საუბარი 57. „და იყო, ვითარცა შვა რაქელ იოსები" (დაბ 30:25)

1. იაკობის სიმშვიდე და ლაბანთან შეთანხმება (30:25–33)

დღეს, საყვარელნო, გუშინდელი საუბრის ნაშთი უნდა გადმოგცეთ, რათა ახლა მოსმენილიდანაც შეიცნოთ ღვთის მზრუნველობა იაკობის მიმართ და თავად მართლის ღვთისმოშიშობაც, და მის სათნოებას მიბაძოთ. უმიზეზოდ არ შეუნახავს სულიწმიდის მადლს ჩვენთვის წერილში ეს ყველა თხრობა — არამედ იმისთვის, რომ სათნოებიან ადამიანთა მიბაძვისა და შეჯიბრებისკენ წაგვეხალისებინა. და მართლაც, როცა ერთის მოთმინებას ვისმენთ, მეორის თავმდაბლობას, მესამის სტუმართმოყვარეობას და თითოეულის დიდ სათნოებას, როცა ვისმენთ, როგორ განდიდდნენ და ამაღლდნენ ყველანი — მაშინ აღვაგზნებთ ჩვენში ამ სათნოებაში შეჯიბრების სურვილს. მაშ, დღეს ამ მართლის შესახებ დანარჩენი თხრობა გადმოვცეთ და ჩვენი საუბარიც ამით დავამთავროთ. „და იყო, — ნათქვამია, — ვითარცა შვა რაქელ იოსები, ჰრქუა იაკობ ლაბანს: წარმავლინე მე, და წარვიდე ქუეყანად ჩემდა, და ადგიდ ჩემდა. და მომცენ მე ცოლნი ჩემნი და შვილნი ჩემნი, რომელთათჳს გმონებდ შენ, რათა წარვიდე, რამეთუ შენ იცი მონებაჲ ჩემი, რომელ გმონე შენ" (დაბ 30:25–26).

შეხედე, რა კეთილგონიერია ეს მართალი კაცი: ღვთის აშკარა კეთილგანწყობას რომ ხედავდა თავისკენ, ლაბანის წინაშე არ ამაყდა; არამედ დიდი სიმშვიდით ეუბნება: „წარმავლინე მე, და წარვიდე". ჭეშმარიტად, არაფერია სიმშვიდეზე ძლიერი, არაფერია მასზე ძლიერი. აი, შეხედე: რადგან თავად იაკობმა ჯერ სიმშვიდე გამოავლინა, ლაბანსაც გულის კეთილი განწყობით პასუხის გაცემა აიძულა. „ჰრქუა მას ლაბან: უკეთუ ვჰპოვე მადლი წინაშე შენსა, ვისმინო, თუ მაკურთხა მე ღმერთმან შემოსლვასა შენსა. და თქუა: განიჩინე სასყიდელი შენი ჩემ თანა და მე მიგცე შენ" (დაბ 30:27–28). არ შემიძლია არ ვაღიარო, ამბობს, რომ შენი მოსვლის შემდეგ ღვთის დიდი კეთილგანწყობით ვსარგებლობდი; და, რადგან ვგრძნობ, რა ქველმოქმედება მივიღე შენი მოსვლის წყალობით, შემომთავაზე, რა ჯილდოც გინდა, და მზადყოფნით მოგცემ. შენიშნე, რას ნიშნავს სიმშვიდე, და ნუ დავტოვებთ ამ თხრობას ყურადღების გარეშე. ყურადღება მიაქციე იმას, რომ მაშინ, როცა მართალი არ ახსენებდა და არ ეძიებდა შრომის ჯილდოს, არამედ მხოლოდ თქვა: „მომცენ მე ცოლნი ჩემნი და შვილნი ჩემნი, რომელთათჳს გმონებდ შენ, რათა წარვიდე", — ლაბანი, მართლის დიდი სიმშვიდის პატივისცემით, თავად ეუბნება: მითხარი, რა ჯილდო გინდა ჩემგან მიიღო, და სიამოვნებით მოგცემ. ნუთუ იაკობის ცოლები და შვილები მასთან არ იყვნენ? მაშ, რატომ ამბობდა: „მომცენ მე ცოლნი ჩემნი და შვილნი"? ამას ლაბანისთვის სათანადო პატივის მიგებით ამბობდა, ყველაფერში საკუთარ ხასიათს ამჟღავნებდა და ლაბანთან მშვიდობიანად განშორება სურდა. და აი, ხედავ, ამ სიტყვებით როგორ მიიზიდა ლაბანი, ისე, რომ მან ჯილდო აღუთქვა და არჩევანიც მას მიანდო. რა თქვა მართალმა? შეხედე კვლავ მის დიდ სიმშვიდეს — როგორ არც ამჯერად სურს ლაბანისთვის არასასიამოვნო და უხეში იყოს. რა აკეთებს? კვლავ თავად ლაბანს მოუხმობს თავისი ერთგულებისა და მთელი სამსახურის დროს გამოვლენილი თავდადების მოწმედ. „შენ იცი, — ეუბნება, — რამეთუ გმონე შენ და რაოდენ იყო საცხოვარი შენ ჩემ თანა, რამეთუ მცირედ იყვნეს, რაოდენ-იგი იყვნეს ჩემ წინაშე. და აღგაორძინა სიმრავლედ და გაკურთხა შენ უფალმან ღმერთმან ფერჴსა ჩემსა: აწ უკუე ოდეს-ღა ვიშენო თავისა ჩემისა სახლი" (დაბ 30:29–30)? შენ, ამბობს, მოგიხმობ ჩემი შრომების მოწმედ; შენ თავად იცი, რა გულმოდგინებით ვაკეთებდი ყველაფერს ჩემი მხრიდან: მცირერიცხოვანი ფარა რომ ჩამაბარე, ჩემი მოშურნეობითა და დაუძინებელი მზრუნველობით სიმრავლემდე გავზარდე. შემდეგ, საკუთარ ღვთისმოშიშობას ავლენს რა, აგრძელებს: „და გაკურთხა შენ უფალმან ფერჴსა ჩემსა: აწ უკუე ოდეს-ღა ვიშენო თავისა ჩემისა სახლი?" შენ თავად იცი, რომ ჩემი მოსვლით ზეციური მადლით შენი ქონება გამრავლდა; და, რადგან მეც ჩემი მხრიდან ყველაფერს სრული გულმოდგინებით ვაკეთებდი, სამსახურს ვიხდიდი, და ღვთის შეწევნაც აშკარად გამოგიჩნდა, ახლა სამართლიანობის თანახმად საკუთარი სახლიც უნდა მოვაწყო. რას ნიშნავს: „ვიშენო თავისა ჩემისა სახლი"? ნიშნავს — თავისუფლად ვიცხოვრო და საკუთარ საქმეებს მოვუაროო. ეს რომ მოისმინა, ლაბანმა უთხრა: „რაჲ მიგცე შენ?"; ანუ: მითხარ, რა გინდა ჩემგან მიიღო? (დაბ 30:31). მეც ვაღიარებ ამას და არ ვუარყოფ; ვიცი, რამდენი მომეცა ღვთისგან და, რომ შენი მოსვლით მაკურთხა ღმერთმა. „ჰრქუა მას იაკობ: ნუ რას მომცემ მე. უკუეთუ ჰყო სიტყუაჲ ესე ჩემი, კუალად ვჰმწყსიდე-ღა ცხოვართა შენთა და ვსცვიდე" (დაბ 30:31). არაფერი, ამბობს, მინდა შენგან გასამრჯელოს სახით მივიღო; მხოლოდ ის მომეცი, რასაც გეტყვი, და კვლავ შენს ცხვრებს ვუმწყემსებ. სწორედ ეს მინდა. შეხედე, რა წინადადებას უკეთებს მართალი ლაბანს, ღვთის შეწევნის იმედით: „წარმოავლინე, — ამბობს, — ყოველი ცხოვარი შენი დღეს და გამოარჩიე მიერ ყოველი ცხოვარი ფერით ტარიგთაგან და ყოველი სპეტაკი და სხურებული თხათაგან. ესე იყო სასყიდელად ჩემდა. და შეისმინოს ჩემი სიმართლემან ჩემმან ამას დღესა შინა ხვალე, რამეთუ არს სასყიდელი ჩემი შენ თანა: ყოველი, რომელი არა იყოს სხურებულ და მოთეთრე თხათა შორის და სპეტაკ და ფეროჲ კრავთა შორის, წოდებულ იყავნ ჩემდა" (დაბ 30:32–33).

2. ღვთის განგება ფარის გამრავლებაში (30:34–31:9)

შენიშნე მართლის კეთილგონიერება! იცოდა რა, რა დიდია ზეციური კეთილგანწყობა მის მიმართ, ლაბანს იმას სთხოვს, რაც ბუნების ჩვეულებრივი წესით ან ძნელი იყო, ან სრულიად შეუძლებელი ჩანდა (რადგან იშვიათად ხდება, რომ ცხოველები მრავალფეროვანი ბეწვით იშობიან); სწორედ ამავე მიზეზით ლაბანმა სწრაფად დათანხმდა იაკობის მოთხოვნას და თქვა: „იყავნ სიტყჳსაებრ შენისა!" (დაბ 30:34). „და განარჩია მას დღესა შინა ვაცები სხურებული და სპეტაკი და ყოველი თხაჲ ნეზჳ ჭრელი და სპეტაკი, და ყოველი-ვე, რომელი იყო თეთრ მათ შორის, და ყოველივე, რომელი იყო ფეროჲ კრავთა შორის, და მისცა მას, ჴელითა ძეთა თჳსთათა. განაშორა გზასა სამისა დღისასა შორის მათსა და შორის იაკობისა" (დაბ 30:35–36). ანუ ფარა იაკობის წინადადების მიხედვით რომ გაყო, ერთი ნაწილი თავის ძეებს ჩააბარა. „და იაკობ ჰმწყსიდა ცხოვართა ლაბანისთა ნეშტთა" (დაბ 30:36). რომლებს? სწორედ იმათ, რომლებსაც ბეწვის ფერში არანაირი ჭრელობა არ ჰქონდათ... და ეს ყველაფერი იმისთვის ხდებოდა, რომ მართალს საკუთარი გამოცდილებით შეეცნო ღვთის მზრუნველობის სიდიადე მის მიმართ, ლაბანსაც ეხილა, რა შეწევნით სარგებლობდა იაკობი ზეციდან. „ხოლო იაკობ, — ნათქვამია, — მოიღო კუერთხი ბრაწისა და ნიგუზისაჲ და ძელქჳსაჲ ნედლი და გამოქურთნა იგი იაკობ, ნაქრთუენად თეთრად, გარე შემძრველმან სიმწვანისამან, ხოლო დააჩნდა კუერთხთა მათ თეთრი იგი, რომელ გამოქურთნა ჭრელად. და დაუსხა კუერთხები იგი წინა ისარნებსა მას წყლისსასუმელსა, რათა, რაჟამს მოვიდეს ცხოვარი სუმად წყლისა წინაშე კუერთხთა მოსლვასა მათსა სუმად. მიხედოდიან ცხოვართა მათ და ისახოდიან კუერთხებსა მას და შობდეს სპეტაკსა და ჭრელსა და ნაცრისფერად სხურებულსა" (დაბ 30:37–39). მართალი ასე იქცევა არა საკუთარი განზრახვითით, არამედ ზეციური მადლი ასე შთააგონებდა მის გონებას, რადგან მომხდარი არა ბუნების ჩვეულებრივი წესით ხდებოდა, არამედ ბევრი საოცარი და ბუნებრივ წესს აღმატებული იყო მასში. „ხოლო ტარიგები იგი დაარჩია იაკობ და დაადგინა წინაშე ცხოვართა მათ ვერძი მოსპეტაკე და ყოვლად ჭრელი ტარიგთა შორის და განაშორვა სამწყსო იგი თჳსაგან და არა შერთო იგი ცხოვართა ლაბანისთა" (დაბ 30:40). რადგან შობილი ცხოველები ყველა სწორედ ისეთი იყო, როგორიც მან თავისთვის განსაზღვრა, ამიტომ გამოარჩევდა მათ და ასე ცალკე ფარას ქმნიდა თავისთვის. „და იყო მას ჟამსა შინა, ოდეს მაკდებიედ ცხოვარნი და მუცლად-იღებდენ, დაასხის იაკობ კუერთხები იგი წინაშე ცხოვართა მათ ისარნებსა შორის წყლის სასხმელსა მას, რათა მუცლად-იღონ მათ კუერთხებისა მის სახედ. და რაჟამს შობედ, არა დაასხის. და იყო უნიშნოჲ იგი ლაბანისაჲ, ხოლო ნიშნოანი იგი იაკობისა. და განმდიდრდა კაცი იგი ფრიად ფრიად" (დაბ 30:41–43). რას ნიშნავს ამ უკანასკნელი სიტყვის განმეორება? გამოხატავს დიდ სიუხვეს — იმას, რომ იაკობი არა მხოლოდ საგრძნობლად, არამედ უაღრესად გამდიდრდა. „და იყო მისი, — ნათქვამია, — საცხოვარი ფრიად: ზროხაჲ, და მონაჲ და მჴევალი, აქლემი და ვირები" (დაბ 30:43). მაგრამ შეხედე, როგორ აღძრა ამან კვლავ შური მართლის მიმართ. „და ესმა იაკობს სიტყუაჲ ძეთა ლაბანისთა, ვითარ-იგი ეტყოდეს: მიგვიღო იაკობ ყოველივე მამისა ჩუენისა და მამისა ჩუენისათა მოიგო ყოველი ესე დიდებაჲ" (დაბ 31:1). შენიშნე, როგორ მიიყვანს შური უმადურობამდე — არა მხოლოდ ისინი, არამედ თავად ლაბანიც: „და იხილა იაკობ პირი ლაბანისი და არა იყო მისა მიმართ, ვითარ-იგი გუშინდელსა და ძოღანდელსა დღესა" (დაბ 31:2). შვილების სიტყვებმა ლაბანის სულს შფოთი შეჰმატა და აივიწყებინა ის, რაც ადრე იაკობს საუბრისას უთხრა: „მაკურთხა მე ღმერთმან შემოსლვასა შენსა" (დაბ 30:27). ადამიანი, რომელიც უფალს მადლობდა იმისთვის, რომ მართლის მოსვლით მისი სიმდიდრე გაამრავლა, ახლა, შვილების ზეგავლენით აზრები შეიცვალა რა, შურით აინთო და, მართალს დიდ სიუხვეში ხედავდა რა, აღარ სურდა, როგორც ადრე, მასთან მოპყრობა. „და იხილა იაკობ პირი ლაბანისი და არა იყო მისა მიმართ, ვითარ-იგი გუშინდელსა და ძოღანდელსა დღესა". ხედავ, რა დიდია მართლის სიმშვიდე და რა დიდი უმადურობაა მათგან; როგორ, შურის დაშრეტისის მცდელობის ნაცვლად, მამის სულიც აღაშფოთეს? შეხედე შემდეგ, რა გამოუთქმელია ღვთის მზრუნველობა, რა მოწყალებას იჩენს, როცა ხედავს, რომ ჩვენ ჩვენი მხრიდან ყველაფერ შესაძლებელს ვაკეთებთ. ღმერთი, მათი სიძულვილი მართლის მიმართ რომ იხილა, იაკობს ეუბნება: „მიიქეც ქუეყანად მამისა შენისა და ქუეყანად ნათესავისა შენისა და ვიყო მე შენ თანა" (დაბ 31:3). საკმარისად, ამბობს, იცხოვრე უცხოეთში; ახლა მინდა აღვასრულო ის, რაც ადრე აღგითქვი, როცა გითხარი: „მოგაქციო შენ ამასვე ქუეყანასა" (დაბ 28:15). მაშ, ყოველგვარი შიშის გარეშე დაბრუნდი, რადგან მე შენთან ვიქნები. იმისთვის, რომ მართალს დაბრუნება არ გადაევადებინა და გაბედულად წამოსულიყო, უფალი ეუბნება: მე შენთან ვიქნები. მე, ვინც აქამდე შენს ცხოვრებას ვაწესრიგებდი და შენს შთამომავლობას ვამრავლებდი, მე ამიერითგანაც შენთან ვიქნები. მართალმა, ეს რომ მოისმინა ღვთისგან, აღარ დაყოვნდა და მგზავრობისთვის მზადებას შეუდგა. „მიავლინა, — ნათქვამია, — იაკობ და მოუწოდა ლიას და რაქელს ველად, სადა-იგი იყო სამწყსოჲ და ჰრქუა მათ". სურს ცოლებს აუწყოს მგზავრობის განზრახვა, ღვთის ბრძანება შეატყობინოს და მამის სიძულვილი. „და ჰრქუა მათ: ვხედავ მე პირსა მამისა თქუენისა, რამეთუ არა არს ჩემდა მომართ, ვითარ-იგი გუშინ და ძოღან. და ღმერთი მამისა ჩემისა იყოს ჩემ თანა. თქუენ თჳთ იცით, რამეთუ ყოვლითა ძალითა ჩემითა ვჰმონე მამასა თქუენსა. ხოლო მამამან თქუენმან დამაკლო და ცვალა სასყიდელი ჩემი ათისა ტარიგისაჲ და არა უტევა მას ღმერთმან ბოროტის-ყოფად ჩემდა. უკუეთუ თქუას: ვითარმედ ჭრელი იგი იყავნ შენდა სასყიდელად, შობდენ ყოველნივე ცხოვარნი ჭრელსა. და უკუეთუ ესრეთ თქუას: იყვნედ სპეტაკნი სასყიდელად შენდა, შობდენ ყოველნივე ცხოვარნი სპეტაკსა. და მოუღო ღმერთმან ყოველივე იგი საცხოვარი მამისა თქუენისა და მომცა მე" (დაბ 31:4–9).

