📋 სარჩევი
1. მამამთავრის სათნოებანი და სათნოების დაუჭკნობელი გვირგვინი
გუშინდელ საკითხავში ჩვენ ვნახეთ, საყვარელნო, მართლის დიდი სტუმართმოყვარეობა; დღეს კი, შემდგომს გავაგრძელებთ რა, კვლავ შევიტყობთ მამამთავრის სიყვარულისა და თანალმობის ძალის შესახებ. ყოველგვარი სათნოება ამ მართალში უმაღლეს სრულყოფილებას აღწევდა: ის არამხოლოდ სიყვარულით სავსე იყო, არამხოლოდ სტუმართმოყვარე და თანამლმობელი, არამედ ყველა სხვა სათნოებასაც საკუთარ თავში სიჭარბით ავლენდა. გინდა, რომ მოთმინების მაგალითი წარმოვგიდგინო? აღმოაჩენ, რომ მან აქაც უკიდურეს სიმაღლეს მიაღწია. სიმდაბლის მაგალითი? კვლავ დაინახავ, რომ აქაც არავის ჩამოუვარდება, პირიქით, ყველას აღემატება. გინდა, რომ რწმენა ვაჩვენოთ? ამ მხრივაც ის კვლავ ყველაზე მეტად გამოირჩა. მისი სული ცოცხალ სახეებში წარმოაჩენს სათნოების სხვადასხვა სახეს. მაშ, რა გამართლებას ვიპოვით ჩვენთვის, როცა ერთი ადამიანი ყველა სათნოებას ფლობს, ხოლო ჩვენ იმდენად ცარიელნი ვართ, რომ ერთზეც არ ვზრუნავთ? ჩვენ კეთილ საქმეებში არა იმიტომ ვართ ღარიბნი, რომ არ შეგვიძლია, არამედ იმიტომ, რომ არ გვინდა კეთილის ქმნა; და ამის ნათელი საბუთი ის არის, რომ ბევრი ჩვენი თანაბუნებიანი ადამიანი სათნოებებით ბრწყინავს. და ის გარემოებაც, რომ მამამთავარმა, რომელიც მადლამდეც და რჯულამდეც ცხოვრობდა, თავისთავად, მხოლოდ ბუნებრივი გონების შეწევნით, სათნოების ასეთ ხარისხს მიაღწია, — ეს ყოველგვარ გამართლებას გვართმევს. მართალია, შეიძლება ვინმემ თქვას, რომ ეს ადამიანი ღვთის განსაკუთრებული მზრუნველობით სარგებლობდა და ყველაფრის მეუფე მის მიმართ საკვირველ განგებას ავლენდა. მართლაც ასეა და მე ამას ვაღიარებ. მაგრამ თავისი მხრიდან, რომ წინასწარ არ ეკეთებინა მასზე დამოკიდებული, ვერც უფლის მზრუნველობით შეძლებდა სარგებლობას. მაშ, მხოლოდ ამას ნუ უყურებ, არამედ მისი ცხოვრების ყოველ გარემოებაში შეხედე, როგორ წინასწარ თავად მამამთავარი ავლენდა ყველაფერში საკუთარ სათნოებას და მხოლოდ მერე ღირსდებოდა ღვთის წყალობასა და შეწევნას. ამაზე მე არაერთხელ მიმიქცევია თქვენი ყურადღება. ასე, სამშობლოდან გადასახლებისას, წინაპართაგან ღვთისმოსაობის არანაირი თესლი რომ არ მიეღო, მან თავისთავად გამოავლინა ღვთისადმი დიდი სიყვარული. და შემდეგ, ქალდეიდან გადასახლებულმა და მაშინვე ბრძანება რომ მიიღო, თავისი მიწა დაეტოვებინა და უცხო ქვეყანაში წასულიყო, არ შეყოყმანდა, არ დაიწყო გადადება, არამედ დაუყოვნებლივ აღასრულა ბრძანება, და იმის ცოდნა რომ არ ჰქონდა, სად დამთავრდებოდა მისი მწირობა, უცნობისკენ ისწრაფოდა, როგორც ცნობილისკენ, ღვთის ბრძანებას ყველაფერზე მაღლა აყენებდა რა. ხედავ, როგორ თავიდანვე თავად პირველი აკეთებდა თავისი მხრიდან იმას, რაც მოვალე იყო, და მხოლოდ მერე მოჰყვებოდა ყოველ ჯერზე ღვთის სიკეთეთა უხვი საზღაური. ასევე ჩვენც, საყვარელნო, თუ გვსურს ზეგარდმო წყალობით ვისარგებლოთ, მივბაძოთ მამამთავარს და სათნოებისგან ნუ გადავუხვევთ, არამედ ყოველ სათნოებას შევითვისებთ რა, ისეთი გულმოდგინებით ვიღვწიდეთ, რომ ზეგარდმო ფხიზელი თვალი ჯილდოს მინიჭებისკენ მოვიდრიკოთ. ის, ვინც ჩვენს ფარულ ზრახვებს იცნობს, როგორც კი დაინახავს, რომ ჯანსაღ გონებას ვავლენთ და სათნოებაში გულმოდგინედ ვიღვწით, მაშინვე თავის მხრიდანაც შეწევნას აღმოგვიჩენს: ჩვენს შრომას შეუმსუბუქებს, ჩვენი ბუნების სისუსტეს განამტკიცებს და უხვ ჯილდოს გვიბოძებს. ამის მსგავსს ოლიმპიურ შეჯიბრებებში ვერაფერს იპოვი. იქ ბრძოლის მასწავლებელი დგას და მხოლოდ მაყურებლად რჩება მოჭიდავეთა, სხვა ვერაფერს აკეთებს, მხოლოდ ელოდება, ვის მხარეს იქნება გამარჯვება. ჩვენი უფალი ასე კი არა — ის თავადაც გვეხმარება, ხელს გვიწვდის, ჩვენთან ერთად იბრძვის და, თითქოს თავად ყოველი მხრიდან მტერს ამარცხებს, ჩვენს ხელში მოგვცემს, ყველაფერს აკეთებს და აწყობს ისე, რომ ჩვენ ბრძოლაში გავუძლოთ და გამარჯვება მოვიპოვოთ, ხოლო მან ჩვენს თავზე დაუჭკნობელი გვირგვინი დაგვადგას. „რამეთუ გჳრგჳნი მადლისა, — ნათქვამია, — დაიდგა თავსა შენსა" (). ოლიმპიურ შეჯიბრებებზე გამარჯვების შემდეგ მიღებული გვირგვინი სხვა არაფრისგან შედგებოდა, თუ არა დაფნის ფოთლებისგან, ტაშისა და ხალხის ყიჟინისგან, და ეს ყველაფერი, საღამო რომ დადგებოდა, ჭკნებოდა და ქრებოდა. სათნოებისა და მისთვის გაწეული შრომის გვირგვინი კი არ არის ხელშესახები, არ ირღვევა, როგორც ყველაფერი დანარჩენი ამ ქვეყნიერებაზე; ეს არის გვირგვინი უცვლელი, უკვდავი, ყველა საუკუნეთა განმავლობაში ხანგრძლივი. შრომა მხოლოდ მცირე ხნითაა, ხოლო შრომის საზღაური დასასრულს არ იცნობს, დროის ძალას ვერ ემორჩილება, არ ჭკნება. და, რომ ამაში დარწმუნდეთ, აი, შეხედეთ: რამდენი წელი და თაობა გავიდა მამამთავრის სიცოცხლიდან, და მაინც მისი სათნოების გვირგვინები ისე ბრწყინავს, თითქოს მხოლოდ გუშინ ან დღეს დაიწყო ბრწყინვა, და ქვეყნის აღსასრულამდე ის ყველა ღვთისმოსავი ადამიანის შესაგონებლად იქნება.
