📋 სარჩევი
1. აბრაჰამიდან ისაკისკენ — მართალთა ცოლების უნაყოფობა (25:19-21)
კვლავ მსურს ჩვეულ ტაბლასთან მიგიყვანოთ და მოსეს სიტყვებით გაგიმასპინძლდეთ, უფრო სწორად კი — სულიწმიდის სიტყვებით, რადგან მოსე თავისი თხრობისას არა თავისით, არამედ სულიწმიდის შთაგონებით გვამცნობს. ვნახოთ, დღესაც რას გვასწავლის. მართალთა ცხოვრების თხრობას ხომ არა უმიზეზოდ და უმიზნოდ გვიყვება, არამედ იმისთვის, რომ მათ სათნოებას მივბაძოთ და მათი სრულქმნილების მიმდევარნი ვიყოთ. მამამთავრის (აბრაჰამის) ცხოვრების გარემოებათა დაწვრილებით მოყოლისა და მისი უკანასკნელი მოღვაწეობის — მხოლოდშობილის მსხვერპლშეწირვის — აღწერის შემდეგ, აჩვენა რა ჩვენ, თუ როგორ შესწირა მამამთავარმა ღმერთს ეს საკვირველი მსხვერპლი — თუნდაც არა საქმით, მაგრამ განზრახვით, — მოსემ ამით დაასრულა თხრობა მის შესახებ. ახლა კი იმას გვიყვება, რაც ისაკს შეეხება — შეწირულსა და შეუწირავს, — ასე ჰგავდა ეს მოვლენა იგავს. მოისმინე, მართლაც, რას ამბობს პავლე: „სარწმუნოებით შეწირა აბრაჰამ ისაკი გამოცდასა მას და მხოლოდშობილსა მას შესწირვიდა, რომელმან აღთქუმაჲ იგი მოიღო" (). შემდეგ კი, რათა ზედმიწევნით შევიტყოთ, თუ როგორ აღასრულა ეს ყოველივე მამამთავარმა რწმენითა და როგორ არ შეძრწუნდა სულით, მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის მიცემული ბრძანება აღთქმის საწინააღმდეგო იყო, მოციქული ამბობს: „რომლისათჳსცა იგავით მოიყვანა იგი" (). რას ნიშნავს „იგავით მოიყვანა"? ნიშნავს იმას, რომ ძე მსხვერპლად შესწირა და მტკიცე განზრახვა გამოავლინა, თავადაც გვირგვინის ღირსი გახდა და ძეც უკან დაიბრუნა, ხოლო მსხვერპლი ვერძის შეწირვით აღესრულა. ამ ყოველივეში ღმერთმა თავისი კაცთმოყვარეობის უპირატესობა გამოაჩინა და აჩვენა, რომ ეს ბრძანება არა ისაკის სიკვდილის სურვილით მისცა, არამედ მართლის მორჩილების გამოსაცდელად. ამრიგად, ვნახეთ მამამთავრის სათნოება, რომელიც ყოველ საქმეში ბრწყინავდა. ახლა ისაკის შესახებ თხრობას გადავხედავთ და ვნახავთ, როგორ ამჟღავნებდა იგიც ყველაფერში ღვთისმოსაობას. მოვისმინოთ, რას ამბობს თავად წერილი: „და ესე შობანი არიან ისაკისნი, ძისა აბრაჰამისნი: აბრაჰამ შვა ისაკ. და იყო ისაკ ორმეოცთა წლისა, ოდეს მოიყუანა რებეკა, ასული ბათოელისი, ასურისა შუამდინარით... დაჲ ლაბანისი, თჳსსა ცოლად" (დაბ 25:19–20).