3. იაკობის ცოლები ღვთის ნებას ემორჩილებიან (31:10–18)

შეხედე, როგორ აუწყებს მათ მამის უმადურობასაც და საკუთარ გულმოდგინებასაც, რომელიც მისი მსახურებისას გამოავლინა: თქვენ იცით, ამბობს, რომ მთელი ძალით ვემსახურებოდი თქვენს მამას. ამავდროულად, ღვთის მზრუნველობასაც ასახავს მათ წინაშე და აჩვენებს, რომ ყველაფერი ზეციურმა შეწევნამ აკეთა და ლაბანის სიმდიდრე მას გადასცა. „მოუღო ღმერთმან, — ეუბნება, — ყოველივე იგი საცხოვარი მამისა თქუენისა და მომცა მე. და იყო, რაჟამს მაკდებოდეს ცხოვარნი და მუცლად-იღებდეს, ვიხილე თუალითა ჩემითა ძილსა შინა: და აჰა, ვაცები და ვერძები აღვიდოდა ცხოვართა და თხათა სპეტაკი და ჭრელი და ნაცრისფერად სხურებული. და მრქუა მე ანგელოზმან უფლისამან ძილსა შინა: იაკობ, იაკობ. მე ვარქუ ვითარმედ: რაჲ არს? და თქუა: აღიხილენ თუალნი შენნი და იხილენ ვაცები ესე და ვერძები, აღმავალი ცხოვართა და თხათა სპეტაკთა და ჭრელთა და ნაცრისფერად სხურებულთა, რამეთუ მე ვიხილე, რასა-იგი ლაბან გიყოფს შენ" (დაბ 31:10–12).

ხედავ, რომ ზენა ძალა ყველაფერ ამას აკეთებდა, მართალს შრომის სანაცვლოდ აჯილდოებდა? რადგან ის უმადური იყო მის მიმართ, უხვმოწყალე უფალი უხვად აჯილდოებს მართალს: „რამეთუ მე ვიხილე, — ამბობს, — რასა-იგი ლაბან გიყოფს შენ". ვისწავლოთ აქედან: თუ სიმშვიდითა და მოთმინებით ვიტანთ შეურაცხყოფას ვისგანაც არ უნდა იყოს, მით უფრო დიდსა და უხვ შეწევნას ვეღირსებით ზეციდან. ამიტომ ნუ წავუვლენთ წინააღმდეგობას მათ, ვინც ზიანის მოტანას ცდილობს; არამედ დიდსულოვნად ვიტანოთ, იმის ცოდნით, რომ ყოვლის უფალი არ მოგვიძაგებს, ოღონდ ჩვენი მხრიდან კეთილგონიერება გამოვავლინოთ: „ნუ თავით თჳსით შურსა ეძიებთ, საყუარელნო, არამედ ეცით ადგილ რისხვასა, რამეთუ წერილ არს: ჩემი არს შურის-გებაჲ, და მე მივაგო, იტყჳს უფალი" (რომ 12:19). სწორედ ამიტომ იაკობმაც თქვა: „არა უტევა მას ღმერთმან ბოროტის-ყოფად ჩემდა". მაშინ, როცა ლაბანს ჩემი შრომის ჯილდოს მოტაცება სურდა, უფალმა ასეთი სიუხვით გამოგვიჩინა თავისი მოწყალება, რომ მთელი მისი ქონება ჩვენ გადმოგვცა. ხედავდა რა, რომ სამსახურს კეთილსინდისიერად ვიხდიდი, ხოლო ის არასათანადოდ მექცეოდა, უფალმა ასეთი განგება გამოგვიჩინა. და, რომ ამას არა უმიზეზოდ ვამბობ და არა ტყუილად მინდა ლაბანის ბრალდება, ღმერთი მყავს მოწმედ თქვენი მამის ყველა საქციელის ჩემ მიმართ. „რამეთუ მე ვიხილე, — ამბობს, — რასა-იგი ლაბან გიყოფს შენ" — რადგან არა მხოლოდ ჯილდოს მოგტაცა, არამედ აღარც ისე მოგეპყრობა, როგორც ადრე, და თავისი განზრახვებიც შეიცვალა. „მე ვარ ღმერთი შენი, რომელი გეჩუენე შენ ადგილსა ღმრთისასა, სადა-იგი სცხე ჩემდა ძეგლსა და აღმითქუ მე აღთქუმაჲ" (დაბ 31:13). უფალს სურს ამგვარად იაკობს ის გაახსენოს, რაც მაშინ აღუთქვა: მეტისმეტად გაგამრავლებ და შენს მიწაზე გაცილებამდე დაგიცავ (დაბ 28:14–15). მე ვარ, ამბობს, ის, ვინც შენ გეჩვენა და აღთქმები მოგცა; მე ახლაც, დრო რომ მოვიდა, აღსრულებამდე მოვიყვან მაშინდელ აღთქმას და გიბრძანებ, უშიშრად დაბრუნდე, რადგან მე შენთან ვიქნები. „მე ვარ ღმერთი, რომელი გეჩუენე შენ ადგილსა, სადა-იგი სცხე ჩემდა ძეგლსა და აღმითქუ მე აღთქუმაჲ" (დაბ 31:13). უფალი იაკობს მის ლოცვასა და აღთქმას ახსენებს. რაში მდგომარეობდა ეს აღთქმა? იმაში, რომ „ყოვლისაგანი, რაოდენი-რაჲ მომცეს მე. ათეული მივსცე მას" (დაბ 28:22). რადგან იაკობმა ეს აღთქმა მაშინ დადო, როცა არაფერი ჰქონდა და ლტოლვილივით მწირობდა, უფალი ახლა ეუბნება: როცა გეჩვენე, აღთქმა დადე, სთქვი: „ყოვლისაგანი, რაოდენი-რაჲ მომცეს მე. ათეული მივსცე მას", — ამ ლოცვითა და აღთქმით ჩემ ყოვლისშემძლეობას აღიარებდი და რწმენის თვალით მომავალ კეთილდღეობას წინასწარ ხედავდი; ახლა, როცა ჩემი აღთქმები უნდა აღსრულდეს, დადგა დრო შენც შეასრულო შენი აღთქმა. მაშ, დაბრუნდი — „აწ აღდეგ და განვედ, — ნათქვამია, — ამიერ ქუეყანით და მივედ შენ ქუეყანასა შობისა შენისასა და ვიყო მე შენ თანა" (დაბ 31:13). ყველგან თანა ვიქნები, შენს გზას დავაწყობ და არავისგან არანაირი ზიანი არ მიიღებ, რადგან ჩემი მარჯვენა ყველგან საფარველი იქნება შენთვის. ეს რომ მოისმინეს, რაქელმა და ლიამ უპასუხეს: „ნუუკუე ამიერითგან არს ნაწილ და სამკჳდრებელ სახისა შინა მამისა ჩუენისასა? ანუ არა, ვითარცა უცხონი შერაცხილ ვართ მის წინაშე, რამეთუ განმყიდნა ჩვენ და შეჭამა შეჭმით ვეცხლი ჩუენი. ყოველივე სიმდიდრე და დიდებაჲ, რომელი მოუღო ღმერთმან მამისაგან ჩუენისა, ჩუენდა იყოს და შჳლთა ჩუენთა. აწ რაჲ-იგი გრქუა შენ ღმერთმან შენმან, ეგრეცა ყავ" (დაბ 31:14–16). აი, ისინიც ღვთის ნებას ემორჩილებიან და კიდეც უდავო მსჯელობას წარმოადგენენ. რა საერთო გვაქვს აღარ მამასთან? ამბობენ ისინი. ერთხელ და სამუდამოდ ჩვენ შენ გაგვატანა. ხოლო „სიმდიდრე და დიდებაჲ, რომელი მოუღო ღმერთმან მამისაგან ჩუენისა" და შენ მოგცა — ეს ჩვენი იქნება და ჩვენი შვილებისაც. ნუ აყოვნებ. ნუ გადადებ, არამედ გააკეთე, რაც ღმერთმა გიბრძანა. „აწ რაჲ-იგი გრქუა შენ ღმერთმან შენმან, ეგრეცა ყავ". ეს რომ მოისმინა, „აღდგა იაკობ და წარიყვანნა ცოლნი თჳსნი და ყრმანი და აღსხნა იგინი აქლემებსა. და წარიღო ყოველივე მონაგები მისი და ყოველი ჭურჭელი მისი, რომელ მოიგო შუამდინარეს... და წარმემართა მისლვად ისაკისასა, მამისა თჳსისა, ქუეყანად ქანანისა" (დაბ 31:17–18).

