📋 სარჩევი
1. აბრაამის შუამდგომლობა და სოდომის დაქცევა (19:27–29)
გუშინდელმა საუბარმა სამარიელი დედაკაცის შესახებ საკმარისად გვიჩვენა უფლის გამოუთქმელი სულგრძელობაც, მისი განსაკუთრებული მზრუნველობა მის მიმართ და ქალის მადლიერებაც. თქვენ ნახეთ, როგორ მოვიდა ის გრძნობადი წყლის ამოსახაპად და სულიერი წყაროს საღვთო ნაკადებით დარწყულდა, და ასე დაბრუნდა სახლში, თავის თავზე აღასრულა რა უფლის სიტყვა: „ხოლო რომელმან სუას წყლისა მისგან, რომელი მე მივსცე მას, არღარა სწყუროდის უკუნისამდე, არამედ წყალი, რომელი მე მივსცე მას, იქმნეს მის შორის წყარო წყლის, რომელი ვიდოდეს ცხორებად საუკუნოდ" (). ამ საღვთო და სულიერი წყაროთი აღვსილმა მან ნაკადები თავის თავში ვერ შეიკავა, არამედ თავისი სიჭარბიდან, ასე ვთქვათ, მისთვის მინიჭებული ნიჭის მადლი ქალაქის მცხოვრებლებზეც გადმოადინა; და ქალი, სამარიელი, უცხოტომელი, უეცრად მქადაგებლად იქცა. თქვენ ნახეთ, რა მნიშვნელოვანია სულიერი მადლიერება, ნახეთ უფლის კაცთმოყვარეობაც: როგორ არავის არ უგულებელყოფს, არამედ, თუნდაც ქალში, თუნდაც ღარიბ ადამიანში, ვინმეში კი ფხიზელ და მხურვალე სულს აღმოაჩენს, მაშინვე უბოძებს მას თავის მადლს. ამიტომ გთხოვთ, ჩვენც მივბაძოთ ამ ქალს და სრული ყურადღებით მივიღოთ სულიწმიდის შთაგონებანი, რადგან ჩვენ მიერ გადმოცემული სწავლება ჩვენ არ გვეკუთვნის და ჩვენი ენა თავისით არ ამბობს იმას, რასაც ვამბობთ, არამედ ჩვენი მეშვეობით მოქმედებს უფლის კაცთმოყვარეობა თქვენი სასარგებლოდ და ღვთის ეკლესიის აღსაშენებლად. მაშ, საყვარელო, ნუ მე, მოსაუბრესა, და ჩემს სიღარიბეს შეხედავ, არამედ, რადგან უფლის სიტყვებს წარმოგთავაზებ, გონება ჩემი მომავლინებლისკენ მიმართე და ჩემი სიტყვები ასე მიიღე ყურადღებით. ხომ ადამიანურ საქმეებშიც, როცა დიადემით შემოსილი მეფე წერილს გაუგზავნის, მიმტანი, თუმცა თავისთავად შეიძლება უმნიშვნელო, უბრალო ადამიანი იყოს, ზოგჯერ ისეთი, ვისაც თავისი წინაპრების ჩამოთვლაც არ შეუძლია, თავადაც უცნობი და უცნობი წარმოშობისა, — მაგრამ მიმღებნი ამას ყურადღებას არ აქცევენ, არამედ სამეფო წერილის გულისთვის, მისთვისაც დიდ პატივს მიაგებენ და წერილს მისგან დიდი შიშითა და მოწიწებით მიიღებენ. მაშ, თუ ადამიანისგან წერილის მიმტანს, უბრალო ქაღალდისასაც კი, ყველა ასე იღებს, — მით უმეტეს სამართლიანია, რომ თქვენ სრული ყურადღებით მიიღოთ სულიწმიდის სიტყვები, რომლებიც ჩვენი მეშვეობით გადმოგეცემათ, რათა გულის კეთილი განწყობის სამაგიერო მიიღოთ. ხოლო ყოვლის მეუფე, თქვენი სულის მზადყოფნას რომ დაინახავს, ჩვენთვისაც უფრო უხვ ნიჭებს მოგვივლენს თქვენი დამოძღვრისთვის, თქვენც უფრო დიდ გაგებას მოგცემთ, რათა სწავლება ესმოდეთ. სულიწმიდის მადლი უხვია და ყველაზე გადმოიღვრება, ამით არანაირ შემცირებას არ განიცდის, არამედ უფრო იმატებს კიდეც მრავალთა შორის განაწილებისას, და რაც მეტია მადლს მიზიარებული, მით უხვესი ხდება მისი ნიჭებიც. მაშ, თუ მოისურვებთ, დღესაც მივუბრუნდეთ წინა საუბრების თანამიმდევრობას და ვნახოთ, რაზე შევაჩერეთ სიტყვა და საიდან უნდა დავიწყოთ დღეს. მაშ, რამდე მივიყვანეთ სიტყვა და სად შევაჩერეთ ქადაგება? თქვენთან ლოტისა და სოდომის დაწვის შესახებ ვსაუბრობდით, სიტყვა იმაზე შევაჩერეთ, რომ ეს მართალი