📋 სარჩევი
1. ესავის ქორწინება და მისი ზნეობრივი დაცემა (27:1–10)
დღესაც, თუ ინებებთ, წინა დღეს ნათქვამის შემდგომ მოყოლილს წესრიგით განვაგრძობთ და, რამდენადაც ჩვენთვის ხელმისაწვდომია, (წერილის) თითოეულ სიტყვას განვმარტავთ, რათა სარგებლიანად დავბრუნდეთ აქედან სახლებში. მაშ, წაკითხული ადგილის დასაწყისი განვიხილოთ. „იყო ესავ ორმეოცის წლის, — ამბობს წერილი, — და მოიყუანა ცოლი იუდინა, ასული ბეჰრისი ქეტელისა, და ბასემათ, ასული ელონისი ეველისაჲ. და იყვნეს მჴდომ ისაკისა და რებეკასა.“ შეხედე, როგორ შეიძლება ამ მცირედი სიტყვებიდან მრავალი ვისწავლოთ. რისთვის აღნიშნა (წერილმა) ჩვენთვის ესავის წლების რიცხვი? არა უმიზეზოდ, არამედ იმისთვის, რათა აქედან ისაკის სიბერე შეგვეტყო. ჩანს, რომ იგი უკვე მოხუცებულ ასაკში იყო. თუ წინათ ნათქვამს გავიხსენებთ — რომ ორმოცი წლის იყო, როცა რებეკა შეირთო, და სამოცი წლის, როცა შვილები შეეძინა — გავიგებთ, რომ ამჟამად უღრმეს სიბერეში იმყოფებოდა, უკვე ას წლამდე მიღწეული. ვინაიდან (მემატიანეს) განზრახული აქვს ამის შემდეგ მოგვითხროს, როგორ დაუბრმავდა ისაკს სიბერისგან თვალები, ამიტომაც აღნიშნა ჩვენთვის ესავის წლების რიცხვი, რათა აქედან ისაკის ცხოვრების წლების ზუსტი რიცხვი გვეხილა. ამიტომაც თქვა: „იყო ესავ ორმეოცის წლის.“ შემდეგ, რათა ამ ძის უგუნურება გვცოდნოდა, რომელმაც იმ ტომებიდან მოიყვანა ცოლები, საიდანაც არ უნდა მოეყვანა, (წერილი) გვიჩვენებს, რომ მისი ერთი ცოლი ქეტელთა ტომიდან იყო, მეორე კი ეველთა, თუმცა მას ეს არ უნდა გაეკეთებინა, ვინაიდან იცოდა, რა მზრუნველობით უბრძანა პატრიარქმა (აბრაამმა) თავის სახლისთავს, რომ ისაკისთვის ნათესაური ტომიდან მოეყვანა ცოლი და ისიც — რომ მათი დედა რებეკა ხარანიდან მოვიდა. მაგრამ ესავმა, რომელმაც ასეთი ცოლების შერთვა იჩქარა, თავიდანვე აჩვენა თავისი ზნეობის უწესრიგობა. და მისი ცოლების ცუდი ზნეობის საჩვენებლად, წერილი ამბობს: „და იყვნეს მჴდომ ისაკისა და რებეკასა.“ რა შეიძლება იყოს ზნეობის ამგვარ გახრწნაზე უარესი, როცა ისინი, ვისაც ყოველგვარი პატივი უნდა მიეგოთ (სახლში უფროსთათვის), არათუ ამას არ აკეთებენ, არამედ მზად არიან შუღლისთვის? და ეს ყველაფერი მემატიანეობაში არა უმიზეზოდ შეინიშნება, არამედ იმისთვის, რათა ამის შემდეგ რებეკას რომ ვხედავთ, რომელიც განსაკუთრებულ კეთილგანწყობას ავლენს იაკობისადმი, გავიგოთ, რომ ის ამას უსამართლოდ არ აკეთებდა. თუმცა, რათა (მოვლენათა) თანმიმდევრობა არ დავარღვიოთ, წერილის სიტყვებს მივყვეთ.