4. ღვთის მზრუნველობა ლაბანის დევნისას (31:19–26)

შენიშნე, რა დიდი სულის სიმტკიცე ჰქონდა მართალს და როგორ, ყოველგვარი შიშისა და ეჭვის გარდა, უფლის ბრძანებას ემორჩილებოდა. ლაბანის არაწმიდა სინდისი რომ იხილა, ახლა უკვე არ დაუწყო, როგორც ადრე, მასთან მოლაპარაკება, არამედ მხოლოდ უფლის ბრძანებას ასრულებდა და, ცოლ-შვილი წაიყვანა რა, გზას დაადგა. „ხოლო ლაბან მივიდოდა რისვად ცხოვართა თჳსთა. და მოიპარნა რაქელ კერპნი მამისა თჳსისანი" (დაბ 31:19). უმიზეზოდ არ არის ესეც აღნიშნული, არამედ იმისთვის, რომ გვეჩვენებინა: ასულები ჯერ კიდევ მამის ჩვეულებას ინარჩუნებდნენ და კერპების მიმართ დიდი პატივისცემა ჰქონდათ. განსაჯე, მართლაც, რა ზრუნვით გააკეთა ეს — მამას არა სხვა რამ წაართვა, არამედ მხოლოდ კერპები, თანაც ფარულად გააკეთა ქმრისგანაც, რადგან ის, რა თქმა უნდა, არ მისცემდა ამის ნებას. „და დაუმალა იაკობ ლაბანს ასურსა და არა უთხრა, რამეთუ წარივლტის. და წარივლტოდა იგი და ყოველივე მისი. და წიაღჴდა მდინარესა და მიმართა მთასა მას გალადისასა" (დაბ 31:20–21). გთხოვ, აქაც შეამჩნიო ღვთის დიდი განგება — კერძოდ ის, რომ ღმერთმა ლაბანს არ აცნობა იაკობის წასვლა, ვიდრე მართალი უკვე შორს არ იყო. სამი დღის შემდეგ, ნათქვამია, ეს ლაბანისთვის ცნობილი გახდა. „და წარიყუანნა მის თანა ყოველნი ძენი მისნი, ლაბან დევნა-უყო იაკობს გზასა შჳდისა დღისასა და ეწია მას მთასა გალადისასა" (დაბ 31:22–23). აი, კვლავ ჩანს ღვთის გამოუთქმელი მზრუნველობა. ის, ვინც თქვა: „მიიქეც ქუეყანად მამისა შენისა და ვიყო მე შენ თანა" — თავადვე ახლაც ავლენს თავის განგებას. ხედავდა რა, რომ ლაბანი ძლიერი მძვინვარებით მისდევდა მართალს და მისგან, ასე ვთქვათ, გაქცევის საზღაურის მოთხოვნას აპირებდა, ღმერთი ლაბანს ღამით ძილში ეჩვენება. „ხოლო მოვიდა, — ნათქვამია, — ღმერთი ლაბანისა ჩუენებად ღამე და ჰრქუა მას" (დაბ 31:24). შეხედე, როგორ იმდენად ზრუნავს ღმერთი მართალზე, რომ ლაბანთანაც კი საუბრისკენ ინება, რომ მისი სული შეერყია და თავდასხმისგან ეკავებინა. „ეკრძალე, ნუუკუე ეტყოდე იაკობს ფიცხელად" (დაბ 31:24). დიდია უფლის სახიერება! ხედავდა, რომ ლაბანი ბრძოლისკენ ისწრაფვოდა, მართალზე თავდასხმას აპირებდა, ამიტომ ღმერთი თავისი სიტყვით აჩერებს მის განზრახვას და ეუბნება: „ეკრძალე, ნუუკუე ეტყოდე იაკობს ფიცხელად". ნუ ბედავ, ამბობს, იაკობის სიტყვითაც კი შეწუხებას; ეკრძალე, შეიკავე თავი ბოროტი განზრახვისგან, დამშვიდდი, მოთოკე გარისხებული სული და ნუ მისცემ თავს უფლებას, იაკობი სიტყვითაც კი შეაწუხო. და შენიშნე უფლის კაცთმოყვარეობა: არ უბრძანა ლაბანს სახლში დაბრუნებულიყო, არამედ მხოლოდ ის უბრძანა, რომ მართალს რაიმე მძიმე და შეურაცხმყოფელი არ ეთქვა. რატომ და რისთვის? იმისთვის, რომ მართალს თავად, საკუთარი გამოცდილებით ეხილა, რა დიდი მზრუნველობის ღირსს ხდიდა მას ღმერთი. ლაბანი რომ დაბრუნებულიყო, საიდან გაიგებდა ამას იაკობი ან მისი ცოლები? ამიტომ ღმერთი ლაბანს მიდევნების ნებას რთავს, რომ მან თავისი ბაგეებით იაკობს მოუყვეს ის, რაც ღვთისგან ეთქვა, — რათა თავად მართალმა უფრო გაბედულად და მხნედ გაეგრძელებინა მგზავრობა, და მისმა ცოლებმაც, შეიტყვეს რა, რა მზრუნველობას იღებდა იაკობი ყოვლის უფალ ღმერთისგან, მამის ცთომილება მიეტოვებინათ, მართალს მიბაძონ და საკმარისი შეგონება მიეღოთ ღვთისშემეცნებისთვის. მათთვის, რა თქმა უნდა, არა იმდენად იაკობის სიტყვები იყო სარწმუნო, რამდენადაც ლაბანისა, რომელიც ჯერ კიდევ კერპთაყვანისმცემელი იყო, რადგან ღვთისმოშიშობის მტრებისა და ურწმუნოთა მოწმობას მუდამ განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს; — და ეს არის ღვთის ბრძნულმოქმედი სიბრძნის საქმე, როცა ჭეშმარიტების მტრებსაც ჭეშმარიტების მოწმეებად აქცევს და აიძულებს, საკუთარი ბაგეებით დაადასტურონ იგი. „და ეწია ლაბან იაკობს. ხოლო იაკობს აღედგა კარავი მთასა მას ზედა, და ლაბან დაადგინა ძმანი თჳსნი მთასა მას ზედა გალაადისა. და ჰრქუა ლაბან იაკობს: რაჲ ესე მიყავ?" (დაბ 31:25–26). შეხედე, როგორ მოთოკა ღვთის ბრძანებამ მისი მხურვალება, შეაკავა რისხვა! ამიტომ სიმშვიდით მიმართავს მას სიტყვით, თითქოს იმართლებს თავს და მამობრივ სიყვარულს გამოხატავს. ასე ხდება: როცა ზეციური მზრუნველობით ვსარგებლობთ, არა მხოლოდ ბოროტი ადამიანების მზაკვრობას ვერიდებით, არამედ თუ მხეცებიც თავს დაგვესხნენ, არანაირ ზიანს არ მოგვიტანენ. ყოვლისმპყრობელი თავისი ძალის სიუხვით მხეცთა ბუნებასაც კი ცვლის და ცხვრის მშვიდობას ანიჭებს მათ — არა თანდაყოლილ სისასტიკეს ართმევს, არამედ იმავე ბუნებაში ტოვებს, მაგრამ ცხვრის თვისებების გამოვლენას აიძულებს. და ეს არა მხოლოდ მხეცებზე ჩანს, არამედ სტიქიებზეც. როცა ღმერთს სურს, თავად სტიქიებიც ივიწყებენ თავიანთ ძალას და ცეცხლი ცეცხლის თვისებებს არ ავლენს. ამაში ყველას შეუძლია დარწმუნდეს სამი ყრმისა და დანიელის მაგალითიდან. დანიელი, ლომებით გარშემორტყმული, არანაირი ზიანი არ მიუღია, თითქოს ცხვრებს შორის იყო, რადგან ზენა ძალა აკავებდა მათ სისასტიკეს. ხოლო ის, რომ ისინი მართლაც მხეცებად დარჩნენ, მხეცური თვისებებს კი არ ავლენდნენ, ეს საქმით შეიტყვეს მათ, ვინც უტყვ მხეცებზე სასტიკნი იყვნენ.

