📋 სარჩევი
1. აბრაჰამის უქონელობა და ანგარების მხილება (23:6–19)
თქვენ გუშინ იხილეთ, საყვარელნო, მამამთავრის მამაცობა. იხილეთ ალმასზე მტკიცე სული. იხილეთ, როგორ, რამდენადაც მისგან იყო დამოკიდებული, ღვთისადმი სიყვარულით საკუთარი ძის მსხვერპლის შემწირველი გახდა, განზრახვით თავისი ხელი სისხლით შეღება და მსხვერპლი შეწირა, მაგრამ ღვთის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობით, ძე ცოცხალი და ჯანმრთელი უკან მიიღო, ხოლო თავისი მზადყოფნისთვის განდიდებული და ბრწყინვალე გვირგვინით შემკული იქნა. ეს იყო მისი უმაღლესი ღვაწლი, რომელიც მან აღასრულა; აქ სრულად გამოჩნდა მისი ღვთისმოყვარე სული. ახლა ვნახოთ ამ მართლის მამობრივი სიყვარულის ძალა — როგორ ზრუნავს თავის ძეზე. იმ უჩვეულო და საკვირველი მსხვერპლშეწირვის შემდეგ, როცა იგი მთიდან დაბრუნდა, სარრას გამო მწუხარება დაატყდა თავს. ქეტის ძეთაგან ერთი საფლავის მფლობელობა გამოითხოვა და ადგილი იყიდა; იქ დაასაფლავა გარდაცვლილი მეუღლე და, ამგვარად, სარრას გარდაცვალებით მამამთავარმა თავის შენაძენთა პირველი დასაწყისი ჩაუყარა. საღვთო წერილი, ყველაფერში ამ მართლის სათნოებას ცხადყოფს რა, აგრეთვე იმას, რომ მთელი ცხოვრება მწირად და მოხეტიალედ ატარა, ამ გარემოებასაც შენიშნავს, რომ ვიცოდეთ — ასეთი ზეციური შემწეობით სარგებლობდა, ასეთი სახელგანთქმული გახდა და ასეთი მრავალრიცხოვანი შთამომავლობის აღთქმა მიიღო, მაგრამ საკუთარი დასაფლავებელი ადგილიც კი არ ჰქონდა — არა ისე, როგორც ახლა ბევრი იქცევა: მინდვრების, სოფლებისა და ყოველგვარი სიმდიდრის შეუზომელ შეძენაზე ზრუნავს. მას საკმარისი სულიერი სიმდიდრე ჰქონდა, ხოლო ხორციელზე არანაირ მზრუნველობას არ იჩენდა. ეს მათ ესმოდეთ, ვისაც ერთბაშად, ერთ წამში ყველაფრის ხელში ჩაგდება სურს, ვისაც ყველაფერზე, ასე ვთქვათ, ანგარების ვნება შეიპყრობს. ნეტავ მათ უკეთ მამამთავარს მიბაძონ, რომელსაც სარრას ნეშტის დასაფლავებელი ადგილიც კი არ ჰქონდა, და მხოლოდ ამ შემთხვევაში, უკიდურესი აუცილებლობით იძულებულმა, ქეტის ძეთაგან იყიდა მინდორი და გამოქვაბული. ხოლო რომ ქანაანის მცხოვრებლებში დიდი პატივით სარგებლობდა, მოისმინე, რას ეტყვიან ქეტის ძენი: „რად უფალო? ისმინე ჩუენი: მეფე ხარ ღმრთისა მიერ. ჩვენ შორის რჩეულთა საფლავთა დაჰფალ მკუდარი შენი არა ვინ ჩუენგანმან დააყენოს საფლავი მისი შენგან დაფლვად მკუდარი შენი მუნ" (). მაგრამ შეხედე, როგორ ასწავლის მართალი მათ თავისივე საქციელით — არ დათანხმდა მათგან საფლავი აეღო, ვიდრე სათანადო ფასს არ გადაიხდიდა. თუმცა თქვენ, ამბობს, ასეთ კეთილგანწყობას მიჩვენებთ, მაგრამ მე არ ვთანხმდები თქვენგან საფლავი მანამ ავიღო, ვიდრე სათანადო ფასს არ გადავიხდი. და, ნათქვამია, ფასი გადაიხადა, საფლავი აიღო „და ამისსა შემდგომად დაჰფლა აბრაჰამ ცოლი თჳსი სარრა, ქუაბსა მას შინა აგარაკისასა მრჩობლსა, რომელ არს წინაშე მამბრესსა" (დაბ 23:16, 19). ამგვარად, ასეთი სახელგანთქმული და პატივცემული კაცი, რომელსაც ღვთის ასეთი სიახლოვე ჰქონდა და ყველასგან, ვინც იმ ადგილას ცხოვრობდა, ასეთი ყურადღებით სარგებლობდა, — ქეტის ძენი მეფესაც კი უწოდებდნენ — ერთი მტკაველი მიწაც კი არ ეკუთვნოდა. ამიტომაც ნეტარი პავლე, ამ მართლის სათნოებას აქებს რა, წერდა: „სარწმუნოებით მწირობდა ქუეყანასა მას აღთქუმისასა, ვითარცა უცხოსა, კარავსა შინა მკჳდრობდა ისააკ და იაკობის თანა, მკჳდრთა მათ თანა მისვე აღთქუმისათა" (). შემდეგ, გვასწავლის რა, თუ როგორ მწირობდა იგი რწმენით, მოციქული დაუმატებს: „რამეთუ მოელოდა მას, რომელსა-იგი საფუძველ უსხენ ქალაქსა, რომლისა-იგი ხუროთმოძღუარ და შემოქმედ ღმერთი არს" (). მომავლის იმედით აწმყოს უგულებელყოფდა და, უფრო დიდ სიკეთეს მოელოდა რა, ნაკლებად ზრუნავდა აწმყო ცხოვრების სიკეთეზე. და ასე იქცეოდა ჯერ კიდევ რჯულამდე და მადლამდე. მაშ, მითხარი, რა გამართლება გვექნება ჩვენ, ასეთი დიდი ხარებისა და გამოუთქმელი სიკეთეების აღთქმის