📋 სარჩევი
1. ქანქართა იგავი და მასწავლებლის მოვალეობა
ნელა და უხალისოდ ვიწყებ დღეს სიტყვის წარმოთქმას. როცა ვფიქრობ, რომ ყოველდღიურად ვასწავლით, ვაფრთხილებთ, სულიერ ტაბლას გთავაზობთ, მაგრამ ამის მიუხედავად ბევრი მათგანი, ვინც აქ მოდის და ამ სულიერ აღშენებაში, ამ საკვირველსა და საშინელ ტაბლაზე მონაწილეობს, მთელ დღეებს ცხენის რბოლებზე ატარებს და ამგვარად ჩვენი მზრუნველობისგან ვერანაირ სარგებელს ვერ იღებს, არამედ ჩვევისამებრ, ეშმაკის პირველივე ჩაგონებით, ამ ურჯულო სანახაობებზე ჩქარობს და თავის თავს ბოროტი ეშმაკის მახეებშში ნებაყოფლობით აგდებს, ისე, რომ არც ჩვენი შეგონებანი, არც თავად საშინელებროება, არც იქ ფუჭად დახარჯული დრო ვერაფერს უშველის მათ, — მაშინ რა გულმოდგინებით უნდა ვთავაზობდე სწავლებას ადამიანებს, რომელთაც სრულიად არ სურთ ჩვენი სიტყვებისგან სარგებლის მიღება? ნუ გაიკვირვებ! მიწათმოქმედიც, როცა ხედავს, რომ მიწა მისი მრავალი მზრუნველობისა და მძიმე შრომის შემდეგ უნაყოფო რჩება და ღვაწლს საკმარისად არ აზღაურებს, უკვე არა წინანდელი გულმოდგინებით იწყებს თესვასა და არა წინანდელი მოშურნეობით ეკიდება მიწის დამუშავებას. ასევე მკურნალიც, როცა ხედავს, რომ ავადმყოფი მის მითითებებს არ ემორჩილება და თავისი ცხოვრების წესით დღითიდღე თავის ავადმყოფობას ამძაფრებს, ხშირად ასეთს ავადმყოფობაში ტოვებს, რომ თავად გამოცდილებამ ასწავლოს საკუთარი სარგებლის გაგება. ასევე ბავშვების მასწავლებლებიც, როცა ხედავენ, რომ ისინი წინანდელ სწავლებებს უგულებელყოფენ და არ სურთ იმის დამახსოვრება, რაც მათ უკვე ასწავლეს, ხშირად ტოვებენ მათ, რომ ამგვარად გამოასწორონ მათი უზრუნველობა და უფრო დიდი მოშურნეობისკენ უბიძგონ. მაგრამ მიწათმოქმედი ბუნებრივად ზოგჯერ ნაკლებად საქმიანი ხდება, როცა ხედავს, რომ მისი ზარალი სულ უფრო იზრდება და შრომისა და ხარჯის მიუხედავად ნაყოფს ვერ იღებს. მკურნალიც უსამართლოდ არ მოქმედებს, როცა ზოგჯერ ავადმყოფს ტოვებს: იგი სხეულს კურნავს და ამიტომ ტოვებს დროებით, რომ ტკივილის გაძლიერებამ ავადმყოფს ავადმყოფობის გრძნობა მოუტანოს, და შემდეგ მკურნალობის მიღებისკენ უბიძგოს. ასევე ბავშვების მასწავლებელიც, მათი ასაკის უსრულობის გამო, ხშირად სარგებლიანად აკისრებს მათ სასჯელს. ჩვენ კი, ყველა ამ ადამიანს რომ აღვემატებით, მზად ვართ დღესაც მამობრივი სიყვარული გამოვავლინოთ დაცემულთა მიმართ და ვასწავლოთ მათ, რომ თუ იმავე უზრუნველობაში დარჩებიან, ეს მათ უფრო მეტ განკითხვას მოუტანს. მიწათმოქმედი ზოგჯერ წინანდელი გულმოდგინების გარეშე ყრის თესლს, იმ აზრით, რომ უკვე ფუჭად და უსარგებლოდ ხარჯავს, ჩვენ კი შორს ვართ ასეთი სასოწარკვეთილებისგან. მართალია, სულიერ თესლს რომ ვყრით, ზოგჯერ ნაყოფს ვერ ვიღებთ მსმენელთა უზრუნველობის გამო; მიუხედავად ამისა, მომავალში ჯილდო გველოდება, რადგან ჩვენზე რწმუნებულ ვერცხლს ვაბრუნებთ და უფლის მიერ ნაბრძანებს ვასრულებთ; ხოლო მსმენელები შემდეგ ანგარიშს ჩააბარებენ მას, ვინც მათთვის მიცემულს სარგებლიანად მოითხოვს. თუმცა ჩვენ იმას კი არ ვგულისხმობთ, რომ მხოლოდ თავად არ დავზარალდეთ და მხოლოდ ჩვენი საქმე ვქმნათ. არა, ჩვენ გვსურს, რომ თქვენც საქმეში იხმაროთ ჩვენგან გადმოცემული და არ დაექვემდებაროთ იმ სასჯელს, რომელიც ქანქარის დამმალველს ეწია, — იმას, ვინც არამცთუ გაამრავლა, არამედ მიწაში ჩაფლა თავისი უფლის ვერცხლი. ასეთია ისინი, ვინც სწავლების სიტყვას მიიღებს (ქანქარსა და ვერცხლს წერილში სწავლებას უწოდებს) და არ ცდილობს ნაყოფი გამოიღოს და სათანადოდ გამოიყენოს. მაგრამ იქნებ ვინმემ თქვას, რომ ქანქარების იგავი თავად მასწავლებლებზეა ნათქვამი? მეც იმას ვიტყვი. მაგრამ თუ კარგად ჩავუღრმავდებით იგავს, დაინახავთ, რომ მასწავლებლების მოვალეობა მხოლოდ ვერცხლის გადანაწილებაა, ხოლო თქვენი მოვალეობა — არა მხოლოდ მოცემულის შენახვა, არამედ საქმეში გამოყენებაც. ამაში დასარწმუნებლად, თავად იგავი უნდა გადმოვცეთ. „ვითარცა-იგი რაჟამს წარვალნ კაცი და მოუწესის მონათა თჳსთა და მისცის მათ მონაგები თჳსი; და რომელსამე მისცა ხუთი ქანქარი და რომელსამე ორი ქანქარი და რომელსამე ერთი... შემდგომად მრავლისა ჟამისა მოვიდა უფალი იგი მათ მონათაჲ... და წამოდგა, რომელმან-იგი ხუთი ქანქარი მიიღო, და მოართუა მას სხუაჲღა ხუთი ქანქარი და ჰრქუა: უფალო, ხუთი ქანქარი მომეც მე, აჰა ესერა სხუაჲღა ხუთი ქანქარი შევსძინე" (მათ 25:14–15, 19–20). დიდია მონის კეთილკეთილგონიერებაც და უხვია უფლის კაცთმოყვარეობაც. მართლაც, რას ეუბნება? „კეთილ, მონაო სახიერო და სარწმუნოო! მცირედსა ზედა სარწმუნო იქმენ, მრავალსა ზედა დაგადგინო შენ; შევედ სიხარულსა უფლისა შენისასა" (). რაკი, ამბობს, დიდი კეთილგონიერება გამოავლინე შენზე რწმუნებულის გამოყენებაში, ღირსი ხარ, რომ კიდევ მეტი გენდოს. „მოვიდა იგიცა, რომელსა ორი ქანქარი მიეღო, და ჰრქუა: უფალო, ორი ქანქარი მომეც მე, აჰა სხუაჲ ორი ტალანტი შევსძინე" (). დიდი მზრუნველობა აქვს ამ მონასაც თავისი უფლის ქონებაზე; ამიტომ ისიც იმავე ჯილდოს ღირსდება, რასაც პირველი. მაგრამ რატომ ღირსდება ორი ქანქარის მომტანი თანასწორ პატივს ხუთი ქანქარის მომტანთან? ეს სამართლიანია, — იმიტომ, რომ მეტ-ნაკლები შესაძინი არა ერთის გულმოდგინებითა და მეორის უდარდელობით განსხვავდებოდა, არამედ მათთვის რწმუნებული ქანქარების რაოდენობით. რაც შეეხება მათ მოშურნეობას — ორივემ თანაბრად გამოიჩინა; ამიტომ ჯილდოც თანაბარი მიიღეს.