5. სამი ყრმისა და დანიელის მაგალითი (31:26–35)

და ეს უფრო მეტი სამხილებლად იყო მათი, რადგან ისინი, გონებით დაჯილდოებულნი, უმეცარ მხეცებს სისასტიკეში გადააჭარბებდნენ. და საქმით შეიტყვეს, რომ ღვთის განგებით სასტიკმა მხეცებმაც შეუშინდნენ მართალს და მისი სხეულის შეხებაც ვერ გაბედეს; ხოლო ისინი თავად უფრო უარესად ექცეოდნენ, ვიდრე მხეცები. იმისთვისაც, რომ ეს მოვლენა მხოლოდ მოჩვენებითი არ ეგონათ, ორმოში ჩაგდებულთა მაგალითმა დაარწმუნა ისინი, რომ მხოლოდ მართლის მიმართ გამოავლინეს ცხვრის მშვიდობა და თავიანთი ბუნება დაივიწყეს; ხოლო შემდეგ ჩაგდებულებზე სისასტიკის თვისებები აჩვენეს. მსგავსი რამ მოხდა ცეცხლის ღუმელშიც. ეს სტიქია შეუშინდა მათ, ვინც ღუმელში, ცეცხლის შიგნით იყვნენ, და ჩვეულებრივი თვისებები არ გამოავლინა მათზე: მისმა ძალამ, თითქოს შეკრულმა, უვნებლად შეინახა ამ ყრმათა სხეულები, თმასაც კი არ შეეხო, თითქოს ვიღაცის ბრძანება აკავებდა სტიქიას თავისი თვისების გამოვლენისგან; იმავდროულად ღუმელის გარეთ მყოფნი კი შეიწირა — ორივეში ღვთის ძალის სიდიადე გამოავლინა: როგორც იმით, რომ ღუმელში მყოფნი უვნებელნი დარჩნენ, ასევე იმით, რომ მის გარეთ მყოფნი დაიღუპნენ. ამგვარად, როცა ზეციური კეთილგანწყობით ვსარგებლობთ, არა მხოლოდ ბოროტმოქმედ ადამიანთა მზაკვრობისგან ვიხსნებით, არამედ თუ მხეცების თავდასხმასაც დავექვემდებარეთ, მაინც არანაირ ზიანს არ მივიღებთ, რადგან ღვთის ხელი ყველაფერზე ძლიერია, ყველა მხრიდან გვიცავს და დაუძლეველს გვხდის. ასე მოხდა იაკობთანაც. ის, ვინც ასეთი მძვინვარებით სურდა მართლისთვის ეწია და გაქცევისთვის დაესაჯა, არა მხოლოდ რაიმე უხეშსა და არასასიამოვნოს არ ეუბნება, არამედ, როგორც მამა ძესთან საუბარში, სიმშვიდით მიმართავს და ეუბნება: „რაჲ ესე მიყავ? რაჲსა იდუმალ წარმოივლტოდე?" (დაბ 31:26). შეხედე, რა ცვლილება! შეხედე, როგორ მიბაძავს ცხვრის მშვიდობას ის, ვინც მხეცივით მძვინვარებდა! „რაჲსა იდუმალ წარმოივლტოდე? დამპარენ-ცა და წარმოიყუანენ ასულნი ჩემნი, ვითარცა ტყუენი მახჳლითა?" რატომ, ამბობს, ასე მოიქეცი? რა მოგივიდა? რატომ ასე ფარულად მოაწყვე წასვლა? „და თუმცა მითხრა მე, წარმო-მცა-გგზავნე შენ სახიობითა, ბობღნითა და ქნარითა. არა ვღირდია ამბორის-ყოფად ყრმათა ჩემთა და ასულთა ჩემთა: ხოლო აწ უგუნურად ჰყავ" (დაბ 31:27–28). შეხედე, როგორ ამხელს თავად თავს და საკუთარი ბაგეებით აღიარებს, რომ მართლისთვის ბოროტების ჩადენას აპირებდა; მაგრამ ღვთის განგებამ მის განზრახვას ხელი შეუშალა: „და აწცა შემძლებელ არს ჴელი ჩემი ბოროტის-ყოფად შენდა. არამედ ღმერთმან მამისა შენისამან მრქუა მე გუშინ: ეკრძალე თავსა შენსა, ნუუკუე ეტყოდი იაკობს ბოროტსა" (დაბ 31:29). წარმოიდგინე, რა ნუგეშს მისცემდა ეს სიტყვები მართალს, და შეხედე, როგორ გამოუმჟღავნა ლაბანმა მას თავისი განზრახვებიც, მიზანიც, რომლითაც მისდევდა, და ისიც, რომ ღვთის შიშმა შეაკავა მისი ბოროტი განზრახვების აღსრულებისგან: „ღმერთმან მამისა შენისამან", ამბობს. ხედავ, რომ თავად ლაბანმაც არამცირე სარგებელი მიიღო აქედან, ღვთისგან ნათქვამიდან ღვთის ყოვლისშემძლეობის უდიდეს მოწმობას რომ მიიღებდა. მაგრამ, რადგან შენც ეს მოისურვე, ამბობს შემდეგ, და ღმერთი ასეთ დიდ მზრუნველობას გიჩვენებს: „აწ წარმოსრულ ხარ, გულის თქუმით გულმან გითქუა წარსლვად სახედ მამისა შენისა. გარნა რაჲსათჳს წარმოიპარენ ღმერთნი ჩემნი?" (დაბ 31:30). იყოს, ამბობს; შენ ეს გადაწყვიტე, მამის სახლში დაბრუნება მოინდომე: მაგრამ რატომ მოიპარე ჩემი ღმერთები? ო, უკიდურესი უგუნურება! ასეთი ღმერთები გყავს, რომ მათი მოპარვაც შეიძლება? არ გრცხვენია ამბობ: „რაჲსათჳს წარმოიპარენ ღმერთნი ჩემნი"! შეხედე, რა უკიდურეს ცთომილებაში იყვნენ ადამიანები, გონებით დაჯილდოებულნი, რომ ხეებსა და ქვებს თაყვანს სცემდნენ. მაშ, შენი ღმერთები, ლაბან, თავის თავს ვერ დაიცვეს, როცა მათი მოპარვა მოინდომეს! და როგორ შეძლებდნენ, ქვისგან, რომ იყვნენ გაკეთებულნი? ხოლო მართლის ღმერთმა შენი რისხვა შეაკავა მისი უწყების გარეშეც. და შენ არ ფიქრობ, რა დიდია შენი სიბრმავე, და კიდევ მართალს ბრალს დებ ქურდობაში! და რისთვის მოიპარავდა მართალი შენს ღმერთებს, რომლებიც ეზიზღებოდა, უფრო მეტიც — რომლებიც, იცოდა, უგრძნობი ქვები იყო? მაგრამ იაკობმა, ლაბანის სიტყვები დიდი სიმშვიდით რომ მოისმინა, ჯერ მის წინააღმდეგ წამოყენებულ ბრალდებებს უპასუხა, შემდეგ კი კერპების ჩხრეკა შემოთავაზა. „რამეთუ შემეშინა, — ეუბნება, — და ვთქუ: ნუუკუე მიმიხუნე ასულნი შენნი და ყოველივე ჩემი" (დაბ 31:31). რადგან ვხედავდი, რომ კეთილად არ ხარ განწყობილი ჩემს მიმართ, ამბობს, შემეშინდა, ვაითუ ასულები წამართვა და ჩემი ქონებაც — ყველაფრის მოტაცება მოინდომა, როგორც უკვე აკეთებდი. ამ მიზეზმა და შიშმა ფარულად წამოსვლა მაიძულა. მაგრამ „რომლისა თანა ჰპოვნე ღმერთნი შენნი, არა ცხონდეს წინაშე ძმათა ჩემთა" (დაბ 31:32). ხედავ, რომ იაკობმა არ იცოდა რაქელის ქურდობის შესახებ, — შეხედე, რა მკაცრ სასჯელს განუსაზღვრავს მქურდს: „რომლისა თანა ჰპოვნე, — ამბობს, — არა ცხონდეს წინაშე ძმათა ჩემთა". არა მხოლოდ მოპარვისთვის, არამედ იმისთვისაც, რომ ასეთი ქურდობით საკუთარი ცთომილების აშკარა მტკიცებულება გამოავლინა. „აწ უკუე იცან ყოველი, რაჲ არს შენი ჩემ თანა, და მიიღე" (დაბ 31:32). გაჩხრიკე, ანუ ნამდვილად მოვიპარე თუ არა რამ ჩემთვის არაკუთვნილი. ვერაფერში ვერ დამადანაშაულებ, გარდა იმისა, რომ ფარულად წამოვედი, და ეს არა ჩემი ნებით გავაკეთე, არამედ შეურაცხყოფის მოლოდინით და შიშით, ვაითუ ასულები და ყველაფერი წამართვა. „და ვერარაჲ იცნა მის თანა არცა ერთი რაჲ. არა იცოდა იაკობ, რამეთუ რაქელ, ცოლმან მისმან, წარმოიპარნა იგინი. შევიდა ლაბან და აღიხილა სახლი ლიასი და არა პოვა, გამოვიდა სახლისაგან ლიაჲსა... და შევიდა სახლსა რაქელისსა. ხოლო რაქელ მოიხუნა კერპნი იგი და ქუე შესხნა იგინი პალანთა აქლემისათა და დაჯდა მათ ზედა. და ჰრქუა მამასა თჳსსა: ნუ მძიმე-გიჩნ, უფალო, ვერ ძალ-მიც აღდგომად შენ წინაშე, რამეთუ ჩუეულებათა დედათასა ვარ მე. აღიხილა ლაბან ყოველივე სახლნი და არა პოვა კერპნი იგი" (დაბ 31:32–35).