შემდეგ, დროებით სიკეთეებზე ასეთი მიჯაჭვულობით, მინდვრების ყიდვით, ყველაფერში ყოველთვის ბრწყინვის მცდელობით, ხარბობითა და ძალადობით ყოველივეს შეძენით, და ნამდვილად იმის აღსრულებით, რაზეც ნეტარი წინასწარმეტყველი, გოდებით, ამბობდა: „ვაჲ, რომელნი შეაყოფენ სახლსა სახლისა მიმართ, და აგარაკსა აგარაკისა მიმართ შეაახლებენ, რაჲთა მოყვასსა მო-რამე-ჰხუეჭონ" ()? განა სწორედ ამას არ ვხედავთ ყოველდღე — ქვრივებს არ ართმევენ ქონებას, ობლებს არ ძარცვავენ და უძლურებს ძლიერები არ ჩაგრავენ? მაგრამ არა ასე იქცეოდა ის მართალი. საფლავის ყიდვა სურდა და, თუმცა ხედავდა, რომ ისინი, ვისგანაც ითხოვდა, მზად იყვნენ მიეცათ, მაგრამ არ დათანხმდა მანამ ეღო, ვიდრე სათანადო ფასს არ გადაიხდიდა. ამაზე ფიქრით, საყვარელნო, მადლის ქვეშ მცხოვრებნი, მიბაძოთ რჯულამდე მყოფს. ნუ ვანთებთ ჩვენში უფრო და უფრო დიდ შენაძენთა ვნებას და ამით მხოლოდ უფრო დიდსა და სასტიკ ცეცხლს, ჩაუქრობელ ცეცხლს, აუტანელ ალს ვუმზადოთ თავს. თუ ასეთ ტაცებასა და ანგარებაში დავრჩებით, მაშინ მოვისმენთ იმას, რაც იმ მდიდარს ეთქვა: „უგუნურო, ამას ღამესა მიგიღონ სული შენი შენგან; ეგე, რომელ მოიმზადე ვისა იყოს?" (). და საერთოდ, საყვარელო, რატომ ცდილობ ასეთი და იმდენი სიკეთის დაგროვებას? ცოტა ხნის შემდეგ, აქედან წაყვანილი, აქ დატოვებ ყველაფერს, არა თუ რაიმე სარგებლის მიღებით, არამედ ცოდვების ტვირთით დამძიმებული, უკვე ამაო სინანულით. საუნჯე, რომელიც შენ ხარბად აგროვებდი, შესაძლოა შენს მტრებს ჩაუვარდეთ ხელში, ხოლო შენ თავად მათ გამო სასჯელსა და დასჯას დაექვემდებარები. რა უგუნურებეა — სხვებისთვის შრომა, ხოლო თავად საკუთარი შრომისთვის სატანჯველის მიღება!
2. ისაკისთვის მეუღლის ძიება (24:1–4)
მაგრამ თუ აქამდე ასეთ უზრუნველობაში ვიყავით, მაშინ ამიერიდან მაინც ვიზრუნოთ ჯეროვნად. ვეცადოთ არა მხოლოდ ქონების გადიდებას, არამედ სამართლიანობაზეც ვიფიქროთ. ჩვენი საქმეები აწმყო ცხოვრებით არ შემოიფარგლება და მუდამ ამ უცხო ქვეყანაში არ ვიქნებით; ცოტა ხნის შემდეგ ჩვენს სამშობლოში გადავსახლდებით. მაშ, ყველაფერი ისე ვქმნათ, რომ იქ ნაკლულობა არ განვიცადოთ. რა სარგებელია უცხო ქვეყანაში სიმდიდრის დატოვება, ხოლო ნამდვილ სამშობლოში აუცილებლად საჭიროსაც კი არ გქონდეს? მაშ, გევედრებით, ვიჩქაროთ, ვიდრე ჯერ კიდევ დროა, აქ, უცხო მიწაზე შეძენილი იქ გადავიტანოთ. თუმცა ადგილთა მანძილი დიდია, მაგრამ აქედან იქ გადატანა ძალიან მოხერხებულია, რადგან მზადაა ხალხი, რომელსაც იქ გადატანა შეუძლია — ხალხი, რომელიც სანდო გზით მიდის იქ და სანდო საუნჯეში ათავსებს ყველაფერს, რისი გაგზავნაც მათ მეშვეობით გვინდოდეს. სწორედ ღატაკთა ხელით თავსდება ზეციურ საცავებში ის, რასაც მათ ვაძლევთ. და თუ ეს ასეთი მოხერხებული და სანდოა, მაშინ რატომ ვყოვნებთ, რატომ არ ვაკეთებთ ამას სრული მზრუნველობით, რომ ჩვენი ქონება იქ ვპოვოთ, სადაც ყველაზე მეტად დაგვჭირდება? ამიტომაც მამამთავარიც ქანაანის მიწაზე, როგორც უცხო მიწაზე, ცხოვრობდა და მოელოდა იმ „ქალაქსა, რომლისა-იგი ხუროთმოძღუარ და შემოქმედ ღმერთი არს" (). მაშ, თუ ამ მართლის მიბაძვა გვინდოდეს, ჩვენც მივაღწევდით იმ ქალაქს და მალევე დავემკვიდრებოდით მამამთავრის წიაღში, რადგან საქმეთა თანაზიარობა ნეტარების თანაზიარობასაც მოგვანიჭებს. მაგრამ დავუბრუნდეთ, თუ გნებავთ, სიტყვის გაგრძელებას და ვნახოთ, როგორ ზრუნავს სარრას გარდაცვალების შემდეგ მართალი ძეზე — ისაკზე ვგულისხმობ. მოვისმინოთ, რას მოგვითხრობს ამის შესახებ საღვთო წერილი. „და იყო აბრაჰამ მოხუცებულ და გარდასრულ დღეთა და უფალმან აკურთხა აბრაჰამ ყოვლითა-ვე" (). რატომ შენიშნავს წერილი ამას? რადგან იმ დროს მამამთავარი ისაკისთვის მეუღლის მოძებნაზე ზრუნავდა, ამიტომ წერილი მიუთითებს მამამთავრის ასაკს. როცა, ამბობს, ღრმა სიბერეს მიაღწია, ისაკი ქანაანელებთან ნათესაობისგან ჩამოაშორა, რათა მათგან ცოლი არ შეერთო; მამამთავარი მოუხმობს თავის ყველაზე გონიერ მონას და, ამ საქმეს მას ავალებს რა, ეუბნება: „დამდევ ჴელი შენი წყვილთა ჩემთა" (). ბერძნულად ასეა დაწერილი: „წყვილთა ჩემთა", ხოლო ებრაულად იკითხება: „ჩემს წელთა ქვეშ". რატომ ეუბნება ასე მამამთავარი? ძველთა ჩვეულება იყო ასეთი; აგრეთვე იმიტომ, რომ აქ იყო ისაკის შობის საწყისი. იმის დასარწმუნებლად, რომ ასეთი ნამდვილად იყო ჩვეულება, შეხედე, როგორ უბრძანებს მონას ხელი იქ დადოს და მაშინვე დაუმატებს: „და გაფუცო შენ უფალსა ღმერთსა ცათასა და ქუეყანისასა" (). შენიშნე, როგორ ასწავლის მონასაც ყოვლის შემოქმედის შემეცნებას, რადგან, რომ თქვა: „ღმერთსა ცათასა და ქუეყანისასა", ამ სიტყვებით მთელი ქმნილება აღნიშნა. რა იყო ფიცის შინაარსი? „რათა არა მოჰგუარო ცოლი ძესა ჩემსა ისაკს ასულთაგან ქანანელთასა, რომელთა თანა მე დამკჳდრებულ ვარ მათ შორის. არამედ ქუეყანით ჩუენით, ვინა-იგი ვიყავ მე, მუნ წარხჳდე ნათესავთა ჩემთა და მოჰგუარო ცოლი ძესა ჩემსა ისაკს მიერ" (). ხედავ, რა ანდერძი მისცა მამამთავარმა თავის მონას? ნუ ტოვებ ამ სიტყვებს ყურადღების მიღმა, არამედ განიზრახე მართლის განზრახვა; განსაჯე, როგორ ძველ დროში ზრუნავდნენ არა იმაზე, რომ ბევრი ფული, სიმდიდრე, მონები ან ამდენი და ამდენი მიწა შეეძინათ, არ ეძებდნენ მხოლოდ გარეგნულ სილამაზეს, არამედ ეძებდნენ სულის სილამაზესა და ზნეობის სიწმიდეს. მამამთავარი, რომელმაც იცოდა ქანაანის მცხოვრებთა გახრწნილება და აგრეთვე ის, რა დიდი სიკეთეა ქმრის თანაზნეობის მეუღლე, ფიცით უბრძანებს მონას: ისაკისთვის მეუღლე ნათესავთა ტომიდან მოიყვანოს. ამაში არც ადგილთა სიშორე და არც სხვა სიძნელეები აფერხებდა; არამედ, ამ საქმის აუცილებლობა იცოდა რა, ყველა ძალისხმევას ხმარობდა და მონას აგზავნიდა. მამამთავარი ასე იქცეოდა სულიერი სათნოებისადმი მზრუნველობითა და ადგილობრივ მცხოვრებთა მანკიერებისადმი ზიზღით. ხოლო დღეს ძნელად თუ ვინმე მოისურვებს მსგავსი რამის მოფიქრებასაც კი. პირიქით, თუნდაც ათასი მანკიერება ჰქონდეს ცოლს, ახლა მხოლოდ ერთს ეძებენ — ფულის სიმრავლეს, ხოლო დანარჩენი ყველაფერი მეორეხარისხოვნად მიაჩნიათ. მაგრამ არ იციან, რომ თუ გული გახრწნილია, თუნდაც გაუზომელი სიმდიდრე მოედინოს, ადამიანი ძალიან ადვილად შეიძლება უკიდურეს სიღარიბეში ჩავარდეს, და, რომ სიმდიდრისგან არანაირი სარგებელი არ შეიძლება იყოს, თუ არ არის სული, რომელიც შეძლებს მის ჯეროვნად გამოყენებას.
3. მონის ლოცვა და რებეკას გამოცდა (24:5–14)
ამგვარად, მამამთავარმა მონას ზუსტი მითითება მისცა და ფიცით შეჰკრა. ახლა ვნახოთ ამ მონის კეთილგონიერება, როგორ იღვწოდა თავისი ბატონის ღვთისმოყვარეობის კვალად. როცა ნახა, რომ მართალი ასეთი ძალით ავალებს, მონა ეუბნება მამამთავარს: „უკეთუ არა ინებოს დედაკაცმან მოსლვად ჩემ თანა ქუეყანასა ამას, მივაქციოა ძე შენი ქუეყანასა მას, ვინა-ცა გამოხუედ შენ მიერ?" (). თუ, ამბობს, რაიმე დაბრკოლება შემხვდება ამ საქმეში, რომ შენი ბრძანება არ დავარღვიო, გეკითხები, ასეთ შემთხვევაში რა უნდა დავიცვა; და გსურს თუ არა, რომ ისაკმა თავად წავიდეს იქ და, ცოლი შეირთოს რა, კვლავ დაბრუნდეს იქიდან, თუ ცოლი არ დამთანხმდება ჩემთან წამოსვლას, როგორც შენ მიმბრძანე? რას პასუხობს მართალი? არ თანხმდება ამაზე და ეუბნება: „ეკრძალე თავსა შენსა, ნუ მიაქცევ ძესა ჩემსა მუნ" (). არც იქნება საჭირო, ამბობს, რადგან ის, ვინც აღთქმა მომცა და ისაკის თესლის ასეთ სიმრავლეზე გამრავლების პირობა დადო, ამ საქმეშიც წარმატებას მოგანიჭებს. მაშ, „ნუ მიაქცევ ძესა ჩემსა მუნ. უფალმან ღმერთმან ცისამან და ღმერთმან ქუეყანისამან" (). შეხედე, როგორც ადრე მამამთავარი, მონას აფიცებდა რა, ყოვლის შემოქმედზე ასწავლიდა, ასევე ახლა, სავედრებელ სულს გამოხატავს რა, იმავე სიტყვებს იმეორებს — და, ამგვარად, მონას ასწავლის, ღვთის მტკიცე სასოებით გაემგზავროს და საქმის კეთილ დასრულებაში იყოს დარწმუნებული. მას ჩაუნერგავს, რა დიდი ღვთიური კეთილგანწყობით სარგებლობდა თავიდანვე, და, რომ ის, ვინც სამშობლოდან გამოიწვია და აქამდე ასე წარმართა მისი საქმეები, და თვით სიბერეშიც ძე ისაკი უბოძა — ის მას წინამდებარე საქმეშიც წარუმართავს. „უფალმან ღმერთმან ცისამან და ქუეყანისამან, — ამბობს, — რომელმან გამომიყუანა მე სახლისაგან მამისა ჩემისა და ქუეყანისა მისგან, რომელსა ვიშევ, რომელ-იგი მეტყოდა მე: შენ მიგცე ქუეყანაჲ ესე და ნათესავსა შენსა, — იმან, რომელმაც ასეთი დიდი მზრუნველობა გამოიჩინა ჩემ მიმართ, — მან წარავლინოს ანგელოზი მისი წინაშე შენსა და მოჰგუარო ცოლი ძესა ჩემსა მუნით" (). წადი, ამბობს, რწმენით: მტკიცედ მწამს, რომ ის, ვინც ამდენი ქველმოქმედება მომანიჭა, წინანდელ წყალობებს ამ ახალსაც დაურთავს — „წარავლინოს ანგელოზი მისი წინაშე შენსა". ყველაფერს წინასწარ მოგიმზადებს; მეუღლეზეც მოგანიშნებს, და შენ მას წამოიყვან და დაბრუნდები. ხოლო თუ მოხდება — ნუ მოხდება! — რომ ცოლი არ დათანხმდება შენთან წამოსვლას, მაშინ ფიცისგან თავისუფალი იქნები. მხოლოდ „ნუ მიაქცევ ძესა ჩემსა მუნ". მაგრამ არ ვეჭვობ, რომ უფალი წარმატებას მოგანიჭებს. ამგვარად, ღვთის ძალისადმი სასოებას ავლენს რა, მამამთავარი მონას უკრძალავს იქ ისაკის წაყვანას. მას შემდეგ, რაც ასეთი სიზუსტით მისცა მონას ბრძანება და ეჭვისგან გაათავისუფლა — რადგან მონას ეშინოდა, ფიცის დარღვევა არ მომხდარიყო, ბრძანება რომ ვერ შეესრულებინა — „დასდვა, — ნათქვამია, — ჴელი მონამან მან წყჳლთა აბრაჰამისთა, უფლისა თჳსისათა, და ეფუცა მას სიტყჳსა ამისთჳს" (), ანუ იმის შესახებ, რომ ისაკს იქ არ წაიყვანდა. ხედავ, როგორ გამოიჩინა მონამ თავიდანვე ბატონისადმი მოშურნეობა? ახლა შეხედე, როგორ გახდა მამამთავრის შეგონებებით კიდევ უკეთესი და მართლის ღვთისმოსაობის მიბაძვა დაიწყო. „და წარიყუანა მონამან მან ათი აქლემი აქლემთაგან უფლისა თჳსისათა და ყოვლისაგან კეთილისა უფლისა თჳსისა თავისა თჳსისა თანა და აღდგა და წარვიდა შუამდინარედ ქალაქად ნაქორისაჲ. და დააწვინნა აქლემნი იგი გარეშე ქალაქსა ჯურღმულსა მას თანა მიმწუხრი, რაჟამს გამოვლენედ მერწყულნი. და თქუა: უფალო ღმერთო, უფლისა ჩემისა აბრაჰამისო" (). შენიშნე მონის კეთილგონიერება: სამყაროს უფალს მამამთავრის ღმერთად მოიხსენიებს და ამბობს: „უფალო ღმერთო, უფლისა ჩემისა აბრაჰამისო" — შენ, რომელმაც მას ესოდენი ქველმოქმედება უყავი. რატომ გიკვირს, რომ მონა მას აბრაჰამის ღმერთს უწოდებს? თავად ღმერთიც, მართალთა სათნოების ფასს ჩვენებს რა, ამბობს: „მე ვარ ღმერთი... ღმერთი აბრაჰამისი, ღმერთი ისაკისი და ღმერთი იაკობისი" (). მაშ, მონა ამბობს: „უფალო ღმერთო, უფლისა ჩემისა აბრაჰამისო, წარმიმართე მე წინაშე ჩემსა დღეს და ყავ წყალობაჲ უფლისა ჩემისა აბრაჰამის თანა" (). თითქოს ასე ამბობდა: ყავ ისე, რომ მისი სურვილები აღსრულდეს, ყველაფერი მისი განზრახვის მიხედვით წარიმართე; „ყავ წყალობაჲ უფლისა ჩემისა აბრაჰამის თანა". რას ნიშნავს: „ყავ წყალობაჲ"? ნიშნავს — აღასრულე მისი სურვილი. შემდეგ ამბობს: „აჰა ესერა, ვდგა მე წყაროსა ამას ზედა წყლისასა და ასულნი ამის ქალაქისა მკჳდრნი გამოვლენ ვსებად წყლისა. და იყოს ქალწული. რომელსა ვჰრქუა მე: მომიდრიკე მე სარწყული შენი, რათა ვსუა მე. ხოლო მან მრქუას: შენცა სუ და აქლემთაცა შენთა ასუ, ესე არს დედაკაცი, რომელი განუმზადე მონასა შენსა ისაკს. და ამით ვცნა, რამეთუ ჰყავ წყალობაჲ უფლისა ჩემისა აბრაჰამის თანა" (). შენიშნე მონის კეთილგონიერება: მან იცოდა მამამთავრის სტუმართმოყვარეობა და ის, რომ ქალწულს, რომელიც მის წინაშე უნდა წარედგინა, მართლის თანასწორი ხასიათი უნდა ჰქონოდა; ამიტომ მონა სხვა ნიშანს არ ეძებს, არამედ სურს ქალწულის ხასიათი სტუმართმოყვარეობით შეიცნოს; და ამბობს: თუ სარწყულს დამიხრის, როცა წყალს ვთხოვ, არა მხოლოდ ჩემს თხოვნას შეასრულებს, არამედ საკუთარ გულუხვობასაც გამოავლენს და იტყვის: „აქლემთაცა შენთა ასუ" — ამგვარად, წყლის შეთავაზებით, თავისი ხასიათის სიკეთის საკმარის მოწმობას წარმოაჩენს.