2. ბოროტი მონა და სულიერი სარგებლის მოთხოვნა
მაგრამ ერთმა მონამ ამის მსგავსი არაფერი გააკეთა; არამედ რა? „მოვიდა იგიცა, რომელსა ერთი ქანქარი მიეღო, და ჰრქუა: უფალო, უწყოდე, რამეთუ ფიცხელი კაცი ხარ შენ: მოიმკი, სადა არა დასთესი, და შეიკრიბი, სადა არა განგიბნევიედ. და შემეშინა, წარვედ და დავმალე ქანქარი იგი შენი ქუეყანასა. აჰა ესერა შენი შენ თანა არს" (მათ 25:24–25). ოი, მონური ბოროტება! ოი, უკიდურესი უმადურობა! მან არამცთუ არაფერი შეიძინა მისთვის მიცემულ ქანქარზე, არამედ ქანქარისთვის თავის უფალსაც კი საყვედურობს. ასეთია სულის გახრწნილება: იგი გონებას აბნელებს და ერთხელ სწორი გზიდან გზააბნეულ ადამიანს უფსკრულში ჩაგდებს. ეს ყველაფერი მასწავლებლებზეა ნათქვამი, რომ არ დამალონ მათთვის რწმუნებული, არამედ სრული გულმოდგინებით გადასცენ მოსწავლეებს. მაგრამ ისმინე შემდეგი, საყვარელო: უფლის რისხვიდან ამ მონის მიმართ დაინახავ, რომ მოსწავლეებიც შეიძლება დამნაშავე გახდნენ, რადგან მათგანაც არა მხოლოდ მიცემულს მოითხოვენ, არამედ სარგებელსაც. მართლაც, რას ეუბნება უფალი იმ ბოროტ მონას? ბოროტო მონავ! რისხვა საშინელია, მუქარა — საოცარი! „უწყოდე, რამეთუ მოვიმკი, სადა არა დავსთესი, და შევიკრიბი, სადა არა განმიბნევიედ. ჯერ-იყო შენდა დადებად ვეცხლი ჩემი სავაჭროსა, და მომცა-ვედ და მოვიღე ჩემი იგი აღნადგინებითურთ" (მათ 25:26–27). ვერცხლს იგი ძვირფას სიტყვას (ღვთისას) უწოდებს, ხოლო მევაჭრეებს — თქვენ, ამ სიტყვის მიმღებთ. შენი საქმე, ამბობს, მხოლოდ ვერცხლის გადაცემა იყო; ხოლო ჩემი — მათგან არა მხოლოდ მიცემულის, არამედ სარგებლის მოთხოვნაც. ხედავთ, საყვარელნო, რამდენი საშინელი რამ არის ამ სიტყვებში! რა იტყვიან ისინი, ვინც თავისთვის რწმუნებული საუნჯის შენახვაზეც კი არ ზრუნავს, როცა ამას გარდა მისი გამრავლებაც მოეთხოვებათ?
მაგრამ შეხედე, რა კაცთმოყვარეა უფალი! ნივთიერი ფულიდან მან აკრძალა სარგებლის აღება. რატომ და რისთვის? იმიტომ, რომ ამისგან ორივე დიდ ზიანს განიცდის. ერთს სიღარიბე ანადგურებს, ხოლო მეორეს სიმდიდრის გამრავლებასთან ერთად ცოდვებსაც უმრავლებს. სწორედ ამიტომ თავიდანვე მისცა ღმერთმა გულქვა იუდეველებს ეს მცნება: „ნუ მოჰჴდი ძმასა შენსა აღნადგინებსა ვეცხლისასა" და მოყვასს შენს (). მაშ, რა გამართლების ღირსნი შეიძლება იყვნენ ისინი, ვინც სისასტიკით თავად იუდეველებსაც აღემატებიან, და მადლისმიერი გამოსყიდვისა და უფლის ასეთი დიდი კაცთმოყვარეობის შემდეგ, სჯულქვეშე მყოფებზე უფრო ქვემოთ და უარესნი აღმოჩნდებიან? ამავე დროს, სულიერ ნიჭებში უფალი აპირებს ჩვენგან სარგებლის მოთხოვნას. რატომ ასე? იმიტომ, რომ ეს სულიერი სარგებელი ნივთიერი სიმდიდრის სრული საწინააღმდეგოა. იქ, მოვალეს, ვისგანაც სარგებელს მოითხოვენ, მოულოდნელად უკიდურეს სიღარიბეში ჩააგდებენ; აქ კი, ვისგანაც სარგებელს ითხოვენ, თუ გონიერი ადამიანია, რაც მეტ სარგებელს გაიღებს, მით მეტ ზეციურ საზღაურს მიიღებს. მაშ, საყვარელნო, როცა ჩვენ თქვენს ხელში ვაწვდით ჩვენზე რწმუნებულ საუნჯეს, მაშინ თქვენ თითოეულმა უნდა გააორმაგოთ შრომა და სიფხიზლე — როგორც მიცემულის შესანახავად, რომ იგი მთელი და უვნებელი იყოს, ასევე საქმეში მოსახმარად, ესე იგი — სხვებსაც გადასცეთ და მრავალი სათნოების გზაზე დააყენოთ. ამგვარად, თქვენი შესაძინი ორმაგად გამრავლდება — თქვენი საკუთარი ცხონებითაც და სხვათა სარგებლითაც. თუ ასე მოიქცევით, ჩვენც ნეტარებს გაგვხდით: „ნეტარ არს, რომელი მოუთხრობს ყურსა მსმენელისასა" (), — და აღგვძრავთ, რომ ეს სულიერი ტაბლა კიდევ უფრო უხვად შემოგთავაზოთ. მაშ, ნუ დატოვებთ მზრუნველობისის გარეშე თქვენს ძმებს და ნუ მხოლოდ საკუთარ სარგებელზე იფიქრებთ, არამედ თქვენ თითოეულმა ეცადეთ მოყვასი ეშმაკის ხახიდან გამოგლიჯოთ, ურჯულო სანახაობებიდან მოარიდოთ და ეკლესიაში მიიყვანოთ, სიყვარულითა და სიმშვიდით აჩვენეთ, რა დიდი ვნებაა — იქ, და რა დიდი სიკეთეებია — აქ. აკეთეთ ეს არა ერთხელ ან ორჯერ, არამედ მუდმივად. იქნებ დღეს არ მოისმინოს შენი სიტყვები — დარწმუნდება მოგვიანებით; ხოლო თუ მეორედაც არ მოისმინა, შენს დაჟინებას რომ დაინახავს, ოდესმე იქნებ გონს მოვა და, შენი მზრუნველობით შეხებული, დაემშვიდობება დამღუპველ სიამოვნებებს. არასოდეს ნუ იტყვი, რომ ვუთხარი ერთხელ, ორჯერ, სამჯერ და ბევრჯერ, მაგრამ ვერაფერი