📋 სარჩევი
1. ლოტის სტუმართმოყვარეობა და სათნოების ძალა (19:1)
როგორც აყვავებული მდელო თვალს უჩვენებს სხვადასხვა და მრავალფეროვან ყვავილებს, ისევე საღვთო წერილი გვიჩვენებს მართალთა სათნოებებს, — არა იმისთვის, რომ მხოლოდ გარბენით ვისიამოვნოთ მათი კეთილსურნელებით, ისევე, როგორც ყვავილების სურნელებით ვსიამოვნებთ, არამედ იმისთვის, რომ მუდმივად ვკრეფდეთ აქედან ნაყოფს ჩვენს სასარგებლოდ. ყვავილებთან — მხოლოდ ხელში ავიღებთ, მალევე ჭკნება და კარგავს თავის სიამოვნებას. აქ კი ასე არ არის: სმენით რომ მივიღებთ მართალთა სათნოებებს და ჩვენი გულის სიღრმეში შევინახავთ, — ყოველ დროს შეგვიძლია, თუ მოვისურვებთ, ვისიამოვნოთ მათი კეთილსურნელებით. მაშ, თუ ასეთია საღვთო წერილში აღწერილი წმიდანთა სათნოებების კეთილსურნელება, გამოვცადოთ დღეს ლოტის სათნოებების კეთილსურნელება, რათა ზედმიწევნით ვიცოდეთ, როგორ აიყვანა მამამთავარსთან (აბრაამთან) ურთიერთობამ ეს მართალი სათნოების უმაღლეს მწვერვალზე და როგორ აჩვენა მან, მამამთავრის კვალდაკვალ მიჰყვებოდა რა, თავისი სტუმართმოყვარეობა საქმით. მაგრამ, რომ ჩვენი სიტყვა უფრო ნათელი იყოს, სჯობს თავად წერილის სიტყვებს მოვუსმინოთ: „მოვიდეს, — ნათქვამია, — ორნი ანგელოზნი სოდომად მწუხრი". რატომ იწყებს წერილი ასე: „მოვიდეს ორნი ანგელოზნი სოდომად მწუხრი"? — მას შემდეგ, რაც ანგელოზები მამამთავარმა მიიღო და მისგან წავიდნენ, მზრუნველი და კაცთმოყვარე უფალი, მისთვის ბუნებრივი სახიერებით ადამიანის სახით გამოცხადებული, დარჩა მამამთავარსთან საუბარი, როგორც გუშინ გესმოდათ, სურდა რა ჩვენ ყველას გვესწავლა თავისი უკიდურესი სულგრძელობისა და მამამთავრის ცხელი სიყვარულის შესახებ. ანგელოზები კი სოდომისკენ მიისწრაფვოდნენ. მაშ, საღვთო წერილი, თხრობის წესრიგს იცავს რა, ახლა ამბობს: „მოვიდეს ორნი ანგელოზნი სოდომად მწუხრი", რომ ღვთის ბრძანება აღესრულებინათ. შენიშნე წერილის ზედმიწევნითობა და მოფრთხილება, — როგორ აღნიშნავს ჩვენთვის იმ დროსაც კი, რომელშიც ანგელოზები მოვიდნენ; ამბობს, რომ ეს „მწუხრი" იყო. რისთვის მიუთითა დრო? და რისთვის მოვიდნენ სწორედ საღამოს? იმისთვის, რომ გვეჩვენებინა, რა დიდი იყო ლოტის სტუმართმოყვარეობა. როგორც მამამთავარი შუადღის ჟამს იჯდა კარვის კართან და გამვლელებს ამჩნევდა, ასე ვთქვათ, იჭერდა მათ, გამვლელ მგზავრებს მიეგებებოდა და დიდი სიხარულით იღებდა, — ასევე მართალი ლოტი, იცოდა რა სოდომის მცხოვრებთა უკიდურესი გარყვნილება, საღამოს დროსაც კი არ ტოვებდა თავის ადგილს, არამედ ამ დრომდეც ელოდებოდა, ხომ არ შეხვდებოდა რაიმე საგანძური და ხომ ვერ მოიწევდა სტუმართმოყვარეობის ნაყოფს. მართლაც, საკვირველია ამ მართლის სათნოების სიდიადე, — როგორ, ასეთ ურჯულოთა შორის ცხოვრობდა რა, არა მხოლოდ უფრო დაუდევარი არ გახდა, არამედ კიდევ უფრო დიდი სათნოება გამოავლინა; და, როცა ყველანი, ასე ვთქვათ, უფსკრულისკენ ეშვებოდნენ, მხოლოდ ის ერთი ამდენი ხალხის შორის სწორ გზას ადგა. როგორ ამბობენ ზოგიერთები, რომ ქალაქში მცხოვრებს შეუძლებელია სათნოების დაცვა, არამედ ამისთვის აუცილებელია ამ სოფლის განშორება და მთებში ყოფნა, და შეუძლებელია სათნოებრივი ცხოვრება ადამიანისთვის, ვინც სახლს მართავს, ცოლი ჰყავს, შვილებითა და მსახურებით არის დაკავებული? დაე, შეხედონ ამ მართალს, რომელსაც ცოლი, შვილები და მსახურები ჰყავს, — როგორ ცხოვრობდა ქალაქში ასეთ გარყვნილ და ურჯულო ხალხს შორის, ლამპარივით ანათებდა ზღვის შუაგულში, და არა მხოლოდ არ ქრებოდა, არამედ კიდევ უფრო დიდ ნათელს გამოსცემდა. არა იმისთვის ვამბობ ამას, რომ ქალაქებიდან წასვლას ვუშლიდე ხელს და მთებსა და უდაბნოებში ყოფნას ვკრძალავდე; არამედ იმის საჩვენებლად, რომ ვინც უმანკოების დაცვას და ფხიზლად ყოფნას ისურვებს, ვერაფერი ვერ შეუშლის ხელს. როგორც უზრუნველსა და დაუდევარს თავად უდაბნოც ვერანაირ სარგებელს ვერ მოუტანს, რადგან სათნოების სრულყოფა ადგილზე კი არ არის დამოკიდებული, არამედ სულის განწყობასა და ხასიათზე, — ასევე ფხიზელსა და გულისყურით მღვიძარეს ქალაქში ცხოვრებაც ვერანაირ ვნებას ვერ მიაყენებს. მე კი ვისურვებდი, რომ სათნოებრივი ადამიანები, ამ ნეტარი კაცის მსგავსად, სწორედ ქალაქებში ცხოვრობდნენ: ისინი სხვებისთვის საფუარად გამოდგებოდნენ და მიბაძვისკენ აღძრავდნენ. მაგრამ, რადგან ეს ძნელია, დაე, იყოს თუნდაც ისე, როგორც ადრე ვთქვი. „რამეთუ წარმავალს არს