„და შემდგომად სიბერისა მის ისაკისა დაუბრყჳლდეს თუალნი მისნი ხედვად.“ სიბერისგან, ამბობს, უკვე ვეღარ ხედავდა; „და მოუწოდა ძესა თჳსსა უხუცესსა და ჰრქუა მას: ძეო ჩემო... აჰა ესერა, მე დავბერდი და არა ვიცი დღე აღსრულებისა ჩემისა. აწ აღიღე ჭურჭელი შენი, მშჳლდ-კაპარჭი და განვედ ველად და მინადირე მე ნადირი. და მიქმენ მე სანოვაგენი, ვითარ-იგი მე მიყუარს. და მომართუ მე და ვჭამო, რათა გაკურთხოს სულმან ჩემმან ვიდრე სიკუდილადმდე ჩემდა.“ (დაბ 27:1–4). აქ ყურადღება მიაქციე, საყვარელო, ღვთის გამოუთქმელ სიბრძნესა და იმას, თუ როგორ აძლევს მამა ასეთ ბრძანებას ესავს, ბუნებრივ სიყვარულს გამოავლენს რა; ხოლო ბრძენი და გამოცდილი უფალი რებეკას მეშვეობით თავისი წინასწარმეტყველების აღსრულებას მოწყობს და ამით გვასწავლის, რა დიდია სათნოებისა და ზნეთა სიმშვიდის ძალა. ის, ვისაც პირმშოობითაც და მამის მიდრეკილებითაც უპირატესობა ჰქონდა, მოულოდნელად ყველაფერს მოაკლდა, რადგან არ უნდოდა ის გაეკეთებინა, რაც საჭირო იყო; ხოლო ეს, რადგანაც თავად სათნოებით გამოირჩეოდა და ზეციდან დამხმარეც ჰყავდა, მამის კურთხევას მისი ნების საწინააღმდეგოდაც კი მოიპოვებს. არაფერია ძლიერი იმაზე, ვისაც ზეციური მარჯვენა შეუწევს! ყურადღებით დააკვირდი ყველაფერს, რათა შეიცნო (ღვთის) საკვირველი განგებულება — თუ როგორ ემართება ზეციური შეწევნით ყველაფერი ერთს წარმატებით, ისე, რომ მამის კურთხევაც მას გადაეცემა, ხოლო მეორე ყველაფერს კარგავს, თავად წაიწყმიდა რა თავი თავისი ზნეობის გახრწნით. „ხოლო რებეკას ესმოდა, — ნათქვამია, — ეტყოდა რაჲ ისაკ ესავს, ძესა თჳსსა და ვითარცა განვიდა ესავ ველად და ნადირობად ნადირისა მამისათჳს თჳსისა. მოუწოდა რებეკა იაკობს, ძესა თჳსსა უმრწემესსა“ (დაბ 27:5–6). რისთვის არის აქ დამატებული: „უმრწემესსა?“ ზემოთ ნათქვამია, რომ „მოუწოდა ისაკმა ძესა თჳსსა უხუცესსა“; ამიტომ, რათა გვცოდნოდა, ვის ეუბნება ახლა რებეკა, აღნიშნულია: „უმრწემესსა“, ანუ იაკობს. „ესერა, მესმა, ვითარ-იგი ეტყოდა მამაჲ შენი ესავს, ძმასა შენსა, და ჰრქუა: მინადირე მე ნადირი და მიქმენ მე ჭამადი. და ვჭამო და გაკურთხო შენ წინაშე უფლისა ვიდრე სიკუდილადმდე ჩემდა.“ ამას, მოვისმინე, ეუბნებოდა შენი მამა შენს ძმას ესავს. „აწ უკუე, შვილო, ისმინე ჩემი, ვითარცა მე გამცნებ შენ და წარვედ არვედ და მომართუენ მიერ ორნი თიკანნი ჩჩჳლნი და კეთილნი. და უქმნე იგი სანოვაგედ მამასა შენსა, ვითარ-იგი უყუარს მას. და შეართვი იგი მამასა შენსა, ჭამოს და გაკურთხოს შენ მამამან შენმან ვიდრე სიკუდილადმდე მისსა“ (დაბ 27:6–10).
2. რებეკას სიბრძნე და იაკობის მორჩილება (27:11–19)
ყურადღება მიაქციე დედის სიყვარულს, უფრო სწორად — ღვთის განგებულებას, რადგან თავად ღმერთმა შთააგონა მას ეს განზრახვა და ყველაფერი ასე მოაწყო. ხედავ დედის კეთილშობილურ განზრახვას? შეხედე ახლა, რა ფრთხილია იაკობიც და როგორ ავლენს თავისი პასუხით ზნეობის სიმშვიდეს. „ჰრქუა, — ამბობს წერილი, — დედასა თჳსსა: არს ესავ, ძმაჲ ჩემი, კაცი ფაჩუნიერი და მე კაცი წყლტუ. ნუუკუე ჴელი შემახოს მე მამამან ჩემმან და ვიყო წინაშე მისსა ვითარცა შეურაცხის-მყოფელი და მოვიღო თავისა ჩემისა წყევაჲ და არა კურთხევაჲ“ (დაბ 27:11–12). დიდი იყო ამ ძეში სულის კეთილშობილებაც და მამის მიმართ პატივისცემაც! მეშინია, ამბობს, ჩემმა მცდელობამ საპირისპიროსკენ არ მიმიყვანოს — მამის განზრახვის წინააღმდეგ არ აღმოვჩნდე და კურთხევის ნაცვლად წყევა არ დავიტეხო თავს. მაშ, რას ამბობს რებეკა, ეს საკვირველი ქალი, რომელსაც ასე უყვარდა თავისი ძე? ვინაიდან მან ეს არა მხოლოდ საკუთარი ნებით გააკეთა, არამედ ზეციური წინასწარმეტყველების აღსრულების იარაღიც იყო, ამიტომ ყველა ძალისხმევას მიმართავს, რათა ძის შიში გააქაროს და გაბედულება შთაუნერგოს, ისე, რომ ეს ჩანაფიქრი აღასრულოს. მას არ ჰპირდება, რომ მამის მოტყუებასა და დაფარვას შეძლებს; არამედ რა? „ჩემ ზედა იყავნ, შვილო, წყევაჲ იგი, — ამბობს, — გარნა შენ ისმინე ჴმისა ჩემისა და წარვედ და მომართუ მე, რაჲ-იგი გარქუ შენ“ (). თუნდაც რამე ისეთი მოხდეს, შენ თავად ვერანაირ ზიანს არ მიიღებ. ამიტომ ნუ გეშინია, არამედ თამამად „ისმინე ჴმისა ჩემისა“ და გააკეთე ის, რასაც გირჩევ. ჭეშმარიტად, დედის სიყვარული იმაშია, რომ ყველაფრის ატანა მზად იყოს შვილის გულისთვის. ასეთი სიტყვებით შეძლო მან ძეში შიშის მოსპობა. „ხოლო იგი წარვიდა და მოიყუანნა და მოართუა დედასა თჳსსა. და უქმნა დედამან მისმან სანოვაგენი, ვითარცა უყვარდა მამასა მისსა. და მოიღო რებეკა სამოსელი ესავისი, ძისა თჳსისა, კეთილი, რომელი ედვა მის თანა სახლსა შინა, და შეჰმოსა იგი იაკობს, ძესა თჳსსა უმრწემესსა. და ტყავნი იგი თიკანთანი მოხჳნა მკლავთა მისთა და შიშუელსა ქედსა მისსა. და მისცა საჭმელი იგი, რომელ ქმნა და პური ჴელთა იაკობისთა, ძისა თჳსისათა. და შეართუა იგი მამასა თჳსსა“ (დაბ 27:14–18). აქ ყურადღება მიაქციე სიყვარულთან ერთად რებეკას დიდ სიბრძნესაც. ზემოთ ნათქვამი იყო, რომ ერთი (მისი ძეთაგანი) „ფაჩუნიერი“ იყო, მეორე კი — „წყლტუ“; ამიტომ მან იაკობს, როგორც წერილი ამბობს, ესავის სამოსელი ჩააცვა, ტყავებით მოახვია და ყოველმხრივ ისეთი იერი მისცა, რომ მოტყუება წარმატებული ყოფილიყო, ხელში საჭმელი და პური მისცა და ასე მოამზადა მამასთან წასასვლელად. მაგრამ აქაც შეხედე, როგორ იყო ეს ყველაფერი ზეციური მადლის საქმე. როცა ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებთ, რაც ჩვენზეა დამოკიდებული, მაშინ უხვად ვიღებთ ღვთის შეწევნასაც. სწორედ იმისთვის, რათა არ დავეზაროთ და უმოქმედოდ არ დავრჩეთ, (ღმერთს) სურს, რომ ჩვენც რაღაც ჩვენი მხრიდან შევიტანოთ, და მერე ისიც თავის თანაშეწევნას გამოავლენს. ყველაფერი ზეციური შეწევნით კი არ ხდება, არამედ ჩვენც რაღაცის შეტანაა საჭირო; და ყველაფერს ჩვენგანაც კი არ ითხოვს (ღმერთი), ვინაიდან იცის ჩვენი უკიდურესი უძლურება, და თავისი კაცთმოყვარეობის შესაბამისად მოქმედებს რა, სურს რაიმე საბაბი ჰქონდეს თავისი სიუხვის გამოსაჩენად, და ჩვენი მხრიდანაც ძალისამებრ შრომას ელოდება. ასე იყო ახლაც. როგორც კი იაკობმა და რებეკამ გააკეთეს ის, რაც მათი მხრიდან საჭირო იყო — იაკობმა დედის რჩევა ისმინა, ხოლო მან ყველაფერი შეასრულა, რაც მასზე იყო დამოკიდებული — მაშინ სახიერი უფალიც დაეხმარა მათ, ადვილად აღესრულებინათ ის, რაც ყველაზე ძნელი იყო, ანუ — რომ მოტყუება ისაკს არ გამხელოდა. მაშ, როცა იაკობმა მამას საჭმელი მიართვა, მან ჰკითხა: „ვინ ხარ შენ, შჳლო? და ჰრქუა იაკობ მამასა თჳსსა: მე ვარ ესავ, პირმშოჲ შჳლი შენი. ვყავ, ვითარ-იგი მეტყოდე მე. აღდეგ და დაჯედ და ჭამე ნადირებულისა ჩემისა, რათა მაკურთხოს მე სულმან შენმან“ (დაბ 27:18–19). წარმოიდგინე, რა შფოთით წარმოთქვამდა ამ სიტყვებს იაკობი. თუ თავიდანვე დედას ეუბნებოდა: მეშინია, კურთხევის ნაცვლად წყევა არ დავიტეხო თავს, — მაშინ რა შიშში უნდა ყოფილიყო ახლა, ამ საქმის აღსრულებისას? მაგრამ, რადგან ღმერთი შეეწეოდა ამას, ყველაფერი წარმატებით აღსრულდა. მაშ, იტყვის ვინმე, ნუთუ ღმერთი ასეთ სიცრუეს შეეწეოდა? ნუ განიხილავ, საყვარელო, მომხდარს უბრალოდ; არამედ მიზანი შეიცან, რადგან ეს არა რაიმე ამქვეყნიური სარგებლისთვის კეთდებოდა, არამედ (იაკობი) მამის კურთხევის მიღებას ცდილობდა. სხვაგვარად, ანუ თუ მოვლენებს უბრალოდ განსჯი და ყველგან მიზანს არ ეძებ, შეხედე, როგორ არ უნდა უწოდო მამამთავარსაც შვილის მკვლელი, ხოლო ფინეზსაც — კაცისმკვლელი. მაგრამ ის შვილის მკვლელი არ იყო, პირიქით — უფრო მეტად ეყვარდა შვილი, ვიდრე ვისმე სხვას; ხოლო ეს კაცისმკვლელი კი არ იყო, არამედ არაჩვეულებრივი მოშურნე. თითოეულმა მათგანმა ღვთისთვის სათნო საქმე აღასრულა; და ამიტომ ერთი ზეციდან დიდი ჯილდოთი ღირსდება მორჩილებისთვის, ხოლო მეორე მოშურნეობის გამო იდიდება. „და დადგა ფინეზ და ლხინება-ყო, — ნათქვამია, — და დაეყენა სრვა“ (). მაშ, თუ კაცის მოკვლა და შვილის შეწირვა მათში მოწონებული იქნა, რადგან ღვთის ნებით აღსრულდა, და ჩვენ არა თავად მოვლენებს ვაკვირდებით, არამედ მათ მიზანსა და იმათ განზრახვას, ვინც ასეთ საქმეებს აღასრულებდა, — მით უმეტეს აქ (იაკობის ისტორიაში) ასე უნდა ვიმსჯელოთ.