გავაწყვე. ნუ შეწყვეტ ლაპარაკს, — რადგან რაც უფრო დიდხანს გააგრძელებ, მით უფრო გამრავლდება შენი ჯილდო. არ ხედავთ, რა სულგრძელობით გვექცევა ყოველივეს ღმერთი, და მიუხედავად იმისა, რომ ყოველდღიურად ვარღვევთ მის ბრძანებებს, იგი არ ტოვებს ჩვენზე მზრუნველობას, არამედ თავის მხრივ ყველაფერს გვიბოძებს — მზეს ანათებს, წვიმას მოგვივლენს და სხვასაც? ასევე ჩვენც ვიზრუნოთ ჩვენს ძმებზე და წინ აღვუდგეთ ბოროტ ეშმაკს, რომ მისი მზაკვრობა ამაო გავხადოთ. ხომ თუ აქ მომსვლელთაგან თითოეული ერთ ადამიანს მაინც ამგვარ სიკეთეს გაუკეთებს, წარმოიდგინე, რა გაიხარებს ჩვენი ეკლესია თავისი შვილების გამრავლებით, და რა შერცხვება ეშმაკი, როცა დაინახავს, რომ ამაოდ და უშედეგოდ ფინებდა თავის მახეებსს. თუ ასე მოიქცევით, იმ დღეს თქვენც მოისმენთ: „კეთილ, მონაო სახიერო და სარწმუნოო! მცირედსა ზედა სარწმუნო იქმენ, მრავალსა ზედა დაგადგინო შენ".
3. ღვთის გამოცხადება მამბრეს მუხასთან (18:2)
მტკიცედ ვარ დარწმუნებული, რომ თქვენ სწორედ ასე მოიქცევით. ვხედავ თქვენს სახეებსა და ვხვდები, რომ სიამოვნებით მიიღეთ ჩვენგან ეს შეგონება, და ამიტომ იმედი მაქვს, რომ თქვენს მოვალეობას შეასრულებთ. ახლა ამ მხრივ შეგონება მოვთავოთ და ჩვენი ღარიბული და მწირი ტაბლა შემოგთავაზოთ, რომ ჩვეული დამოძღვრით დაბრუნდეთ. დღესაც უნდა წარმოგიდგინოთ მამამთავარი აბრაამი, რომ იცოდეთ, რა ჯილდოები მიიღო მან ღვთისგან თავისი სტუმართმოყვარეობისთვის. „ხოლო ეჩუენა მას ღმერთი მუხასა თანა მამბრესსა, ჯდა რაჲ იგი კართა თანა კარვისა თჳსისათა შუადღე". გულმოდგინედ გამოვიკვლიოთ ყოველი სიტყვა, გავხსნათ საუნჯე და შიგ მოთავსებული სიმდიდრე დავათვალიეროთ. „ეჩუენა მას ღმერთი", — ნათქვამია. რატომ დაიწყო ასე მოსემ: „ეჩუენა მას ღმერთი"? შენიშნე უფლის კაცთმოყვარეობა და იხილე მონის მადლიერება. უფალი, წინა ჯერზე რომ ეჩვენა, სხვა ბრძანებებთან ერთად, წინადაცვეთის მცნებაც მისცა, ხოლო ამ საკვირველმა კაცმა, ღვთის ბრძანებების შესრულებისთვის ყოველთვის მზადმყოფმა, მაშინვე, ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე, თავადაც წინადაიცვითა, ღვთის მცნებისამებრ, ისმაელიც წინადასცვითა, და ყველა მონა, და ამით სრულყოფილი მორჩილება გამოავლინა. შემდეგ უფალი კვლავ ეჩვენება მას. ასეთია ჩვენი უფალი: როგორც კი ჩვენში მადლიერებას დაინახავს მის მიერ აღმოჩენილი ქველმოქმედებისთვის, თავის წყალობას ამრავლებს და არ წყვეტს კეთილის ქმნას, მორჩილთა მადლიერებას საზღაურით ანაზღაურებს. მაშ, აბრაამი დამორჩილდა ღმერთს; და ღმერთი, ნათქვამია, კვლავ ეჩვენა მას. სწორედ ამიტომ ნეტარმა მოსემ ასე დაიწყო თხრობა: „ეჩუენა მას ღმერთი მუხასა თანა მამბრესსა, ჯდა რაჲ იგი კართა თანა კარვისა თჳსისათა შუადღე". შენიშნე აქ მართლის სათნოება: „ჯდა, — ნათქვამია, — კართა თანა კარვისა". იმდენად გატაცებული იყო იგი სტუმართმოყვარეობით, რომ არავის სხვას თავისი მონათაგან არ აძლევდა უფლებას სტუმრების მოწვევისა, არამედ თავად, ასეთ მოხუცებულ ასაკში და ღრმა სიბერეში მყოფი — რადგან უკვე ასი წლის იყო, — სამასთვრამეტი მონას მყოლი, — თავად იჯდა კართან. ასეთი დაკავებული იყო იგი ამ საქმით და არც სიბერე ეშლიდა ხელს, არც თავის მოსვენებაზე ზრუნავდა, არც სახლში ტახტზე განისვენებდა, არამედ კართან იჯდა. ამის საწინააღმდეგოდ, ბევრი სხვა არა თუ ასეთ მოშურნეობას არ იჩენს, არამედ პირიქით, უცხო ადამიანების შეხვედრას ერიდება, რომ არ იყოს იძულებული უნებლიეთ მიიღოს ისინი. ასე არ მოქმედებდა მართალი: არა, იგი „კართა თანა კარვისა თჳსისათა შუადღე" იჯდა. და ის, რომ შუადღისასაც სტუმართმოყვარეობით იყო დაკავებული, მის სათნოებას კიდევ უფრო ძვირფასს ხდის. მართლაც, მან იცოდა, რომ ამ დროს გზის მოარულ ადამიანებს განსაკუთრებით სჭირდებათ მოვლა, და ამიტომ სწორედ ამ დროს ირჩევდა აბრაამი, როგორც ყველაზე ხელსაყრელს, და კართან მჯდომი, გამვლელებს აგროვებდა, მათდამი მსახურებას სიხარულად მიიჩნევდა; სიცხისგან ტანჯულებს თავის სახლში შეყვანას ცდილობდა, არც ამას ცნობისმოყვარეობდა მათ შესახებ, არც იმას, ნაცნობები იყვნენ თუ უცნობები. მართლაც, ჭეშმარიტად სტუმართმოყვარე ადამიანს არ შეეფერება ცნობისმოყვარეობა, არამედ შეეფერება ყველა გამვლელისთვის თავისი გულითადობის გამოჩენა. როცა ამგვარად გაშალა სტუმართმოყვარეობის ბადე, ღირსი