შენიშნე, საყვარელო, საღვთო წერილის ზედმიწევნითობა — არაფერს ამბობს უმიზეზოდ. რისთვის აღგვინიშნავს ისაკის ცხოვრების წლებს და ამბობს: „და იყო ისაკ ორმეოცთა წლისა, ოდეს მოიყუანა რებეკა"? არა უმიზეზოდ და უმიზნოდ, არამედ რადგან წერილი შემდეგ რებეკას უნაყოფობაზე მოგვითხრობს — რომ მხოლოდ მართლის ლოცვით დაიწყო მან შვილთა შობა, — ამიტომ გვიჩვენებს ისაკის მოთმინების ძალას და ზედმიწევნით აღნიშნავს იმ დროს, რომლის განმავლობაშიც უშვილო იყო, რათა ჩვენც მართალს მივბაძოთ და ასევე შეუპოვარნი ვიყოთ ლოცვებში ღვთისადმი, როცა რაიმეს ვითხოვთ. ეს მართალი, ასე სათნო და ღვთის ასეთი კეთილგანწყობით მოსარგებლე, ასეთ დიდ მოშურნეობასა და სულის სიმტკიცეს ამჟღავნებდა და მუდამ ევედრებოდა ღმერთს რებეკას უნაყოფობის აღხოცვისთვის. რა ვთქვათ ჩვენ, უთვალავი ცოდვით დამძიმებულნი, რომლებიც მართლის სათნოებათა უმცირეს წილსაც კი ვერ ვავლენთ? როცა ხანმოკლე მოშურნეობა გვეუფლება, შეშფოთებით უკან ვიხევთ მოღვაწეობიდან, თუ მაშინვე არ შეგვისმენს. ამიტომ გეხვეწებით: ამ მართლის ცხოვრების მოვლენებით ნასწავლნი, ნურასოდეს შევწყვიტოთ ღვთის ვედრება ჩვენი შეცოდებებისთვის მოწყალებისათვის; გამოვავლინოთ მხურვალე მოშურნეობა და ნუ ვიქნებით მოუთმენელნი, არ დავიზაროთ, თუ მაშინვე არ შეგვისმენს. იქნებ უფალი აგვიანებს, რათა დაუცხრომელი მოთმინება გვასწავლოს და სურს, რომ მოთმინებისთვისაც ჯილდო მივიღოთ. იცის მან ის დროც, რომელშიც ჩვენთვის სასარგებლოა სასურველის მიღება. ჩვენ თავად კი არა ისე ვიცით, რა არის ჩვენთვის სასარგებლო, როგორც მან იცის, რომელიც თითოეულის ფარულ ზრახვებს იცნობს. ამიტომ არ უნდა ვიკვლევდეთ და ბევრი ვმსჯელობდეთ იმაზე, რაც ღვთისგან მოდის, არამედ ყოველივეზე მადლიერებით მივმართავდეთ მას და მართალთა სათნოებებს აღფრთოვანებით განვიხილავდეთ. საღვთო წერილმა მოგვითხრო, რამდენი წლისა იყო ისაკი, და შემდეგ გვამცნობს მისი ცოლის, რებეკას უნაყოფობის შესახებ. მიაქციე ყურადღება მართლის ღვთისმოსაობას: როგორც კი ბუნების ნაკლი დაინახა, ბუნების შემოქმედს მიმართა და ლოცვის ძალით ეცადა მისი ბორკილების ახსნა. „და ევედრებოდა ისაკ ღმერთსა, ცოლისა თჳსისა რებეკასთჳს, რამეთუ ბერწ იყო" (). უწინარეს ყოვლისა, აქ ის უნდა გამოვიკვლიოთ, თუ რატომ იყო იგი უნაყოფო, მაშინ, როცა თავადაც და მისი ქმარიც საკვირველი ცხოვრების ადამიანები იყვნენ და ორივე დიდ უმანკოებას იცავდა? მათ ცხოვრებას ეჭვქვეშ ვერ დავაყენებთ და ვერ ვიტყვით, რომ უნაყოფობა ცოდვათა შედეგი იყო. და რაც საკვირველია — არა მხოლოდ რებეკა იყო უნაყოფო, არამედ მართლის დედაც, სარა; და არა მხოლოდ მისი დედა, არამედ რძალიც — ვგულისხმობ რაქელს, იაკობის ცოლს. რას ნიშნავს უნაყოფოთა ეს თავშეყრა? ყველანი მართალნი არიან, ყველანი სათნონი, ყველას მიუღიათ ღვთისგან თავიანთი სიმართლის მოწმობა. მათზე ხომ ამბობდა ღმერთი: „მე ვარ... ღმერთი აბრაჰამისი, ღმერთი ისაკისი და ღმერთი იაკობისი" (). და ნეტარი პავლეც ამბობს: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად" (). ახალ აღთქმაში ბევრჯერ შეიქნენ ქებულნი, ძველ აღთქმაშიც ბევრჯერ განდიდებულნი. ყველა მხრივ სახელგანთქმულნი და ცნობილნი არიან; მიუხედავად ამისა, ყველას ჰყავდა უნაყოფო ცოლები და დიდხანს იყვნენ უშვილოდ.