3. ისაკის კურთხევა იაკობისადმი (27:20–30)
მაშ, არა იმას შეხედო, რომ იაკობის მიერ ნათქვამი სიცრუე იყო, არამედ იფიქრე იმაზე, რომ თავად ღმერთმა ყველაფერი ასე მოაწყო, რადგან თავისი წინასწარმეტყველების აღსრულება სურდა. და, რომ დარწმუნდე, რომ ღმერთი ამ ყველაფერს შეეწეოდა და ძნელსს ადვილს ხდიდა, შეხედე, როგორ ვერ შეამჩნია მართალმა მოტყუება, არამედ იაკობის სიტყვების დაჯერებითა და მოტანილი საჭმლის სიამოვნებით მიირთმევით მას კურთხევებით ამკობდა. ხოლო ესავიც არა მანამდე ბრუნდება ნადირობიდან, სანამ ყველაფერი არ დამთავრდა, და ამგვარად ყველაფერი გვიჩვენებს, რომ ეს საქმე ღვთის განზრახვით ხდებოდა. „ჰრქუა, — ამბობს წერილი, — ისაკ: რაჲ არს, შჳლო, რამეთუ ადრე ჰპოვე, შჳლო? და მან ჰრქუა: რამეთუ მომცა მე უფალმან ღმერთმან შენმან წინაშე ჩემსა“ (). ჯერ კიდევ შიშით იდგა იაკობი და მისი შიში იზრდებოდა; და ეს ყველაფერი იმიტომ იყო, რათა ამით შეგვეცნო, თუ როგორ არ გამოავლენს კაცთმოყვარე უფალი თავის განგებას უპირობოდ, არამედ მაშინ, როცა ჩვენი მხრიდანაც დიდ მოშურნეობას ხედავს. ყურადღების გარეშე ნუ დატოვებ, საყვარელო, (იაკობის) ამ შფოთსა და დააკვირდი, რომ ყოველი მხრიდან საფრთხე იყო მისთვის: ეშინოდა და კანკალებდა, კურთხევის გამო რომ წყევის ქვეშ არ მოქცეულიყო. „ჰრქუა, — ნათქვამია შემდეგ, — ისაკ: მომეახლე მე და ჴელი შეგახო. უკეთუ შენ ხარ შჳლი ჩემი ესავ, ანუ არა“ (). ხმის მიხედვით (იაკობისა) მართალი გარკვეულწილად ეჭვობდა; მაგრამ, რადგან (ღვთის) განგებულებას აღსრულება ეკუთვნოდა, მან არ მისცა მას საშუალება, მოტყუება გაეგო. „და მიეახლა, — ნათქვამია, — იაკობ ისაკს, მამასა თჳსსა და მან ჴელი შეახო და თქუა: ჴმაჲ ესე - ჴმაჲ იაკობისი, ხოლო ჴელნი - ესავისნი. და ვერ იცნა იგი“ (დაბ 27:22–23). ხედავ, როგორ აჩვენებს (წერილი), რომ ეს ყველაფერი ღვთის მადლის საქმე იყო, რომელმაც ისე მოაწყო, რომ ისაკმა ვერაფერი შეიტყო მომხდარის შესახებ და იაკობმა მამის კურთხევა მიიღო? „და ვერ იცნა იგი, — ამბობს (წერილი), — რამეთუ იყვნეს ჴელნი მისნი ვითარცა ჴელნი ესავის... და თქუა: შენ ხარ ძე ჩემი ესავ?“ (დაბ 27:23–24). აი, კვლავ საღვთო წერილი აჩვენებს, რომ მართალი ჯერ კიდევ ყოყმანობდა; ამბობდა: „შენ ხარ ძე ჩემი ესავ?“, რათა ამით კვლავ გვეხილა, რომ მამა ბუნებრივი სიყვარულით დაძლეული მოქმედებდა; ხოლო ღმერთი ყველაფერს ასე მოაწყობდა, მომავალს განჭვრეტდა რა და სათნოებრივი ზნეობის მიხედვით თავის რჩეულთ აღნიშნავდა და გამოავლენდა. „და თქუა“ (იაკობმა): „მე ვარ.“ მას შემდეგ, რაც (ისაკმა) ჰკითხა: „შენ ხარ ძე ჩემი ესავ?“ და (იაკობმა) უპასუხა: მე ვარ, თქვა (ისაკმა): „მომართუ მე ნადირებულისა შენისა და ვჭამო, და გაკურთხოს შენ სულმან ჩემმან“ (). ძლივს ახლა განთავისუფლდა იაკობი შფოთისგან და მიართვა მამას საჭმელი, აგრეთვე ღვინო მიართვა, და (მამამ) სვა და უთხრა: „მომეახლე მე და ამბორს-გიყო შენ, შჳლო. და მიეახლა და ამბორს-უყო მას. და ეცა სულნელებაჲ სამოსლისა მისისაჲ აკურთხა იგი და თქუა“ (დაბ 27:26–27). ყურადღება მიაქციე საღვთო წერილის სიფრთხილეს. როცა ისაკმა ჰკითხა: „შენ ხარ ძე ჩემი ესავ?