2. აბრაამის მიბაძვა და ღვთის განზრახვის გამოცხადება (18:16-19)
მაშ, მამამთავარს სახით სათნოების ასეთი მაგალითი რომ გვაქვს, მივბაძოთ მას. მოვიხსენიოთ ბოლოს, თუმცა გვიანაა, ჩვენი ღირსება და, მამამთავარს მივბაძავთ რა, ვიფიქროთ საკუთარ ცხონებაზე, ყოველგვარი გულმოდგინება გამოვიჩინოთ, რათა არამხოლოდ სხეული გვქონდეს ჯანმრთელი, არამედ სულიც განვკურნოთ მრავალგვარი სნეულებისგან. სულის სნეულებების განკურნება ხომ უფრო ადვილია, ვიდრე სხეულის დაავადებებისა, ოღონდ თავშეკავებულნი და ფხიზლად მყოფნი ვიყოთ. ასე, თუ რაიმე ვნება გვაღელვებს, მაგრამ ჩვენ ღვთისმოსავი გონებით სამსჯავროს საშინელ დღეს წარმოვიდგენთ და მხედველობაში ვიქონიებთ არა ახლანდელ სიამოვნებებს, არამედ მათ მომდევნო ტანჯვას, ვნება მაშინვე გაეცლება ჩვენს სულს და მიატოვებს მას. ნუ ვიქნებით უზრუნველნი, არამედ ვიცით რა, რომ ღვაწლი და ბრძოლა გველის, რომ ბრძოლად მზად უნდა ვიყოთ, მუდმივად შევინარჩუნოთ სულის სიმტკიცე და ფხიზლობა, რათა, ზეგარდმო შეწევნით, მტაცებელი მხეცის თავი შევამუსრათ, ანუ ვგულისხმობ ჩვენი ცხონების მტერს. თავად უფალმა აღგვითქვა ეს, როცა ბრძანა: „აჰა მიგცემ თქუენ ჴელმწიფებასა დათრგუნვად გუელთა და ღრიაკალთა და ყოველსა ზედა ძალსა მტერისასა" (). მაშ, გევედრებით, ფხიზლად ვიყოთ, რათა, ამ მამამთავრის კვალდაკვალ სათნოებაში წინსვლით, მისი მსგავსი გვირგვინებისა და ნეტარებების ღირსნი გავხდეთ, მის წიაღში განვისვენოთ და, საუკუნო ცეცხლს ავცდეთ, მომავალ გამოუთქმელ სიკეთეებს ვეღირსოთ. ხოლო, რომ მეტი მოშურნეობა შთაგაგონოთ და ამ მართლის მიბაძვისკენ აღგძრათ, საყვარელნო, კვლავ ვიწყოთ საუბარი მისი ცხოვრების მოვლენებზე, რიგის მიხედვით. ამრიგად, იმ უხვი სტუმართმოყვარეობის შემდეგ, ძვირფასი არა საჭმელის ხარისხითა თუ რაოდენობით, არამედ გულმოდგინებით, უფალმა სიხარულით მიიღო მართლის გულღიაობა და მაშინვე მიუზღო სტუმართმოყვარეობისთვის. ამასობაში მამამთავარმა შეიცნო, ვინ იყო მოსული და რა ძალა ჰქონდა, და, როცა სტუმრებმა იქიდან სოდომის დასანგრევად წასვლა განიზრახეს, მათ უკან გაჰყვა, „წარმგზავნელი მათი", როგორც ნათქვამია (). ახლა შეხედე, რა კაცთმოყვარეა უფალი, რა შეწყნარებას ავლენს მართლის მიმართ, პატივს მიაგებს რა მას და, ამასთანავე, სურს, გამოავლინოს მის სულში დაფარული სათნოება. „აღდგეს, — ნათქვამია, — კაცნი იგი მიერ და შთახედნეს პირსა ზედა სოდომთა და გომორთასა" (). ეს ანგელოზებზეა ნათქვამი, რადგან აქ, აბრაამის კარავთან, ერთად გამოცხადდნენ ანგელოზებიც და მათი უფალიც. შემდეგ კი ანგელოზები, როგორც მსახურნი, იმ ქალაქების დასაღუპად იქნენ წარვლინილილი, ხოლო უფალი დარჩა, რომ მართალთან ესაუბრა, როგორც მეგობარი მეგობართან საუბრობს, იმის შესახებ, რისი ქმნაც განიზრახა. ამრიგად, როცა ანგელოზები წავიდნენ, „რეჩე, — ნათქვამია წერილში, — უფალმან: არა დავფარო-ა მე პირისაგან აბრაჰამ, მონისა ჩემისა, რომელსა ვჰყოფ მე" (). რა დიდია ღვთის შეწყნარება, და რა ზომას აღემატება მართლისთვის აღმოჩენილი ეს პატივი! შეხედე, როგორ ესაუბრება მართალს ზუსტად ისე, როგორც ადამიანი საკუთარი თანასწორი ადამიანის, და ამით გვიჩვენებს, რა პატივს ანიჭებს ღმერთი სათნო ადამიანებს. ხოლო, რომ არ იფიქრო, თითქოს ასეთი დიდი პატივი მართლისადმი მხოლოდ ღვთის სახიერების საქმეა, შეხედე, როგორ გვასწავლის საღვთო წერილი, რომ მართალმა თავადაც დაიმსახურა ასეთი პატივი, ღვთის ბრძანებებს სრული მორჩილებით რომ ასრულებდა. კერძოდ, უფალმა ბრძანა რა: „არა დავფარო-ა მე პირისაგან აბრაჰამ, მონისა ჩემისა, რომელსა ვჰყოფ მე", მაშინვე კი არ ამბობს, რისი ქმნაც აპირებდა; წინააღმდეგ შემთხვევაში, უნდა დაემატებინა და ეთქვა, რომ სოდომის ცეცხლით მოსპობას აპირებდა. თუმცა, ყურადღება უნდა მიაქციო აი, რასაც — რადგან საღვთო წერილში ჩადებული არც ერთი სიტყვა და ხაზი არ უნდა დავტოვოთ უყურადღებოდ: რამდენი პატივია, ფიქრობ, ამ სიტყვებშივე — „აბრაჰამ, მონისა ჩემისა"? რა სიყვარული, რა კეთილგანწყობა! სწორედ ამ სიტყვებში ვლინდება მართლის მთელი უპირატესობა და პატივი. შემდეგ, როგორც უკვე ვახსენე, ბრძანა რა: „არა დავფარო", მაშინვე კი არ ამატებს, რა მოხდება, არამედ რა? რომ ვიცოდეთ, რომ არა უმიზეზოდ და არა ამაოდ ავლენს ასეთ დიდ მზრუნველობას მამამთავრის მიმართ, უფალი ამბობს: „ხოლო აბრაჰამ ქმნილ იყოს ნათესავად დიდად და მრავლად და იკურთხეოდიან მის-და-მი ყოველნი წარმართნი ქუეყანისანი. რამეთუ უწყოდეს, ვითარმედ ამცნოს ძეთა მისთა და სახლსა მისსა მის თანა და იცნან გზანი უფლისანი, რამეთუ ძეთა მისთა ქმნად სიმართლისა და მშჯავრისა, რათა მოაწივნეს უფალმან აბრაჰამის ზედა ყოველი, რაოდენი თქუნა მისსა მიმართ" (). ოჰ, რა დიდია უფლის კაცთმოყვარეობა! რადგან ამის შემდეგ ის სოდომის განადგურებაზეც უნდა ესაუბრა, წინასწარ ამხნევებს მამამთავარს, უდიდეს კურთხევას აუწყებს, ანუ რომ „ქმნილ იყოს ნათესავად დიდად", და ამასთანავე უჩვენებს, რომ ასეთ ჯილდოს ღვთისმოყვარე გულისთვის მიიღებს. იფიქრე, როგორი იყო მამამთავრის სათნოება, თუ თავად ღმერთი ამბობს: „უწყოდეს, ვითარმედ ამცნოს ძეთა მისთა და სახლსა მისსა მის თანა და იცნან გზანი უფლისანი". აი, სათნოების დიდი საზღაური! მამამთავარი არამხოლოდ იმისთვის იღებს ჯილდოს, რომ თავად იღვწოდა სათნოებაში, არამედ უხვი საზღაურის ღირსი ხდება იმისთვისაც, რომ იმავე სათნოებებს თავის შთამომავლებსაც უანდერძებდა. ამგვარად, მან მომავალი დროისთვისაც ყველასთვის მოძღვარი გახდა, რადგან ვინც პირველი დაიწყებს საქმეს, ის იქნება მიზეზი იმისაც, რაც შემდგომ ამ საქმიდან მოხდება.
3. სოდომის ცოდვა და მოყვასის განუკითხველობა (18:20-21)
ხედავ უფლის სახიერებას! ის მართალს არამხოლოდ უკვე აღსრულებული სათნოებისთვის აჯილდოებს, არამედ მომავალში მოსალოდნელისთვისაც. „უწყოდეს, — ამბობს, — ვითარმედ ამცნოს ძეთა მისთა". მე, ამბობს, წინასწარ ვიცი ამ მართლის განზრახვები და საზღაურითაც წინ ვუსწრებ. ასე უფალი ჩვენს ყველაზე ფარულ ზრახვებსაც იცნობს და, როცა ხედავს, რომ სათანადოდ გვსურს და ჯანსაღ აზროვნებას ვამჟღავნებთ, ხელს გვიწვდის, ჩვენი შრომის წინაც კი გვაჯილდოვებს, ამით უფრო მეტ მოშურნეობას გვიღვიძებს. და ეს ყველა მართლის ცხოვრებაში შეიძლება დავინახოთ. ადამიანური ბუნების სისუსტეს რომ იცნობს, იმისთვის, რომ მძიმე შრომაში სულით არ დავეცეთ, ხშირად შრომის შუაგულში გვაძლევს შეწევნასაც და ჯილდოსაც — შრომას გვიმსუბუქებს და მოშურნეობას გვიძლიერებს. „უწყოდეს, — ამბობს, — ვითარმედ ამცნოს ძეთა მისთა და სახლსა მისსა მის თანა და იცნან გზანი უფლისანი". არამხოლოდ მის შესახებ წინასწარმეტყველებს, რომ „ამცნოს", არამედ მისი შვილების შესახებაც — ისაკისა და იაკობის — რომ „იცნან გზანი უფლისანი". „გზანი უფლისანი", ანუ ბრძანებები, მცნებები. „ქმნად, — ამბობს, — სიმართლისა და მშჯავრისა", ანუ არაფრის სიმართლეზე მაღლა დაყენება, ყოველგვარი უსამართლობისგან თავის არიდება. ეს არის უდიდესი სათნოება და სწორედ ამისთვის უნდა აღსრულებულიყო ყველაფერი, რაც უფალმა მას აუწყა. ვფიქრობ, სხვა რაღაცაც ჰქონდა მხედველობაში, როცა თქვა: „ხოლო აბრაჰამ ქმნილ იყოს ნათესავად დიდად და მრავლად". თითქოს ასე უთხრა: შენ, სათნოების მოყვარე, ჩემს ყველა ბრძანებას მორჩილო, ყოველგვარ მორჩილებას გამომჩენო, შენ იქნები „ნათესავად დიდად და მრავლად"; ხოლო ის ურჯულოები, სოდომის მიწაზე მცხოვრებნი, ყველა ამოწყდება, რადგან როგორც სათნოება ცხონების საშუალებაა მისი მოღვაწეებისთვის, ასევე ბოროტება დაღუპვის მიზეზია. ახლა, კურთხევითა და ქებით მამამთავარი უფრო მეტი კადნიერებისკენ აღძრა რა, ღმერთი იწყებს თავისი განჩინებების გახსნას და ამბობს: „ღაღადებაჲ სოდომთა და გომორთა განმრავლდა ჩემდა მომართ, ცოდვანი მათნი დიდ არიან ფრიად. გარდავიდე უკუე, ვიხილო, უკუეთუ ღაღადებისაებრ მათისა მომავლისა იქცევიან, და, უკუეთუ არა, რათა ვცნა" (). საშინელი სიტყვებია! „ღაღადებაჲ, — ამბობს, — სოდომთა და გომორთა". თუმცა ამ ქალაქებთან ერთად სხვებიც განადგურდნენ, მაგრამ, რადგან ეს ყველაზე სახელგანთქმული იყო, უფალმა მათ შესახებ განსაკუთრებით ახსენა. „განმრავლდა ჩემდა მომართ, ცოდვანი მათნი დიდ არიან ფრიად". შეხედე, როგორ გაიზარდა იქ ბოროტება! არამხოლოდ ღაღადების, არამედ უსამართლობის დიდი სიმრავლეა, რადგან სიტყვები „ღაღადებაჲ სოდომთა და გომორთა განმრავლდა" იმას ნიშნავს, ვფიქრობ, რომ ცნობილ, გამოუთქმელ და შეუნდობელ ურჯულოებასთან ერთად, ბევრ სხვა უსამართლობასაც სჩადიოდნენ: ძლიერნი უძლურებზებზე აღდგნენ, მდიდარნი ღარიბებზე. ამრიგად, ნათქვამია, არამხოლოდ დიდია მათი ღაღადება, არამედ ცოდვებიც არაჩვეულებრივია, არამედ „დიდ არიან ფრიად". მათ მანამდე უცნობი ურჯულოება გამოიგონეს, ბუნებისწინააღმდეგო ნაძრახი შეთხზეს და ისეთი მიდრეკილება ჰქონდათ ბოროტებისკენ, რომ ყველანი ყოველგვარი ბილწებით აღვსილნი იყვნენ და წინასწარ აღარ ავლენდნენ გამოსწორების არანაირ შესაძლებლობას, არამედ სრულ ამოწყვეტას ექვემდებარებოდნენ. მათი ვნებები განუკურნებელი გახდა და არანაირ წამალს აღარ იღებდა. მიუხედავად ამისა, მთელ კაცთა მოდგმას ასწავლის რა, რომ ვინმეს ცოდვები რაოდენ დიდი და ცნობილიც არ უნდა იყოს, მათზე განაჩენი არ უნდა გამოვიტანოთ, სანამ აშკარა მტკიცებულებები არ წარმოდგება, ამბობს: „გარდავიდე უკუე, ვიხილო, უკუეთუ ღაღადებისაებრ მათისა მომავლისა იქცევიან, და, უკუეთუ არა, რათა ვცნა". რა