს. როგორც ექიმი, ავადმყოფის მკურნალობისას, ყოველთვის მწირი საკვებით არ ტანჯავს, მაგრამ ყოველთვის უხვი საჭმლის ნებაც არ რთავს, რათა ნაყროვანებითით ანთება არ წარმოიშვას და ამით სენი არ გაძლიერდეს, ხოლო მეორე მხრივ, მუდმივმა მწირმა საკვებმა კიდევ უფრო არ შეასუსტოს; არამედ ავადმყოფის მდგომარეობისა და ძალის გათვალისწინებით, თავის მკურნალობას წარმართავს და ბეჯითად იყენებს მთელ თავის ხელოვნებას, — ზუსტად ასე კაცთმოყვარე ღმერთიც, ყოველი ჩვენგანისთვის სასარგებლოს მცოდნე, ხან კეთილდღეობის ტკბობის ნებას გვრთავს, ხან გამოცდას გვივლენს. თუ სათნო ადამიანები გამოიცდებიან, გამოცდის მეშვეობით კიდევ უფრო დიდებულნი ხდებიან და ზეგარდმო კიდევ უფრო დიდ მადლს იძენენ; თუ კი ჩვენნაირი ცოდვილები გამოიცდებიან, მწუხარენი მადლიერებით რომ იღებენ, ცოდვათა მძიმე ტვირთს იხსნიან და მრავალი შეცოდება მიეტევებათ. ამიტომ, გევედრებით, ჩვენი სულების მკურნალის სახიერ განგებას რომ ვიცნობთ, ნუ გამოვიძიებთ მის სამსჯავროს. თუ ჩვენი გონება ვერ წვდება მას, მით უმეტეს პატივით მოვეპყროთ მის განსჯას და ყველაფრისთვის ვადიდოთ, სწორედ იმიტომ, რომ ასეთი მეუფე გვყავს, რომლის განგებას ვერავითარი აზრი, ვერავითარი ადამიანური გონება ვერ მოიცავს. ამასთან, ჩვენ თავადაც ისე ვერ ვიცით, რა გვარგია, როგორც ის იცის, და ისე ვერ ვზრუნავთ საკუთარ თავზე, როგორც ის ზრუნავს ჩვენს ცხონებაზე, და ყველაფერს ისე აღასრულებს, რომ სათნოებისკენ მიგვიძღვეს და ეშმაკის ხელიდან გამოგვიხსნას. როცა ხედავს, რომ კეთილდღეობა არ გვარგია, მაშინ, როგორც საუკეთესო ექიმი, — რომელიც, გაძღომისგან განსივებულს რომ დაინახავს, თავშეკავებით ჯანმრთელობას უბრუნებს, — ასევე ჩვენი სულების საკვირველი მკურნალი, მცირეოდენი გამოცდის მოვლინებით, კეთილდღეობისგან მიღებულ ზიანს გვაგრძნობინებს; ხოლო, როცა ხედავს, რომ სულიერი ჯანმრთელობა საკმარისად აღდგენილია, საკუთარი შეწევნით გამოცდისგანაც გვიხსნის და უხვად გამოავლენს ჩვენზე განგებას. მაშ, თუ სათნო ადამიანები გამოცდაში ვარდებიან, ნუ შეშფოთდებიან სულით, არამედ მით უმეტეს ნუგეშისმცემელი იმედით იკვებებოდნენ, რადგან გამოცდებით გვირგვინები და ჯილდო ემზადებათ. თუ კი ცოდვაში მცხოვრებნი მწუხარებას გადიან, ისინიც ნუ სასოწარკვეთილდებიან, იცოდნენ, რომ გამოცდა ყოველ ჟამს ცოდვათა განმწმენდელი იქმნება, ოღონდ ჩვენთან მომხდარ ყველაფერს მადლიერებით ვიღებდეთ. მადლიერმა მონამ თავის უფალს არა მხოლოდ მაშინ უნდა მადლობდეს, როცა უზრუნველ ცხოვრებას ტკბება, არამედ იგივე სულგრძელობა მძიმე გარემოებებშიც უნდა გამოავლინოს. ასე გამოიჩინა თავი ეს პატრიარქიც და, ასეთ დიდ კადნიერებამდე რომ მიაღწია ღვთის წინაშე, ისეთი ნიჭების ღირსი გახდა, რომლებიც ადამიანური ბუნების ძალას აღემატება.
4. აბრაამის მორჩილება და ნათლისღების მადლი (17:24-25)
მაგრამ სიტყვის წესრიგს დავუბრუნდეთ და შევხედოთ მართლის მორჩილებას, როგორ ასრულებდა ღვთის ბრძანებებს, მიზეზების ძიების, ანგარიშის მოთხოვნის გარეშე, როგორც ეს ბევრი უგუნური ადამიანი იქცევა, ღვთის საქმეთა გამომძიებელი და ამბობს: რისთვისაა ეს, რისთვისაა ის და რა სარგებელი მოაქვს ამას ან იმას? მართალი ასე არ იქცეოდა: ის, როგორც მონა, რომელსაც ბატონი უყვარს, არაფერს იკვლევდა და ყველაფერს ისე ცდილობდა აღესრულებინა, როგორც ნაბრძანები ჰქონდა. ამაში რომ დარწმუნდე, მოისმინე. ღმერთმა რომ აღთქმა მისცა და მასთან საუბარი დაასრულა, მართალმა მაშინვე აღასრულა ნაბრძანები — ღვთისგან ნაბრძანები სასწაული, ანუ წინადაცვეთა, ისმაელსაც, ყველა სახლისწულსა და მონასაც დაადო, როგორც ღმერთმა უბრძანა. თავადაც წინადაიცვითა. „ხოლო აბრაჰამ იყო ოთხმეოცდაათცხრამეტისა წლისა, — ნათქვამია, — რაჟამს დაიცჳთა ჴორცი დაუცვეთელობისა თჳსისა. ხოლო ისმაილ, ძე მისი, ათცამეტის წლის" (დაბ 17:24–25). ნუ იფიქრებ, რომ წერილი უმიზეზოდ აჩვენებს წლებს: ეს იმისთვისაა, რომ ამითაც შეიცნო მართლის დიდი მორჩილება, რომელმაც, უკიდურეს სიბერეში მყოფმა, მოთმინებით გადაიტანა წინადაცვეთის ტკივილი ღვთის მცნების გულისთვის. ამიტომაც აღინიშნა წერილში წლების აღრიცხვა. და არამხოლოდ ის, არამედ ისმაელიც და ყველა მონა წინადაიცვითნენ. ხომ სულ ერთი არ არის, საყვარელო, სხეულის ჯანმრთელ ნაწილს მოჭრი თუ ავადმყოფს. ექიმები ზოგჯერ ავადმყოფ ასოს კვეთენ, მაგრამ იქ ტკივილი ისეთი არ არის. იქ მომკვდარ, სიცოცხლის ძალას დაკარგულ ასოს კვეთენ. ხოლო აქ ბერი და ხანდაზმული ადამიანი, რომელმაც ასი წელი მიაღწია, სულგრძელობით იტანს ტკივილს, ცდილობს რა ერთდროულად ღვთის მცნებაც აღასრულოს და შვილშიც, და სახლისწულებშიც ღვთის მცნების მალე აღსრულების მეტი მოშურნეობა აღძრას. ხედავ, რა დიდია სათნო კაცი, — სწორედ იმით, რომ ყველა მონას ასწავლის მის კვალზე სიარულს. რაც გუშინ ვთქვი, ისევ ვიმეორებ — რომ ამის შემდეგ მომავალ თაობებში ღმერთმა ბავშვებისთვის დააწესა წინადაცვეთა ჩვილ ასაკში, სწორედ იმისთვის, რომ გაუცნობიერებლად განეცადათ ხორცის წინადაცვეთა და არანაირი ტკივილი არ ეგრძნოთ.