“, და მან მიუგო: „მე ვარ“, და მამამ ხელი შეახო, და ჯერ კიდევ ყოყმანობდა, გარკვეულ უნდობლობასა და ეჭვში შევიდა რა მისი ხმის გამო, და კვლავ ჰკითხა: „შენ ხარ ძე ჩემი ესავ?“, და მან მიუგო: „მე ვარ“, და მიართვა (საჭმელი), და ჭამა — მაშინ უკვე, ნათქვამია, „ამბორს-უყო და აკურთხა.“ რათა ვინმეს არ ეგონა, თითქოს ისაკი კურთხევას ესავის პიროვნებას მიაკუთვნებდა და არა იმას, ვისაც ამბორს უყო, ამიტომ საღვთო წერილმა ახსენა, რომ მან ამბორიც უყო და აკურთხა ისიც, ვისაც თავად ამბორს უყო. „და ეცა, — ნათქვამია, — სულნელებაჲ სამოსლისა მისისაჲ აკურთხა იგი და თქუა: აჰა ესერა, სულნელებაჲ ძისა ჩემისაჲ, ვითარცა სულნელებაჲ ველისა სავსისა, რომელი აკურთხა უფალმან. მოგეცინ შენ უფალმან ცუარისაგან ზეცისა და სიპოხისაგან ქუეყანისა სიმრავლე იფქლისა და ღჳნისაჲ“ (დაბ 27:27–28). მოგეცინ, ამბობს, „შენ“ — საჭმლის მომტანს, იმას, ვისაც ამბორი უყავი. „და გმონებდენ შენ თესლები.“ ყურადღება მიაქციე, როგორ ითხოვა მისთვის ჯერ აუცილებელი საჭიროების სიუხვე, შემდეგ კი თესლებზე ბატონობაც, რითიც წინასწარმეტყველებდა როგორც მის მომავალ კეთილდღეობას, ისე შთამომავლობის გამრავლებას. „და თაყუანის-გცემდენ შენ მთავარნი“ (). არა მხოლოდ თესლების დამორჩილებას ითხოვს მისთვის, არამედ მთავრებისაც. „და იყავ შენ უფალ ძმისა შენისა.“ შეხედე, როგორ ემსახურება მართალი, თავად არ იცის რა ამისა, ღვთის განზრახვას. და ეს ყველაფერი იმიტომ მოეწყო ასე, რათა თავისი სათნოებით ღირსმა ძემ მიეღო კურთხევა. „და თაყუანის-გცემდენ შენ ძენი მამისა შენისანი.“ ძეებს წერილი ჩვეულებრივ მთელ შთამომავლობას უწოდებს; ასეც აქ სიტყვები: „ძენი მამისა შენისანი“ იმას ნიშნავს, თითქოს ეთქვა: ესავის თესლისგან წარმოშობილნი, რადგან ისაკს ამ ორის გარდა სხვა შვილები არ ჰყავდა. „მწყევარნი შენნი წყეულ იყვნენ და მაკურთხეველნი შენნი კურთხეულ იყვნენ.“ აი კურთხევის გვირგვინი, აი მთავარი ყველა სიკეთეთა შორის — კურთხეულობა! ხედავ ღვთის კაცთმოყვარეობას? ის, ვისაც ეშინოდა, რომ კურთხევის ნაცვლად წყევა არ დაეტეხა თავს, არათუ მამისგან კურთხევათა ასეთ სიუხვეს მოიპოვებს, არამედ მის მწყევარებსაც მისი გამო ეწევათ წყევა. აქედან ვისწავლოთ, რომ თუ ვინმე თავის საქმეებს ღვთის ნებით მოაწყობს, ზეციდან ისეთ შეწევნას მიიღებს, რომ თავისი საქმეების მიმდინარეობაშივაშივე იგრძნობს ამას. ვინ არ განცვიფრდება და ვის არ გაუკვირდება ღვთის გამოუთქმელი განგება იმით, რომ ესავი ნადირობიდან არა უწინარეს მოვიდა, ვიდრე ამ ჩანაფიქრისის მიზანი მიღწეული იქნა და იაკობი, მამისგან კურთხევა მიღებული, უკვე წავიდა მისგან. სწორედ ამას გვაუწყებს ნეტარი მოსე, როცა აქ მიუმატებს: „და იყო, ვითარცა დასცხრა ისაკ კურთხევისაგან იაკობისა, ძისა თჳსისა, გამოვიდა იაკობ პირისაგან ისაკისა, მამისა თჳსისა, და მოვიდა ესავ, ძმაჲ მისი, ნადირობით“ ().