სეგორში გადარჩა. „და მზე მოეფინა ქუეყანასა ზედა", — ამბობს წერილი, — „და ლოთი შევიდა სეგორად", და მაშინ ღვთის რისხვამ სოდომის მცხოვრებლებს მოიცვა და ის მიწა გაანადგურა, ხოლო მართლის ცოლი, ანგელოზთა ნათქვამის დავიწყებით და უკან მოხედვით, მარილის სვეტად იქცა და მომავალი თაობებისთვის თავისი უყურადღებობის სამუდამო ხსოვნა გახდა. დღეს, წინ მიმავალნი, აუცილებელია თქვენს სიყვარულთან ვისაუბროთ იმაზე, საიდანაც კვლავ შეგიძლიათ დაინახოთ მამამთავრის თანალმობა და სიყვარული, და ღვთის კეთილგანწყობა მის მიმართ. როცა მზის ამოსვლისას მართალი ლოტი სეგორში იხსნებოდა, ხოლო სოდომის მცხოვრებლები სასჯელს განიცდიდნენ, მამამთავარი, ერთდროულად თანაგანიცდიდა რა მათ დაღუპვას, რომელიც საკუთარი ურჯულოებისთვის მოიწია, და ძლიერ ზრუნავდა მართალ ლოტზე, ადრიან დილით გამოვიდა მომხდარის სანახავად. „ხოლო აღიმსთო აბრაჰამ განთიად, — ამბობს წერილი, — ადგილსა მას, სადა-იგი დგა წინაშე უფლისა. და მიჰხედა პირსა ზედა სოდომისასა და გომორისასა და პირსა ყოვლისა ქუეყანისა სანახებისასა და იხილა: და აჰა ესერა, აღვიდოდა ალი ცეცხლისა ქუეყანით, ვითარცა არმური საჴმილისა" (დაბ 19:27–28). იმ ადგილიდან, სადაც უფალთან საუბარი ჰქონდა და სოდომელებისთვის შუამდგომლობდა, დაინახა ამ საშინელი სასჯელის კვალი და ლოტის შესახებ რაიმეს გაგება სურდა. წმინდა კაცთა ბუნებრივი თვისებაა, რომ ისინი ყოველთვის მოყვარულნი და თანამლმობელნი არიან. საღვთო წერილი, რათა გვეჩვენებინა, რომ სულიწმიდის მადლმა მაშინვე აცნობა მას ის, რისი ცოდნაც სურდა, და მართალი გაათავისუფლა საზრუნავისგან, რომელიც ლოტის გამო ჰქონდა, ამბობს: „და იყო, დაქცევასა მას უფლისა მიერ ქალაქებისა მის სანახებისასა მოეჴსენა ღმერთსა აბრაჰამ და გამოიყუანა ლოთ შორის დაქცევისა მის" (). რას ნიშნავს „მოეჴსენა ღმერთსა აბრაჰამ"? იგულისხმება ის შუამდგომლობა, რომელიც სიტყვებით გამოთქვა: „ნუ თანა წარსწყმედ მართალსა უღმრთოთა თანა" (). მაგრამ როგორ, იკითხავს ვინმე, მართალი ლოტი მამამთავრის შუამდგომლობით გადარჩა და არა საკუთარი სიმართლით? დიახ, მამამთავრის შუამდგომლობითაც. როცა ჩვენ თავად ვიმსახურებთ, მაშინ მართალთა შუამდგომლობაც დიდ სარგებელს მოგვიტანს. პირიქით, თუ თავად ვდაუდევრობთ და ცხონების მთელ იმედს მხოლოდ მართლებზე ვამყარებთ, ამისგან ჩვენთვის უკეთესი არ იქნება — არა იმიტომ, რომ მართლები უძლურნი არიან, არამედ იმიტომ, რომ ჩვენ საკუთარი დაუდევრობით ვღუპავთ თავს.
2. შუამდგომლობა და პირადი მოვალეობა
და, რათა იცოდე, რომ როცა თავად ვუდარდელობთ, თუნდაც მართლები ან წინასწარმეტყველები იყვნენ ჩვენი შუამდგომლები, ამისგან ჩვენთვის არანაირი სარგებელი არ არის (მათი სათნოება, რასაკვირველია, ამ შემთხვევაშიც გამოჩნდება, მაგრამ ჩვენთვის ამისგან სარგებელი არ იქნება ჩვენი ცუდი ცხოვრების გამო), — აი, მოისმინე, რას ეუბნება ყოვლის მეუფე დედის მუცლიდან განწმენდილ წინასწარმეტყველ იერემიას: „და შენ ნუ ილოცავ მწედ ერისა ამის... რამეთუ არა ვისმინო" (). შენიშნე უფლის კაცთმოყვარეობა: წინასწარმეტყველს წინასწარ აფრთხილებს, რომ მან, ლოცვაში მოუსმენელმა, არ იფიქროს, თითქოს ეს საკუთარი ბრალის გამო მოხდა. ამიტომაც წინასწარ ეუბნება ხალხის უკეთურებასა და კრძალავს ლოცვას