შეიქნა თავად უფალი ანგელოზებიანად მიეღო. ამიტომ პავლემაც თქვა: „სტუმრის მოყუარებასა ნუ დაივიწყებთ, რამეთუ ამისგან ვიეთმე რეცა არა უწყოდეს და ანგელოზნი ისტუმრნეს" (), — აშკარად მამამთავარს გულისხმობდა. სწორედ ამიტომ ქრისტემაც თქვა: „და რომელმან შეიწყნაროს ერთი ყრმაჲ ესევითარი სახელითა ჩემითა, მე შემიწყნარებს" (). დავიმახსოვროთ ეს, საყვარელნო, და სტუმრის მიღების აპირებისას ნურასოდეს გამოვიძიებთ, ვინ არის იგი და საიდან. მართლაც, მამამთავარსაც ცნობისმოყვარეობა რომ გამოეჩინა, შესაძლოა შესცოდავდა კიდეც. მაგრამ შენ იტყვი, რომ მან იცოდა მოსულთა ღირსება. საიდან არის ეს ცნობილი? პირიქით, რომ ნამდვილად იცოდეს, მაშინ რით დაიმსახურებდა აღტაცებას? რომ ცნობისმოყვარეობდეს, მაშინ მისი სტუმართმოყვარეობა ისე საოცარი არ იქნებოდა, როგორც ახლა, როცა უცოდინარმა, ვინ იყვნენ მოსულნი, ისეთი მოშურნეობითა და პატივისცემით მოექცა მათ, როგორც მონა უფლებს, სიტყვებით, ვითარცა საკვრელებით, შეკრავდა მათ და ევედრებოდა, უარი არ ეთქვათ მისთვის და ამით ასეთი დიდი წყალობა არ წაერთმიათ. მან იცოდა, რას აკეთებდა, და ამიტომ ასეთი ცხელი მოშურნეობით ცდილობდა აქედან მთელი სარგებელი ეღო. მაგრამ მოვისმინოთ თავად მწიგნობრის სიტყვები, რომ ღრმა სიბერეში ყმაწვილკაცური სიცოცხლე, ახალგაზრდული მოხუცი, აღტაცებაში მოსული და სტუმრების მოსვლას დიდი საუნჯის შეძენად მიმჩნეველი ვიხილოთ. „და აღმხილველმან თუალთა მისთამან იხილა, და აჰა, სამნი კაცნი ზედა მოადგეს მას. და იხილნა რაჲ, მირბიოდა შემთხუევად მათდა კარისაგან კარვისა თჳსისა" (). მირბის, მიფრინავს მოხუცი: ნანადირევი დაინახა და, თავისი უძლურებისთვის ყურადღების მიუქცევლად, ნადირობისკენ გაეშურა; არც მსახურები მოუხმია, არც მონისთვის არ უბრძანებია, არანაირი უზრუნველობა არ გამოუჩენია; არა, გაიქცა, თითქოს თავად ეუბნებოდა: აჰა, დიდი საუნჯე და მდიდარი ნადავლი, და მე თავად უნდა მოვიპოვო ეს, რომ ასეთი სარგებელი ხელიდან არ გამომეცალოს. და ასე იქცეოდა მართალი, იმის მოლოდინით, რომ უმნიშვნელო მგზავრებს იღებდა.
4. აბრაამის თავმდაბალი სტუმართმოყვარეობა (18:2-5)
ვისწავლოთ და მივბაძოთ მართლის სათნოებას. თუ ჩვენც ასე მოვიქცევით, რა თქმა უნდა, ჩვენც ოდესმე ასეთივე ნანადირევს მივიღებთ, უფრო სწორად — ყოველთვის შეგვიძლია ეს ხელთ გვქონდეს, თუ მოვისურვებთ. კაცთმოყვარე უფალი, რომ სტუმართმოყვარეობის საქმეში ნელი არ ვიყოთ და მგზავრებს არ გამოვკითხოთ, ვინ არიან და საიდან, ამბობს: „და რომელმან შეიწყნაროს ერთი ყრმაჲ ესევითარი სახელითა ჩემითა, მე შემიწყნარებს". მაშ, ნუ შეხედავ მგზავრის გარეგნულ უმნიშვნელობას და გარეგნობის მიხედვით ნუ დაამცირებ, არამედ იფიქრე, რომ მასში შენს უფალს იღებ. ამიტომ, როცა უფლის სახელისთვის სტუმარს მოუვლი, ისეთ ჯილდოს მიიღებ, თითქოს თავად უფალი მიგეღო, და თუნდაც შენი სტუმართმოყვარეობით მოსარგებლე ადამიანი უზრუნველი და ზარმაცი იყოს, ნუ მიაქცევ ამას ყურადღებას: სრული ჯილდო მოგეცემა იმისთვის, რომ ამას უფლისთვის აკეთებ და მამამთავრის სათნოებას მიბაძავ. „და იხილნა რაჲ, — ნათქვამია, — მირბიოდა შემთხუევად მათდა კარისაგან კარვისა". კარგად არის აქ ნახმარი სიტყვა „მირბიოდა", რომ იცოდე: მგზავრები, როგორც უცნობნი, გვერდით ჩაუვლიდნენ და თავად არ მიუახლოვდებოდნენ კარავს. ამიტომ, რომ ეს სულიერი ნანადირევი ხელიდან არ გასვლოდა, დაბერებული, ჭაღარით დაფარული ასწლიანი მოხუცი მიურბის მათ და სირბილით თავის მოშურნეობას გამოხატავს. „და იხილნა რაჲ, — ნათქვამია, — თაყუანის-სცა ქუეყანასა ზედა და თქუა: უფალო, უკუეთუ ვპოვე სადამე მადლი წინაშე შენსა, და ნუ თანა-წარჰჴდები მონასა შენსა. მოვიღეთ წყალი და დაიბანნეთ ფერჴნი თქუენნი, და დაიგრილეთ ხესა ქუეშე. და მოვიღო პური და ჭამეთ. და ამის შემდგომად წარვედით გზასა თქუენსა, რომლისაგან მოაქციეთ მონისა მიმართ თქუენისა" (დაბ 18:2–5). ბევრი საკვირველი რამ არის მართლის ამ სიტყვებში! საოცარი მის სტუმართმოყვარეობაში არა ის არის, რომ სტუმრებს იღებდა, არამედ ის, რომ ისეთი გულმოდგინებით იღებდა, არ ჰქონდა მხედველობაში არც თავისი ასაკი, არც თავად სტუმრები (რომლებიც იქნებ ახალგაზრდებად ჩანდნენ), და საკმარისად არ მიაჩნდა მხოლოდ სიტყვით მოწვევა, არამედ „თაყუანის-სცა, — ნათქვამია, — ქუეყანასა ზედა", ვითარცა