ხატი ამის სოფლისაჲ" (), და ხანმოკლეა ამჟამინდელი ცხოვრება. თუ ახლა, ჯერ კიდევ ასპარეზზე ვიმყოფებით რა, სათნოების ღვაწლს არ აღვასრულებთ და ბოროტების ხაფანგებს არ ავარიდებთ თავს, მომავალში, თუმცა თავს ვადანაშაულებთ, მაგრამ უკვე ამაოდ: მაშინ სინანული უკვე უსარგებლო იქნება. სანამ ამჟამინდელ ცხოვრებაში ვიმყოფებით, ჯერ კიდევ შესაძლებელია სინანულით სარგებელი მივიღოთ და წინანდელი ცოდვების განწმენდით უფლის მოწყალების ღირსნი გავხდეთ. თუ კი ამჟამინდელ დროს გამოვუშვებთ ხელიდან და მოულოდნელად წავალთ ამ ცხოვრებიდან, მაშინ, თუმცა ვინანებთ, მაგრამ უკვე ვერანაირ სარგებელს ვეღარ მივიღებთ. და, რომ ამაში დარწმუნდე, ისმინე, რას ამბობს წინასწარმეტყველი: „რამეთუ არა არს, ვინ სიკუდილსა შინა მოგიჴსენოს შენ, ანუ ჯოჯოხეთს შინა ვინ აღგიაროს შენ" ()? და კიდევ: „ძმამან ვერ იჴსნას, იჴსნეს კაცმან?" ()? არავინ, ამბობს, იქ ვეღარ იხსნის ადამიანს, საკუთარი უზრუნველობით დაღუპულს, თუნდაც ძმა იყოს, თუნდაც მამა ან დედა. და რას ვამბობ: ძმა, მამა და დედა? თავად მართლებიც კი, რომლებმაც დიდი კადნიერება მოიპოვეს ღვთის წინაშე, მაშინ ვერ შეძლებენ ჩვენს დახმარებას, თუ ახლა უზრუნველობას მივეცემით. თუ, ნათქვამია, ნოე, იობი და დანიელი დადგნენ, ძეთა და ასულთა თვისთა ვერ იხსნიანო (იეზ 14:18). შენიშნე ამ მუქარის ძალა, — და ის, რა მართლები წარმოადგინა წერილმა მაგალითად. სწორედ ამ მართლებმა თავის დროზე სხვებისთვის ცხონების შუამავლებად იმსახურეს: ისე, ნოემ, როცა საშინელმა წარღვნამ ქვეყნიერება დაფარა, თავისი ცოლი და ძეები გადაარჩინა; ამგვარადვე იობი სხვებისთვის ცხონების მიზეზი იყო; ხოლო დანიელმა ბევრი იხსნა სიკვდილისგან, როცა სასტიკმა მბრძანებელმა ნაბუქოდონოსორმა, ზებუნებრივ მოვლენებს რომ იკვლევდა, ქალდეველთა, მოგვთა და მისანთა მოკვლა ბრძანა ().
2. საკუთარ საქმეებზე დაფუძნებული ცხონების იმედი (19:1–2)
მაშ, არ უნდა ვიფიქროთ, რომ იგივე იქნება მომავალ საუკუნეშიც, ესე იგი, რომ სათნოებრივი ადამიანები, რომლებსაც კადნიერება აქვთ ღვთის წინაშე, შეძლებენ მომავალი სასჯელებისგან მათი ახლობლების გათავისუფლებას, თუ ისინი აქ უზრუნველობაში ცხოვრობდნენ. სწორედ ამიტომაც მოიხმობს წერილი ამ მართლებს მაგალითად, — რომ ჩვენზე შიში მოაწიოს და გვასწავლოს, ცხონების იმედი, ზეციური მადლის შემდეგ, საკუთარ კეთილ საქმეებზე დავამყაროთ და არ ვიმედოვნოთ წინაპართა სათნოებებზე ან რაიმე სხვაზე, თუ თავად ბოროტებაში ვრჩებით. თუ სათნოებრივი წინაპრები გვყავს, იმაზე უნდა ვიზრუნოთ, რომ მათ სათნოებებს მივბაძოთ. ხოლო თუ, პირიქით, მანკიერი წინაპრებისგან ვიყოთ წარმოშობილნი, ამის გამო საკუთარი თავისთვის არანაირი ზიანის შიში არ უნდა გვქონდეს, მხოლოდ თავად უნდა ვივარჯიშოთ სათნოების ღვაწლში; მაშინ ამისგან არანაირი ზიანი არ მოგვადგება. თითოეული ან გვირგვინდება, ან ისჯება იმის მიხედვით, თავად რა ქმნა, როგორც ნეტარი პავლე ამბობს: „რაჲთა მოიღოს კაცად-კაცადმან ჴორცთა ამათგან, რაჲცა-იგი ქმნა, გინა თუ კეთილი გინა თუ ბოროტი" (), და კვლავ: „რომელმან მიაგოს კაცად-კაცადსა საქმეთა მისთაებრ" (). ეს ყველაფერი რომ ვიცით, ყოველგვარი უზრუნველობა მივატოვოთ და მთელი ჩვენი ძალა სათნოებას მივუძღვნათ, სანამ ჯერ კიდევ ასპარეზზე ვიმყოფებით, სანამ სანახაობა არ დასრულებულა; ვიზრუნოთ ჩვენი ცხონებისთვის, რომ ამ ხანმოკლე დროში სათნოების ღვაწლი აღვასრულოთ და დაუსრულებელ საუკუნეში ჯილდო მივიღოთ. აი, მართალი ლოტიც, თუმცა ასეთი უამრავი მანკიერი ადამიანის შორის ცხოვრობდა და არც ერთი მიმბაძველი არ ჰყავდა თავისი სათნოებისა, პირიქით, ხედავდა, რომ ყველანი დასცინოდნენ და ეკიცხებოდნენ, მაგრამ მიუხედავად ამისა, არა მხოლოდ არ დასუსტდა სათნოებაში, არამედ ისე გაბრწყინდა, რომ ანგელოზების მიღებაც კი იმსახურა, და, როცა ყველანი სრულიად დაიღუპნენ, მხოლოდ ის ერთი ასულებთან ერთად გადაურჩა ქალაქს დატეხილ სასჯელს. მაგრამ სიტყვის წესრიგს დავუბრუნდეთ. „მოვიდეს, — ნათქვამია, — ორნი ანგელოზნი სოდომად მწუხრი". ეს დროის მითითება განსაკუთრებული ძალით გვიჩვენებს მართლის სათნოებას: საღამოს დადგომისასაც კი თავის ადგილიდან არ მიდიოდა, მგზავრებს ელოდებოდა. იცოდა, რა სარგებელი შეიძლებოდა აქედან მისთვის მომდინარეობდა, ამიტომაც, ასეთი სიმდიდრის მოპოვების სურვილით, მთელ მოშურნეობას იჩენდა და დღის დამთავრების შემდეგაც კი არ მიდიოდა. ასეთია