მათთვის, რათა თავად წინასწარმეტყველმაც იცოდეს მათი უკიდურესი უკეთურება, ხოლო მათაც ეცოდინოთ, რომ წინასწარმეტყველი არაფერში არ დაეხმარებათ, თუ თავად არ ინდომებენ საკუთარი ვალდებულების შესრულებას. ამის მცოდნენი, საყვარელნო, რასაკვირველია, მივმართოთ წმინდანთა შუამდგომლობას და ვთხოვოთ, ილოცონ ჩვენთვის, მაგრამ მხოლოდ მათ შუამდგომლობას ნუ ვენდობით, არამედ თავადაც ჯეროვნად შევასრულოთ ჩვენი მოვალეობები და ვიზრუნოთ საკუთარ გამოსწორებაზე, რათა ჩვენთვის წმინდანთა შუამდგომლობას ძალა არ დაეკარგოს. ასევე სხვა ადგილას უფალი ეუბნება წინასწარმეტყველს: „ანუ არა ჰხედავ, რასა ეგენი ჰყოფენ... აღატყინებენ ცეცხლსა და... ნაყენ ცმელსა ქმნად ხავონანი ძალთა ცისათასა" (იერ 7:17–18); თითქოს ასე ეუბნებოდა ღმერთი: ასეთი ხალხისთვის ილოცებ ჩემთან, რომელიც თავის უკეთურებას არ ტოვებს, რომელიც არაფრით გრძნობს მასზე მოწეულ სენს და ისე დაუდევრად ცხოვრობენ? განა ვერ ხედავ მათ უკიდურეს დაუდევრობას? ვერ ხედავ მათ დიდ უგუნურებას? როგორ ჯერ კიდევ არ მოსწყინდათ უკეთურება და, ღორებივით ტალახში, თავის ურჯულოებებში ჩაეფლო? თუ გადაწყვეტილი ჰქონდათ მოქცევა, განა მუდმივი შეგონებანი არ ესმოდათ? განა არ მოვუხმობდი მე მათ წინასწარმეტყველთა მეშვეობით და ვამბობდი: „და ვარქუ შემდგომად სიძვისა მისისა ამათ ყოველთასა: ჩემდა მოაქციე, და არ მოაქცია" ()? განა მხოლოდ იმას ვითხოვ, რომ ბოროტებას მოშორდეს და ბოროტების კეთება შეწყვიტოს? განა ვითხოვ წინანდელი საქმეებისთვის ანგარიშს; განა, როგორც კი დავინახავ, რომ ხალხს სინანული სურს, ვეძებ ანგარიშს? განა ყოველ დღე არ მოვუხმობ და ვამბობ: „არა ნებით მნებავს სიკუდილი უშჯულოჲსაჲ, ვითარ მოქცევაჲ მისი გზისაგან ბოროტისა და ცხოვნებაჲ მისი" ()? განა ყველაფერს არ იმ მიზნით ვაკეთებ, რომ ცთომილებით გარყვნილნი დაღუპვისგან ვიხსნა? განა ვყოვნებ, როცა მათ მოქცევას ვხედავ? განა არ ვთქვი: „მერმე იტყოდიღა შენ, გრქუას: აჰა, აქა ვარ" ()? განა თავად ისინი ისე ეძიებენ თავიანთ ცხონებას, როგორც მე ვზრუნავ, რომ ყველა ადამიანი ცხონდეს და „მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა" მოვიდეს ()? განა იმისთვის გამოვიყვანე შენ არარსებობიდან, რომ დაგღუპო? განა ტყუილად დავამზადე სასუფეველი და უთვალავი, გამოუთქმელი სიკეთეები? განა არა იმისთვის ვემუქრებოდი გეენით, რომ ამ საშუალებითაც მაინც ყველა სასუფევლისკენ სწრაფვას ვაიძულებდი? მაშ, ნეტარო წინასწარმეტყველო, დატოვე ისინი და ჩემთან ლოცვა ნუ აღავლენ მათთვის, არამედ მხოლოდ იმაზე იზრუნე, რომ მათი სენი განკურნო, რომ საკუთარი უძლურების გრძნობაში მოიყვანო და ჯანმრთელობას დაუბრუნო; მაშინ მეც ყველაფერს გავაკეთებ, რაც ჩემზეა დამოკიდებული. მე არ ვყოვნებ და არ ვაყოვნებ, როცა კეთილგანწყობილ სულს ვხედავ; მხოლოდ ერთს ვითხოვ — ცოდვათა აღსარებას, და ამის შემდეგ სასჯელს აღარ მივუზღავ. მძიმე და დამტვირთავი ხომ არ არის ჩემი მოთხოვნა? თუ მე არ მცოდნოდა, რომ ისინი უარესნი ხდებიან სწორედ იმის გამო, რომ წინანდელ ცოდვებს არ აღიარებენ, ამასაც არ მოვითხოვდი. მაგრამ ვიცი, რომ კაცობრივი მოდგმა ძალიან მიდრეკილია ცოდვისკენ; ამიტომაც მინდა, რომ წინანდელი დაცემები აღიარონ, რათა ეს აღსარება იმავე ცოდვებში ახალ დაცემას აკავებდეს.