6. კერპთაყვანისმცემლობის ამაოება და იაკობის გამართლება (31:36–40)

ბევრი ჭკუა ჰქონდა რაქელს, რომ ლაბანის მოტყუება მოახერხა. ისმინონ ადამიანებმა, ვინც დღემდე ცთომილებას ემსახურება და კერპთაყვანისმცემლობას ეტრფიან: „მოიხუნა კერპნი იგი, — ნათქვამია, — და ქუე შესხნა იგინი პალანთა აქლემისათა და დაჯდა მათ ზედა". რა შეიძლება ამაზე სასაცილო იყოს? ადამიანები, გონებით დაჯილდოებულნი, ღვთის კაცთმოყვარეობით ასეთი დიდი უპირატესობების ღირსქმნილნი, უგრძნობ ქვებს თაყვანს სცემენ და არც ირცხვინებიან, არ დაფიქრდებიან, რა უაზროა ეს, არამედ, უტყვ ცხოველებივით, მხოლოდ ჩვეულებით ხელმძღვანელობენ. ამიტომაც პავლე ასე წერს: „უწყით, რამეთუ, ვიდრე-იგი წარმართღა იყვენით, კერპთა მათ მიმართ უჴმოთა ვითარ-იგი შეუდეგით, მიმოყვანებულ იყვენით" (1 კორ 12:2). და კარგად თქვა: „უჴმოთა". და თქვენ, ამბობს, ხმიანებს, სმენითა და სიტყვით დაჯილდოებულებს, უტყვ ცხოველებივით იმისკენ მისწრაფდებოდით, რასაც არანაირი გრძნობა არ ჰქონდა. და რა მოწყალება შეიძლება ასეთ ადამიანთა მიმართ! მაგრამ ვნახოთ, რას ამბობს მართალი, გამხნევებული ლაბანის აღიარებით და იმითაც, რომ ლაბანმა ვერანაირი კარგშეხედული საბაბი ვერ იპოვა საყვედურისთვის. „განრისხნა, — ნათქვამია, — იაკობ და ჰლალვიდა ლაბანს. და ჰრქუა". შენიშნე, როგორ თვით კამათშიც ავლენს სულის სათნოებას: „რაჲ არს, — ეუბნება, — ბრალი ჩემი და შეცოდებაჲ ჩემი, რამეთუ მდევნი?" (დაბ 31:36). რისთვის, ანუ ასეთი სისწრაფით დამედევნე? რა უსამართლობაში შეგიძლია დაგვადანაშაულო? რა დანაშაულში? უფრო მეტიც, ის შეურაცხყოფაც მოგვაყენე, რომ ჩემი მთელი ქონება გაჩხრიკე! „რაჲ ჰპოვე ყოვლისაგან ჭურჭლისა სახლსა შენისასა? დადევ აქა წინაშე ყოველთა ძმათა შენთა და ჩემთა და გუამხილონ საშუალ ორთავე" (დაბ 31:37). ანუ ასეთი ჩხრეკის შემდეგ, რამე იპოვე, რაც ჩემი არ იყო, ან რამე შენი? თუ იპოვე, გამოიტანე შუაში; და დე, ჩემთან მყოფნიც და შენთან მოსულნიც განგვსაჯონ ჩვენს შორის. რადგან ხედავდა, რომ არაფერში იყო დამნაშავე, დიდი კადნიერებით ახსენებს ერთგულებას, რომლითაც მთელი დროის განმავლობაში ემსახურებოდა, და ეუბნება: „ესე ოცი წელ არს" (დაბ 31:38). ამდენწლიანი შრომის შემდეგ, ასეთ შეურაცხყოფას ვიმსახურებ? „ესე ოცი წელ". დღემდე სრულ ოც წელს ვცხოვრობდი შენს სახლში. „ცხოვარნი შენნი და თხანი შენნი არა უშვილო იქმნნეს, ვერძნი ცხოვართა შენთანი არა შევჭამენ. ნამჴეცავი არა სადა მოგართვი შენ; მე ვზღევდ თავით ჩემით ნაპარევსა დღისასა და ნაპარევსა ღამისასა. შევიწვებოდე სიცხითა დღისათა და ნეფხვითა ღამისათა და განყენებულ იყო ძილი თუალთაგან ჩემთა" (დაბ 31:38–40). ნუთუ დაგავიწყდა ჩემი შრომა, რომელიც შენი ცხვრებისა და თხების მწყემსვისას ვიტვირთე? შეგიძლია იმაშიც კი დამადანაშაულო, რომ ოდესმე შენი ცხვრები ან თხები უნაყოფო იყვნენ? შეხედე, როგორ მიუთითებს ღვთის კეთილგანწყობაზე, რომელიც მისი ყოფნის წყალობით ლაბანის სახლს ჰქონდა; ეს იგივეა, რაც ადრე უთხრა: „და გაკურთხა შენ უფალმან ფერჴსა ჩემსა" (დაბ 30:30), რადგან ეს მწყემსისგან მოთხოვნის საგანი არ არის და არა მწყემსის მოვლაზეა ეს დამოკიდებული, არამედ ბუნების საქმეა. ამიტომ იაკობი უწინარეს ყოვლისა ამას მიუთითებს ლაბანს — მისცემს რა გასაგებად, რომ მის ფარაზე ზეციდან განსაკუთრებული განგება იყო. „ვერძნი ცხოვართა შენთანი არა შევჭამენ". შეგიძლია თქვა, რომ ოდესმე შენი ცხვრის ვერძი შევჭამე, როგორც ამას ხშირად აკეთებენ სხვა მწყემსები? „ნამჴეცავი არა სადა მოგართვი". მე თავად არასდროს შევჭამე და მხეცსაც ჩემთან ვერასდროს მოუპარავს. ოდესმე მხეცის ნაგლეჯი შენთან მომიტანია? ნუთუ ყოველდღე არ ხედავ, როგორ მოაქვთ ფარის სხვა მწყემსებს პატრონებთან მხეცის ნაგლეჯი? მე კი ვერაფერში ვერ დამადანაშაულებ და ვერ მიუთითებ ასეთ შემთხვევას ოცი წლის განმავლობაში. და რა ვთქვა მხეცის ნაგლეჯზე? თუ ოდესმე დანაკარგი იყო, — როგორიც ყოველთვის შეიძლება მოხდეს, — შენამდე არ მომიტანია ცნობა, არამედ საკუთარი საკუთრიდან ვაზღვევდი მოპარულს, დღისას თუ ღამისას. და მუდმივად მოთმინებით ვიტანდი დღის სიცხესა და ღამის სიცივეს, ოღონდ შენი ფარა უვნებლად შემენახა. უფრო მეტიც: ძილიც კი მომშორდა დიდი ზრუნვის გამო.