ცხელი და ფხიზელი სულის თვისება: არა მხოლოდ არანაირი დაბრკოლება ვერ აკავებს მას სათნოების გამოვლენისგან, არამედ, პირიქით, რაც მეტია დაბრკოლებანი, მით უფრო აღიძვრის და მით უფრო დიდ მოშურნეობის ცეცხლს ანთებს თავის თავში. „და იხილნა რაჲ ლოთ, — ნათქვამია, — აღდგა მიგებებად მათდა" (). დაე, ეს ისმინონ ადამიანებმა, რომლებიც თავიანთგან აგდებენ უცხოებს, რომლებიც თხოვნითა და ძლიერი ვედრებით მიმართავენ მათ, და აშკარა უკაცურობას ავლენენ. შეხედე ამ მართალს, როგორ არ ელოდებოდა, რომ მისკენ მოსულიყვნენ, არამედ, მამამთავარი აბრაამის მსგავსად, არ იცოდა, ვინ იყვნენ ეს გამვლელები, მხოლოდ ვარაუდობდა, რომ რომელიღაც მგზავრები იყვნენ, — მხოლოდ დაინახა ისინი, წამოხტა და ისე გაიხარა, თითქოს ნადავლს ეძებდა და იპოვა, რასაც ეძებდა. „იხილნა, — ნათქვამია, — აღდგა მიგებებად მათდა და თაყუანის-სცა პირითა ქუეყანასა ზედა". მადლობდა ღმერთს, რომ ღირსი გახადა ამ მგზავრების მიღებისა. და აი მისი სულის სათნოება: მან ღვთის დიდ ქველმოქმედებად მიიჩნია ის, რომ ამ კაცებს შეხვდა, და მათი მიღებით საკუთარი გულის სურვილი აისრულა. ნუ მეტყვი, რომ ესენი ანგელოზები იყვნენ; არამედ იფიქრე იმაზე, რომ მართალმა ჯერ არ იცოდა ეს, მათ როგორც უცნობ, გამვლელ ადამიანებს იღებდა და ამ აზრით ხელმძღვანელობდა მაშინ თავის საქციელში. „და ჰრქუა: აჰა, უფალნო, მოაქციეთ ჩემდა მომართ სახიდ მონისა თქუენისა და დაივანეთ და დაიბანენით ფერჴნი და, განცისკრდეს რაჲ, წარვედით გზასა თქუენსა" (). საკმარისია ეს სიტყვები, რომ დავინახოთ მართლის სულში შემონახული სათნოება. როგორ არ უნდა გაოცდე მისი ღრმა თავმდაბლობით და იმ ცხელი მოშურნეობით, რომელსაც სტუმართმოყვარეობაში ავლენდა! „აჰა, უფალნო, — ამბობს, — მოაქციეთ ჩემდა მომართ სახიდ მონისა თქუენისა". მათ უფლებს უწოდებს, თავის თავს კი — მათ მონას. ყურადღებით მოუსმინეთ, საყვარელნო, ამ სიტყვებს, და თავადაც ასე მოქცევა ვისწავლოთ. სახელოვანი, ცნობილი, ასეთ სიმდიდრეში მცხოვრები სახლის პატრონი უფლებს უწოდებს მგზავრებს — უცხოებს, უცნობებს, უბრალო გარეგნობის ხალხს, გამვლელებს, არანაირი ნათესაობით მასთან დაკავშირებულებს: „მოაქციეთ ჩემდა მომართ სახიდ მონისა თქუენისა და დაივანეთ", — ამბობს. დადგა საღამო, ამბობს; მომისმინეთ და გაიმსუბუქეთ დღის დაღლილობისგან, დაისვენეთ თქვენი მონის სახლში. ნუთუ, ამბობს, რაიმე განსაკუთრებულს გპირდებით? „დაიბანენით ფერჴნი", მგზავრობით დაღლილნი, „და, განცისკრდეს რაჲ, წარვედით გზასა თქუენსა". გამიწიეთ ეს მადლი და ნუ უარყოფთ ჩემს თხოვნას. „და თქუეს, — ნათქვამია, — არა, არამედ უბანთა ზედა დავივანოთ". მაგრამ მართალმა, ხედავდა რა, რომ ასეთი ძლიერი თხოვნის შემდეგაც უარს ამბობდნენ, არ განელდა, არ გადაუხვია თავისი განზრახვიდან და არ მოიქცა ისე, როგორც ხშირად ჩვენ ვიქცევით. ჩვენ ჩვეულებრივ, როცა ვინმეს ჩვენთან მოწვევა მოვინდომებთ, მხოლოდ შევამჩნევთ, რომ იგი თუნდაც ოდნავ უარს ამბობს, მაშინვე უკან ვიხევთ; და ასე ხდება ჩვენთან იმიტომ, რომ ამას არა მოშურნეობითა და გულწრფელი სურვილით ვაკეთებთ, არამედ უმეტესწილად სავსებით მართლებულად ვთვლით თავს, თუ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ჩვენი საქმე გავაკეთეთ.
3. სოდომელთა ურჯულოება და მართლის სიმტკიცე (19:3–5)
რას ამბობ: „ჩემი საქმე გავაკეთე"? შენ ნადავლი დაკარგე, საგანძური გაუშვი ხელიდან, — და, თურმე, შენი საქმე გააკეთე? მაშინ გააკეთებდი შენს საქმეს, თუ ხელიდან არ გაგეშვა საგანძური, თუ ნადავლს არ ჩაუვლიდი, თუ სტუმართმოყვარეობას არა მხოლოდ სიტყვით გამოიჩენდი, თავაზიანობისთვის. არა ასე მოიქცა ის მართალი ლოტი, არამედ როგორ? დაინახა რა, რომ უცხოები წინააღმდეგობას უწევდნენ მის სურვილს და ქუჩაში უნდოდათ დარჩენა (ანგელოზები ამას იმისთვის აკეთებდნენ, რომ მართლის სათნოება კიდევ უფრო გამოაჩინონ და ჩვენ ყველას ენახა, რა დიდი იყო მისი სტუმართმოყვარეობა), იგი აღარ კმაყოფილდება სიტყვიერი თხოვნითა და დარწმუნებით, არამედ ძალასაც კი მიმართავს. ასევე ქრისტემაც თქვა: „სასუფეველი ცათაჲ იიძულების; და რომელნი აიძულებდენ, მათ მიიტაცონ იგი" (). რასაკვირველია, სადაც სულიერი შეძენა იგულისხმება, იქ დაჟინება სათანადოა და მოშურნეობა საქებარი. „და აიძულა მათ", ნათქვამია (). მგონია, რომ იგი მათ თითქმის ძალით მოათრევდა. შემდეგ, როცა სტუმრებმა დაინახეს, რომ მართალმა ასე გადაწყვიტა