მოვედრე, გამოხატავდა გულმოდგინე თხოვნას; რომ არ ეგონათ, თითქოს მხოლოდ თავაზიანობისთვის იწვევდა. ამიტომ საღვთო წერილი, მართლის დიდ და გამოუთქმელ სათნოებას რომ აჩვენებს, ამბობს: „თაყუანის-სცა ქუეყანასა ზედა", — ამ საქციელითაც და სიტყვებითაც ცხელ მოშურნეობას, ღრმა თავმდაბლობას, უდიდეს სტუმართმოყვარეობას, გამოუთქმელ გულმოდგინებას იჩენდა. „და თაყუანი-სცა, — ნათქვამია, — და თქუა: უფალო, უკუეთუ ვპოვე სადამე მადლი წინაშე შენსა, ნუ თანა-წარჰჴდები მონასა შენსა". ვინ შეძლებს ამ მართლის ღირსეულ შექებას ან როგორ განადიდებს მას, თუნდაც აურაცხელი ბაგეებით? „უფალო" რომ თქვა — ეს ჩვეულებრივი საქმეა; მაგრამ ის, რომ ამბობს — „უკუეთუ ვპოვე სადამე მადლი წინაშე შენსა", — ეს საოცარია. შენ, ამბობს, მე ქველმოქმედებას მიგებ და არა ჩემგან იღებ. აი, ჭეშმარიტი სტუმართმოყვარეობა: ვინც მოშურნეობით გამოიჩენს მას, თავად მეტს იღებს, ვიდრე აძლევს სტუმარს. მაგრამ ნურავინ ამცირებს ამის მსმენელთაგან მართლის სათნოებას, იმის ვარაუდით, თითქოს მან ასე იმიტომ ლაპარაკობდა, რომ იცოდა, ვინ იყვნენ ის მგზავრები. ამ შემთხვევაში, როგორც უკვე ბევრჯერ ვთქვი, არაფერი დიდი არ იქნებოდა, რომ ასე ლაპარაკობდეს მგზავრთა ვინაობის ცოდნით; მაგრამ საოცარი და უჩვეულო ის არის, რომ ასეთ სიტყვებს ამბობს, მათთან, როგორც ადამიანებთან, ურთიერთობისას. ნუ გაგიკვირდება ისიც, რომ მართალი სამ სტუმარს რომ იღებს, „უფალო" ამბობს, თითქოს ერთს მიმართავდეს. იქნებ მოსულთაგან ერთი სხვებზე უფრო მნიშვნელოვანი ჩანდა; მას ამიტომ მიმართავს მართალი თავისი თხოვნით. მაგრამ შემდეგ ყველას მიმართავს საერთოდ და ამბობს: „მოვიღეთ წყალი და დაიბანნეთ ფერჴნი თქუენნი", და კვლავ: „დაიგრილეთ ხესა ქუეშე და ჭამეთ, და ამის შემდგომად წარვედით გზასა თქუენსა, რომლისაგან მოაქციეთ მონისა მიმართ თქუენისა". ხედავ, როგორ, მგზავრთა ვინაობის უცოდინარმა, და მათთან, როგორც ჩვეულებრივ ადამიანებთან, მოლაპარაკემ, ყველას საერთო მოწვევა გაუკეთა, არაერთხელ უწოდა მათ — უფლებო, ხოლო თავის თავს — მათი მონა? შეხედე, როგორ წინასწარვე ლაპარაკობს თავისი ტაბლის სიმწირეზე, უფრო სწორად — სიმდიდრეზე: „მოვიღეთ, — ამბობს, — წყალი და დაიბანნეთ ფერჴნი თქუენნი, და დაიგრილეთ ხესა ქუეშე". რაკი, ამბობს, დაიღალეთ და სიცხისგან ბევრი გაჭირვება გამოიარეთ, გთხოვთ, არ ჩაუაროთ თქვენს მონას. ბევრს ვერ შემოგთავაზებთ. ფეხის დასაბანად წყლის მოტანა და ხის ქვეშ დასვენება — ეს არის ყველაფერი, რაც შემიძლია. ასევე თავის ტაბლის შესახებაც შთაბეჭდილებას ტოვებს. ნუ იფიქრებთ, თითქოს რაიმე მდიდრულს შემოგთავაზებთ, ძვირფასი საჭმელების სიუხვეს ან მრავალფეროვან კერძებს: პურს მიირთმევთ, „და ამის შემდგომად წარვედით გზასა თქუენსა, რომლისაგან მოაქციეთ მონისა მიმართ თქუენისა".
5. აბრაამისა და სარას ერთობლივი მსახურება (18:5-7)
ხედავ, როგორ მიმართავს სხვადასხვა საშუალებას, რომ მგზავრები დაარწმუნოს და თავისთან მიიზიდოს: თაყვანისცემასაც, სიტყვებსაცა და ყველა ხერხს. ჯერ, ნათქვამია, თაყვანი სცა; შემდეგ უფლებს უწოდა, ხოლო თავის თავს — მონას; მერე თქვა, როგორი მოწვევა ეკუთვნოდათ, თავმდაბლად საუბრობდა ამაზე და აჩვენებდა, რომ არაფერი მნიშვნელოვანი არ იქნებოდა. მე შემიძლია, ამბობს, ფეხის დასაბანად უბრალო წყალი მოგართვათ, პური და მუხის ჩრდილი. ნუ უგულებელყოფთ ჩემს კარავს, ნუ მოიძაგებთ ჩემს სიბერეს, ნუ უარყოფთ ჩემს თხოვნას. ვიცი, რა ღვაწლი აიტანეთ, წარმოვიდგენ სიცხის ალს; ამიტომ მსურს ცოტათი დაისვენოთ. რომელმა გულმოწყალე მამამ გამოიჩინა ასეთი მოშურნეობა თავისი შვილებისადმი, რა მოშურნეობაც მამამთავარმა გამოავლინა უცნობი, უცხო, მანამდე სრულებით ნაუცნობი ადამიანებისადმი? მაგრამ, რადგან დიდი მოშურნეობითა და დაჟინებით მიმართა, ნადავლიც მიიღო, ნანადირევი თავის მახეებშში ჩაიგდო. „და ჰრქუა: ეგრე ყავ, ვითარცა სთქუ" (). გაცოცხლდა მოხუცი; საუნჯე, ამბობს, ჩემს ხელშია; სიმდიდრე მივიღე; ახლა ჩემს სიბერესაც დავივიწყებ. და შეხედე, რა აღტაცებით იწყებს საქმეს, როგორ ილხენს სიხარულით და აღფრთოვანებულია, თითქოს აურაცხელ საუნჯეს ხელში ატარებდეს. „და შეისწრაფა აბრაჰამ კარვად" (). როგორც მაშინ, როცა მათკენ მიიჩქაროდა, საღვთო წერილმა მისი სისწრაფე და ცხელი მოშურნეობა აჩვენა სიტყვებით: „მირბიოდა შემთხუევად