2. უნაყოფობა — ქალწულისგან შობის წინასახე
ამრიგად, როცა ხედავ ქმარ-ცოლს, სათნოებით მცხოვრებთ, მაგრამ უშვილოთ; როცა ხედავ, რომ ღვთისმოშიშნი არიან და ღვთისმოსაობით ცხოვრობენ, მაგრამ შვილები არ ჰყავთ, ნუ ფიქრობ, რომ ეს ცოდვათა შედეგია. ღვთის განგებულების მრავალი განზრახვა ჩვენთვის უცნობია, მაგრამ ყველაფრისთვის ღმერთს უნდა ვმადლობდეთ, ხოლო უბედურნი მხოლოდ ისინი უნდა მივიჩნიოთ, ვინც მანკიერ ცხოვრებას ეწევა, და არა ისინი, ვინც შვილები ვერ შეიძინა. ღმერთი ხშირად ბევრ რამეს ჩვენდა სასარგებლოდ აწყობს, მაგრამ ჩვენ მოვლენათა მიზეზი არ ვიცით. ამიტომ, ყოველ შემთხვევაში, მის სიბრძნეს განცვიფრებით უნდა მივმართოთ და მის გამოუთქმელ კაცთმოყვარეობას ვადიდებდეთ. ყოველივე ეს თქვენდა სასარგებლოდ ითქმის — რათა ყოველთვის მადლიერებით ექცეოდეთ ღვთის განგებასა და მის განჩინებებს ნუ გამოიკვლევთ. უნდა გავხსნათ ის მიზეზიც, რისთვისაც ეს ცოლები უნაყოფო იყვნენ. რა არის ეს მიზეზი? ის, რომ ურწმუნოებაში არ ჩავარდე, როცა გესმის: „ქალწულმა" შვა ჩვენი საყოველთაო მეუფე. შეაჩვიე შენი გონება — თითქოს ასე გვეუბნება წერილი — აქ უნაყოფოთა მაგალითით და, ხედავ რა, როგორ იხსნება ღვთის მადლით შვილოსნობისთვის დაბერებულ-გამოფიტული საშო, ნუ გიკვირდეს, როცა გესმის, რომ ქალწულმა შვა. უფრო სწორად კი — გაგიკვირდეს, განცვიფრდი, მაგრამ სასწაული ირწმუნე. ამრიგად, როცა იუდეველი გეუბნება: „როგორ შვა ქალწულმა?" — უთხარი შენც: „როგორ შვა უნაყოფომ და მოხუცმა?" ამ უკანასკნელ შემთხვევაში შობისთვის ორი დაბრკოლება არსებობდა: ასაკის შეუფერებლობა და ბუნების უუნარობა; ქალწულისთვის კი მხოლოდ ერთი დაბრკოლება იყო — ის, რომ ქორწინებაში არ მყოფობდა. ამრიგად, უნაყოფო დედაკაცი ქალწულს გზას უმზადებს. დასამტკიცებლად კი იმისა, რომ უნაყოფონი იმისთვის გამოჩნდნენ წინასწარ, რათა ქალწულისგან შობა გვრწმენოდეს, მოისმინე გაბრიელის სიტყვები, ქალწულისადმი ნათქვამი. როცა მივიდა მასთან და უთხრა: „შენ მუცლად-იღო და ჰშვე ძე და უწოდი სახელი მისი იესუ", იგი განცვიფრდა და გაკვირვებით ჰკითხა: „ვითარ-მე იყოს ესე ჩემდა, რამეთუ მე მამაკაცი არა ვიცი?" რა მიუგო ანგელოზმა? „სული წმიდაჲ მოვიდეს შენ ზედა, — ამბობს, — და ძალი მაღლისაჲ გფარვიდეს შენ" (ლუკ 1:31, 34–35). ნუ ეძებ ბუნებრივ წესრიგს, — ამბობს, — როცა ეს საქმე ბუნებაზე მაღლაა. ნუ ელოდები ქორწინების ტკივილებს, როცა შობის წესი ქორწინებაზე მაღლაა. „ვითარ-მე იყოს ესე ჩემდა, — ამბობს იგი, — რამეთუ მე მამაკაცი არა ვიცი?" სწორედ იმიტომ აღსრულდება ეს, რომ შენ მამაკაცი არ იცი. მამაკაცი რომ გეცნო, ამ საიდუმლოს მსახურად ღირსი არ იქნებოდი. მაშასადამე, სწორედ იმ მიზეზით ირწმუნე, რა მიზეზითაც არ გწამს. არა იმიტომ, რომ ქორწინება თავისთავად ცუდია, არამედ იმიტომ, რომ ქალწულება