და არ მოეშვება, სანამ თავის განზრახვას არ აისრულებს, „მოაქციეს მისსა მიმართ, — როგორც ნათქვამია, — და შევიდეს სახედ მისსა. და უქმნა მათ სასუმელი და უცომონი წარუცნა მათ და ჭამეს პირველ დაძინებისა" (დაბ 19:3–4). ხედავ, რომ აქაც სტუმართმოყვარეობა არა გამასპინძლების სიმდიდრით იხსნება, არამედ სულიერი მოშურნეობის სიუხვით? აიძულა რა ისინი თავის სახლში შესვლა, მაშინვე შეუდგა სტუმართმოყვარეობის საქმეს: თავად ემსახურებოდა მათ წინაშე, სთავაზობდა საჭმელს, ყოველნაირ პატივსა და მომსახურებას უწევდა მოსულებს, რადგან ჩვეულებრივ მგზავრებად მიიჩნევდა მათ. „და კაცთა ქალაქისათა სოდომელთა გარე მოიცვეს სახლი ჭაბუკითგან ვიდრე მოხუცებულადმდე ყოველმან ერმან ერთბამად და განუწოდდეს ლოთს და იტოდეს მისა მიმართ: სადა არიან კაცნი, მოსრულნი შენდა ღამით? გამოიყუანენ იგინი ჩუენდა, რამეთუ თანა-ვეყუნეთ მათ" (დაბ 19:4–5). ნუ დავტოვებთ, საყვარელნო, ამ სიტყვებს ყურადღების გარეშე; შევნიშნოთ არა მხოლოდ მათი, სოდომელთა, მთელი ეს მძვინვარება, რომელიც არანაირ შენდობას არ იმსახურებს, არამედ ვიფიქროთ იმაზეც, თუ როგორ, ასეთ მხეცთა შორის ცხოვრობდა რა, გაბრწყინდა მართალი და სათნოების ასეთი დიდი აღმატება გამოავლინა, — როგორ იტანდა მათ ურჯულოებას, როგორ არ გაიქცა ასეთი ქალაქიდან, როგორ იტანდა რაიმე საუბარს მათთან. — მე ავხსნი, როგორ იყო ეს. ყოველთა მეუფე, წინასწარ ხედავდა რა სოდომელთა უზომო უკეთურებას, ისე მოაწყო, რომ მათ შორის ეს მართალი დასახლდა, რათა მან, როგორც საუკეთესო ექიმმა, შეეზღუდა მათი ბოროტი სენების ძალა. და, თუმცა მართალი ხედავდა, რომ ისინი უკვე განუკურნებელი სნეულებებით იყვნენ დასნებოვნებულნი და არანაირი მკურნალობის მიღება არ უნდოდათ, მაინც არ დატოვა ისინი. ასეთია ექიმის ბუნება: თუმცა ხედავს, რომ სნეულება მის ხელოვნებას არ ემორჩილება, მაინც არ წყვეტს თავისი მოვალეობის შესრულებას — იმისთვის, რომ თავისი ხელოვნების ძალა გამოავლინოს, თუ დროთა განმავლობაში შეძლებს სნეულის აღდგენას; თუ კი ვერაფერს მიაღწევს, მაშინ თავისთვის უფრო მეტი გამართლება ექნება იმით, რომ თავის მხრივ ყველაფერი გააკეთა, რაც კი შეეძლო. ასე იყო აქაც. მართალმა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთ ხალხში ცხოვრობდა, მართალი დარჩა და სიკეთის სიყვარული შეინარჩუნა; ხოლო ისინი ყოველგვარი შენდობის ღირსნი აღარ არიან, რადგან არა მხოლოდ ბოროტება არ დატოვეს, არამედ სულ უფრო ამრავლებდნენ მას. შეხედე, „გარე მოიცვეს, — ნათქვამია, — სახლი ჭაბუკითგან ვიდრე მოხუცებულადმდე ყოველმან ერმან ერთბამად". რა დიდი თანხმობა ბოროტებაში, რა ძლიერი სწრაფვა ცოდვისკენ, გამოუთქმელი უზომო ურჯულოება, შეუნდობელი განზრახვა! „ჭაბუკითგან, — ნათქვამია, — ვიდრე მოხუცებულადმდე": არა მხოლოდ ახალგაზრდები, არამედ მოხუცებულებიც, და მთელი ხალხი ერთბამად ამ ურჯულოებისკენ ისწრაფოდნენ. არ შერცხვათ ამ უმარცხვინო და საძაგელ საქმეზე ხელის აღმართვა, არ იფიქრეს ყოვლისმხედველ თვალზე, არ შეურცხვათ მართლის წინაშეც, არ დაინდეს ისინიც, ვინც სტუმრებად მიიჩნიეს და მის სტუმართმოყვარეობით სარგებლობდნენ; არამედ უსირცხვილოდ, გაშლილი, ასე ვთქვათ, თავით, უწმინდურ სიტყვებს ამბობდნენ რა, მივიდნენ სახლთან და მართალს გამოეძახნენ და უთხრეს: „სადა არიან კაცნი, მოსრულნი შენდა? გამოიყუანენ იგინი, რამეთუ თანა-ვეყუნეთ მათ". სწორედ ასეთი ურჯულო განზრახვისა და უკეთურების შიშისგან, ვფიქრობ, იჯდა მართალი თავისი სახლის კართან საღამომდე, რომ არ დაეშვა ვინმე გამვლელი, ვინც ამას არ იცოდა, მათ ხაფანგში ჩავარდნილიყო. სტუმართმოყვარეობას თავის თავში მაღალ უმანკოებასთან აერთიანებდა რა, მართალი ზრუნავდა, რომ ყველა გამვლელი მიეღო თავისთან და სურდა, რომ არავინ დაფარულიყო მისგან; და ამგვარად მიიღო ისინიც — არა როგორც ანგელოზები, არამედ როგორც ჩვეულებრივი ადამიანები. ურჯულოები კი თავიანთი მხრიდან ამის მსგავს არაფერს აჩვენებდნენ, თავხედურად მხოლოდ ისეთ საქმეებს ჩადიოდნენ, რომლებიც ყველა სხვა ბოროტმოქმედებას აღემატება. მაშ, ანგელოზებს ქუჩაში დარჩენა უნდოდათ იმისთვის, რომ მართალს შემთხვევა მისცემოდა მათზე თავისი სტუმართმოყვარეობის გამოვლენისა, და იმისთვისაც, რომ სოდომის მცხოვრებთა თავად საქმეებიდან ეჩვენებინათ მისთვის, რამდენად ღირსეულად იმსახურებდნენ მოსალოდნელ სასჯელს ეს ხალხი, ასეთ უჩვეულო ურჯულოებას მიცემულნი.