ხედავ მწყემსის ფხიზელობას? ხედავ დაძაბულ მოშურნეობას? რა გამართლება ექნებათ მათ, ვისაც სიტყვიერი ფარა ჩააბარეს და დაუდევრობას იჩენენ, და ყოველდღიურად, წინასწარმეტყველის სიტყვის მიხედვით (ეზეკ 34:3–4), ზოგ ცხვარს კლავენ, ზოგს კი ყოველგვარი მზრუნველობის გარეშე ტოვებენ, თუმცა ხედავენ, რომ ზოგს მხეცები შეჭამენ, ზოგს უცხო ხალხი იტაცებს, მიუხედავად იმისა, რომ აქ შრომა ნაკლებია და მზრუნველობა უფრო მსუბუქი, რადგან აქ სულის ხელმძღვანელობაა, ხოლო იქ — ბევრი შრომა როგორც სხეულისთვის, ასევე სულისთვის.

7. სულიერ მწყემსთა მოვალეობა (31:41–44)

მოისმინე, რას ამბობს: „შევიწვებოდე სიცხითა დღისათა და ნეფხვითა ღამისათა და განყენებულ იყო ძილი თუალთაგან ჩემთა". ხოლო ახლანდელთაგან ვინ შეძლებს თქვას, რომ თავისი ფარის ცხონებისთვის საშინელებებსროებებსა და უბედურებებს დაექვემდებარა? ახლანდელთაგან ვერავინ გაბედავს ამის თქმას. მხოლოდ პავლეს, ენათა მსოფლიო მოძღვარს, შეეძლო კადნიერებით ეთქვა ეს, და კიდევ მეტიც. მაგრამ სად, იტყვის ვინმე, გადაიტანა პავლემ ასეთი შრომა? მოისმინე, რას ამბობს: „ვინ უძლურ არნ, და მე არა უძლურ ვიყვი? ვინ დაჰბრკოლდებინ, და მე არა ვჴურვიდი?" (2 კორ 11:29). აი, სამწყემსო სიყვარული! სხვათა დაცემები, ამბობს, ჩემს საკუთარ ტანჯვას აძლიერებს; სხვათა საცდურები ჩემს მწუხარებას ამძაფრებს. მას უნდა მიბაძონ ყველანი, ვისაც სიტყვიერ ცხვართა მწყემსობა ჩააბარეს; და ნუ იქნებიან უარესნი იმაზე, ვინც ასეთი დაუძინებელი მზრუნველობა გამოავლინა უტყვთა მიმართ, თანაც ამდენი წლის განმავლობაში! იქ, თუნდაც უყურადღებობა ყოფილიყო, ზიანი არ იქნებოდა; ხოლო აქ, თუ ერთი სიტყვიერი ცხვარი დაიღუპა ან მხეცმა მოიტაცა — დიდია დანაკარგი, უდიდესი ზიანი, გამოუთქმელი სასჯელი! თუ ჩვენმა უფალმა არ დააყოვნა მის გულისთვის საკუთარი სისხლის დაღვრა, მაშინ რა შემწყნარებლობის ღირსი იქნება ის, ვინც დაუდევრობას გამოავლენს იმის მიმართ, ვინც ასე პატივდებული იყო თავად უფლისგან, და თავის მოვალეობას ცხვრის მწყემსობაში არ ასრულებს? მაგრამ მივუბრუნდეთ წერილის თხრობის გაგრძელებას. „ესე ოცი წელი არს ჩემი, — ამბობს იაკობი, — ვინათგან ვარ მე სახლსა შენსა. გმონე შენ ათოთხმეტი წელი ორთა ასულთა შენთათჳს და ექუს წელ ცხოვართა შენთა ზედა და შეურაცხ-ჰყავ ყოველი სასყიდელი ჩემი ათთა მათ ტარიგთათჳს. არა თუმცა ღმერთი მამისა ჩემისა აბრაჰამისა იყო ჩემ თანა და შიში ისაკისი, აწ ცალიერი-მცა გამომავლინე მე. სიმდაბლე ჩემი და შრომაჲ ჴელთა ჩემთა იხილა ღმერთმან და გამხილა გუშინ" (დაბ 31:41–42). შეხედე, როგორ გამხნევდა მართალი ლაბანის აღიარებით და რა გაბედულად აგრძელებს მხილებას! შენ იცი, ამბობს, რომ ოცი წელი გემსახურებოდი — თოთხმეტ წელს შენი ასულებისთვის, დანარჩენ წლებში კი შენს ცხვრებს ვუმწყსებდი; მაგრამ შენ ჩემი ჯილდოს მოტაცება გინდოდა; და მაინც არ ვჩიოდი. და იქიდან, რაც შენ თავად თქვი, ვხედავ, რომ ღმერთი აბრაამისა და ისაკისა ჩემს გვერდით არ რომ ყოფილიყო, ახლა ცარიელი გამოგიშვებდი; ყველაფერს წამართმევდი და განზრახულ შეურაცხყოფას აღასრულებდი. მაგრამ ღმერთმა, „სიმდაბლე ჩემი და შრომაჲ ჴელთა ჩემთა" რომ იხილა... რას ნიშნავს: „სიმდაბლე ჩემი და შრომაჲ ჴელთა ჩემთა"? ნიშნავს: რადგან ღმერთმა იცის, რა დიდი გულმოდგინებით ვიხდიდი შენთან სამსახურს და რა შრომას ვიტანდი შენი ცხვრების მწყემსვისას, დღე და ღამე მზრუნველობაში რომ ვატარებდი, — ამაზე რომ მოიხედა, როგორც კაცთმოყვარე უფალმა, გუშინ გამხილა შენ და ჩემი მხრიდან უსამართლო და უგუნური თავდასხმა აგაცილა. თავისი გამართლებით იაკობმა საკმაოდ იმოქმედა ლაბანზე, მისდამი უსამართლობას ამხელდა და გაწეულ სამსახურს ჩამოთვლიდა; ამიტომ ის, მისი სიტყვებით შერცხვენილი, უკვე შიშში ვარდება და მართალთან კავშირის დადება სურს. აი, რას ნიშნავს ღვთის მზრუნველობა! ის, ვინც ყველაფერი ასე მოაწყო და ასეთი გულისყურით მისდევდა მართალს, ისეთ შიშში ვარდება, რომ მისგან კავშირს ეძებს. „მიუგო ლაბან და ჰრქუა იაკობს: ასულნი ესე — ასულნი ჩემნი და ძენი ესე — ძენი ჩემნი და საცხოვარი ესე — საცხოვარი ჩემი. და ყოველსა ამას რომელსა ჰხედავ, ჩემი არს, და ასულთა ამათ ჩემთათჳს რაჲ ვჰყო დღეს, ანუ შვილთა მათთა, რომელნი შვენ?" (დაბ 31:43). ვიცი, ამბობს, რომ ასულებიც ჩემია და ყველაფერი, რაც გაქვს, ჩემი ქონებიდან გადმოვიდა: მაშ, რა შემიძლია მათთვის ან მათი შვილებისთვის გავაკეთო? „აწ მოვედ და აღვითქუათ აღთქუმაჲ მე და შენ და იყოს საწამებელ შორის შენსა და ჩემსა" (დაბ 31:44). დავდოთ, ამბობს, ხელშეკრულება და „იყოს საწამებელ შორის შენსა და ჩემსა", ანუ მტკიცებულებად. „და ჰრქუა მას": თუ ვინმე ჩვენს მიერ ახლა დადგენილს დარღვევას გაბედავს, „აჰა ესერა, არა ვინ არს ჩუენ თანა, აჰა ესერა, ღმერთი არს მოწამე შორის შენსა და ჩემსა".