მასზე უმჯობესია. ყველას საყოველთაო უფლის მოსვლის წესი მიწაზე ჩვენზე მაღალი უნდა ყოფილიყო, რადგან ის სამეფო მოსვლა იყო. შობისას მას ჩვენს შობასთან საერთოც უნდა ჰქონოდა და ჩვენგან განსხვავებულიც. ორივე აღსრულდა, მაგრამ როგორ, მოისმინე: რომ დედის საშოდან იშვა — ეს ჩვენთან საერთოა; რომ უქორწინებოდ იშვა — ეს ჩვენს ბუნებაზე მაღლაა. საშოში ჩასახვა ადამიანური ბუნების თვისებაა, მაგრამ თანაწოლის გარეშე ჩასახვა ადამიანურ ბუნებაზე მაღლაა. მაშ, ამით შეიცანი მისი მსგავსებაც შენთან და შენზე უპირატესობაც. შენიშნე სიბრძნეც იმისა, რომ მისმა უპირატესობამ არ გააუქმა ჩვენთან მსგავსება და ნათესაობა, და მისმა ნათესაობამ ჩვენთან არ დაჩრდილა მისი უპირატესობა. ორივე მის საქმეებში გამოჩნდა: ზოგი მათგანი სრულიად ჩვენთან საერთო იყო, ზოგი კი — ჩვენგან განსხვავებული. სწორედ ამიტომ, როგორც ვთქვი, იყვნენ ის ცოლები უნაყოფო — რათა ქალწულისგან შობა გვრწმენოდეს, რათა თავად ქალწულსაც მისთვის ხარება და აღთქმის რწმენისკენ ეხელმძღვანელა. მოისმინე, რას ეუბნება მას ანგელოზი: „სული წმიდაჲ მოვიდეს შენ ზედა, და ძალი მაღლისაჲ გფარვიდეს შენ". ამგვარად, ამბობს, შობ შენ, და ყოველივე სულიწმიდის მოქმედებით აღსრულდება; ნუ იხედები მიწისკენ — ეს ძალა ზეციდან მოვა; ეს სულიწმიდის მადლის საქმეა; ნუ ეძებ აქ ბუნების წესრიგსა და ქორწინების კანონებს. მაგრამ, ვინაიდან ეს სიტყვები მის გაგებას აღემატებოდა, სხვა დამტკიცებასაც სთავაზობს.
3. ელისაბედი — ქალწულის რწმენის განმამტკიცებელი
ხედავ, საყვარელო, როგორ მიუძღვის ქალწულს ამ შობის რწმენისკენ უნაყოფო დედაკაცი. ვინაიდან პირველი დამტკიცება ქალწულის გაგებას აღემატებოდა, მოისმინე, როგორ დაჰყავს ანგელოზი სიტყვას უფრო მარტივ საგნებამდე და ხელშესახები მაგალითებით მიუძღვის მას. „და აჰა ელისაბედ, ნათესავი შენი, იგიცა მიდგომილ არს ძესა სიბერესა თჳსსა, და ესე მეექუსე თუჱ არს მისი, რომელსა-იგი ერქუა ბერწ" (). ეჭვგარეშეა, რომ ქალწულის დასარწმუნებლად მიუთითა უნაყოფო დედაკაცზეც. თორემ რისთვის მოიტანა მისი ნათესავის შობის მაგალითი და რისთვის დაამატა: „რომელსა-იგი ერქუა ბერწ"? ამ ყოველივეთი მას ხარების რწმენისკენ მიუძღვის; ამისთვის ახსენა ელისაბედის ასაკიც და ბუნების უძლურებაც; ამისთვის აღნიშნა ჩასახვის დროც. ანგელოზმა ქალწულს არა თავიდანვე, ჩასახვისთანავე, ახარა, არამედ ექვსი თვის შემდეგ, რათა ორსულობის თვალნათელი მტკიცებულებანი ნათლად ადასტურებდნენ ჩასახვის სინამდვილეს. და შენიშნე გაბრიელის სიბრძნე: არც სარა ახსენა, არც რებეკა, არც რაქელი. რატომ? ისინი ხომ ასევე უნაყოფონი და მოხუცებულნი იყვნენ და მათზედაც დიდი სასწაული აღსრულდა? მაგრამ ისინი ძველ ისტორიას ეკუთვნიან, ამიტომ ანგელოზი უახლეს მოვლენაზე მიუთითებს, რათა მისი აზრები რწმენაში განამტკიცოს.