მიბაძვაა ეს გამოთქმებში? „გარდავიდე, — ამბობს, — ვიხილო". ნუთუ ყველაფრის მეუფე ადგილიდან ადგილზე გადადის? არა, ნუ იყოს! ის სულაც არ გამოხატავს ამას, არამედ, როგორც უკვე ხშირად მითქვამს, გრძნობად-ხატოვანი გამოთქმით სურს, გვასწავლოს, რომ დიდი სიფრთხილე არის საჭირო და შემცოდართა განკითხვა მხოლოდ ყურით გაგებულის მიხედვით, მტკიცებულებათა გარეშე განაჩენის გამოტანა არ შეიძლება. ეს ყველამ ვისმინოთ: ხომ არამხოლოდ სასამართლო ტახტზე მსხდომნი არიან ვალდებულნი, ეს კანონი დაიცვან, არამედ ჩვენთაგან თითოეულმაც არასოდეს არ უნდა გაიკითხოს მოყვასი მხოლოდ ცარიელი ბრალდების საფუძველზე. ამიტომაც შემდგომ ნეტარი მოსეც, სულიწმინდით შთაგონებული, შეაგონებდა, როცა ამბობდა: „არა შეიწყნარით სასმენელი ამაო" (). და ნეტარი პავლეც ეპისტოლეში ღაღადებდა: „ხოლო შენ რაჲსა განიკითხავ ძმასა შენსა" ()? და ქრისტეც, მოწაფეებს მცნებებს რომ აძლევდა და იუდეველ ხალხს, მწიგნობრებსა და ფარისეველებს ასწავლიდა, ამბობდა: „ნუ განიკითხავთ, რაჲთა არა განიკითხნეთ" (). რისთვის, ამბობს, დროის წინ იტაცებ მოსამართლის ღირსებას? რისთვის ასწრებ იმ მომავალ საშინელ დღეს? მოსამართლე გინდა იყო? საკუთარ თავსა და საკუთარ ცოდვებზე იყავი მოსამართლე. ამაში არავინ გიშლის ხელს — და, ამასთანავე, საკუთარ ცოდვებსაც გამოასწორებ და ზიანსაც არ მიიღებ. ხოლო თუ საკუთარ თავს ივიწყებ და სხვების მოსამართლედ ზიხარ, შეუმჩნევლად მხოლოდ უფრო მეტ ცოდვათა ტვირთს აგროვებ საკუთარ თავზე. ჩვენც, გევედრებით, ყოველმხრივ ავარიდოთ თავი მოყვასთა განკითხვას. თუმცა სასამართლო ხელმწიფებაც არ გაქვს და მხოლოდ ფიქრით გაიკითხავ, მაინც ცოდვის თანამონაწილე ხდები, როცა, არანაირი მტკიცებულების გარეშე, ხშირად მხოლოდ ეჭვითა და ცარიელი ცილისწამებით გაიკითხავ. ამიტომაც ნეტარი დავითი ღაღადებდა: „რომელი იტყჳნ იდუმალ მოყურისა თჳსისა ძჳრსა, ესე წარვსდევნო" ().
4. აბრაამის შუამდგომლობა სოდომისთვის (18:22-31)
ხედავ სათნოების სრულყოფილებას? დავითი არამხოლოდ არ იღებდა იმას, რასაც სხვებზე ეუბნებოდნენ, არამედ იმასაც განდევნიდა, ვინც ძმის ცილისწამებას ცდილობდა. მაშ, თუ ჩვენც გვსურს ცოდვები შევამციროთ, ყველაზე მეტად იმაზე ვიზრუნოთ, რომ ძმებს არ გავიკითხავთ, ხოლო მათზე ცილისმწამებლებს ჩვენთან არ მივუშვებთ, ან კიდევ უკეთესი — წინასწარმეტყველის მაგალითით, ჩვენგან განვდევნით და სრულიად ზურგს შევაქცევთ. იგივეს, ვფიქრობ, გამოხატავს წინასწარმეტყველი მოსეც, სიტყვებით: „არა შეიწყნარით სასმენელი ამაო". ამიტომაც ახლანდელ შემთხვევაში ჩვენი სულების სასარგებლოდ ყველაფრის მეუფემ ასეთი გრძნობად-ხატოვანი გამოთქმა გამოიყენა და ბრძანა: „გარდავიდე... ვიხილო". სხვა როგორ? ნუთუ არ იცოდა? ნუთუ ცოდვათა მთელი სიმრავლე არ ეცოდინებოდა? ნუთუ არ ესმოდა ცოდვაში ჩაცვენილთა სრული გამოუსწორებლობა? მაგრამ ის ისეთ სულგრძელობას ავლენდა, თითქოს წინასწარ თავს იმართლებდა მათ წინაშე, ვისაც შემდგომ თავხედურად ბრალის წაყენება მოინდომებდნენ, ამხელდა მათ სიმსუბუქეს და სათნოების დიდ ნაკლებობას. და, ალბათ, არამხოლოდ ამისთვის მოიქცა ასე, არამედ იმისთვისაც, რომ მართალს შემთხვევა მისცა, ეჩვენებინა თანალმობა და სიყვარულის ძალა მის სულში. ამრიგად, ანგელოზები, როგორც ზემოთ ითქვა, სოდომში წავიდნენ; ხოლო მამამთავარი უფლის წინაშე იდგა (). „და მიეახლა, — ნათქვამია, — აბრაჰამ და ჰრქუა: ნუ თანა წარსწყმედ მართალსა უღმრთოთა თანა და იყოს მართალი, ვითარცა უღმრთოჲ" ()? ოჰ, მართლის კადნიერება! ან უკეთესი — ოჰ, სულის თანალმობა! ის, თანალმობის სიჭარბით, თითქოს თავადაც კი ვერ აცნობიერებს, რას ამბობს. და საღვთო წერილი, გვიჩვენებს რა, რომ ის თავის შუამდგომლობას დიდი შიშითა და ძრწოლით იყენებდა, ამბობს: „მიეახლა აბრაჰამ და ჰრქუა: ნუ თანა