4. რებეკას სტუმართმოყვარეობა (24:20–32)
განსაჯე, საყვარელო, რა მნიშვნელოვანი იყო, რომ ნაზმა ქალწულმა, რომელიც წყალს ასხამდა, არა მხოლოდ არ უარყო მთხოვნელი, არამედ სარწყული მხრებიდან ჩამოიღო, უცხოელს და სრულიად უნაცნობ ადამიანს დალევის ნება მისცა, და არა მხოლოდ მას, არამედ ყველა აქლემსაც მოასვა და ამ საქციელით თავისი სულიერი კეთილშობილების საბუთი წარმოადგინა. ან არ იცით, რომ მამაკაცებიც ხშირად ასეთ თხოვნებზე უარს ამბობენ? რა ვთქვა წყლის მიცემაზე! ზოგჯერ ხალხს, რომელსაც ანთებული სანთლები უჭირავს, სხვების თხოვნაზე — მოიცადე ცოტა და მიეცი, რომ ჩვენი სანთელიც ავანთოთ — ამისი გაკეთებაც კი არ სურს, თუმცა ცეცხლს არაფერი დააკლდება, თუნდაც ათასი მსურველი იყოს. აქ კი — ქალი, ქალწული, სარწყული მხარზე აკიდებული, არა მხოლოდ არ გარისხდა თხოვნაზე, არამედ თხოვნაზე მეტიც გააკეთა: უცხოელსაც მოასვა და აქლემებიც ნებით იჩქარა დაერწყულებინა. ეს ყველაფერი კაცთმოყვარე ღმერთმა მოაწყო, რომელმაც ისმინა მამამთავრის ლოცვები და ანგელოზი წარგზავნა მის წინაშე, რომ ყველაფერი ისე მომხდარიყო, როგორც მონა ითხოვდა. ამგვარად, მონამ სინამდვილეში შეიცნო მამამთავრის ლოცვების ძალა, იპოვა ქალწული, როგორიც სურდა, და იხილა მისი საოცარი სტუმართმოყვარეობა: „ისწრაფა და წარმოაცალიერა სარწყული ისარნებსა შინა. და მირბიოდა მერმეცა ჯურღმულისა მიმართ აღმოვსებად წყლისა და ასვა ყოველთავე აქლემთა" (). შეხედე, რა გულმოდგინე მომსახურება! ის, რომ „ისწრაფა და წარმოაცალიერა სარწყული ისარნებსა შინა და მირბიოდა მერმეცა ჯურღმულისა მიმართ" — სწორედ ამაში ვლინდება ქალწულის საოცარი მომსახურება. იგი არ გაექცა მონას, როგორც უცნობს, და უმანკოების საბაბით არ უარყო მისი თხოვნა, არამედ დიდი სიმშვიდით თქვა: „სუ, უფალო". მოიფიქრე — ასეთ ასაკში რა მკაცრი უმანკოება, რა დიდი სიმშვიდე, რა გულმოდგინე სტუმართმოყვარეობა! განა ეს ყოველგვარ სიმდიდრეზე ძვირფასი არ არის? რომელ საუნჯეს არ ამჯობინებს ამას ჩვენგან ყოველი? აი, საუკეთესო მზითევი; აი, აურაცხელი სიმდიდრე; აი, საუნჯე, რომელიც არასოდეს შემცირდება. მაშ, კეთილგონიერი მონა, ამაში ღვთის აშკარა განგებას ხედავდა რა, „შეისწავლიდა მას, — როგორც ნათქვამია, — და ზომდა ცნობად, უკუეთუ კეთილ-ყო ღმერთმან გზაჲ მისი, ანუ არა" (). რას ნიშნავს: „შეისწავლიდა მას"? ნიშნავს, რომ ყურადღებით ადევნებდა თვალს ქალწულის სიტყვებს, მზერას, სიარულს, ტანსაცმელს და ყველაფერ სხვას, და ელოდებოდა შემთხვევას, გაეგო — „უკუეთუ კეთილ-ყო ღმერთმან გზაჲ მისი, ანუ არა". ყველაფერი, რაც აქამდე მოხდა, ქალწულის დიდ და საოცარ სათნოებას ავლენდა. ამიტომ, მისი მორჩილებისა და წყლის მიცემის საზღაურად, მონამ შესთავაზა, როგორც წერილი ამბობს, „საყურნი ოქროჲსანი... და ორნი სალტენი"; და შემდეგ, ყურადღებით იკვლევდა რა მის შესახებ, ჰკითხა: „ასული ვისი ხარ. შენ? მითხარ მე. უკუეთუ არს მამისა შენისა თანა ადგილი ჩემთჳს დავანებად" (). შენიშნე ქალწულის პასუხიც. როგორც ადრე, წყალს რომ სთხოვდა, არა მხოლოდ თხოვნა შეასრულა, არამედ, მას მოასვა რა, აქლემებიც დაარწყულა — ასევე ახლა, მონის კითხვაზე — არის თუ არა ადგილი და ვის ასულს ემსახურება — ქალწული პასუხობს: „ასული ბათოელისი ვარ მე მელქაჲსისაჲ, რომელი უშვა მან ნაქორს" (). იხსენიებს მამას და პაპას, რომ მონას, მათი შეცნობით, მეტი კეთილგანწყობა გაუჩნდეს. შენიშნე ქალწულის კეთილგულობა: მამაზე კითხვას არა მხოლოდ მამაზე პასუხობს, არამედ პაპაზეც. და, როცა მონამ მხოლოდ ის იკითხა: „არს ადგილი დავანებად?" — მან უპასუხა: არა მხოლოდ ადგილი, არამედ „ბზე-ცა და თივაჲ არს ჩუენდა" (). მონამ ეს რომ მოისმინა, ქალწულის ასეთმა გულმოდგინე სტუმართმოყვარეობამ განაცვიფრა, აგრეთვე შეიტყო, რომ არა უცხოების სახლში მივიდა, არამედ ნაქორის — მამამთავრის ძმის — სახლში, — „სთნდა კაცსა მას, — ნათქვამია, — და თაყუანის-სცა უფალსა" (). გახარებულმა იმით, რაც შეიტყო, და ქალწულის სიტყვებით, „თაყუანის-სცა უფალსა", ანუ მადლობა აღუვლინა მეუფეს, რომელმაც ასეთი კეთილგანწყობა გამოიჩინა მამამთავრის მიმართ და მისი ასეთი მზრუნველობა გამოავლინა, და ყველაფერი ასე წარმატებით მოაწყო, და თქვა: „კურთხეულ არს უფალი ღმერთი უფლისა ჩემისა აბრაჰამისი. რომელმან არა დამაკლო სიმართლე მისი და ჭეშმარიტებაჲ უფლისა ჩემისა აბრაჰამისგან" (). მას შემდეგ, რაც მონამ იხილა ქალწულის კეთილგულობა და ყველაფერი დაწვრილებით შეიტყო, ბოლოს თავადაც უმხელს ქალწულს, ვინ არის, და ღვთისადმი მადლობით განუმარტავს, რომ არა უცხო სახლიდან მოვიდა, არამედ ის, ვინც გამოგზავნა, ნაქორის ძმაა. ეს რომ შეიტყო, ქალწული დიდი სიხარულით „მირბიოდა", როგორც წერილი ამბობს. შეხედე, როგორ ავლენს სტუმართმოყვარეობისადმი მოშურნეობას ყოველი თავისი საქციელით — სირბილით, სიტყვებითა და თავმდაბალი ქცევით. „მირბიოდა ქალი, — ნათქვამია, — და მიუთხრა სახლსა დედისა თჳსისასა მსგავსად სიტყუათა ამათ" (). ყველაფერი, რაც მონისგან გაიგო, მშობლებს მოუყვა. „და მირბიოდა ლაბან კაცისა მიმართ გარე წყაროსა ზედა" (). აი, ესეც თავისი სირბილით მოშურნეობას ავლენს. ჭასთან აქლემებიანად მდგარ კაცს რომ დაინახა, უთხრა: „მოედ, შემოვედ კურთხეულ არს უფალი, რაჲსათჳს სდგა გარე? რამეთუ მე განმიმზადებიეს სახლი ღა ადგილი აქლემთა" (). შენიშნე, როგორ აკურთხებს ესეც უფალს უცხოელის თანდასწრებითა და მეტყველებით უკვე დიდ თავაზიანობას ავლენს, ჯერ კიდევ ფაქტობრივ სტუმართმოყვარეობამდე. „მოედ, — ამბობს, — შემოვედ", მე წინასწარ მოვამზადე სახლი და ადგილი აქლემებისთვის. შემდეგ, როცა ის შევიდა, „გარდატჳრთნა, — ნათქვამია, — აქლემნი და მისცა ბზე და თივაჲ აქლემთა და წყალი დასაბანელად ფერჴთა მისთა და ფერჴთა მისთანათა კაცთასა" ().