მაგრამ შენიშნე, საყვარელო, აქაც ღვთის კაცთმოყვარეობა და ჩვენდამი გამოუთქმელი ქველმოქმედება. იქ წინადაცვეთისგან მხოლოდ ტკივილი და შრომა იყო და არანაირი სხვა სარგებელი, გარდა იმისა, რომ ამ ნიშნით იუდეველები ცნობილნი იყვნენ და სხვა ხალხებისგან განირჩეოდნენ; ხოლო ჩვენი წინადაცვეთა, ანუ ნათლისღების მადლი, უტკივარი მკურნალობაა, ურიცხვი სიკეთეების წყაროა, სულიწმინდის მადლით გვავსებს და არ საჭიროებს არანაირ განსაზღვრულ დროს, როგორც იქ; არამედ ყველასთვის, ჩვილ ასაკშიც, საშუალო ხანშიც და სიბერეშიც ნებადართულია ამ ხელითუქმნელი წინადაცვეთის მიღება, რომელიც ადვილად ასატანია და რომლითაც ცოდვათა ტვირთი იხსნება და მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ჩადენილ შეცოდებათა მოტევება მოიპოვება. ასე კაცთმოყვარე ღმერთმა, ჩვენი დიდი უძლურების მცოდნემ და იმისა, რომ განუკურნებელ სნეულებაში მყოფნი ძლიერ მკურნალობას და მის გამოუთქმელ კაცთმოყვარეობას ვსაჭიროებთ, ჩვენი ცხონების შესაბამისად მოაწყო ყველაფერი და მეორედ შობის საბანელი გვიბოძა, რათა ძველი ადამიანი, ანუ ბოროტი საქმეები, გავიძროთ და ახალი შემოვისხათ, სათნოების გზით ვიდოდეთ. მაგრამ ნუ ვიქნებით, გთხოვთ, უმადურებსა და უგრძნობ იუდეველებზე უარესნი. მათ წინადაცვეთის ნიშანი რომ მიიღეს, საკმარისად ეფრთხილებოდნენ, რომ წარმართებს არ შეერეოდნენ — გარეგნულ ურთიერთობაში; ხოლო თავიანთი უკეთურებით, უმადურნი, ხშირად თავად წარმართებსაც აჭარბებდნენ. ჩვენ კი, ერთხელ ნათლისღების წინადაცვეთა რომ მივიღეთ, ყურადღებით ვიცხოვროთ. არ ვამბობ, რომ წარმართებთან ურთიერთობა არ უნდა გვქონდეს; მაგრამ თავიანთ სათნოებაში მტკიცე ვიყოთ და ურთიერთობაში მათთანაც ღვთისმოსაობისკენ ვიზიდოთ ისინი და ჩვენი კეთილი საქმეების მაგალითით შევაგონოთ. ყველას საერთო უფალმა სწორედ ამისთვის ნება დართო, კეთილნი და ბოროტნი, ღვთისმოსავნი და უღმერთონი ერთად ეცხოვრათ, რათა ბოროტებმა კეთილთაგან სარგებელი მიიღონ და უღმერთოდ მცხოვრებნი ღვთისმოსაობისკენ წარიმართონ. არაფერზე ხომ ღმერთი ისე არ ზრუნავს, როგორც ჩვენი სულების ცხონებაზე. ნუ ვიქნებით, გევედრებით, დაუდევარნი არც საკუთარი თავის მიმართ, არც მახლობელთა მიმართ; საკუთარ თავზე ვიზრუნოთ, რომ ცხოვრება ღვთისთვის სათნო წესით მოვაწყოთ, ხოლო მახლობელთა მიმართ — რომ სათნოებით ვანათოთ და უსიტყვოდ ვასწავლოთ ყველას, ვინც ჩვენ გვიყურებს. როგორც სათნოდ ვცხოვრებთ რა, თავადაც ყოველთვის დიდი სარგებელი გვექნება და ურწმუნოთაც გავარგებთ, ასევე, პირიქით, თუ უზრუნველობას მივეცემით, თავადაც დიდ სასჯელს დავიმსახურებთ და სხვებსაც საცდურის მიზეზი მივცემთ. როგორც სათნოების დაცვით ღვთისგან ორმაგ ჯილდოს ვიღებთ — იმისთვისაც, რომ თავად სათნოებით ვცხოვრობთ, იმისთვისაც, რომ მახლობელთ სათნოებისკენ ვიზიდავთ, — ასევე ცოდვის საქმეებში არამხოლოდ საკუთარ შეცოდებათათვის ვისჯებით, არამედ იმისთვისაც, რომ სხვებს ვაცდუნებთ. მაგრამ ნურავინ აქ შეკრებილთაგან ასე მოიქცევა; პირიქით, ყველამ ჩვენი ცხოვრება სხვათა შეგონებისკენ მივმართოთ, რათა კადნიერებით წარვსდგეთ ქრისტეს სამსჯავროს წინაშე და მომავალი გამოუთქმელი სიკეთეების ღირსნი გავხდეთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.