4. ესავის მწარე ტირილი და მამის პასუხი (27:31–40)
შეხედე, როგორ იმის წასვლის შემდეგ მაშინვე მოდის ეს — არა უბრალოდ და არა უმიზეზოდ, არამედ იმისთვის, რომ მანაც, არაფრის მცოდნემ, საჭმელი მიართვა და თავად მამისგან შეეტყო ყველაფრის მიმდინარეობა. რომ ძმა დაეხვედრა, შესაძლოა, მრისხანებით აღძრული, მოეკლა კიდეც; თუ ამას უკვე შემდეგ სურდა (გაეკეთებინა), მით უმეტეს გააკეთებდა თავად შემთხვევისას. მაგრამ ღვთის მარჯვენა იცავდა ყრმას, კურთხევის ღირსად აქცია რა იგი, ხოლო ის (ესავი) კურთხევასაც მოაკლდა და პირმშოობასაც. მოვიდა რა, ნათქვამია, „უქმნა საჭმელი მამასა თჳსსა... და ჰრქუა: აღდეგინ მამაჲ ჩემი და ჭამენ ნადირებულისაგან ძისა თჳსისა, რათა მაკურთხოს მე სულმან შენმან“ (). შეხედე, როგორ მოიცვა კვლავ მართალი შფოთმა და როგორ აღელდა სულით. (ესავის) სიტყვების მოსმენით თქვა: „ვინ ხარ შენ? ხოლო მან ჰრქუა: მე ვარ ძე შენი პირმშო, ესავ“ (). ყურადღება მიაქციე, როგორ არ დაკმაყოფილდა ის, თავის (საქმეზე) ბევრს ფიქრობდა რა, პასუხით: „მე ვარ ესავ“; არამედ კიდევ დაუმატა: „პირმშო.“ „განცჳფრდა ისაკ განცჳფრებითა დიდითა და თქუა: ვინ იყო, რომელმან მინადირა მე ნადირი, შემომართუა და ვსჭამე მისგან ვიდრე მოსლვადმდე შენდა? და ვაკურთხე იგი და იყავნ კურთხეულ“ (დაბ 27:32–33). აი, როგორ ჰყვება მას მომხდარს მართალი, გაძნელებულ მდგომარეობაში მყოფი, მძიმე ჭრილობას აყენებს სიტყვების დამატებით: „ვაკურთხე იგი და იყავნ კურთხეულ.“ ეს კი მართალმა იმიტომ გააკეთა, რომ მისი ბაგეებით ღვთის სიბრძნე ხელმძღვანელობდა, რათა ესავს, ყველაფერი ზუსტად რომ შეეტყო, თავადვე ენახა, რომ მისთვის ვეღარანაირი სარგებელი აღარ იქნებოდა არც პირმშოობისგან, არც ამჟამინდელი ნადირობისგან. ეს რომ მოისმინა, ამბობს წერილი, „ღაღად-ყო ესავ მწარედ ჴმითა დიდითა ფრიად“ (). რას ნიშნავს: „ჴმითა დიდითა ფრიად“ და „მწარედ?“ ამ სიტყვებით წერილი მწუხარებასა და უკიდურეს რისხვას აღნიშნავს, რომლითაც (ესავი) აღივსო, მომხდარი რომ შეიტყო. „და თქუა: მაკურთხე მეცა, მამაო. ჰრქუა მას ისაკ: მოვიდა ძმაჲ შენი ზაკჳთ და მიიღო კურთხევაჲ შენი“ (დაბ 27:34–35). შენმა ძმამ, ამბობს მამა, შენ რომ გაგასწრო, დიდძალი კურთხევა წარიტაცა. მაგრამ, რომ იცოდე, რომ ზეციური მადლი შეეწეოდა მართლის შეცდომას, აი შეხედე, როგორ თავადვე აღიარებს ამას და ამბობს: „მოვიდა ძმაჲ შენი ზაკჳთ“; იგი თითქოს თავს იმართლებს ძის წინაშე და უხსნის, რომ მე უმეცრებით გადმოვღვარე კურთხევები იმაზე და მზად ვიყავი შენთვის მიმეცა; მაგრამ ის მოტყუებით მოვიდა და შენი კურთხევა წაიღო; ის მიიღო, რაც შენთვის იყო მომზადებული; ჩემი ბრალით არ მომხდარა ეს. „და თქუა, — ნათქვამია, — ესავ: სამართლად ეწოდა სახელი მისი იაკობ, რამეთუ განმწიხნა მე, ესერა, მეორედ. პირველად პირმშოებაჲ ჩემი მიმიღო და აწ ესერა კურთხევაჲ ჩემი მიმიღო“ (). უსამართლოდ კი არა, ამბობს, ჰქვია მას ასეთი სახელი: მისი სახელი „წიხნვას" ნიშნავს, რაც მანაც მიყო — წამართვა როგორც პირმშოობა, ისე კურთხევა. მაშ, რას ეუბნება შემდეგ ესავი (ისაკს)? „არა დამიშთინე-ა მე კურთხევაჲ, მამაო?