5. მონის თხრობა და ოჯახის თანხმობა (24:32–51)
აი, როგორ ზრუნავდნენ სტუმართმოყვარეობაზე ადამიანები, რომლებიც ჯერ კიდევ შეცდომაში იყვნენ. „და წყალი დასაბანელად ფერჴთა მისთა და ფერჴთა მისთანათა კაცთასა; და დაუგნა მან პურნი ჭამად" (). მაგრამ შენიშნე მონის კეთილგონიერება. რას ამბობს? „არა ვჭამო ვიდრე თქუმადმდე სიტყუათა ჩემთა". თქვენ, ამბობს, თქვენი საქმე გააკეთეთ, მაგრამ მე ჩემს მოსვენებაზე არ ვიფიქრებ, ვიდრე არ ვაგიხსნით მიზეზს, რომლისთვისაც ასეთ შორეულ გზაზე გამომგზავნეს, და რატომ მოვედი აქ ქანაანიდან, და როგორ შემოვედი თქვენს სახლში — რომ ყველაფერი შეიტყოთ და თქვენც ჩემი ბატონისადმი კეთილგანწყობა გამოიჩინოთ. და დაიწყო ამბავი ასე: „მონაჲ აბრაჰამისი ვარ მე. უფალმან აკურთხა უფალი ჩემი ფრიად... და მისცნა მას ცხოვარნი და ზროხანი, ოქროჲ და ვეცხლი, აქლემი და ვირნი. და უშვა სარრა, ცოლმან უფლისა ჩემისამან, ძე ერთი უფალსა ჩემსა შემდგომად დაბერებისა მისისა და მისცა მას ყოველი, რაოდენი-რაჲ იყო მისი" (). შეხედე, რა გულმოდგინეობით მოუყვება მათ ყველაფერს. აბრაჰამის მონა ვარ, ამბობს, რომელსაც თქვენ იცნობთ. იცოდეთ ისიც, რომ ყოვლის უფლისგან კურთხევა მიიღო და დიდი სიმდიდრით ცხოვრობს. შემდეგ ამ სიმდიდრის სიუხვეს აჩვენებს და ამბობს, რომ მას აქვს „ცხოვარნი და ზროხანი, ოქროჲ და ვეცხლი, აქლემი და ვირნი". ეს ისმინეთ თქვენ, მდიდრებო, რომლებიც ყოველდღე მიწის ნაკვეთებს ყიდულობთ, აბანოებსა და სამუდამო სახლებს აშენებთ — შეხედეთ, რისგან შედგებოდა მართლის ქონება. არსად აქვს მინდორი, არსად შენობები და რაიმე ზედმეტი ფუფუნება, არამედ მხოლოდ „ცხოვარნი და ზროხანი, აქლემი და ვირნი, მონები და მჴევლები". იმის გასაგებად, საიდან ჰყავდა ამდენი მონა, წერილი სხვა ადგილას ამბობს, რომ ყველანი „მონანი" () იყვნენ. მაშ, ჩემმა ამ ბატონმა, ასეთ სიმდიდრეში მცხოვრებმა და ზეციური ასეთი დიდი შემწეობის ღირსმა, უკვე მოხუცებულმა სარრასგან ძე მიიღო. ეს ერთადერთი ძე რომ ჰყავდა, მისი მემკვიდრეც ხომ დაადგინა: „მისცა მას ყოველი, რაოდენი-რაჲ იყო მისი". ამგვარად, ბატონის დიდებისა და ისაკის შობის შესახებ რომ უამბო, მონა შემდეგ ბატონისგან მიღებულ ბრძანებაზეც ამბობს, რომლის მიხედვითაც ქარანში მოვიდა. „და მაფუცა მე, — ამბობს, — უფალმან ჩემმან მეტყუელმან: არა მოჰგუარო ცოლი ძესა ჩემსა ასულთაგან ქანანელთასა, რომელთა თანა მე მკჳდრ ვარ ქუეყანასა მათსა. არამედ სახიდ მამისა ჩემისა წარხჳდე და ტომისა მიმართ ჩემისა და მოჰგუარო ცოლი ძესა ჩემსა, ისაკს, მუნით" (). ასე მიბრძანა. მაშინ მე, ამ საქმის სიძნელეებს წარმოვიდგენდი რა და მის სირთულეზე ვფიქრობდი, ვკითხე ჩემს ბატონს: რა იქნება, „უკეთუ არა მოვიდეს დედაკაცი ჩემ თანა" ()? მან მითხრა: „უფალმან ღმერთმან, რომლისა სათნო-ვიქმენ წინაშე მისსა, მან წარმოავლინენ ანგელოზი თჳსი შენ თანა და წარმართენ გზა შენი და მოგუარო ცოლი ძესა ჩემსა ტომისაგან ჩემისა და სახლისაგან მამისა ჩემისა". ხოლო თუ ცოლი არ დათანხმდება აქ წამოსვლას, „მაშინ უბრალო იყო წყევისაგან ჩემისა" (). მაშ, ჩემმა ბატონმა, ამბობს მონა, ასეთი ბრძანება მომცა რა და ამ ლოცვებით გამაცილა, გამომგზავნა, და მე, მისი ლოცვებით გამხნევებულმა, ჭასთან, როცა მოვედი, შემდეგი სიტყვები წარმოვთქვი: „უფალო ღმერთო უფლისა ჩემისა აბრაჰამისო! უკუეთუ შენ გზა კეთილ ჰყოფ გზასა ჩემსა, რომელსა ზედა ვალ მე: აჰა, მე ვდგა წყაროსა ზედა წყლისასა, ხოლო ასულნი კაცთა ქალაქისათანი გამოვლენ ვსებად წყლისა. და იყოს ქალწული, რომელსაცა ვჰრქუა მე: მასუ მცირედი წყალი სარწყულისაგან შენისა. და მრქუას მე: და შენ სუ და აქლემთაცა შენთა ვასუა, ესე დედაკაცი არს, რომელი განუმზადა უფალმან მსახურსა თჳსსა ისაკს, და ამით ვცნა, ვითარმედ უყავ წყალობაჲ უფალსა ჩემსა აბრაჰამს" (). ასე, ამბობს, ვლოცულობდი გულში და ღმერთს ვეხვეწებოდი; და ჯერ კიდევ არ დამემთავრებინა ლოცვა, რომ მაშინვე აღსრულდა და სიტყვა საქმედ იქცა. „და იყო პირველ დასრულებისა ჩემგან... რებეკა გამოვიდოდა მქონებელი სარწყულისა მჴართა ზედა. და... ვარქუ მას: მასუ მე. და მოსწრაფე ქმნილმან შთა-მოიღო სარწყული თავისაგან თჳსისა და თქუა: სუ შენცა ღა აქლემთაცა შენთა ვასუა" (). ამაში ღვთის აშკარა განგებას ვხედავდი რა, ვკითხე, ვისი ასული იყო. და მისი სიტყვებიდან შევიტყვე, რომ არა უცხოებთან მოვედი, არამედ ნაქორის, ჩემი ბატონის ძმის სახლში, გავბედე და შევთავაზე მას „საყურნი და სალტენი ჴელთა მისთა, და სათნო ჩენილმან თაყუანის-ვეც უფალსა და ვაკურთხე უფალი ღმერთი უფლისა ჩემისა აბრაჰამისი, რომელმან წარმიმართა მე გზასა ჭეშმარიტებისასა... მიყვანებად ასულისა ძმისა უფლისა ჩემისა ძისა მისისათჳს" (). აშკარაა, რომ ეს ღვთის მოწყობილია, რომ ჩემი ბატონის ლოცვები მის წინაშე ავიდა. ახლა, თუ თქვენი მხრიდან თანახმანი ხართ, „უკუეთუ ჰყოფთ ვიდრემე თქუენ წყალობასა და სიმართლესა უფლისა თანა ჩემისა, მითხართ მე, ხოლო უკუეთუ არა" (). შემატყობინეთ ეს, ამბობს, რომ ვიცოდე, რა უნდა გავაკეთო.
თუ არ დათანხმდებით, სხვაგან წავალ და მივმართავ „მარჯუენით, ანუ მარცხენით" (). მაგრამ რადგან თავად ღმერთი ყველაფერს მამამთავრის ლოცვების მიხედვით წარმართავდა, ქალწულის მამამ და ძმამ მონას უპასუხეს: „უფლისაგან გამოვიდა ბრძანებაჲ ესე. ვერ ძალ-გჳც უკუე წინააღდგომად, თქუმად ჰავ-კარგობისა" (). შენი თხრობა, ამბობენ, აჩვენებს, რომ ეს ყველაფერი ღვთის განგებით მოხდა; მაშ, ნუ იფიქრებ, რომ ჩვენ ღვთის ნებას წინააღვუდგებით: ეს ჩვენი მხრიდან შეუძლებელია. აი, ქალწული „წინაშე შენსა, მიიყუანე და განისწრაფე და ეყავნ ცოლ ძესა უფლისა შენისასა, ვითარცა თქუა უფალმან" ().
6. ისაკისა და რებეკას ქორწინება (24:52–67)
ხედავთ, როგორ ზრუნავდნენ ძველ დროში ძეებისთვის ცოლების არჩევაზე? როგორ სიმდიდრეზე სულიერ ღირსებას ამჯობინებდნენ? არ იყო მაშინ ჩანაწერები, ხელშეკრულებები და ის ყველაფერი, რაც დღეს იცის კაცობრიობამ; არ იყო სხვადასხვა პირობები, რომლებიც დღეს საქორწინო ჩანაწერებში შეაქვთ — მაგალითად, თუ ქმარი უშვილოდ მოკვდება, თუ ესა და ეს მოხდება. ძველთ ასეთი არაფერი ჰქონდათ, არამედ მათ ჰქონდათ ჩანაწერი გაცილებით მნიშვნელოვანი და სანდო — სასძლოს ხასიათი. არ იყო მუსიკა, არ იყო ცეკვები. ამას დაინახავ, როცა შეიტყობ, როგორ მიიყვანეს ქალწული სიძესთან. მონამ, ქალწულის მამისა და ძმის სიტყვები რომ მოისმინა, „თაყუანის-სცა ქუეყანასა ზედა უფალსა" (). აი, როგორ, ყოველ შემთხვევაში, მადლობას აღუვლენს ყოვლის უფალს, რადგან თავად უფალი ეხმარებოდა მას ყველაფერში და, მამამთავრის სიტყვისამებრ, ანგელოზი წარგზავნა მის წინაშე, რომელმაც ყველაფერი მოაწყო. ბოლოს, მონა დარწმუნდა რა, რომ მისი მცდელობის მიზანი მიღწეულია, „გამომღებელმან... ჭურჭლისა ოქროჲსა და ვეცხლისა და შესამოსლისა, მისცნა რებეკას" (). ახლა თამამად ემსახურება მას, როგორც სიტყვით უკვე ისაკისთვის დანიშნულს, ძმასა და დედასაც ძღვენს უძღვნის, და, როცა ბატონის ბრძანება აღსრულებული იხილა, მაშინ ბოლოს საკუთარ მოსვენებასაც მისცა ნება. „და ჭამეს, — ნათქვამია, — და სუეს მან და მისთანათა მყოფთა კაცთა. და დაიძინეს და აღ-რაჲ-დგა განთიად ყრმაჲ იგი და თქუა: განმავლინე მე, რათა წარვიდე უფლისა ჩემისა" (). რადგან ყველაფერი ჩემთვის ასეთი წარმატებით მოხერხდა, ამბობს, და სხვა არაფერი დამრჩა გასაკეთებელი, თქვენც ეს გნებავთ — „განმავლინე მე, რათა წარვიდე უფლისა ჩემისა". „მიუგეს ძმათა რებეკასთა და დედამან და ჰრქუეს: იყავნ ჩუენ თანა ქალწული ესე ვითარ აწ დღე ოდენ ათთა და ამისსა შემდგომად წარვიდეთ. ხოლო მან ჰრქუა მათ: ნუ მაბრკოლებთ მე, რამეთუ უფლისა მიერ წარმემართა გზაჲ ჩემი; წარმგზავნეთ მე და წარვიდე უფლისა ჩემისა" (). რატომ გადადებთ და აგვიანებთ, ამბობს, როცა ღმერთმა ასეთი წარმატება მომანიჭა? „წარმგზავნეთ მე და წარვიდე უფლისა ჩემისა". „ხოლო მათ ჰრქუეს: მოუწოდეთ ქალწულსა მასცა და ვჰკითხოთ პირსა მისსა. და მოუწოდეს რებეკას და ჰრქუეს: წარხჳდეა კაცისა ამის თანა? ხოლო მან თქუა: წარვიდე. და წარგზავნეს რებეკა, დაჲ მათი, და ზითევი მისი და მონაჲ იგი აბრაჰამისი და მისთანანი ყოველნი. და აკურთხეს რებეკა, დაჲ მათი, და ჰრქუეს: დაჲ ჩუენი ხარ შენ, იყავ ათასეულად ბევრეულთა და დაიმკჳდრონ ნათესავმან შენმან ქალაქები მტერთაჲ" (). შეხედე, როგორ წინასწარმეტყველებენ ეს ხალხი, თავადაც არ იციან რა, ქალწულს მომავალს — რადგან თავად ღმერთი წარმართავდა მათ აზრებს. ისინი ორ მოვლენას წინასწარ აუწყებენ: პირველი, რომ „ათასეულად ბევრეულთა" იქნება, და მეორე, რომ მისმა თესლმა „დაიმკჳდროს ქალაქები მტერთაჲ". ხედავ, როგორ, ყოველ შემთხვევაში, ღვთის აშკარა განგება ვლინდება და როგორ ურწმუნოთა მეშვეობითაც კი წინასწარმეტყველებს ყოვლის უფალი მომავალ მოვლენებს? „აღდგა რებეკა, — ნათქვამია, — და შიმუნვარნი მისნი და აღსხდეს აქლემებსა ზედა" (). აი, როგორი სასძლო ჰყავს მამამთავარს! ის წყალს ასხამს, სარწყულს მხრებზე ატარებს, ახლა კი აქლემზე შეჯდება. არ იყო იქ ვეცხლით მორთულ ფაფრიანი ჯორები, არ იყო მსახურთა ბრბო, არ იყო ის ნებიერობა, რომელიც დღეს არის; ძველ ქალებს ისეთი სიმტკიცე ჰქონდათ, რომ აქლემებზეც თავად შეჯდებოდნენ და ასე მოგზაურობდნენ. „და წარვიდეს, — ნათქვამია, — კაცისა მის თანა. და... იქცეოდა... ველად განცხრომად მიმწუხრი. და აღმხილველმან თუალთამან იხილნა აქლემნი მომავალნი" (დაბ 24:61, 63). ველზე სეირნობდა ისაკი, ამბობს წერილი, და მან დაინახა აქლემები. „და მიადგნა რებეკა თუალნი თჳსნი და იხილა ისაკ, შთამავალი სწრაფი აქლემთა მომართ. და ჰრქუა მონასა მას: ვინ არს კაცი ესე, რომელი მოგებებად ჩუენდა?" (). შენიშნე ქალწულის კეთილშობილება: ისაკი რომ დაინახა, ჰკითხა, ვინ არის. და, როცა შეიტყო, რომ ეს ის არის, ვისაც მისი შერთვა სურს, იმოსება, როგორც წერილი შენიშნავს, საზაფხულო სამოსით, ხოლო მონამ, მოახლოვებულმა, ყველაფერი დაწვრილებით უამბო ისაკს. შეხედე, საყვარელო, როგორ არ არის აქ არაფერი ზედმეტი და ფუჭი, არ არის ამაო ფუფუნება, არ არის წინწილა, საყვირი და ცეკვა, არ არის უწმაწური ნადიმები, სამარცხვინო სიტყვებით სავსე — ყველაფერი პატიოსანია, ყველაფერი ბრძნულია, ყველაფერი თავდაჭერილია. „ხოლო შევიდა ისაკ, — ნათქვამია, — სახიდ დედისა თჳსისასა და შეიყუანა რებეკა და იყო იგი მისა ცოლად. და შეიყუარა იგი და ნუგეშინის-იცა ისაკ სარრაჲსთჳს დედისა თჳსისა" (). აი, ცოლებმა ვის მიბაძონ! აი, ქმრებმა ვის მიბაძონ — ისე იზრუნონ სასძლოთა პოვნაზე. მაშ, მითხარი, რატომ ქორწინების თავიდანვე ქალწულის ყურს უხამსო სიმღერებისა და უადგილო ხმაურის სმენით ავსებ? ან არ იცი, რა ადვილად მისაწვდომია სიჭაბუკე ცდუნებისთვის? რატომ ამცირებ ქორწინების ღირსეულ საიდუმლოს? ეს ყველაფერი უნდა განდევნო, ხოლო თავიდანვე ქალწული რიდს უნდა შეაჩვიო. მღვდლები უნდა მოიხმო და ლოცვა-კურთხევით თანაცხოვრებაში ერთსულოვნება განუმტკიცო, რომ სიძის სიყვარულიც გაძლიერდეს და სასძლოს უმანკოებაც განმტკიცდეს, რომ ყველაფერი მათ სახლში სათნოების დამკვიდრებას შეუწყოს ხელი, ეშმაკის მანქანებები განქარდეს და მეუღლეებმა სიხარულით გაატარონ ცხოვრება, ღვთის შემწეობით შეერთებულნი, რომლის მიღწევაც ჩვენ ყველანი ღვთის ნებით ვღირსდეთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.