3. ქანანელი დედაკაცის რწმენის მაგალითი
ამაზე ფიქრით, საყვარელნო, და ჩვენი უფლის კაცთმოყვარეობის წარმოდგენით, ნუ ვიქნებით დაუდევარნი, არამედ უპირველეს ყოვლისა ჩვენს თავზე ვიზრუნოთ, ცოდვის სიბინძურე განვიწმინდოთ და მხოლოდ ამის შემდეგ მივმართოთ წმინდანთა შუამდგომლობას. თუ გვენდომება ფხიზლად ყოფნა და სიფრთხილე, საკუთარი ლოცვებიც ჩვენზე უდიდეს სარგებელს მოგვიტანს. კაცთმოყვარეა ჩვენი უფალი და არა იმდენად ისმენს, როცა სხვები ილოცებენ ჩვენთვის, რამდენადაც — როცა ჩვენ თავად ვილოცებთ. შენიშნე მისი სახიერების სიდიადე: ხედავს, რომ დავეცით, შეურაცხვყოფილნი ვართ, არანაირი კადნიერება არ გვაქვს მის წინაშე; მაგრამ, როცა ოდნავ მაინც ავდგებით და გადავწყვეტთ, მისი კაცთმოყვარეობის სიმდიდრეს მივმართოთ, მაშინვე ისმენს ჩვენს ვედრებას, ხელს გვიწვდის ძირს დამხობილთ, აღმართავს დაცემულთ და მოგვიხმობს: „ნუ დაცემული არ აღდგების" ()? მაგრამ, რათა გამოცდილებით დაგიმტკიცოთ, რომ მრავალმა საკუთარი ვედრებით უფრო სწრაფად მიაღწია სასურველს, ვიდრე სხვათა ვედრებით, საჭიროა იმათი მაგალითი წარმოვადგინოთ, ვინც ამის ღირსი გახდა. ეს მაგალითები ჩვენც შეიძლება მიბაძვისა და შეჯიბრებისკენ აღგვძრან. მოისმინეთ, როგორ ქანანელი ქალი, უცხოტომელი, სულიერ მწუხარებაში მყოფი, როცა სულთა მკურნალი და სიმართლის მზე დაინახა, ბნელში მსხდომთათვის გამობრწყინებული, — რა მოშურნეობით, რა მხურვალე გულმოდგინებით მიეახლა მას; და არც ის, რომ ქალი იყო, არც ის, რომ უცხოტომელი — არაფერი შეუშლია, არამედ ყველა ეს დაბრკოლება უგულებელყო, მიეახლა და თქვა: „შემიწყალე მე, უფალო,... რამეთუ ასული ჩემი ბოროტად ეშმაკეულ არს" (). მაგრამ ფარული ზრახვების მცოდნე დუმს და არ პასუხობს, არ აღირსებს სიტყვით და არ გამოხატავს თანალმობას ქალური უძლურების მიმართ, ხედავს რა მასთან ასეთი ღაღადებით მოსულს. ყოვნებს, სურს რა ყველას წინაშე გახსნას მის შინაგანში დაფარული საუნჯე. ხედავდა დაფარულ ძვირფასეულობას და არ სურდა, ის ჩვენთვის უცნობი დარჩენილიყო; ამიტომაც ყოვნებს და პასუხს არ აღირსებს, რათა ამ ქალის დიდი სიმტკიცე ყველა მომავალი თაობისთვის დარიგება გამხდარიყო. და შეხედე, რა გამოუთქმელია ღვთის სახიერება: „ხოლო იესუ არა მიუგო მას სიტყუაჲ" (), — ამბობს წერილი. ხოლო მოწაფეებმა, რომლებიც თავს მასზე თანამლმობელნი და კაცთმოყვარენი ეგონათ, ვერ გაბედეს პირდაპირ ეთქვათ: შეუსრულე თხოვნა, შეიწყალე, მოიწყალე, არამედ რა თქვეს? „განუტევე ესე, რომელი ღაღადებს და შეგჳდგს ჩუენ" (), — თითქოს ამბობდნენ: გვიხსენი ამ მოსაბეზრებლისგან, გაგვათავისუფლე მისი ყვირილისგან. რა უპასუხა უფალმა? მათ ეგონათ, რომ მე უმიზეზოდ ვდუმვარ და პასუხით არ ვაღირსე? მოისმინეთ: „არა ვიდრე მოვლინებულ ვარ, გარნა ცხოვართა მათ წარწყმედულთა სახლისა ისრაჱლისათა" (). განა არ იცით, რომ ეს ქალი უცხოტომელია? განა არ იცით, რომ მე თქვენც გიბრძანეთ — წარმართთა გზაზე არ წასულიყავით? მაშ, რატომ უგამოცდელად გინდათ ასეთი თანალმობის გამოჩენა? შეხედე ღვთის განგების სიბრძნეს: მაშინაც კი, როცა უკვე კეთილინება პასუხის გაცემა, თავისი პასუხით მდუმარებაზე უფრო ძლიერად შეარხია იგი და, ასე ვთქვათ, სასიკვდილო დარტყმა მიაყენა, სურდა რა, თანდათან ეიძულებინა იგი, ისე ისაუბროს, რომ მოწაფეებმა, რომლებმაც იგი არ იცნობდნენ, მასში დამალული რწმენა დაენახათ. ქალს სული არ დაუკარგავს, მოშურნეობა არ დაუკარგავს მას შემდეგაც, რაც დაინახა, რომ მოწაფეებმაც მეტი ვერაფერი გააკეთეს, და თავის თავს არ უთქვამს: თუ მათ ვერ შეძლეს თავიანთი შუამდგომლობით ჩემთვის ღვთის მოწყალების მოპოვება, მაშ, რატომ ვხარჯავ ძალას ამაოდ? პირიქით, თითქოს ცეცხლში იწვოდეს, აალებული სულითა და შემუსვრილი გულით, მიეახლა, თაყვანი სცა და თქვა: „უფალო, შემიწყალე მე!" (). მაგრამ ამის შემდეგაც არ მოხრილა ქალის ვედრებით, არამედ წინაზე უფრო მკაცრი პასუხი მისცა: „არა კეთილ არს, — ამბობს, — მოღებად პური შვილთაგან და დაგებად ძაღლთა" (). იფიქრე, საყვარელო, და გაუკვირდი ამ სულის ძალას და მისი რწმენის არაჩვეულებრიობას: ძაღლის სახელი რომ ესმა, არ შეწყენინებია, უკან არ დაიხია, არამედ დიდი კეთილგულობით თქვა: „ჰე, უფალო, რამეთუ ძაღლნიცა ჭამედ ნაბიჭევისაგან, რომელ გარდამოცჳვინ ტაბლისაგან უფალთა მათთაჲსა" (). ვაღიარებ, რომ ძაღლი ვარ; ღირსი გამხადე, როგორც ძაღლი, ტრაპეზიდან ნამცეცებს მაინც. ხედავ ქალის რწმენასა და კეთილ სულს? მან თავის თავზე აიღო ნათქვამი და მაშინვე მიიღო სასურველი, და მიიღო დიდი შექებით. რა უთხრა ქრისტემ? „ჵ დედაკაცო! დიდ არს სარწმუნოებაჲ ეგე შენი; გეყავნ შენ, ვითარცა გნებავს" (). „ჵ დედაკაცო" — ეს შეძახილი გაკვირვებას გამოხატავს და დიდ შექებას მოიცავს. დიდი, ამბობს, რწმენა აჩვენე; და იყოს შენთვის ის, რაც გსურს. შეხედე, რა უხვია უფლის მოწყალება, და გაუკვირდი მისი სიბრძნე. განა ვერ შეგვეძლო თავიდანვე გვეფიქრა, რომ ის არათანამგრძნობია, როცა ასე უარყოფდა ქალს და ჯერ პასუხსაც კი არ აღირსებდა, ხოლო შემდეგ პირველი და მეორე პასუხით თითქოს მხოლოდ აძევებდა და უარყოფდა ასეთი მოშურნეობით მისულს? მაგრამ საქმის დასასრულით განსაჯე ღვთის სახიერება. მას სურდა ის ქალი ედიდებინა, ამიტომ ასე აყოვნებდა მისი თხოვნის შესრულებას. ხომ მაშინვე რომ მოესმინა, ჩვენ ამ ქალის მთელ სათნოებას ვერ შევიცნობდით; ხოლო, რადგან ოდნავ დაყოვნდა, ჩვენ დავინახეთ როგორც უფლის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობა, ისე მისი საკვირველი რწმენა.
4. ლოტის ქალიშვილთა განზრახვა (19:30–33)
მთელი ეს თხრობა იმისთვის მიგვაჩნდა საჭიროდ გადმოგეცათ, რათა იცოდეთ, რომ სასურველს არა იმდენად სხვათა შუამდგომლობით ვაღწევთ, რამდენადაც თავად ჩვენით, ოღონდ მოშურნეობითა და გამძაფრებული ყურადღებით მივეახლოთ. აი, ამ ქალს მოწაფეებიც ჰყავდა შუამდგომლებად და მაინც ვერანაირ წარმატებას ვერ მიაღწია, ვიდრე თავად, თავისი მოთმინებით, უფლის კაცთმოყვარეობა არ მოიზიდა. ასევე ცნობილი იგავი მეგობრის შესახებ, რომელიც არადროულად, ღამით მოვიდა და სამი პური ითხოვა, იმავეს ასწავლის. იქ ნათქვამია: „დაღაცათუ არა ეძლოს მას აღდგომად და მიცემად, რამეთუ არს იგი მეგობარ მისა, წყინებისა მისთჳს მისისა აღდგეს და მისცეს, რაოდენი უჴმდეს მას" (). მაშ, ჩვენი უფლის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობის მცოდნენი, მივმართოთ მას, გამოვავლინოთ და თითქოს საკუთარი თვალწინ წარმოვიდგინოთ თითოეული ჩვენი შეცოდება ცალ-ცალკე, ამასთანავე, წარსულ ცოდვათა მიტევებაც ვითხოვოთ, რათა, ამიერიდან უფრო დიდი მოშურნეობით, კეთილ საქმეებში მეტი ყურადღებით, მის უფრო დიდ კეთილგანწყობას ვეღირსოთ. შემდეგ, თუ გნებავთ, მივუბრუნდეთ დღევანდელი საკითხავის თანამიმდევრობას. „აღვიდა ლოთ სეგორით, — ამბობს წერილი, — და დაჯდა იგი მთასა ზედა და ასულნი მისნი მის თანა, რამეთუ შეეშინა დამკჳდრებად სეგორს შინა. და დაემკჳდრა ქუაბსა შინა იგი და ორნი ასულნი მისნი მის თანა" (). მართალი, ჯერ კიდევ ძლიერ შეშინებული სოდომის მცხოვრებთა სასჯელის გამო, შორს მიდის და „მთაზე" სახლდება, როგორც ნათქვამია, ქალიშვილებთან ერთად. ასე რომ, სრულ უდაბნოსა და მარტოობაში დარჩა, მხოლოდ ორი ქალიშვილით, მთაზე დამკვიდრებული. „ჰრქუა უხუცესმან უმრწემესსა მას, — ამბობს წერილი, — მამაჲ ჩუენი მოხუცებულ არს და ქუეყანასა ზედა არა არს, ვინმცა შემოვიდა ჩუენდა, ვითარცა-იგი არს წესი, რათა მკჳდროან იქმნეს ყოვლისა ქუეყანისაჲ. მოვედ და ვასუათ ღჳნოჲ მამასა ჩუენსა და დავწვეთ მის თანა და აღვადგინოთ თესლი მამისაგან ჩუენისა" (დაბ 19:31–32). მოწიწებითა და დიდი შიშით, საყვარელნო, მოვუსმინოთ საღვთო წერილის თხრობას. მასში არაფერია უმიზეზოდ და ტყუილად დაწერილი, არამედ ყველაფერი სარგებლითა და ჩვენი სასიკეთოდ, თუმცა ბევრ რამეს ვერ ვხვდებით, რადგან ყველაფრის ზუსტად ცოდნა არ შეგვიძლია, და, თუმცა ვცდილობთ, რამდენადაც შეგვიძლია, ზოგიერთი ადგილის მიზეზები ავხსნათ, მაინც ბევრი რამ რჩება ფარული, ჩვენთვის დაფარული და მიუწვდომელი საუნჯე. მაშ, შეხედე, როგორ წერილი, ყველაფერს ნათლად მოგვითხრობს რა და მართლის ქალიშვილთა განზრახვას გვაცნობს, საკმარის გამართლებას წარმოაჩენს როგორც მათთვის, ისე მართლისთვის, რათა ამ მოვლენის გამო არავინ დაგმოს არც მართალი, არც მისი ქალიშვილები, თითქოს ეს სისხლის აღრევა თავშეუკავებლობით მომხდარა. როგორ ამართლებს წერილი მართლის ქალიშვილებს? „ჰრქუა, — ამბობს, — უხუცესმან უმრწემესსა მას: მამაჲ ჩუენი მოხუცებულ არს და ქუეყანასა ზედა არა არს, ვინმცა შემოვიდა ჩუენდა, ვითარცა-იგი არს წესი, რათა მკჳდროან იქმნეს ყოვლისა ქუეყანისაჲ". შეხედე მიზანს, და ყოველგვარი ბრალდებისგან გაათავისუფლებ მათ. მათ ეგონათ, რომ ქვეყანაზე ყველაფერი სრულიად განადგურდა და ადამიანებიდან უკვე არავინ დარჩა; ამასთან, მამის სიბერესაც ხედავდნენ. მაშ, ამბობენ: რათა ჩვენი მოდგმა არ გაწყდეს და უსახელოდ არ დავრჩეთ (და ძველნი უპირველეს ყოვლისა იმაზე ზრუნავდნენ, რომ თაობათა მემკვიდრეობით თავიანთი მოდგმა გაეგრძელებინათ), — რათა ჩვენც სრულ განადგურებას არ დავექვემდებაროთ, ამბობენ, რადგან მამა უკვე სიბერისკენ მიდრეკილია, ხოლო ჩვენ არავინ გვყავს შეწყვილებისთვის, მოდგმის გასაგრძელებლად და ჩვენს შემდეგ თესლის დასატოვებლად, — „მოვედ", ეუბნება ერთი მეორეს, რათა ეს არ მოხდეს, „ვასუათ მამასა ჩუენსა ღჳნოჲ"; რადგან მამა თავად ვერასოდეს მოითმენს ამის მოსმენასაც კი, მოტყუება ვიხმაროთ, ღვინის საშუალებით. „ასუეს მამასა მათსა ღჳნოჲ მას ღამესა და შევიდა უხუცესი იგი და დაწვა მამისა თჳსისა თანა მას ღამესა. და არა ცნა დაწოლაჲ მისი და აღდგომა მისი" (). ხედავ, როგორ ამართლებს საღვთო წერილი მართალსაც, და არა ერთხელ, არამედ მეორედაც? ჯერ ერთი, იმით, რომ ქალიშვილებმა ღვინის საშუალებით მოატყუეს, აჩვენებს, რომ სხვაგვარად ვერ დაიყოლიებდნენ მამას ასეთ საქციელზე; ხოლო შემდეგ, მომხდარი, ვფიქრობ, ზეგარდმოც ისე იყო მოწყობილი, რომ ღრმა ძილისა და ღვინით დაბნელების გამო მას სრულებით არ სცოდნია, რაც მოხდა. ამგვარად, დაგმობასაც არ დაექვემდებარა. მხოლოდ ის ცოდვები გვექვემდებარება დაგმობასა და სასჯელს, რომლებსაც შეგნებულად და ნებაყოფლობით ვსჩადით; ხოლო მართალს, როგორც ხედავ, წერილი ემოწმება, რომ სრულებით „არა ცნა" მომხდარი. მაგრამ აქ კვლავ სხვა შეკითხვა ჩნდება — სიმთვრალესთან დაკავშირებით. და ყველაფერი უნდა გამოვიკვლიოთ, რათა უგუნურებს და ურცხვებს არანაირი საბაბი არ მივცეთ ბოროტმეტყველებისთვის. რას ვიტყვით ამის შესახებაც? იმას, რომ ის დათვრა არა იმდენად გაუმაძღრობისგან, რამდენადაც სულიერი მწუხარებისგან.