“ ისაკმა მიუგო: იცოდე, რომ ყველა კურთხევა მასზე გადმოვღვარე, თუ მე შენს ბატონად დავადგინე იგი. ყურადღება მიაქციე, როგორ იწყებს ისაკი მაშინვე ამითა და სხვას აღარაფერს ამბობს, არამედ მხოლოდ ესავს უწინასწარმეტყველებს მონობასა და დამორჩილებას: „ვინათგან უფალ-ვყო იგი შენ ზედა და ყოველნი ძმანი მისნი ვყუენ მისა მრწემ, იფქლითა და ღჳნითა განვამტკიცე იგი, აწ შენ რაჲ გიყო, შჳლო“ ()? აღარაფერი დარჩა. თუ შენს ბატონად დავადგინე იგი, ყველა ძმა — მისი მონა გავხადე და ყველა საჭიროში სიუხვე ვუსურვე, მაშინ კიდევ რა დარჩა? „ჰრქუა ესავ მამასა თჳსსა: ერთი ხოლო ნუ არსა კურთხევაჲ შენი, მამაო? მაკურთხე მეცა“ (). მას შემდეგ, რაც მამამ თქვა: „ვაკურთხე იგი და იყავნ კურთხეულ“, და მთელი კურთხევა (იაკობისთვის მიცემული) განუმარტა, ესავი ამბობს: მაკურთხე მეც, მამაო. ნუთუ მხოლოდ ერთი კურთხევა გაქვს? ნუთუ ვერ ღირსყოფ შენი კურთხევით მეც — შენთვის ასე საყვარელ პირმშოს, რომელიც ნადირობაზე გაგზავნე? ამ სიტყვებით აღელვა მამა; „და ვითარცა შეწუხნა ისაკ, — ნათქვამია, — ღაღად-ყო ესავ ჴმითა დიდითა და ტიროდა ფრიად.“ მან დაინახა, რომ მამა გაკვირვებულია და არ შეუძლია, არც უნდა შეცვალოს უკვე გაკეთებული; და აი ყვირილს ტირილსაც შეურთავს, რათა მამა მეტ თანალმობაში მოიყვანოს. მაშინ ისაკმა, შეიბრალა რა იგი, „ჰრქუა: აჰა ესერა, სიპოხისაგან ქუეყანისა იყოს მკჳდრობაჲ შენი და ცუარისაგან ცისა ზეგარდამო. და მახჳლითა შენითა სცხოვნდებოდი და ძმასა შენსა ჰმონებდე. ხოლო იყოს ოდესმე, რაჟამს განიჴსნენ უღელი მისი ქედისაგან შენისა“ (დაბ 27:39–40). რადგან შენ თავად სურვილი გაქვს ჩემგან კურთხევის მიღებისა, ამბობს, იცოდე, რომ ჩემთვის შეუძლებელია ღვთის ნების საწინააღმდეგოდ მოვიქცე; თუმცა შენთვისაც „ცუარისაგან ცისა“ სიამოვნებას ვითხოვ; იცოდე, რომ საომარ ცხოვრებას იცხოვრებ. „მახჳლითა შენითა სცხოვნდებოდი და ძმასა შენსა ჰმონებდე.“
5. რისხვის მავნებლობა და სულიერი მშვიდობა (27:41)
ამის მოსმენისას კი არავინ უნდა გაკვირვდეს, რომ იაკობი ამის შემდეგ, ძმისა ეშინოდა რა, მწირი ხდება და უცხო (ქვეყანაში) მიდის; არავინ, ასეთ დასაწყისზე მსჯელობს რა, არ უნდა იფიქროს, რომ წინასწარმეტყველება არ აღსრულდა. თუ უფალი რამეს ჰპირდება, მაშინ თუნდაც თავიდან ვხედავთ რაიმე შემთხვევებს, აღთქმებს რომ ეწინააღმდეგება — ნუ შევშფოთდებით: შეუძლებელია, რომ (ღვთის აღთქმები) სრულიად არ აღსრულდეს. ეს კი იმიტომ ხდება, რათა მართალნი, ყველა შემთხვევაში უფრო და უფრო ბრწყინდებიან რა, ნათლად ყველას გვიჩვენებდნენ (მათში მოქმედი) ღვთის ძალის სიუხვეს. და ეს შეგიძლია ნახო ყოველი მართლის ცხოვრებაში, თუ გულმოდგინედ განიხილავ მათ შესახებ ყველა თხრობას; ასე მოხდა ახლაც. არა იმას შეხედო, რომ (იაკობმა) მაშინვე გაქცევას მიმართა, არამედ იფიქრე მის შემდგომ დიდებაზე — იმაზე, რომ გარკვეული დროის შემდეგ, ეს თავად, მისთვის საშინელი ქცეული ძმა ისეთ პატივს მიაგებს; და უცხოეთში