8. ლაბანის აღთქმა და ღვთისშემეცნებისკენ სვლა (31:45–55)

შენიშნე, როგორ ნელ-ნელა მოდის ლაბანი ღვთისშემეცნებამდეც. ის, ვინც ახლახან კერპების მოპარვაში ადანაშაულებდა მართალს და მათთვის ასეთ ჩხრეკას აწყობდა, ახლა ეუბნება: რადგან ჩვენთან არავინ არის, ვინც, საჭიროების შემთხვევაში, ჩვენი ხელშეკრულების მოწმობას შეძლოს, „ღმერთი არს მოწამე შორის შენსა და ჩემსა": ის აქ არის, ის ყოვლისმხედველია, ვისგანაც ვერაფერი დაიმალება, ვინც ყველას განზრახვას იცის. „და მოიღო, — ამბობს, — იაკობ ლოდი და აღდგა იგი ძეგლად... და აღდგეს ბორცუსა. და ჭამეს ბორცუსა მის თანა". შემდეგ „ჰრქუა ლაბან იაკობს: ბორცჳ ესე მოწამე არს შორის ჩემსა და შენსა" (დაბ 31:45–46). რას ნიშნავს: „ბორცჳ ესე"? ნიშნავს: სიტყვები, ამ ბორცვზე ნათქვამი, მუდამ სახსოვარი იყოს ჩვენთვის. „და უწოდა მას ლაბან ბორცუ წამებისაჲ" (დაბ 31:47); შემდეგ ამბობს: „იხილენ ღმერთმან შორის ჩემდა და შენსა" (დაბ 31:49). შეხედე, როგორ მიმართავს ლაბანი კვლავ ღვთის სამსჯავროს. ამბობს: „იხილენ ღმერთმან შორის ჩემდა და შენსა, რამეთუ განვეშორებით", — ახლა, ამბობს, განვიყრებით; შენ შენს მიწაზე წადი, მე კი სახლში დავბრუნდები. „უკუეთუ დაამდაბლნე ასულნი ჩემნი, უკუეთუ ისხნე ცოლნი სხუანი ასულთა ჩემთა ზედა, იხილე, არა ვინ არს მოწამე თჳნიერ ღმრთისა, რომელი დგას და ხედავს" (დაბ 31:50). შენიშნე, როგორ ერთხელაც, ორჯერაც და მრავალჯერაც ლაბანი ღმერთს იხმობს მოწმედ. ღვთის განგებამ იაკობის მიმართ ლაბანს შეაგნებინა, რა დიდია უფლის ძალა და როგორ არის შეუძლებელი დაუძინებელი თვალისგან დამალვა. ამიტომ ამბობს: თუმცა განვიყრებით, თუმცა სხვა მოწმე არავინ არის, მაგრამ მოწმე თავად ყოვლისმყოფი იქნება; ამგვარად, ყოველი სიტყვით გამოხატავს იმას, რომ არსებობს ქვეყნიერების უფალი. „და ჰრქუა ლაბან იაკობს: აჰა, ბორცჳ ესე და ძეგლი, რომელი დავაფუძენით შორის ჩემსა და შორის შენსა" (დაბ 31:51). შემდეგ კვლავ ლაბანი ამბობს: „იყოს მოწამედ ბორცჳ და მოწამედ ძეგლი, რამეთუ არცა მე წიაღ-მოვიდე ძეგლსა ამას, და ნურ-ცა შენ წიაღმოხვალ ჩემდა ბორცუსა ამას და ძეგლსა ბოროტებით. ღმერთმან აბრაჰამისმან და ღმერთმან ნაქორისმან საჯენ შორის ჩუენსა" (დაბ 31:52–53). შენიშნე, როგორ მამის შემდეგ პაპის სახელიც დაუმატა, რომელიც პატრიარქის ძმა, ხოლო მისი — პაპა იყო. „ღმერთმან აბრაჰამისმან და ღმერთმან ნაქორისმან საჯენ შორის ჩუენსა. და ფუცა იაკობ შიშსა მამისა თჳსისა ისაკისსა. და შეწირა მსხუერპლი იაკობ მთასა მას თანა და ხადა ყოველთა ძმათა თჳსთა. ჭამეს და სუეს და დაიძინეს მთასა მას" (დაბ 31:53–54). „შეწირა მსხუერპლი მთასა მას", — ანუ მადლობა შესწირა ღმერთს მომხდარისთვის. „ჭამეს და სუეს და დაიძინეს მთასა მას. და აღდგა ლაბან განთიად და ამბორს-უყო ძეთა მისთა და ასულთა თჳსთა და აკურთხნა იგინი და მიიქცა ლაბან და წარვიდა ადგიდ თჳსა" (დაბ 31:54–55). ხედავ, საყვარელო, რა დიდია ღვთის სიბრძნე — როგორ ერთსა და იმავე საქმეში უფალმა აჩვენა იაკობის მიმართაც თავისი მზრუნველობა, ლაბანიც მართლის მიმართ უსამართლობისგან შეაკავა, და სწორედ იმის საშუალებით, რითაც მას იაკობისთვის ცუდის თქმა აუკრძალა, ნელ-ნელა ღვთისშემეცნების გზაზე დაადგინა; და ის, ვინც მხეცივით მირბოდა, რომ მართალი დაეჭირა და დაეგლიჯა, სახლში დაბრუნდა მართლის გამართლებით და ასულებსა და მათ შვილებს ამბორისყოფა უყო. შეიძლება, ჩვენი საუბარი ზედმეტად გავაგრძელეთ; მაგრამ თავად თხრობის თანმიმდევრობამ ჩაგვაყენა ამ აუცილებლობაში.

მაშ, აქ დავამთავროთ სიტყვა და, საყვარელნო, გთხოვთ, ყველა თქვენი საქმე ისე აკეთოთ და მოაწყოთ, რომ ზეციური კეთილგანწყობის ღირსი გახდეთ. თუ ღმერთი კეთილად გვიყურებს — მაშინ ყველაფერი ადვილი და მსუბუქი გვექნება და ვერაფერი შეგვაწუხებს ამ ცხოვრებაში, თუნდაც რაღაც სამწუხაროდ მოჩანდეს. ასეთია მისი ძალის სიუხვე, რომ, როცა კეთილ-ინებებს, მწუხარებასაც კი სიხარულად აქცევს. ასე პავლეც, მწუხარებათა შუაგულში, იხარებდა და მხიარულობდა, მისთვის მომზადებული ჯილდოს მოლოდინით გაფრთიანებული. ამიტომაც წინასწარმეტყველმა თქვა: „ხადილსა ჩემსა ესმა ჩემი ღმერთსა სიმართლისა ჩემისასა. ჭირსა ჩემსა განმივრცე მე" (ფსალმ 4:2), — გვაუწყებს, რომ ღმერთმა თვით უბედურებებშიც მშვიდობითა და სიმშვიდით ტკბობის საშუალება მისცა. ასეთი უფალი რომ გვყავს, ასეთი ძლიერი, ასეთი განმგებლიანი და ბრძენი, ასეთი კაცთმოყვარე, ჩვენი მხრიდანაც მოშურნეობა გამოვავლინოთ და სათნოებაზე დიდი მზრუნველობა გვქონდეს, რომ ამჟამინდელი და მომავალი სიკეთეებიც მივიღოთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.