მათდა", ასევე ახლა, როცა ეს კაცები დაინახა და მიაღწია ნანატრს, ისევ არ ტოვებს თავის მოშურნეობას, არამედ კიდევ უფრო ცხელ სიყვარულს იჩენს და უფრო უზრუნველი არ ხდება იმიტომ, რომ სასურველს მიაღწია. ჩვენთან კი ხშირად ისე ხდება, რომ თავიდან ბევრ გულმოდგინებას ვიჩენთ, ხოლო, როცა თავად საქმეში შევუდგებით, უკვე არა ისეთ ძალისხმევას ვიჩენთ, როგორც ადრე. ასე არ მოიქცა მართალი, არამედ როგორ? კვლავ ჩქარობს მოხუცი და სწრაფად შევარდა კარავში სარასთან და ეუბნება: „ისწრაფე და შესუარე სამი საწყაული სამინდოჲ" (). შეხედე, როგორ, სარასაც იმავე ნადირობის მონაწილედ ხდის და ასწავლის, რომ მის სათნოებას ეშურვოს! ის მასაც აქეზებს, დაუყოვნებლივ შეუდგეს საქმეს: „ისწრაფე", ამბობს; დიდი სარგებელი მივიღეთ; ნუ დავკარგავთ საუნჯეს, არამედ „ისწრაფე და შესუარე სამი საწყაული სამინდოჲ". ვინაიდან იცოდა ასეთი კეთილი საქმის მნიშვნელობა, ინდომა, ჯილდოისა და საზღაურის მონაწილედ ის მიეღო, ვინც მისი ცხოვრების თანამოზიარე იყო. თორემ, მითხარი, რატომ უბრძანა ეს არა რომელიმე მხევალს, არამედ თავის მოხუცებულ ცოლს? (ხომ უკვე ოთხმოცდაათი წლისა იყო იგი). სარამაც არ უარყო ბრძანების შესრულება, არამედ თავადაც თანაბარი მოშურნეობა გამოავლინა. ეს ქმრებმა ისმინონ, ისმინონ ცოლებმაც! ქმრებმა — რომ ამგვარად ასწავლონ თავიანთ მეუღლეებს, რომ არა მსახურთა ხელით აკეთონ, როცა საქმეში რაიმე სულიერი სარგებელი ჩანს, არამედ ყველაფერი თავად გააკეთონ; ცოლებმა — რომ იჩქარონ ქმრების კეთილ საქმეებში მონაწილეობა, რომ არ შერცხვეთ სტუმართმოყვარეობისა და სტუმრების მომსახურებისა, არამედ მიბაძონ სარას, ამ მოხუცებულს, რომელმაც ასეთ მოხუცებულ ასაკში ეს შრომა თავზე აიღო და მხევლის მოვალეობა შეასრულა.
თუმცა ვიცი, რომ ჩვენს სიტყვებს ვერავინ მიიღებს. ახლა ჩვენთან ყველაფერი სულ სხვა გზით მიდის; ქალებში გაბატონებულია ნაზურობა, ზრუნვა ტანსაცმელზე, ოქროს სამკაულებზე და საერთოდ გარეგნულ მორთვაზე, ხოლო სულზე არანაირი ზრუნვა არ არის. მათ ვერ არწმუნებს პავლეც, როცა ხმამაღლა ამბობს: „არა განთხზვითა, ანუ ოქროჲთა ანუ მარგალიტითა ანუ სამოსლითა დიდფასისაჲთა" (). შეხედე, როგორ ეს სული, რომელიც ცას აღწევდა, სირცხვილად არ მიაჩნდა თავის სიტყვაში ასეთ საგნებამდე ჩასვლა და თმის წნევის შესახებ შეგონება. და სამართლიანადაც, რადგან მისი მთელი ზრუნვა სულთა გამოსწორებისკენ იყო მიმართული. რაკი ხედავდა, რომ ასეთი ზრუნვა გარეგნობაზე სულს დიდ ზიანს აყენებს, არ უარყო, ეთქვა ყველაფერი, რაც კი ამ სნეულებით შეპყრობილთათვის საჭირო იყო. მაგრამ თუ, ამბობს, გსურს მორთვა, ჭეშმარიტი მორთვით მოირთე, რომელიც ღვთისმოსავ ქალებს შეეფერება: კეთილი საქმეებით მოირთე. აი, სულის მორთვა, რომელიც არანაირ გაკიცხვას არ ექვემდებარება გარეშე ხალხისგან, და ვერავინ წაგართმევს ამ სამკაულს: იგი ყოველთვის უვნებელი რჩება. გარეგანი მორთვისგან უთვალავი ბოროტება წარმოიშვება: სულიერ ზიანზე აღარ ვლაპარაკობ, აქედან წარმოშობილ დიდებისმოყვარეობაზე, მოყვასთა სიძულვილზე, სულის ამპარტავნებაზე, სულის გახრწნაზე, აკრძალულ სიამოვნებებისკენ გატაცებაზე; მხოლოდ იმას ვიტყვი, რომ ეს მორთვა ადვილად შეიძლება დაიკარგოს — მსახურთა ბოროტებისგანაც, ქურდთა თავდასხმისგანაც, ცილისმწამებელთა დასმენისგანაც, და აქედან წარმოშობილ უთვალავ ბოროტებასა და განუწყვეტელ მწუხარებაზე შეიძლება ბევრი სთქვა. ასეთი არ იყო სარა: მან ჭეშმარიტი სამკაული მოიხვეჭა და მამამთავრის ღირსი იყო; და როგორც იგი ჩქარობდა და კარავში მირბოდა, ასევე მანაც გულმოდგინედ შეასრულა მისი ბრძანება და სამი საწყაული სუფთა ფქვილი მოზილა. რადგან სამი სტუმარი მოვიდა, სამი საწყაულის მოზელვა უბრძანა, რომ პურები უფრო სწრაფად მომზადებულიყო. და ასე განკარგა, შემდეგ კი თავად „სამროწლედ მირბიოდა" (). ოი, მოხუცებული ახალგაზრდობა! ოი, სულიერი ძალა! „სამროწლედ" მირბის და არ უშვებს, რომ მსახურები წავიდნენ, ყველაფერში სტუმრებს აჩვენებს, რა სიხარულით აავსებდა მათი მოსვლა და რა მაღალ ფასს ანიჭებდა მათ ყოფნას თავის კარავში, თავისი საუნჯის მოსაპოვებლად ამას მიიჩნევდა. „მოიღო ჴბოჲ ჩჩჳლი და კეთილი" (). თავად შეარჩია პირუტყვი და, საუკეთესო აიღო ყველა არსებულიდან, მსახურს მისცა და მასაც აქეზებდა, არ ედროვა, არამედ მთელი გულმოდგინება გამოეჩინა.