4. ლოტის თავგანწირვა სტუმრებისთვის და ძმის შეგონების მოვალეობა (19:6–8)
მაგრამ შევხედოთ შემდეგ მართლის სათნოების სიდიადეს: „გამოვიდა ლოთ მათდა მიმართ წინაშე კართა და კარი განიჴშა უკუანა თჳსსა... და ჰრქუა მათ" (დაბ 19:6–7). შეხედე, როგორ ეშინია მართალს და როგორ კანკალებს სტუმრების უსაფრთხოებისთვის. უმიზეზოდ კი არ დაიხშო კარი თავის უკან, არამედ იმიტომ, რომ იცოდა სოდომელთა მძვინვარება და თავხედობა და მათ ბოროტ განზრახვას ხვდებოდა. შემდეგ ეუბნება მათ: „ნუ სადა, ძმანო" (). ო, მართლის სულგრძელობა! ო, თავმდაბლობის სიღრმე! ასეთ ხალხთან ასეთი სიმშვიდით მოპყრობა — აი, ნამდვილი სათნოება. უეჭველია, ვინც ავადმყოფის განკურნება ან შმაგისის მოფხიზლება ისურვებს, არავინ აკეთებს ამას რისხვითა და სისასტიკით. შეხედე, როგორ უწოდებს ძმებს მათ, ვინც ასეთი დანაშაულის ჩადენას აპირებს, — სურს მათი შერცხვენა, სინდისის გამოღვიძება და საძაგელი განზრახვიდან განრიდება: „ნუ სადა, ძმანო, — ამბობს, — ნუ უკეთურებთ". ნუ ჩაიდენთ, ამბობს, ამგვარს, ნუ წამოიწყებთ ამ საძაგელ საქმეს, ნუ უკუაგდებთ თავად ბუნებას, ნუ მოიგონებთ ბუნებასაწინააღმდეგო შერევას. თუ უკვე გინდათ თქვენი აღშფოთებული ვნებების დაკმაყოფილება, მე მოგაწვდით ამისთვის ისეთ საშუალებას, რომ თქვენი დანაშაული უფრო მსუბუქი იყოს: „რამეთუ არიან ჩემნი ორნი ასულნი, რომელთა არღა უცნიეს მამაკაცნი" (). ჯერ არ გამოუცდიათ, ამბობს, ქორწინებრივი თანაცხოვრება, ხელშეუხებელნი არიან, ყველაზე აყვავებულ ასაკში, სილამაზით ბრწყინავენ. მზად ვარ თქვენ ყველას მივცე ისინი; ჰყავით მათთან, რაც გინდათ. აიყვანეთ ისინი, ამბობს, აღისრულეთ მათთან თქვენი უკეთურება და დააკმაყოფილეთ თქვენი უწმინდური სურვილი; „მხოლოდ კაცთა ამათ მიმართ ოდენ ნურარას ჰყოფთ უსამართლოსა, ვინათგან შემოვიდეს სართულსა ქუეშე მოსრულთა ჩემთასა". მე ვაიძულე, ამბობს, ჩემ სახლში შემოსვლა; მაშ, რომ ურჯულო საქციელი მათთან არ მომეწეროს, რომ მე არ გავხდე მათთვის შეურაცხყოფის მიზეზი, ისინი თავისუფალნი იყვნენ თქვენი ხელისგან, აი, მათ ნაცვლად ჩემს ორ ასულს გაძლევთ. რა სათნოებაა ამ მართალში! იგი ყოველგვარ სტუმართმოყვარეობას აღემატება! ვინ ღირსეულად შეაქებს ამ მართლის ასეთ სიყვარულს მოყვასისადმი, რომელმაც თავისი ასულებიც კი არ დაინდო, ოღონდაც სტუმრებისადმი პატივისცემა გამოეჩინა და სოდომელთა ურჯულოებისგან ეხსნა ისინი! და აი, თავის ასულებსაც კი აძლევს, რომ უცხო მგზავრები — კვლავ ვიტყვი — რომელთა შესახებაც არაფერი იცოდა, ურჯულოთა ძალადობისგან დაეხსნა. ხოლო ჩვენ ხშირად, ვხედავთ რა ჩვენს ძმებს, რომლებიც უკეთურების სიღრმეში და, ასე ვთქვათ, ეშმაკის ხახაში ეცემიან, არ გვინდა მათზე ზრუნვა — არც სიტყვით, არც რჩევით, არც სიტყვიერი შეგონებით, რომ ამგვარად ბოროტებისგან ვიხსნათ ისინი და სათნოებისკენ წავიყვანოთ. რა გამართლება შეიძლება გვქონდეს, როცა ეს მართალი, სტუმრებზე მზრუნველობისას, თავისი ასულებიც კი არ დაინდო; ჩვენ კი ასეთი შეუბრალებელნი ვართ ჩვენი ძმების მიმართ და არცთუ იშვიათად წარმოვთქვამთ ამ ცივ და უგუნურებით სავსე სიტყვებს: „რა საერთო მაქვს მასთან? არ მაინტერესებს, არ მეხება". რას ამბობ, ადამიანო? თითქოსდა მასთან არაფერი გაქვს საერთო?
ის შენი ძმაა, შენთან ერთნაირი ბუნება აქვს; ერთი და იმავე უფლის ხელმწიფების ქვეშ ცხოვრობთ, ხშირად კი ერთსა და იმავე ტრაპეზს ეზიარებით, — ვგულისხმობ სულიერსა და საშინელს, — და შენ ამბობ: მასთან არაფერი მაქვს საერთო, და მოწყალების გარეშე გარბიხარ მისგან, არ გინდა ხელი გაუწოდო დაცემულს? ებრაელებს სჯული უბრძანებდა, არ მიეტოვებინათ დაუხმარებლად დაცემული პირუტყვიც კი, თუნდაც მტრებისა ყოფილიყო. ხოლო შენ, ხედავ რა შენს ძმას, ეშმაკისგან დაჭრილს და დაცემულს — არა მიწაზე, არამედ ცოდვის სიღრმეში — არ ამოგყავს იგი იქიდან შენი შეგონებებით, არ აკეთებ მისადმი არანაირ დარიგებას, არ ზრუნავ სხვებიც, თუ შესაძლებელია, დასახმარებლად წაიყვანო, რომ მხეცის ხახიდან იხსნა შენივე ასო და დაუბრუნო მას კუთვნილი ღირსება, რომ შენც, თუ მოგიწევს ბოროტი დემონის ხაფანგში ჩავარდნა (ნუ მოგცეს ღმერთმა!), გყავდეს ადამიანები, მზად მყოფნი შენი დახმარებისა და ეშმაკის ხელიდან შენი გათავისუფლებისა. ასე პავლე, გალატელთა აღძვრას სურდა რა თავიანთ სხეულის ნაწილებზე მზრუნველობისკენ, ამბობს: „ეკრძალე თავსა შენსა, ნუუკუე შენცა განიცადო" (). თითქოს ასე ამბობს: თუ უთანაგრძნობოდ და შეუბრალებლად გაუვლი ძმას, მაშინ, შეიძლება, როცა თავად დაეცემი, სხვაც ეგრეთვე ჩაგივლის. თუ კი არ გინდა ყურადღების გარეშე დარჩე, როცა მოგიწევს დაცემა, შენც ნუ უგულებელყოფ დაცემულებს, არამედ გამოუჩინე მათ ყოველგვარი სიყვარული და უდიდეს სიკეთედ მიიჩნიე ძმის გადარჩენის შესაძლებლობა. ვერაფერში ვერ იქნება ისეთი დიდი სათნოება, როგორც ამ საქმეში. მართლაც, მხოლოდ იფიქრე, რომ ის, ვისაც შენ უგულებელყოფ და ყურადღების გარეშე ტოვებ, შენი უფლისგან ისეთი პატივის ღირსად არის მიჩნეული, რომ მისთვის უარი არ უთქვამს თავისი სისხლის დათხევაზეც, როგორც პავლეც ამბობს: „და წარწყმდეს ძმაჲ იგი უძლური შენითა მით მეცნიერებითა, რომლისათჳს ქრისტე მოკუდა" (), — მაშინ როგორ არ დაიმალები სირცხვილისგან მიწაში? თუ მისთვის ქრისტემ თავისი სისხლიც კი დასთხია, მაშინ რა განსაკუთრებულს გააკეთებ შენ, თუ მისადმი კეთილგანწყობას გამოიჩენ, სიტყვიერი შეგონებით აღადგენ დაცემულს და მის სულს, რომელიც იძირება ან უკვე ჩაძირულია, ბოროტების სიღრმიდან ამოიყვან, სათნოების ნათელის ხილვაში დაეხმარები და ცოდვის წყვდიადისკენ ისევ არ მიისწრაფვის?