წარსწყმედ მართალსა უღმრთოთა თანა". რას აკეთებ, ნეტარო მამამთავარიო? ნუთუ უფალს შენი შუამდგომლობა ესაჭიროება, რომ ეს არ გააკეთოს? მაგრამ ნუ ვიფიქრებთ ასე. სინამდვილეში, აბრაამი ასე არ ამბობს, თითქოს უფალს მართლაც ამის გაკეთება სურდეს; მაგრამ, რადგან ვერ ბედავდა პირდაპირ ძმისწულზე ელაპარაკა, საერთო მოვედრება წარმოადგინა ყველასთვის, იმ სურვილით, რომ დანარჩენებთან ერთად ისიც ეხსნა, და, ამასთანავე, სხვებიც გადაერჩინა. და აი, იწყებს შუამდგომლობას და ამბობს: „უკუეთუ იყუნენ ერგასისნი მართალნი, წარწყმედ-ა მათ? არა ჰრიდო-ა ყოველსა მას ადგილსა ერგასისთა მართალთა ძლით, უკუეთუ იყვნენ მას შინა? არა სადა ჰყო შორის სიტყჳსა მისებრ მოკუდინებაჲ მართლისა უღმრთოთა თანა და იყოს მართალი, ვითარცა უღმრთოჲ? ნუ სადა რომელი სჯი ყოველსა ქუეყანასა, ნუ ჰყოფ სასჯელსა" ()? შეხედე, როგორ თავისი შუამდგომლობითაც ღვთისმოსავ სულს ავლენს, ღმერთს მთელი მიწის მოსამართლედ აღიარებს და სამართლიანად მიიჩნევს, რომ მართალი არ უნდა დაიღუპოს უღმერთოსთან ერთად. და სახიერი და კაცთმოყვარე ღმერთი მის ვედრებას ემორჩილება და ამბობს: ისე ვიქნები, როგორც შენ ამბობ, შენს შუამდგომლობას ვიღებ: „უკუეთუ იყვნენ ერგასისნი მართალნი სოდომთ ქალაქთა შინა, დაუტეო ყოველი ადგილი მათთჳს" (). ორმოცდაათ მართალს, ამბობს, თუ იპოვებიან, ვაჩუქებ დანარჩენთა ხსნას, და შენს თხოვნას შევასრულებ. მაშინ მართალი, გამბედაობა რომ იგრძნო და ღვთის კაცთმოყვარეობით სარგებლობდა, თხოვნაში უფრო შორს მიდის და ამბობს: „აწ ვიწყე სიტყუად უფლისა მიმართ, ხოლო მე ვარ მიწაჲ და ნაცარ" (). ნუ განმსჯი, უფალო, ამბობს, თითქოს საკუთარ თავს არ ვიცნობ და საზღვრებს გადავცდები, ასეთ დიდ კადნიერებასას რომ ვაჩვენებ: მე ვიცი, რომ მიწა ვარ და ნაცარი. მაგრამ როგორც ამას ვიცი და კარგად ვაცნობიერებ, ისევე ვიცი, რომ შენი კაცთმოყვარეობა დიდია, რომ მოწყალებით მდიდარი ხარ და გნებავს ყოველთა კაცთა ცხონებაჲ. ადამიანები რომ არაფრისგან შეიქმენი, ნუთუ ინდომებდი ოდესმე მათ, უკვე არსებულთა, განადგურებას, მათი ცოდვების სიმრავლე რომ არ ყოფილიყო ასეთი? ამიტომ კვლავ ვთხოვ და ვევედრები: „უკუეთუ შემცირდენ ერგასისნი მართალნი ორმეოცდახუთად, წარსწყმიდო-ა ორმეოცდახუთთათჳს ყოველი ქალაქი? და თქუა: უკუეთუ ვპოვნე მუნ ორმეოცდახუთნი, არა წარვწყმიდო" (). ვინ შეაქებს ღირსეულად ყველაფრის მეუფეს ასეთი სულგრძელობისა და შეწყნარებისთვის, ან ვინ საკმარისად შეანატრებს მართალს, რომელმაც ასეთი კადნიერება მიიღო? „და შესძინა, — ნათქვამია, — მერმე სიტყუად მისსა მიმართ და თქუა: უკუეთუ იყვნენ ორმეოცნი? და თქუა: არა წარვწყმიდო ორმეოცთათჳს" (). შემდეგ, თითქოს ეშინია ღვთის გამოუთქმელი სულგრძელობის კვლავ გამოცდისა და შიშობს, რომ უკვე საზღვრებს გადამცდარი არ აღმოჩნდეს და შუამდგომლობაში დასაშვებ ზღვარს არ გასცდეს, ამბობს: „ნურას, უფალო, უკუეთუ ვიტყოდი-ღა: იპოვნენ თუ მუნ ოცდაათნი" ()? რადგან ხედავდა, რომ ღმერთი მოწყალებისკენ იხრება, უკვე თანდათანობით კი არ ამცირებდა, არამედ ხუთის ნაცვლად ათი ჩამოაკლო მართალთა რიცხვს, და ასე აგრძელებს შუამდგომლობას და ამბობს: „იპოვნენ თუ მუნ ოცდაათნი? და თქუა: არა წარვწყმიდო, უკუეთუ ვპოვო მუნ ოცდაათნი" (იქვე). შეხედე, რა დაჟინებულობაა მართალში! ის ისე გულმოდგინედ ზრუნავს სოდომელთა ხალხის გადარჩენაზე მოსალოდნელი სასჯელისგან, თითქოს თავად უნდა დაექვემდებაროს იმავე მსჯავრს. „და თქუა: ვინათგან მაქუს სიტყუად უფლისა მიმართ ჩემისა. უკუეთუ იყვნენ მუნ ოცნი? და თქუა: არა წარვწყმიდო ოცთათჳს" (). ყოველ სიტყვასა და გონებას აღემატება უფლის ასეთი სახიერება! ნუთუ ჩვენთაგანი ვინმე, უთვალავ ბოროტებათა შორის მცხოვრებთაგანი, თანასწორი ადამიანების განსჯისას ასეთ შეწყნარებასა და კაცთმოყვარეობას გამოიჩენდა?