4. ისაკის ოცწლიანი ლოცვა და მისი ნაყოფი (25:21-26)
მაგრამ დავუბრუნდეთ ადრე დაწყებულ სიტყვას და ვაჩვენოთ მართალი ისაკის სათნოება — როგორ აღხოცა ლოცვით რებეკას უნაყოფობა და ბუნების ბორკილები დაამარცხა. „და ევედრებოდა ისაკ ღმერთსა, ცოლისა თჳსისა რებეკასთჳს, რამეთუ ბერწ იყო. და შეისმინა მისი ღმერთმან" (). ნუ იფიქრებ, რომ რაც აქ დაიწერა, ისე სწრაფად მიიღო თხოვნილი. ოცი წლის განმავლობაში არ წყვეტდა ღვთისადმი თხოვნასა და ვედრებას — მხოლოდ მაშინ მიიღო სასურველი. საიდან ვიცით ეს? ვიცით, თუ საღვთო წერილში შემავალ თხრობებს ყურადღებით მივადევნებთ. წერილმა არ დაგვიმალა ეს დრო, არამედ აღნიშნა, თუმცა ირიბად, რათა ჩვენი ყურადღება აღეძრა და კვლევისკენ გვიბიძგა. როგორც აჩვენა, რამდენი წლისა იყო ისაკი, როცა რებეკა მოიყვანა, ისევე ნათლად წარმოგვიდგენს ამ გარემოებასაც. „და იყო ისაკ ორმეოცთა წლისა, ოდეს მოიყუანა რებეკა, ასული ბათოელისი, ასურისა" (). ყურადღებით დააკვირდი ამ დროს. შემდეგ წერილი, როცა ამბობს: „და ევედრებოდა ისაკ ღმერთსა, ცოლისა თჳსისა რებეკასთჳს, რამეთუ ბერწ იყო" (), — რათა ამ მთელ დროში გასული წლების რაოდენობა შევიტყოთ, აღნიშნავს იმასაც, რამდენი წლისა იყო ისაკი, როცა რებეკას შვილები შეეძინა: „და ისაკ იყო სამეოცსა წელსა, რომელსა ჟამსა შვნა იგინი რებეკა" (). მაშ, თუ ორმოცი წლისა იყო, როცა ცოლი მოიყვანა, და სამოცისა — როცა ცოლმა შვა, აშკარაა, რომ ოცი წლის განმავლობაში ევედრებოდა ღმერთს და ამგვარად აღძრა რებეკას უნაყოფო საშო შვილოსნობისკენ. ხედავთ ლოცვის ძალას — როგორ შეძლო თავად ბუნების დაძლევაცაც? მივბაძოთ ისაკს ჩვენც ყველანი: ასევე მუდმივნი ვიყოთ ლოცვებში, ფხიზელი სულით, შემუსვრილი გულით. მოვისმინოთ პავლეს შეგონება: „მნებავს უკუე ლოცვაჲ მამათაჲ ყოველსა ადგილსა აპყრობად წმიდად ჴელთა თჳნიერ რისხვისა და გულის ზრახვისა" (). ვეცადოთ, ყოველთვის თავისუფალნი ვიყოთ სულიერი შფოთისგან და გონება მშვიდობაში ვინარჩუნოთ, განსაკუთრებით ლოცვის ჟამს, როცა ღვთის განსაკუთრებული კაცთმოყვარეობა გვჭირდება. თუ იგი ხედავს, რომ ლოცვას თავისივე დადგენილი კანონებით აღვასრულებთ, მალე მოგვანიჭებს თავისი ნიჭების სიუხვეს, რომელთა ღირსნიც გავხდეთ ჩვენ ყველანი.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლისა თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.