5. სოდომელთა დასჯა სიბრმავით და ლოტის გაფრთხილება (19:9–13)
მაშ, გევედრებით, მივბაძოთ ამ მართალს; და თუნდაც მოყვასის გადასარჩენად რაიმე უსიამოვნოს მოთმინება დაგვჭირდეს, ამაზეც არ უარი ვთქვათ. ასეთი მოთმინება ჩვენთვის ცხონების გირაო იქნება და დიდ კადნიერებას მოგვანიჭებს ღვთის წინაშე. შეხედე, საყვარელო, ამ მართალს, როგორ წინ აღუდგა მთელ ხალხს, რომელმაც ბოროტებაში ასეთი ერთსულოვნება გამოავლინა, და რა უჩვეულო სიმამაცე აღმოაჩნდა დიდ სიმშვიდესთან ერთად. მართალია, ვერ შეძლო მათი დაუოკებელი მძვინვარების შეკავება. და მისი საოცარი სიმშვიდით აღვსილი სიტყვების შემდეგ, როცა სიტყვით, თითქოს საკუთარი ხელებით, მათ თავისი ასულები მისცა, რა ეუბნებიან მას? „განერე იქი" (). ო, უზომო სიმთვრალე! ო, უკიდურესი უგუნურება! ასეთია ეს ბოროტი და დაუოკებელი ავხორცობა: როგორც კი გონებას დაეუფლება, არანაირ წესიერების გრძნობას არ უტოვებს, არამედ ყველაფერს ღამის წყვდიადითა და ბნელით ფარავს. „განერე იქი, — ამბობენ, — მწირობად შემოხუედ, ნუ. სასჯელისა სჯად. აწ უკუე შენ გიბოროტოთ უფროს-ღა, ვიდრე მათ". შეხედე, რა სიმშვიდით ელაპარაკება მათ მართალი და რა თავხედობას იჩენენ ისინი! თითქოს თავად ეშმაკისგან აღშფოთებულნი და მის მიერ მართულნი, ასე აღსდგებიან მართლის წინააღმდეგ და ეუბნებიან: „მწირობად შემოხუედ, ნუ. სასჯელისა სჯად?" ჩვენ შენ როგორც მწირი მივიღეთ, ამბობენ; და შენ ჩვენზე მსაჯულიც შეიქმენ? ო, უკიდურესო უსინდისობა! უნდა შერცხვენოდათ, უნდა შეიგრძნონ მართლის შეგონება; ისინი კი, გიჟების მსგავსად, რომლებიც თავად ექიმის დაზიანებასაც ცდილობენ, ეუბნებიან მართალს: „შენ გიბოროტოთ უფროს-ღა, ვიდრე მათ". თუ არ გინდა გაჩუმება, ამბობენ, იცოდე, შენი ხელშეწყობა მხოლოდ იმას გამოადგება, რომ ისინი საფრთხეს გადაურჩებიან, შენ კი საფრთხეს დაექვემდებარები. „და აიძულებდეს ლოთს ფრიად". შეხედე, რა სიმამაცეს ავლენს მართალი და როგორ ცდილობს ასეთ სიმრავლეს წინააღუდგეს. „და მიეახლნეს, — ნათქვამია, — შემუსრვად კარსა". რადგან, მათთან გამოსვლისას, მათ მძვინვარებას წინასწარ ხედავდა და კარი დაიხშო თავის უკან, ეს უწმინდურნი, ურჯულონი, მართლის შეგონებას ვეღარ იტანდნენ რა, „აიძულებდეს" მას და კარის გატეხვასაც ცდილობდნენ. მაგრამ ახლა, როცა საქმით უკვე გამოჩნდა მართლის სათნოებაც, სტუმრებზე მისი მზრუნველობაც და მთელი ამ ხალხის ერთსულოვანი სწრაფვა ბოროტებისკენ, ახლა ბოლოს საკუთარ ვინაობას ავლენენ სტუმრებიც. დაინახეს რა, რომ მართალმა თავის მხრიდან ყველაფერი აღასრულა, რაც შეეძლო, ისინი საკუთარ ძალას ავლენენ და მას შეწევნას აღმოუჩენენ, როცა სოდომელთა მძვინვარებამ მას ძალადობა მიაყენა. „ხოლო კაცთა მათ ბანყუნეს ჴელნი და შეიტანეს ლოთ ჴელთა მიმართ თჳსთა და კარი სახლისა დაჴშეს: ხოლო კაცთა მყოფთა კარსა ზედა სახლისასა, დასცეს ვერ მხედველობაჲ მცირითგან მათით ვიდრე დიდადმდე და დაიჴსნნეს ძიებითა კარისათა" (დაბ 19:10–11). ხედავ, როგორ დაუყოვნებლივ იღებს მართალი ჯილდოს თავისი სტუმართმოყვარეობისთვის, და ურჯულონი ღირსეულ სასჯელს ექვემდებარებიან? „შეიტანეს, — ნათქვამია, — ლოთ და კარი დაჴშეს, ხოლო კაცნი დასცეს ვერ მხედველობაჲ მცირითგან ვიდრე დიდადმდე და დაიჴსნნეს ძიებითა კარისათა". რადგანაც გონების თვალი ჰქონდათ დაზიანებული, ხორციელი სიბრმავეც ეწვიათ; რომ იცოდნენ, ხორციელი თვალებისგან არანაირი სარგებელი არ არის, როცა გონების თვალები დაზიანებულია. და, რადგან ყველანი ბოროტებაში ერთსულოვნებას იჩენდნენ, და არც ახალგაზრდები, არც მოხუცები ბოროტი განზრახვისგან არ თავს იკავებდნენ, ამიტომაც ყველანი, როგორც ნათქვამია, სიბრმავით დაისაჯნენ და თან სხეულის ძალაც წაერთვათ. სულის, თავიანთი უმთავრესი ნაწილის, სიმტკიცე დაკარგეს; ამიტომაც ხორციელი ძალაც მოესპოთ. და აი, ისინი, ვინც ადრე კარის გატეხვას ცდილობდნენ და მართალს მრავალი მუქარით მიმართავდნენ, მოულოდნელად გახდნენ უძლურნი, ვეღარც კი ხედავდნენ კარს, რომელიც მათ თვალწინ იდგა. მაშინ თავისუფლად ამოისუნთქა მართალმა, დაინახა რა, ვინ იყვნენ მასთან მოსულნი და რა დიდი იყო მათი ძალმოსილება. „და თქუეს მისა მიმართ, — ნათქვამია, — კაცთა მათ: არს ვინა შენი აქა სიძენი, ანუ ძენი, ანუ ასულნი, ანუ ვინცა ვინ შენი არს სხუაჲ ქალაქსა შინა" ()? აი, როგორ აჯილდოვებენ მართალს სტუმართმოყვარეობისთვის, და როგორ სურთ მისი ყველა ახლობლის ხსნა მისდანიჭებოდეს. თუ, ამბობენ, ვინმე გყავს ამ ქალაქში, თუ ვინმეზე ზრუნავ, თუ ვინმეს იცნობ ამ ხალხის ურჯულოებისგან თავისუფალს, „განიყვანენ იგინი ადგილით ამით" და ამ მიწიდან, გამოიყვანე ყველა შენი ნათესავი, „რამეთუ წარვსწყმედთ ჩუენ ადგილსა ამას" (). შემდეგ მიზეზსაც უჩვენებენ, ყველაფერს ზედმიწევნით განუმარტავენ რა მართალს: „რამეთუ ამაღლდა ღაღადებაჲ მათი წინაშე უფლისა და მომავლინნა ჩუენ უფალმან აჴოცად მისსა". ეს იგივეა, რასაც ღმერთი ეუბნებოდა მამამთავარი აბრაამს: „ღაღადებაჲ სოდომთა და გომორთა განმრავლდა ჩემდა მომართ" (). აქაც ნათქვამია: „ამაღლდა ღაღადებაჲ მათი წინაშე უფლისა".
6. სოდომის დაქცევა და ლოტის ცოლის სასჯელი (19:14–26)
ზედმეტად დიდია მათი ურჯულოება; და, რადგან მათი სენი განუკურნებელია და ჭრილობა არანაირ წამალს არ იღებს, ამიტომაც „მომავლინნა ჩუენ უფალმან აჴოცად მისსა". სწორედ ამას გამოხატავდა ნეტარი დავითი სიტყვებით: „რომელმან შექმნა ანგელოზნი მისნი სულად და მსახურნი მისნი - ალად ცეცხლისა" (). ჩვენ მოვედით, ამბობენ, მთელი ამ ქვეყნის მოსასპობად (მცხოვრებთა ცოდვისთვის თავად მიწაც ექვემდებარება სასჯელს); მაშ, გამოდი შენ აქედან. მართალმა, ეს რომ მოისმინა და შეიტყო მიზეზი, რისთვისაც მოვიდნენ ეს, გარეგნულად ჩვეულებრივი ადამიანები, არსებით კი ანგელოზები და ყოველთა ღვთისმსახურნი, „გამოვიდა და თქუა სიძეთა მიმართ თჳსთა, მიმყუანებელთა ასულთა მათთასა" (). მაგრამ ადრე იმ ურჯულოებს ეუბნებოდა: „აი, ორი ასული მყავს, რომლებმაც არ იცნენ მამაკაცი"; როგორ ნათქვამია აქ: „სიძეთა მიმართ თჳსთა, მიმყუანებელთა ასულთა მათთასა?" ნუ იფიქრებ, რომ ეს სიტყვები ადრე მართლის მიერ ნათქვამს ეწინააღმდეგება. ძველთა ჩვეულება იყო — დაქორწინებამდე დიდი ხნით ადრე ნიშნობის გადახდა და ხშირად დანიშნულები ნიშანდებულთა მშობლების სახლში ცხოვრობდნენ, — რაც ახლაც ბევრ ადგილას ხდება. და, რადგან ნიშნობა უკვე შესრულებული იყო, წერილი დანიშნულებს სიძეებს უწოდებს და ამბობს: „მიმყუანებელთა ასულთა მათთასა", რადგან განზრახვითა და ურთიერთშეთანხმებით მათ უკვე მიეთხოვებინათ მისი ასულები. „და ჰრქუა: აღდეგით და გამოვედით ადგილისა ამისგან, რამეთუ აჰჴოცს უფალი ქალაქსა. ხოლო საცინელად შეირაცხა წინაშე სიძეთა მისთა". შეხედე, როგორ იყვნენ ისინიც იმავე ცოდვილ საფუარში. ამიტომაც ღმერთმა, სურდა რა რაც შეიძლება სწრაფად გაეთავისუფლებინა მართალი მათთან ნათესაობისგან, არ დაუშვა მისი ასულების მათთან ქორწინება; პირიქით, განსაზღვრა მათი დაღუპვაც უკეთურთა სხვებთან ერთად, რათა მართალს თავი დაეღწია ნათესაობისგან მათთან, წასულიყო ქალაქიდან ასულებთან ერთად. მართლისგან ამ საშინელი მუქარა რომ მოისმინეს, იცინოდნენ და ფიქრობდნენ, რომ მისი სიტყვები ხუმრობა იყო. მაგრამ მართალმა აღასრულა, რაც ბრძანებული იყო, და, რადგან ისინი უკვე დანიშნულები იყვნენ მის ასულებზე, მათი სასჯელისგან გადარჩენა სურდა, მაგრამ ისინი ამითაც არ მოვიდნენ გონს, არამედ თავიანთ აზრზე დარჩნენ და შემდეგ საქმით დარწმუნდნენ, რა ზარალით უარყვეს მართლის რჩევა. „და ვითარ ცისკარი იქმნა, ასწრაფობდეს ანგელოზნი ლოთს მეტყუელნი: აღდეგ, მიიყუანე ცოლი შენი და ორნი ასულნი შენნი, რომელნი გისხენ, და განვედ, რათა არა თანა წარსწყმდე უსჯულოებათა ქალაქისათა. და აღშფოთნეს" (დაბ 19:15–16). ნუ აყოვნებ, ამბობენ; მათი დაღუპვის დრო უკვე დადგა; გადაარჩინე თავი შენი, ცოლი და ორი ასული; ხოლო ისინი, ვინც შენს რჩევას არ ისმენენ, ცოტა ხანში დანარჩენებთან ერთად დაიღუპებიან. ნუ აყოვნებ, რომ თავადაც არ დაიღუპო ურჯულოებთან ერთად. და აღშფოთდნენ, ეს რომ გაიგეს, ლოტი, ცოლი და ასულები. „აღშფოთნეს", ნათქვამია, ესე იგი, შეეშინდათ, დიდი შიშით აივსნენ, აღელდნენ ამ მუქარისგან. მაშინ ანგელოზებმა, მართალზე ზრუნავდნენ რა, „უპყრეს, — ნათქვამია, — ჴელსა მისა" (). ახლა წერილი მათ აღარ ასახელებს ჩვეულებრივ ადამიანებად, არამედ, რადგან სასჯელის დაწევა უნდოდათ, პირდაპირ ანგელოზებს უწოდებს და ამბობს: „უპყრეს ჴელსა მისა და ჴელსა ცოლისა მისისასა და ჴელსა ასულთა მისთასა რიდებასა მას უფლისასა მათ ზედა". ხელის შეხებით ამხნევებდნენ, სულს უმაგრებდნენ, რომ შიშს არ დაესუსტებინა მათი ძალა. ამიტომაც განმარტა წერილმა: „რიდებასა მას უფლისასა". რადგან, ამბობს, უფალმა ლოტი ხსნის ღირსად მიიჩნია, ანგელოზებიც, მათი სულის გამაგრების სურვილით, ხელს უჭერენ და, გარეთ გამოჰყავთ რა, „ჰრქუეს:... ცხოვნებით იცხოვნე სული შენი, ნუ უკმოიხედავ უკუღმართ. ნუცა დასდგები ყოველსა შინა გარემო სოფლებთა, არამედ მთად კერძო ივლტოდე, ნუუკუე თანა შეეპყრა" (). რადგან, ამბობენ, ჩვენ ამ ურჯულოთაგან გაგათავისუფლეთ, უკან აღარ მოიხედო და ნუ მოინდომებ იმის ნახვას, რაც მათ დაატყდებათ, არამედ იჩქარე და შორს წადი, რომ მათზე დამტეხილ სასჯელს გადაურჩე. მართალი, შიშობდა რა, რომ ანგელოზთა მიერ განსაზღვრულ ადგილამდე ვეღარ მიაღწევდა და მთაზე ასვლას ვერ შეძლებდა, ამბობს: „გევედრები, უფალო, ვინათგან პოვა წყალობაჲ მონამან შენმან წინაშე შენსა და განადიდე სიმართლე შენი, რომელსა ჰყოფ ჩემ ზედა განრინებად სულისა ჩემისა. ხოლო მე ვერ ძალ-მიც მიწევნად მთად, ნუუკუე მეწიოს მე ბოროტი ესე და მოვკუდე. აჰა ესერა, ქალაქი ესე ახლოს არს მივლტოლად ჩემდა მუნ... არს მცირე, და მუნ განვერე... და ცხოვნდეს სული ჩემი შენ ძლით" (დაბ 19:18–20). თქვენ გადაწყვიტეთ, ამბობს, ხსნის