5. მართალთა ძალა და სოდომის სასჯელის დარიგება (18:32-33)
მაგრამ ეს მართალი, ღვთის კაცთმოყვარეობის ასეთ სიმდიდრეს რომ ხედავს, ჯერ კიდევ არ ჩერდება, არამედ კვლავ ამბობს: „ნუ რაჲ, უფალო, უკუეთუ ვიტყოდი მერმე ერთგზის-ღა" ()? ღვთის გამოუთქმელი სულგრძელობა გამოცადა რა და შიშობს, რომ უკვე არ აღძრას თავის წინააღმდეგ იმის რისხვა, ვის წინაშეც სხვებისთვის შუამდგომლობდა, პატრიარქი ამბობს: „ნუ რაჲ, უფალო"? უგუნურად ხომ არ ვიქცევი? ხომ არ ვავლენ რამე თავხედურს? ხომ არ ვაკეთებ გაკიცხვის ღირს საქმეს, „უკუეთუ ვიტყოდი მერმე ერთგზის-ღა"? მაგრამ შენი დიდი სახიერებით, მიიღე ჩემგან კიდევ ერთი ვედრება: „იპოვნენ თუ ათნი? და თქუა: არა წარვწყმიდო ათთათჳს". და, რადგან პატრიარქმა წინასწარ თქვა — კიდევ „ერთგზის-ღა ვიტყოდი", „წარვიდა, — ნათქვამია, — უფალი, ვითარცა დასცხრა ზრახჳსაგან აბრაჰამისსა. და მიიქცია ადგიდ თჳსსა" (). ხედავთ უფლის მთელ შეწყნარებას? ხედავთ მართლის მხურვალე სიყვარულს? გესმით ახლა, რა ძალა აქვთ სათნოებაში მოღვაწე ადამიანებს? „უკუეთუ ვპოვო, — ამბობს უფალი, — ათი მართალი", მათთვის ყველას ცოდვების მიტევებას ვაჩუქებ. მაშ, მართალი არ ვთქვი, რომ ეს ყოველივე იმისთვის მოხდა, რომ არანაირი საბაბი არ დარჩენილიყო საყვედურისთვის მათთვის, ვისაც თავხედურად განსჯიდა ამ მოვლენებს? ხომ ბევრი უგუნურია, ენააუშვებელი, რომელსაც ღვთის მსჯავრის შეგინება სურს და ამბობენ: „რატომ დაიწვა სოდომი? ისინი, შეიძლება, მოინანიებდნენ კიდეც, სულგრძელობა რომ გაეწიათ მათთვის." სწორედ ამიტომ ღმერთი ასეთ ბოროტების გამრავლებას აჩვენებს და ასეთ სათნოების ნაკლებობას ხალხის ასეთ სიმრავლეში, რომ მეორე ისეთი წარღვნა იყო საჭირო, როგორიც ადრე დაფარა ქვეყნიერება. მხოლოდ ღვთის აღთქმის გამო, რომ ასეთი სასჯელი აღარ განმეორდება, ღმერთი ახლა სხვა სახის სასჯელს იყენებს: ერთდროულად სოდომელებს სჯის და ყველა შემდგომ თაობას მუდმივ დარიგებს აძლევს. მათ ბუნების კანონები გადააბრუნეს, უცნაური და კანონსაწინააღმდეგო შეთხზეს. ამიტომ ღმერთმაც უჩვეულო სახის სასჯელი მოავლინა მათზე, მათი ურჯულოების გამო თავად მიწის წიაღიც მოსპო და მუდმივი ძეგლი დატოვა შემდგომი თაობებისთვის, რომ მსგავს საქმეებს არ გაბედონ და იმავე სასჯელს არ დაექვემდებარონ. მსურველს შეუძლია ეწვიოს ამ ადგილებს და ნახოს ეს მიწა, რომელიც, ასე ვთქვათ, ღაღადებს და თავის თავზე სასჯელის კვალს აჩვენებს: ამდენი წლის შემდეგ ასე აშკარად ჩანს მასზე რისხვა, თითქოს სასჯელი მხოლოდ გუშინ ან დღეს დილით დაატყდა. ამიტომ, გევედრებით, სხვების მაგალითით შევიგონოთ, მათზე მოვლინებული სასჯელი ვნახოთ. მაგრამ, შესაძლოა, ვინმემ თქვას: რა ხდება? თუ ისინი ასე დაისაჯნენ, ნუთუ ახლა ბევრი არ არის, ვინც ისეთივე ურჯულოებას ჩადის, და მაინც სასჯელს არ ექვემდებარება? შესაძლოა, მაგრამ სამაგიეროდ, კიდევ უფრო მეტი სასჯელი ელის ასეთ ურჯულოებს. რა თქმა უნდა, თუ ჩვენ არც სოდომელთა ამბავით შევიგონებთ, არც ღვთის სულგრძელობას ვიყენებთ ჩვენს სასარგებლოდ, დაფიქრდი, რამდენჯერ უფრო ძლიერად ვანთებთ საკუთარი თავისთვის მომავალ ჩაუმქრობელ ცეცხლს და რა სასტიკ მატლს ვუმზადებთ! მეორე მხრივ, ღვთის მადლით, ახლაც ბევრი სათნი ადამიანია, რომელთაც, ისევე როგორც მაშინ პატრიარქს, შეუძლიათ უფლის დამშვიდება; და თუ ჩვენ, საკუთარ თავს რომ შევხედავთ და ჩვენსავე უზრუნველობას დავინახავთ, სამართლიანად ვაღიარებთ სათნოების დიდ ნაკლებობას, ამ ადამიანთა სათნოების გამო ღმერთი დანარჩენთა მიმართაც სულგრძელობას ავლენს. რომ სათნო ადამიანთა კადნიერება მართლაც ჩვენთვის ღვთის სულგრძელობის მიზეზი ხდება, ამაში დარწმუნდი ამავე ამბის იქიდან, რასაც ღმერთი პატრიარქს ეუბნება: „უკუეთუ ვპოვო ათი მართალი, არა წარვწყმიდო ქალაქს". და ათ მართალს რომ ვამბობ! სოდომში ურჯულოებისგან თავისუფალი ერთი ლოტი მართალი აღმოჩნდა და მისი ორი ასული. მისი ცოლი, შესაძლოა, მისი გულისთვის გადაარჩინეს ქალაქში სასჯელს, მაგრამ თავისი დაუდევრობის გამო შემდგომ სასჯელს დაექვემდებარა. ახლა კი, ღვთის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობით, ღვთისმოსაობის საქმეები გამრავლდა, და ქალაქებში არცთუ ცოტა ადამიანი იპოვება, ვისაც ღვთის დამშვიდება შეუძლია; სხვები კი მთებსა და გამოქვაბულებში იმალებიან. და ამ ადამიანთა სათნოება, თუმცა არცთუ მრავალთა, ბევრის ცოდვების დაფარვა შეუძლია — რადგან დიდია უფლის სახიერება, და ის ხშირად, მცირერიცხოვან მართალთა გულისთვის, ბევრის ცხონებას ინებებს. მაგრამ, რომ მცირერიცხოვან მართალთა გულისთვის ვთქვა? ხშირად, როცა ახლანდელ ცხოვრებაში ერთ მართალსაც ვერ პოულობს, გარდაცვლილთა სათნოების გულისთვის იწყალებს ცოცხალთ და ასე მოუხმობს: „და ზედამდგომელ ვექმნე ქალაქსა მაგას ჴსნად მაგისა ჩემთჳს და დავითისთჳს, მონისა ჩემისა" (). ისინი, ამბობს, ხსნის ღირსნი არ არიან და გაჭირვებისგან გამოხსნის არაფრით დაიმსახურეს, მაგრამ, რადგან ჩემი თვისებაა კაცთმოყვარეობის გამოჩენა და ყოველთვის მზად ვარ შეწყნარებისა და უბედურებისგან გამოხსნისთვის, ჩემთვის და ჩემი მონა დავითისთვის ხსნას მოვუტან. ამრიგად, ეს ადამიანი, ამდენი წლით ადრე რომ ამ ცხოვრებიდან წასულიყო, ცხონების მიზეზი ხდება იმ ადამიანებისთვის, ვინც თავისი უზრუნველობით იღუპებოდა. ხედავ უფლის კაცთმოყვარეობას — როგორ პატივს სცემს სათნოებით ბრწყინავ ადამიანებს, როგორ ამჯობინებს მათ და უპირისპირებს დანარჩენ ადამიანთა მთელ სიმრავლეს? ამიტომ პავლემაც თქვა: „იქცეოდეს ხალენებითა და თხის ტყავებითა ნაკლულევანნი, ჭირვეულნი, ძჳრ-ხილულნი, რომელთა ღირსვე არა იყო სოფელი ესე" (). მთელი ეს ქვეყანა, ამბობს, მთელი ქვეყნიერებითურთ, არ არის თანაბარი მათთან, ვინც ღვთისთვის ატარებს ცხოვრებას ჭირში, ძალადობაში, სიშიშვლეში, მოხეტიალეობაში ან გამოქვაბულებში.
6. სარეფთელი ქვრივის სტუმართმოყვარეობა
მაშ, საყვარელო, როცა დაინახავ ადამიანს, რომელიც გარეგნულად ღარიბულ ტანსაცმელშია, მაგრამ შინაგანად სათნოებით შემოსილი, ნუ შეურაცხყოფ მას გარეგნობის გამო, არამედ სულიერ სიმდიდრესა და შინაგან ნათელს დააკვირდი, და მაშინ ყოველი მხრიდან ბრწყინავ სათნოებას იხილავ მასში. ასეთი იყო ნეტარი ელია: მას მხოლოდ ერთი ხალენი ჰქონდა; მაგრამ მის ხალენში ელიას საჭიროებდა პორფირით შემოსილი აქააბიც. ხედავ ამიტომ აქააბის სიღარიბეს და ელიას სიმდიდრეს? შეხედე, რა განსხვავებაა მათ ძალაშიც: ელიას ხალენმა ცა დახშო, წვიმის ნაკადები შეაჩერა; და წინასწარმეტყველის ერთი სიტყვა იყო თითქოს ცის ბორკილი, ისე, რომ სამი წლისა და ექვსი თვის განმავლობაში წვიმა არ მოსულა; ხოლო პორფირითა და გვირგვინით შემოსილი დადიოდა, წინასწარმეტყველს ეძებდა და თავისი ასეთი დიდი ხელისუფლებისგან ვერანაირი სარგებელი ვერ მიიღო. მაგრამ შეხედე, რა კაცთმოყვარეა უფალი: როგორც კი დაინახა, რომ წინასწარმეტყველმა, შურითა და დიდი გულმოდგინებით აღძრულმა, ასეთი დიდი სასჯელი მოავლინა მთელ ქვეყანაზე, რათა თავადაც არ დაზარალებულიყო ამ სასჯელისგან და უღმრთოებივით არ ევნო, ეუბნება: „აღდეგ და წარვედ სარეფთად სიდონიისსა, რადგან იქ ვუბრძანე დედაკაცსა ერთსა ქურივსა გამოზრდად შენი. და აღდგა და წარვიდა" (). შენიშნე, საყვარელო, სულიწმინდის მადლი. გუშინაც მთელი ჩვენი საუბარი სტუმართმოყვარეობით შემოიფარგლა; და აი, დღესაც ეს სტუმართმოყვარე ქვრივი დაასრულებს ჩვენს სიტყვას. და მივიდა, ნათქვამია, ქვრივთან, ნახა, შეშას კრეფდა და უთხრა: მომეცი ცოტა წყალი „და ვსუა" (). ის დაემორჩილა. და კვლავ ეუბნება: გამიკეთე უფუარი პურები, „და ვჭამო" (). ხოლო ის მაშინ უკიდურეს სიღარიბეს გადაუშლის, უფრო კი — გამოუთქმელ სიმდიდრეს, რადგან სიღარიბის გაძლიერებამ სიმდიდრის სიდიადე აჩვენა. მან უთხრა: არაფერი არ არის შენი მხევლისა, „დაღათუ მიც ჴუეზა ერთ და მჭელ ერთ ფქვილი საფქვილესა შინა და მცირედ ზეთი რქასა შინა"; შევკრეფ შეშას, „შევიდე და შევქმნე იგი ჩემდა და ყრმათა ჩემთა, შევჭამოთ და ხვალე მოვსწყდეთ" (). სამწუხარო სიტყვები, ქვის გულის მოქცევასაც რომ შეძლებდა! ცხონების არანაირი იმედი, ამბობს, აღარ დაგვრჩენია; სიკვდილი კართანაა; ეს ერთი რამ დაგვრჩა საცხოვრებლად; და ისიც ძლივს ეყოფა მე და ჩემს შვილებს. რაც შეიძლებოდა, გავაკეთე: წყალი მოგართვი. მაგრამ, რომ ვიცოდეთ ამ დედაკაცის სტუმართმოყვარეობაც, და დიდი ძალაც მართლისა, შეხედე, რა მოხდა. როცა წინასწარმეტყველმა ეს ყოველივე შეიტყო, რათა ჩვენთვის გაეხსნა ამ დედაკაცის სათნოება — რადგან ღმერთი, რომელმაც ბრძანა: „მიმცნებიეს მე დედაკაცისა ერთისა ქურივისა გამოზრდად შენი", თავად მოქმედებდა წინასწარმეტყველის მეშვეობით — ეუბნება მას: „ჰქმნე მისგან პირველად ჩემდა ჴუეზა ერთი მცირე და მომართუ მე, და მერმე ჰქმნე შენდა და ყრმათა შენთათჳს" (). ისმინეთ ეს — თქვენ, ქალებმა, რომლებიც სიმდიდრით ხართ მოცულნი: თქვენ ზედმეტს ბევრ უსარგებლო ნივთებზე ხარჯავთ და, ყველა თქვენი ფუფუნებისას, ორ ობოლს (მონეტას) არ აძლევთ გაჭირვებულებს, ან ვინმე სათნო ადამიანს, რომელიც ღვთისთვის იტანს სიღარიბეს. ხოლო ეს ქვრივი არაფერს ფლობდა, გარდა ერთი მუჭა ფქვილისა, და თავისი აზრით მალე შვილების სიკვდილს ხედავდა, მაგრამ წინასწარმეტყველისგან მოისმინა — „ჩემდა პირველად ჰქმენ, და მერმე შენდა და ყრმათა შენთა" — და არ გაწყრა, არ დაიწყო ყოყმანი, — მან მაშინვე შეასრულა ბრძანება, და ამით ყველა ჩვენგანს ასწავლა, რომ ღვთისმსახურნი საკუთარ კეთილდღეობაზე წინ უნდა დავაყენოთ და ასეთი ხელსაყრელი შემთხვევები უგულებელყოფილი არ დავტოვოთ, და ვიცოდეთ, რომ ამისთვის დიდი საზღაური გველის. შეხედე ამ ქვრივს: ერთი მუჭა ფქვილისა და ცოტაოდენი ზეთის სანაცვლოდ ამოუწურავი ბეღელი შეიძინა. ხომ წინასწარმეტყველის გამოკვებვის შემდეგ, არც მუჭა ფქვილი და არც რქის ზეთი აღარ ამოწურულა, მაშინ, როცა მთელი მიწა შიმშილისგან იღუპებოდა. საკვირველი და განსაცვიფრებელია ისიც, რომ მას მაშინ არც შრომა სჭირდებოდა, არამედ ფქვილიც და ზეთიც მუდმივად ჰქონდა მზა; არ საჭიროებდა არც მიწათმოქმედებას, არც ხართა შრომას, და არანაირი სხვა საზრუნავი არ ჰქონდა; ყველაფერი აშკარად ზებუნებრივად ხდებოდა. და მაშინ, როცა გვირგვინით შემოსილი მეფე გამოუვალ მდგომარეობაში იყო — შიმშილის ტყვეობაში, ღარიბი ქვრივი, რომელმაც თავად ყველაფერი მოაკლდა, მუდმივ სიუხვეში ცხოვრობდა, რადგან წინასწარმეტყველი მიიღო. ამიტომ ქრისტემაც ბრძანა: „რომელმან შეიწყნაროს წინასწარმეტყუელი სახელად წინასწარმეტყუელისა, სასყიდელი წინასწარმეტყუელისაჲ მიიღოს" (). შენ გუშინ ნახე, რა სიკეთეების ღირსი გახდა მამამთავარი, დიდი გულმოდგინებით უხვი სტუმართმოყვარეობა რომ გამოიჩინა. შეხედე ახლა ამ სიდონელ ქვრივსაც, რომელმაც მოულოდნელად გამოუთქმელი სიმდიდრე შეიძინა, როცა წინასწარმეტყველის სიტყვამ, რომელსაც ცა ჰქონდა თავის ხელისუფლებაში, მისთვის ამოუწურავი გახადა მუჭა ფქვილი და რქა ზეთი.