5. ლოტისა და მისი ქალიშვილების გამართლება (19:34–38)
მაშ, ნუ გაბედავს ვინმე მართლის ან მისი ქალიშვილების დაგმობას. ხომ უკიდურესი უგუნურება და უგუნურობობა იქნებოდა, რომელთაც საღვთო წერილი ყველა დაგმობისგან ათავისუფლებს და ასეთ გამართლებასაც კი წარმოაჩენს მათთვის, ჩვენ, შეცოდებათა უზომო სიმძიმით დატვირთულებმა, გავბედოთ მათი დაგმობა, მოციქულ პავლეს სიტყვებს რომ არ ვუსმენთ, რომელიც ამბობს: „ღმერთი არს განმამართლებელ. და ვინ არს დამსჯელ?" (რომ 8:33–34). ხოლო, რომ ეს უბრალოდ და უმიზეზოდ კი არ მოხდა, არამედ ზედმეტმა სულიერმა მწუხარებამ, ღვინის ხმარებით, სრულ უგრძნობლობამდე მიიყვანა, მოისმინე, რა ამბობს შემდეგ წერილი: „ხოლო ჰრქუა უხუცესმან მან ხვალისაგან უმრწემესსა მის: აჰა ესერა, მე დავწევ გუშინ მამისა ჩემისა თანა, ვასუათ მას ღჳნოჲ ამას ღამესა-ცა და შენ დაწევ მის თანა და აღვადგინოთ მამისა ჩუენისაგან თესლი" (). ხედავ, რა სწორი აზრით აკეთებდნენ ამას? „ასუეს მას ღამესა ღჳნოჲ მამასა მათსა და შევიდა უმრწემესი იგი ასული და დაწვა მამისა თჳსისა თანა. და არა აგრძნა დაწოლა მისი და აღდგომაჲ" (). შეხედე, საყვარელო, როგორ მთელი ეს ამბავი საღვთო განგების საქმე იყო, პირველქმნილი ადამიანის ამბის მსგავსი. როგორც მაშინ, მისი ძილის დროს, ღმერთმა ნეკნის ნაწილი აიღო მისთვის სრულიად უგრძნობლად და ამ ნეკნიდან შექმნილი ცოლი ადამს მიუყვანა, — ზუსტად ასე მოხდა ამ შემთხვევაშიც. და თუ ნეკნის აღება უგრძნობლად მოხდა ადამისთვის, რადგან ღმერთმა მას განკვირვება მოავლინა, მით უმეტეს ეს შეიძლებოდა ამ შემთხვევაში. და რასაც საღვთო წერილი იქ ასწავლის სიტყვებით: „დასდვა ღმერთმან განკჳრვებაჲ ადამს და დააძინა" (), იმავეს ნიშნავს აქაც სიტყვები: „და არა აგრძნა დაწოლა მისი და აღდგომაჲ. და მიუდგეს, — ამბობს შემდეგ, — ორნივე იგი ასულნი ლოთისანი მამისაგან თჳსისა. და შვა უხუცესმან მან ძე და უწოდა სახელი მისი მოაბ და თქუა: მამისა ჩემისაგანი. ესე არს, მამაჲ მოაბელთა ვიდრე დღეინდელად დღედმდე. ხოლო შვა უმრწემესმან მანცა ძე და უწოდა სახელი მისი ამან, მეტყუელმან: ძე თესლისაგან მამისა. ესე არს მამაჲ ამანელთა ვიდრე დღეინდელად დღედმდე" (დაბ 19:35–38). ხედავ, რომ მომხდარი თავშეუკავებლობის შედეგი არ ყოფილა? მათ შობილთ ისეთი სახელები დაარქვეს, რომლებიც თავად მოვლენაზე მიუთითებდა, და შვილთა სახელებში, თითქოს ძეგლებზე, მომხდარის ხსოვნა ამოტვიფრეს; ამასთან, უკვე მაშინ წინასწარ მიანიშნეს, რომ მათგან და მათი შთამომავლობისგან ხალხები და მრავალრიცხოვანი მოდგმა წარმოიშვებოდა. ერთი, ნათქვამია, იქნება მოაბიტელთა მამა, ხოლო მეორე — ამონიტელთა.