ბოძება ჩემთვის; მაგრამ მთის მწვერვალზე ასვლა ძალა არ მყოფნის. ამიტომაც უფრო მეტი მოწყალება მიჩვენეთ და გაგვიმსუბუქეთ შრომა: რომ ქალაქზე დამტეხილმა სასჯელმა არ დამეწიოს და მათთან ერთად არ დავიღუპო, დამიტოვეთ ეს ახლომდებარე ქალაქი. ეს ქალაქი თუმცა ღარიბია და პატარა, მაგრამ, მასში გადავრჩე რა, შემიძლია შემდეგ უსაფრთხოდ ვიცხოვრო იქ. „და თქუა მან: აჰა, დამიკჳრდა პირი შენი ამასცა ზედა სიტყუასა, არა დავაქციო ქალაქი, რომლისათჳს სთქუ" (). მივიღე, ამბობს ანგელოზი, შენი ვედრება და აღვასრულებ მას; მოგცემ თხოვნილს და შენთვის ვიხსნი იმ ქალაქს. „ისწრაფე შენ" და დასახლდი იქ და გადარჩი (). ვერაფერს გავაკეთებ, სანამ შენ იქ არ მიხვალ: „რამეთუ ვერ ჴელ-მეწიფების ყოფად საქმისა, ვიდრე შესლვადმდე შენდა მუნ". ვზრუნავ, ამბობს, შენს ხსნაზე და შენს ჩასვლას დაველოდები, და მხოლოდ მაშინ დავტეხავ სოდომელებზე სასჯელს. „და მზე მოეფინა ქუეყანასა ზედა და ლოთი შევიდა სეგორად" (). მზის ამოსვლის ახლოს მოასწრო ქალაქში მისვლა, და მისი შესვლისთანავე ურჯულოებმა სასჯელი დაიტეხეს თავზე: „და უფალმან აწჳმა სოდომსა და გომორსა ზედა წუნწუბაჲ და ცეცხლი უფლისა მიერ ზეცით, და დააქცია ყოველნი ესე ქალაქნი და ყოველი სანახები და მოსწყდეს ყოველნი მეფენი მის ქალაქისანი და ყოველი მცენარე ქუეყანისა" (დაბ 19:24–25). ნუ მოგეჩვენება, საყვარელო, უცნაურად სიტყვათა ასეთი შეხამება; ასეთია წერილის თავისებურება, და ხშირად ასე განურჩევლად ხმარობს სიტყვებს, — რასაც ამჟამინდელ შემთხვევაშიც ვხედავთ. ნათქვამია: „უფალმან აწჳმა წუნწუბაჲ და ცეცხლი უფლისა მიერ ზეცით", რათა ეჩვენებინა, რომ თავად უფალმა დატეხა ეს სასჯელი და არა მხოლოდ „ქალაქნი დააქცია და ყოველი სანახები და ყოველნი მცხოვრებნი", არამედ „ყოველი მცენარე ქუეყანისაც" მოსპო. რადგან ადამიანებმა, ამ მიწაზე რომ ცხოვრობდნენ, ურჯულოების ბევრი ნაყოფი გამოიღეს, ამიტომ მე, ამბობს უფალი, მიწის ნაყოფებსაც გამოუსადეგარს ვხდი, რომ ამ მიწაზე ნაყოფის მოსპობა ყოველთვის სამახსოვროდ ჰქონდეს მომავალ თაობებს, და მისი ნაყოფიერობის მოკლება ყველას შეახსენებდეს აქ მცხოვრებ ხალხთა ურჯულოებას. ხედავ, რას ნიშნავს სათნოება და რას ნიშნავს მანკიერება, და როგორ გადარჩა მართალი, ისინი კი მიიღეს თავიანთი ურჯულოების ღირსეული სასჯელი?
მართალმა თავისი სათნოებით თავისი ასულებიც გადაარჩინა და ქალაქის დანგრევაც არ მისცა; ურჯულოებმა კი, პირიქით, თავიანთი უკიდურესი ურჯულოებით არა მხოლოდ თავი დაიღუპეს და მოისპნენ, არამედ თავიანთი მიწაც სამომავლოდ ნაყოფიერება მოაკლეს. „და მიიხილა, — ნათქვამია, — ცოლმან ლოთისამან მართლუკუღმართ და იქმნა იგი ძეგლ მარილისა" (). მას ესმოდა, როგორ უბრძანეს ანგელოზებმა მართალს, უკან არ მიეხედა და მთელი სისწრაფით გაქცეულიყო, მაგრამ არ მოისმინა და არ დაიცვა ეს მცნება, ამიტომ სასჯელი მიიღო თავისი დაუდევრობისთვის.
7. შეგონება სტუმართმოყვარეობისა და სათნოებისკენ
ჩვენ კი, ამ თხრობას რომ ვისმენთ, დიდი მზრუნველობა გამოვიჩინოთ ჩვენი ცხონებისთვის; ავარიდოთ თავი სოდომელთა ურჯულოების მიბაძვას, პირიქით, მივბაძოთ ამ მართლის სტუმართმოყვარეობასა და მის სხვა სათნოებებს, რათა ჩვენგან ავარიდოთ ზეციდან მომართული რისხვა. შეუძლებელია, რასაკვირველია, შეუძლებელია, რომ სათნოებისადმი მოშურნეობით მიცემულმა ამისგან დიდი საგანძური არ მოიპოვოს. სწორედ ამგვარად ამ მართლებმაც — მამამთავარმა აბრაამმა და ლოტმა — ეღირსნენ ზეციური მადლის მიღება და ფიქრობდნენ, რომ ადამიანებს იღებდნენ, ანგელოზთა და თავად ანგელოზთა უფლის მიღების ღირსნი შეიქნენ. ჩვენც შეგვიძლია, თუ მოვინდომებთ, ახლაც მივიღოთ იგი, — თავადვე თქვა: „რომელმან შეგიწყნარნეს თქუენ, მე შემიწყნარა" (). მაშ, მივიღოთ უცხოები, მათი გარეგნული მდაბალი მდგომარეობის ყურადღების გარეშე. თუ ასეთი სულის განწყობით გამოვიჩენთ სტუმართმოყვარეობას, მაშინ, შეიძლება, ოდესმე ჩვენც ვიმსახუროთ, ადამიანთა სახით, ისეთი სტუმრების მიღება, რომლებიც ანგელოზთა ღირსებას გამოავლენენ. მხოლოდ ნუ გამოვიძიებთ და ნუ ვიცნობისმოყვარეობდეთ მათ შესახებ, რომ საგანძური არ დავკარგოთ. აი, ნეტარი პავლეც, ამ მართლებზე მიუთითებს რა და გვასწავლის, როგორ ეღირსნენ ასეთი სტუმრების მიღება, ამბობს: „სტუმრის მოყუარებასა ნუ დაივიწყებთ, რამეთუ ამისგან ვიეთმე რეცა არა უწყოდეს და ანგელოზნი ისტუმრნეს" (). ის განსაკუთრებით დიდია და საკვირველი მათში, რომ სტუმრებს მომსახურება აღმოუჩინეს „რეცა არა უწყოდეს" მათ შესახებ. მაშ, რწმენითა და კრძალულებით აღვასრულოთ ეს საქმე, რათა მივიღოთ საუკუნო სიკეთეთა საგანძურიც, რომლის ტკბობის ღირსნიც ყველანი გავხდეთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.