გასაჭირის შემდეგ ისეთ დიდებას მიაღწია, რომ მისი შთამომავლობა ურიცხვ სიმრავლემდე გავრცელდა და მთელ ხალხს მისი სახელი ეწოდა. ახლა კი საღვთო წერილი მისი ძმის ისეთ რისხვას გვიჩვენებს, რომ მკვლელობაცა კი ჩაიფიქრა, ამბობს: „და ძჳრსა უთქმიდა ესავ იაკობს კურთხევისა მისთჳს, რომლითა აკურთხა იგი ისაკ, მამამან მისმან“ (). ეს რომ არა უბრალო დროებითი რისხვა იყო, (წერილი) მისი ბოროტების განსაკუთრებულ ძალას მიუთითებს: „ძჳრსა უთქმიდა“, ამბობს, ანუ მუდმივად მტრობდა, ბოროტებაში ჯიუტობდა, ისე, რომ თავად მისი სიტყვებიდანაც აშკარა ხდებოდა მისი სულის სიღრმეში დაფარული განზრახვა. „და თქუა ესავ, — ნათქვამია, — გონებასა თჳსსა: მოიწინენ დღენი სიკუდილისა მამისა ჩემისანი და მოვკლა იაკობ, ძმაჲ ჩემი“ (). ჭეშმარიტად, განრისხებული ჭკუაზე არანაკლებ ცოფიანობს, ვიდრე თავად ეშმაკეულნი. შეხედე, როგორ შეიჭრა ეს ეშმაკი და ეშმაკეულთა მსგავსად გახელებულს ხდის და აიძულებს ყველაფერი აშკარას საწინააღმდეგოდ აკეთოს; ისინი არც ხედავენ რას საღად, არც აკეთებენ რას როგორც საჭიროა, არამედ ყველაფერს აკეთებენ, როგორც დაზიანებული გრძნობის ადამიანები, რომლებმაც თვით მსჯელობის უნარიც დაკარგეს. ასევე რისხვით ანთებულნიც ვერ იცნობენ გარშემომყოფთ, არ ახსოვთ არც ნათესაობა, არც მეგობრობა, არც წესიერება, არც ღირსება, და საერთოდ არაფერს ითვალისწინებენ, არამედ სრულად რისხვით წაქცეულნი უფსკრულში ეშვებიან. რა შეიძლება იყოს მათზე სავალალო, როცა ვნებით ძლეულნულნი და დამონებულნი კაცის მოკვლამდეც კი მიდიან? ამიტომ ნეტარი პავლე, რომელსაც ბოროტების თავად ფესვი სურს ამოძირკვოს, ასეთ შეგონებას წერს: „ყოველი სიმწარე და რისხვაჲ და გულის წყრომაჲ და ღაღადებაჲ... მოისპენ თქუენ შორის ყოვლითურთ უკეთურებით“ (). არა მხოლოდ, ამბობს, არ მსურს, რომ განრისხდეთ და მრისხანებას მიეცეთ, არამედ არც ის მსურს, რომ მოყვასს რამე „ღაღადებით“ უთხრათ, იმ ღაღადებას გულისხმობს რა, რომელიც რისხვისგან მოდის. როცა შიგნით ვნება აღიძვრება და გულს აბერებს, მაშინ ენაც ვეღარ წარმოთქვამს სიტყვებს ჩუმად, არამედ სულის მდგომარეობას ავლენს რა, მოყვასთან ყვირილით ლაპარაკისკენ უბიძგებს. მაშ, ეს ნეტარი, რომელსაც სურდა მსმენელნი მუდმივ მშვიდობაში ეცხოვრათ, ამბობს: „ყოველი სიმწარე“, ანუ ყოველი მწუხარება, რა მიზეზითაც არ უნდა წარმოშობილიყო, „და ყოველი რისხვაჲ, და ყოველი ღაღადებაჲ... მოისპენ თქუენ შორის.“ შემდეგ, სურს რა თავად ბოროტების ფესვი გამოაშროს და უნაყოფო გახადოს, ამბობს: „ყოვლითურთ უკეთურებით.“ ვინც ასეთ სულიერ მდგომარეობაში ცხოვრობს, ის მუდამ ნავთსაყუდელში იმყოფება, ამქვეყნიური ღელვებისგან თავისუფალი, არ ეშინია არც ქარიშხლისა, არც გემტეხისა, არამედ, თითქოს სიმშვიდეში მცურავი ან უსაფრთხო ნავთსაყუდელში მყოფი, ამ ცხოვრებას ყოველგვარი ღელვის გარეშე ატარებს და, ამასთანავე, თავისთვის ამზადებს უსასრულო და გამოუთქმელ სიკეთეთა სიამოვნებას, რომელთაც ღირს-ვიქმნეთ ჩვენ ყოველნი, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.