6. სტუმართმოყვარეობის ნაყოფი და ძის აღთქმა (18:7-15)
შეხედე, როგორ კეთდება ყველაფერი სისწრაფით, ცხელი მოშურნეობით, გულითადობით, სიხარულითა და დიდი სიამოვნებით. „და ისწრაფა, — ნათქვამია, — შექმნად მისა" (დაბ 18:7–8). მაგრამ ამის შემდეგაც არ დამშვიდდა მოხუცი, არამედ კვლავ მსახურთა რიგში დადგა. „და მოიღო ერბოჲ და სძე და ჴბოჲ, რომელი შექმნა, და დაუგო მათ" (). თავად ყველაფერს აკეთებს და წინ უდგამს. მან თავის თავი ღირსადაც კი არ მიიჩნია, რომ მათთან ერთად დამჯდარიყო, არამედ, სანამ ისინი ჭამდნენ, იგი მათ წინაშე იდგა ხის ქვეშ. რა დიადი სტუმართმოყვარეობა! რა ღრმა თავმდაბლობა! რა ამაღლებული, ღვთისმოყვარე სული! სანამ ისინი ჭამდნენ, ეს ასწლიანი ადამიანი მათ წინაშე იდგა. მგონია, რომ დიდი სიხარულისა და გულითადობის გამო იგი მაშინ თავისი უძლურების ზემოთ აღმაღლდა და თითქოს ახალი ძალები მოეცა. მართლაც, ხშირად ხდება, რომ სულის ცხელი მოშურნეობა, როცა გაძლიერდება, სხეულის უძლურებას ამარცხებს. მაშ, მამამთავარი იდგა, როგორც მონა, თავისთვის უდიდეს პატივად მიაჩნდა, რომ სტუმრებისთვის მომსახურებისა და მათი ძნელი გზის შემდეგ მოსვენების ღირსი შეიქნა. ხედავ, რა დიდი იყო მართლის სტუმართმოყვარეობა? ნუ მხოლოდ იმას შეხედავ, რომ პურები და ხბო წარუდგინა, არამედ იფიქრე იმაზე, რა პატივისცემით, რა თავმდაბლობით ასრულებდა სტუმართმოყვარეობის მოვალეობას, და არა ისე, როგორც ბევრი სხვა, რომელიც თუმცა ხანდახან მსგავსს გააკეთებს, მაგრამ სტუმრების წინაშე ტრაბახობს, ხშირად კი აღმოჩენილი მომსახურების გამო მათ ზიზღითაც ეპყრობა. ეს იმას ჰგავს, თითქოს ვინმემ სიმდიდრე მოიკრიბა და უკვე ხელთ ჰქონდა, შემდეგ კი მოულოდნელად ყველაფერი ხელიდან გადააგდო. ვინც ამპარტავნებით აკეთებს რაიმეს და ისე იქცევა, თითქოს მეტს აძლევს, ვიდრე იღებს, — მან არ იცის, რას აკეთებს, და ამიტომ ასეთი საქმის ჯილდოს კარგავს. მაგრამ ამ მართალმა იცოდა, რას აკეთებდა, და ამიტომ ყველაფერში სულიერ მოშურნეობას იჩენდა. და რაკი სტუმართმოყვარეობის საქმეებს უხვად და დიდი გულითადობით თესავდა, მალე უხვი ხელით შეკრიბა ძნებიც. როცა ყველაფერი შეასრულა, რაც მასზე იყო დამოკიდებული, არაფერი გამოტოვა, როცა სტუმართმოყვარეობის საქმე დამთავრდა და მართლის სათნოება სრულად გამოვლინდა, მაშინ, რომ მართალს შეეცნო, ვინ მიიღო თავისთან და რა დიდი სიკეთეები შეიძინა თავისი სტუმართმოყვარეობით, მოსული სტუმარი ბოლოს გამოაცხადებს თავის თავს და ნელ-ნელა უჩვენებს მართალს თავისი ძალმოსილების სიდიადეს. რომ დაინახა, რომ აბრაამი მუხასთან იდგა და დგომით სტუმრებს განსაკუთრებულ პატივსა და მსახურების მზადყოფნას უჩვენებდა, სტუმარი ეუბნება: „სადა არს სარრაჲ, ცოლი შენი?" (). და ასეთმა კითხვამ მაშინვე გააცნობიერებინა, რომ მოსული ჩვეულებრივი ადამიანი არ იყო, რადგან მისი ცოლის სახელი იცოდა. ხოლო მან პასუხა: „ესერა კარავსა შინა" (). და რაკი მოსულს, როგორც ღმერთს, სურდა ბუნებაზე აღმატებულის აღთქმა, თავად სარას სახელის მოხსენებით აჩვენებდა, რომ მის კარავში შესული ადამიანზე მაღლა იდგა. „შემოქცეული მოვიდე შენდა ჟამსავე ამას, — თქვა, — და ესვას ძე სარრას, ცოლსა შენსა" (). აი, სტუმართმოყვარეობის ნაყოფი, აი, გულმოდგინე მოშურნეობის ჯილდო, აი, სარას ღვაწლის საზღაური! „ხოლო სარრას ესმა კარსა ზედა კარვისა მისისასა მყოფსა უკუანა მისსა". და ეს რომ მოისმინა, „განიცინნა მეტყუელმან თავისა მიმართ თჳსისა: არღა სადა იქმნა ჩემდა ვიდრე აქამომდე, ხოლო უფალი ჩემი მოხუცებულ არს" (). სარას გასამართლებლად, საღვთო წერილმა წინასწარ აღნიშნა, რომ აბრაამი და სარა „მოხუცებულ იყვნეს, გარდასრულ დღეთა" (); და ამაზე არ შეჩერდა, წერილი შემდეგ ამბობს: „და მოკლებულ იყო სარრა წესისაგან დედათასაჲ" (იქვე). მოშრა, ამბობს, წყარო, ჩაქრა თვალი, თავად სხეულიზმი დაზიანდა. ყურადღებას ამაზე ამახვილებდა სარა და თავისთავში ფიქრობდა როგორც თავის მოხუცებულობაზე, ასევე მამამთავრის სიბერეზე. მაგრამ, სანამ იგი ასე ფიქრობდა კარავში, ფარული ზრახვების მცოდნე, რომელსაც სურდა, ეჩვენებინა როგორც თავისი ძალის სიდიადე, ასევე ის, რომ მისგან არაფერი ფარული არ დაიმალება, ეუბნება აბრაამს: „რად განიცინნა სარრა თავსა შორის თჳსსა მეტყუელმან: აწ სადამე ჭეშმარიტად შვა, რამეთუ მე დაბერებულ ვარ?" (). მართლაც, ასე ფიქრობდა იგი თავისთავში. მაგრამ „ნუ შეუძლებელ არსა ღმრთისა მიერ ყოველი სიტყუაჲ?" (). ამრიგად, აშკარად გამოაცხადა თავი. ნუთუ არ იცით, ამბობს, რომ მე, როგორც ბუნების უფალს, ყველაფერი შემიძლია, რაც მოვისურვო, და მოკვდინებული საშო შემიძლია გავაცოცხლო და შობისთვის უნარიანი გავხადო? ნუთუ, ამბობს, არის რაიმე შეუძლებელი ღმრთისთვის? ნუთუ არა მე ვქმნი და გარდავქმნი ყველაფერს? ნუთუ არა მე მაქვს სიცოცხლისა და სიკვდილის ხელმწიფება? „რამეთუ არა შეუძლებელ არს წინაშე ღმრთისა ყოველი სიტყუაჲ" ()? ნუთუ ეს ადრე არ აღმითქვამსამს, და ნუთუ ჩემი სიტყვა შეიძლება არ აღსრულდეს? ისმინე: „შემოქცეული მოვიდე შენდა ჟამსავე ამას, და ესვას სარრას ძე". როცა, ამბობს, ამავე დროს დავბრუნდები, მაშინ სარა საქმით შეიცნობს, რომ არც სიბერე, არც მისი უნაყოფობა არ იქნება დაბრკოლება ძის შობისთვის; არამედ ჩემი სიტყვა შეუცვლელი და მოქმედი იქნება; ძის შობა მისი სიტყვის ძალას აჩვენებს. სარა, როცა მოისმინა, რომ მისი ზრახვები არ დაფარულა მოსულისგან, „უარ-ყო მეტყუელმან: არა განვიცინენ" (). შიშმა აუშალა გონება. წერილი ყველაფერს მის უძლურებას მიაწერს და ამბობს: „რამეთუ შეეშინა" (იქვე). მაგრამ მამამთავარი ეუბნება: „არა, არამედ განიცინენ" (იქვე). თუმცა, ამბობს, შენ გონებაში მოიფიქრე ეს და ფარულად გაიცინე, ნუ იფიქრებ, რომ მოსულის ყოვლისშემძლეობისგან შეგიძლია დამალვა; ნუ უარყოფ მომხდარს და ცოდვას ცოდვაზე ნუ ჰმატებ; ახლა დიდ სიკეთეებს მივიღებთ; ხოლო ამ ყველაფრის მიზეზი ჩვენი სტუმართმოყვარეობაა.