7. მოწყალების ძალა და ზეციური საუნჯე
მაშ, მივბაძოთ მას ყველამ — მამაკაცებმაც და ქალებმაც! მე მინდოდა, წინასწარმეტყველის მოშურნეობისა და სათნოების მიბაძვისკენ აღგძრათ; მაგრამ ეს, ალბათ, თქვენს ძალებს აღემატება, — თუმცა ისიც ადამიანი იყო, ჩვენივე ხორცით შემოსილი, ჩვენივე ბუნებისა; მაგრამ ზეგარდმო მადლს იმისთვის ეღირსა, რომ მასზე დამოკიდებული ყველაფერი სიჭარბით გააკეთა და სათნოება ყველაზე მეტად შეიყვარა. მაშ, ჯერ ამ ქვრივს მაინც მივბაძოთ; შემდეგ კი, თანდათანობით, წინასწარმეტყველის მიბაძვამდეც მივალთ. მივბაძოთ მის სტუმართმოყვარეობას და ნურავინ მოიშველიებს თავის სიღარიბეს. რამდენად ღარიბიც არ უნდა იყოს ვინმე, ვერ იქნება ამ ქვრივზე ღარიბი: მას მხოლოდ ერთი დღის საკვები ჰქონდა, მაგრამ ამ მდგომარეობაშიც არ დაყოყმანდა, მართლის თხოვნა შეესრულებინა, დიდი გულმოდგინება გამოიჩინა და ამისთვის სწრაფი ჯილდო მიიღო. ასეთია ღვთის საქმეები: მცირისთვის ბევრს ჩვეულებისამებრ ბოძებს. მითხარი, თუ ისეთი რამ გაიღო, რამდენიც შემდეგ მიიღო? მაგრამ ჩვენი უფალი ჩვეულებისამებრ არა რაოდენობას აფასებს, არამედ სულიერ გულმოდგინებას, რომლის დროსაც მცირეც დიდი ხდება, და პირიქით: დიდიც ხშირად მცირდება, როცა გულუხვი მზაობით არ კეთდება. ამგვარად, სახარებაში ხსენებული ქვრივიც, როცა ბევრი ბევრს დებდა საეკლესიო სალაროში, ორი ლეპტა რომ დადო, ყველას აჯობა, — არა იმიტომ, რომ სხვებზე მეტი შეწირა, არამედ იმიტომ, რომ მთელი სულის გულმოდგინება გამოავლინა. სხვები, ნათქვამია, ზედმეტიდან აკეთებდნენ ამას, ხოლო მან ყველაფერი ჩადო, რაც ჰქონდა. ჩვენც, მამაკაცებმა, ქალებს მაინც მივბაძოთ და თავი მათზე უარესად არ გამოვიჩინოთ; ვიზრუნოთ არამხოლოდ იმაზე, რომ მთელი ქონება საკუთარ სიამოვნებებზე დავხარჯოთ, არამედ გაჭირვებულთა მზრუნველობაზეც ვიფიქროთ და ეს გულმოდგინებითა და სიხარულით ვაკეთოთ. მიწათმოქმედი, მიწაში თესლს რომ აყრის, ამას არა სიმწუხარით, არამედ სიხარულითა და მხიარულებით აკეთებს და ისეთი რწმენით ანდობს მიწას თესლს, თითქოს უკვე ძნებს ხედავდეს. ასევე შენც, საყვარელო, ნუ იმას უყურებ, რას ღებულობს შენგან ღარიბი და რა ხარჯში გიჯდება, არამედ წარმოიდგინე, რომ სხვა იღებს შენი ხელიდან იმას, რასაც შენ წინ მდგომი ღარიბისთვის აკეთებ; და ეს სხვა არა რომელიმე უბრალო ადამიანია, არამედ ყველაფრის მეუფე, ყველას უფალი, ცისა და მიწის შემოქმედი. და შენი ხარჯი შენაძენი ხდება, და არამხოლოდ შენს ქონებას არ ამცირებს, არამედ კიდევ უფრო ამრავლებს, ოღონდ რწმენითა და სიხარულით აკეთებდე. ყველაზე მაღალ სიკეთეს ვიტყვი: ასეთი ხარჯიდან სხვა შენაძენთა გარდა, ცოდვათა მიტევებაც გეძლევა; და რა შეიძლება ამ სიკეთეს შეედაროს? მაშ, თუ ჭეშმარიტი სიმდიდრით გამდიდრება გვსურს და სიმდიდრესთან ერთად ცოდვათა მიტევებაც მივიღოთ, ჩვენი ქონება გაჭირვებულთა ხელში გადავდოთ, ზეცაში გადავგზავნოთ, სადაც არც ქურდი, არც ყაჩაღი, არც მონის ბოროტმოქმედება, არც სხვა რამ ვერ გვავნებსს სიმდიდრეს. ის ქვეყანა ყოველგვარ ასეთ ბოროტებას მაღლა დგას. ოღონდ ამას არა ამაო-დიდებისთვის ვაკეთოთ, არამედ ღვთის მცნებებით, არა ადამიანთაგან ქებას ვეძიოთ, არამედ ყველას საერთო უფლისგან: თორემ ხარჯსაც ვიტანთ და შენაძენს ვკარგავთ, რადგან ღარიბთა ხელით ზეცაში გადატანილი სიმდიდრე, ყველა სხვა შეტევისგან მიუწვდომელი, მხოლოდ ერთს — ამაო-დიდებას — შეუძლია განადგურება. როგორც აქ ჩრჩილი და მატლი ტანსაცმელს აზიანებს, ასე ზეცაში მოწყალებით შეკრებილ სიმდიდრეს ამაო-დიდება აზიანებს. ამიტომ გევედრებით: არამხოლოდ მოწყალებას ვიქმოდეთ, არამედ ფრთხილადაც ვიქმოდეთ, რათა მცირისთვის დიდი სიკეთეები მივიღოთ, წარმავლისთვის — წარუვალი, დროებითისთვის — საუკუნო, და, რათა ამ ყველაფრის გარდა ცოდვათა მიტევებისა და საუკუნო გამოუთქმელი სიკეთეების მიღება შევძლოთ, რაც ღირსნი ვიყოთ, რომ დავიმკვიდროთ ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.