6. იოსების უმანკოება და სულიერი ბრძოლა
თუმცა, მაშინ ჯერ კიდევ ადრეული და პირვანდელი დრო იყო კაცობრიობისთვის და, რადგან ყველას სურდა თავისი მოდგმის გაგრძელებით საკუთარი ხსოვნა შეენარჩუნებინა, მართლის ქალიშვილებიც ამდენ ყურადღებას აქცევდნენ ამას. მაგრამ ახლა, როცა ღვთის მადლით რწმენის მდგომარეობა ამაღლდა და, ნეტარი პავლეს სიტყვით, „წარმავალს არს ხატი ამის სოფლისაჲ" (), ჩვენ კეთილი საქმეებით უნდა დავტოვოთ ხსოვნა, რათა ამ ქვეყნიდან წასვლის შემდეგაც ჩვენი სათნო ცხოვრების უპირატესობა მაგალითი და შეგონება იყოს ჩვენზე მაყურებელთათვის. სათნო და უმანკოებით მცხოვრებლებს არამხოლოდ ამქვეყნიურ ცხოვრებაში მოაქვთ უდიდესი სარგებელი მათზე მაყურებელთათვის, არამედ მისი დასრულების შემდეგაც. ამაში რომ დარწმუნდე, შეხედე, რამდენი საუკუნე გავიდა ახლანდელ დრომდე და ჩვენ, ყოველ ჯერზე, როცა ვინმეში უმანკოებისადმი მოშურნეობის აღძვრა გვინდა, მაგალითად წარმოვადგენთ ტანად მშვენიერ, წარმოსადეგ, ახალგაზრდა იოსებს, სიჭაბუკის ყვავილოვან ასაკში ასეთი სიმტკიცე რომ გამოიჩინა უმანკოების დაცვაში, — და ასე ვცდილობთ მსმენელები ამ მართლის მიბაძვისკენ ვაიძულოთ. შეიძლება კი, მითხარი, საკმარისად გავოცდეთ ამ ნეტარი კაცით, რომელიც, მონობაში მყოფი, სიჭაბუკის ყვავილობისას, როცა ვნებათა ცეცხლი ყველაზე ძლიერად აღიგზნება, ხედავდა ვნების აღუკავებელ ქალბატონს მის წინააღმდეგ მომავალს და ასეთი სიმამაცე გამოიჩინა, ასე მტკიცედ შეუდგა უმანკოების ღვაწლს, რომ გაიქცა ქალწულების შემლახველი ქალისგან, თავისი სამოსლის დაკარგვით, მაგრამ სანაცვლოდ უმანკოების სამოსლის შენარჩუნებით? და აქ ახალი და არაჩვეულებრივი რამ იხილავდი: კრავი მგლის, ანუ, უკეთ რომ ვთქვათ, ლომის ხახაში მოხვდა და შეძლო გადარჩენა. და როგორც მტრედი ქორის ბრჭყალებს გაექცა, ისე მართალი ამ ქალის ხელთაგან დაიხსნა. არცთუ იმდენად მაოცებს, რომ სამი ყრმა ბაბილონის ღუმელში ცეცხლის მძლეველი გამოჩნდა და მათმა სხეულებმა არანაირი ვნება არ განიცადა, რამდენადაც საკვირველი და არაჩვეულებრივია, რომ ეს მართალი, ბაბილონურზე უფრო საშინელ ღუმელში ჩაგდებული, — ვგულისხმობ ეგვიპტელი ქალის სიძვას, — ხელშეუხებელი დარჩა და სუფთად შენარჩუნებული უმანკოების სამოსლით გამოვიდა. თუმცა, ნუ გიკვირს, საყვარელო, რადგან თავისი მხრიდან ყველა ძალა მოიხმარა, ზეგარდმოც შეწევნა ჰქონდა, რომელიც შეეწეოდა, ცეცხლს აქრობდა და ღუმელის შუაგულში სულიწმიდის ცვარს ანიჭებდა. ხედავთ, როგორ სათნო ადამიანები, აქაც ყოფნისას და ამ ქვეყნიდან წასვლის შემდეგაც, ჩვენთვის სარგებლის მაგალითები არიან? ახლა ჩვენ იოსების მაგალითი იმისთვის მოვიხმეთ, რომ ყველამ მიბაძოს მას. მაშ, ყველანი მიბაძოთ მას, ხორციელ ცდუნებათა ზემოთ ავმაღლდეთ და ვიცოდეთ, რომ „არა არს ბრძოლაჲ ჩუენი სისხლითა მიმართ და ჴორცითა, არამედ მთავრობათა მიმართ და ჴელმწიფებათა, სოფლის მპყრობელთა მიმართ ბნელისა ამის საწუთროჲსათა" (), — და ასე შეიარაღდეთ. თუ წარმოვიდგენთ, რომ ხორცშემოსილნი ვართ, მაგრამ უხორცო ძალებთან გვიწევს ბრძოლა, სულიერი იარაღით შევიმოსოთ. რადგან ხორცით ვართ მოსილნი, მაგრამ უხილავ ძალებთან გვაქვს ბრძოლა, კაცთმოყვარე უფალმა ჩვენთვის უხილავი იარაღიც მოამზადა, რათა ამ იარაღის ძალით ჩვენი მოწინააღმდეგეების ბუნებას ვძლეოდეთ. მაშ, ამ იარაღის ძალის მიმართ ნდობით, ჩვენი მხრიდანაც ყველაფერი ვიხმაროთ, რაც საჭიროა: მაშინ შევძლებთ, ამ სულიერი აღჭურვილობით გარშემორტყმულნი, თავად ეშმაკს სახეში დავარტყათ. ის ვერ იტანს ასეთი იარაღიდან გამოსხივებულ ელვას, და თუნდაც ეცადოს წინააღდგომას, მისი მზერა მაშინვე ბრმავდება. სულიწმიდის მადლი კი უხვად მოეფინება იქ, სადაც უმანკოება, პატიოსნება და სხვა სათნოებები ერთიანდება; ამიტომაც ამბობდა პავლე: „ყოველთა კაცთა თანა მშჳდობასა ჰყოფდით" () და „სიწმიდესა" (). მაშ, გთხოვთ, განვიწმინდოთ სინდისი და გონება, რათა ყოველი არაწმინდა აზრისგან გათავისუფლებულნი, სულიწმიდის მადლი მოვიზიდოთ, ეშმაკის მზაკვრობას ვძლიოთ და საუკუნო, გამოუთქმელი სიკეთეებით ტკბობის ღირსნი გავხდეთ, რისიც ღირსნი გავხდეთ ყველანი, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.