7. შეგონება სტუმართმოყვარეობისა და გულუხვობისკენ
ყველანი მივბაძოთ მას და მეტად ვიზრუნოთ სტუმართმოყვარეობაზე, არა იმისთვის, რომ სანაცვლოდ მხოლოდ ეს წარმავალი და ხრწნადი სიკეთეები მივიღოთ, არამედ, რომ მომავალ ცხოვრებაშიც უკვდავი სიკეთეებით ტკბობა მოვიმზადოთ. თუ ასე მოვიქცევით, ჩვენც ღირსნი გავხდებით, აქ ქრისტე მივიღოთ, თავადაც იგი მიგვიღებს მისი მოყვარეებისთვის განმზადებულ სამკვიდრებლებში და ჩვენ მოვისმენთ მისგან: „მოვედით, კურთხეულნო მამისა ჩემისანო, და დაიმკჳდრეთ განმზადებული თქუენთჳს სასუფეველი დასაბამითგან სოფლისაჲთ". რატომ და რისთვის? „რამეთუ მშიოდა, და მეცით მე ჭამადი; მწყუროდა, და მასუთ მე; უცხო ვიყავ, და შემიწყნარეთ მე;... საპყრობილესა ვიყავ, და მოხუედით ჩემდა" (მათ 25:34–36). რა შეიძლება იყოს ამაზე ადვილი? მაგრამ მან არ გვიბრძანა ცნობისმოყვარეობით გამოკითხვა და გამოძიება მათზე, ვისთვისაც ჩვენს სამსახურს ვაპირებთ. შენ, ამბობს, შენი საქმე აკეთე, თუნდაც სტუმარი ღარიბი იყოს, თუნდაც გარეგნობით არარა ადამიანი ჩანდეს, რადგან მათთვის გაკეთებულს მე ჩემთვის მივიწერ. ამიტომ ამატებს: „რაოდენი უყავთ ერთსა ამას მცირეთაგანსა ძმათა ჩემთასა, იგი მე მიყავთ" (). მაშ, ნუ უგულებელვყოფთ ასეთ დიდ სარგებელს, რომელიც სტუმართმოყვარეობიდან მომდინარეობს, არამედ ვეცადოთ ყოველდღიურად ამ კეთილი ვაჭრობის წარმოებას; ვიცოდეთ, რომ ჩვენი უფალი ჩვენგან მოშურნეობის სიუხვეს მოითხოვს, და არა კერძების სიმრავლეს, არა მდიდრულ ტაბლას, არამედ გულითად გულს, მსახურებას არა მხოლოდ სიტყვით, არამედ გულწრფელი განზრახვიდან მომდინარე სიყვარულს. ამიტომ ბრძენმაც თქვა: „უმჯობეს არს სიტყუაჲ მოცემისაგან" (). მართლაც, ხშირად გულითადი სიტყვა ნუგეშს უფრო მეტად სცემს გაჭირვებულს, ვიდრე მიცემა. მაშ, ეს რომ ვიცით, ნურასოდეს ვიქნებით მრისხანენი ჩვენთან მომსვლელთა მიმართ; თუ შეგვიძლია მათ გაჭირვებას დავეხმაროთ, ვქმნათ ეს სიხარულითა და გულითადობით, ისე, თითქოს ჩვენ თავად მათგან მეტს ვიღებთ, ვიდრე ვაძლევთ. ხოლო თუ არ ძალგვიძს დახმარება, ნუ მაინც უხეშად მოვექცევით, თუნდაც სიტყვით მოვემსახუროთ და სიმშვიდით ველაპარაკოთ. რისთვის უხეშად მოქცევა? ნუთუ იძულებს? ნუთუ ძალით გაკეთებინებს რაიმეს? თხოვს, თაყვანს სცემს, ევედრება, ხოლო ასე მოქცეულ ადამიანს არა სისასტიკე ეკუთვნის. რას ვამბობ: თხოვს და ევედრება? ათასგვარ კეთილ სურვილებს გამოგითქვამს და ამ ყველაფერს ერთი ობოლის გამო აკეთებს. ჩვენ კი იმასაც არ ვაძლევთ. და ამისთვის შეგვიძლია კი პატიება მივიღოთ ღვთისგან? რა გამართლება გვექნება, როცა ჩვენ ყოველდღე მდიდრულ ტაბლას ვუმზადებთ თავს, ხშირად საჭიროს ზომას გადაჭარბებულს, მათ კი უმცირესს არ ვაძლევთ, და ეს მაშინ, როცა ამგვარად მომავალში აურაცხელი სიკეთეებისთვის შესაძინი გვექნებოდა? ოი, რა დიდია ჩვენი უზრუნველობა! რამდენ სარგებელს ვკარგავთ მისგან! რამდენ შესაძინს ხელიდან ვუშვებთ! ღვთისგან მოცემულ ჩვენი ცხონების საშუალებას ჩვენგან ვაცილებთ და არ ვფიქრობთ, არ ვიხსენებთ არც ჩვენი მოცემის სიმცირეს, არც მის სანაცვლოდ მისაღებ დიდ ჯილდოს, არამედ ყველაფერს ყუთებში ვკეტავთ და ჟანგს ვაძლევთ უფლებას, ჩვენი ოქრო შთანთქას, უფრო სწორად — ქურდებისთვის ვინახავთ; მრავალფეროვან სამოსს ჩრჩილისთვის ვტოვებთ გასაფუჭებლად და არ გვინდა, გონივრულად გავკარგოთ ის, რაც უსარგებლოდ ძევს ჩვენთან, — ისე, რომ კვლავ შეგვენახოს ჩვენთვის და ამის მეშვეობით გამოუთქმელი სიკეთეების ღირსნი გავხდეთ. და მაინც, ვეღირსოთ ყველანი ამ სიკეთეებს, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.