📋 სარჩევი
1. იაკობის მოსვლა სიქემში და სიმდიდრის ამაოება (33:18–20)
გუშინ თქვენ იხილეთ ყველას საერთო უფლის უზომო კაცთმოყვარეობაც, მოწაფეთა სიბრძნისმოყვარეობაც და იუდეველთა უგუნურებაც; იხილეთ, რა ურისხველობით დააოკა მან მათი ურცხვი თავხედობა, თავის მოწაფეთა გამართლებით, და აჩვენა, რომ ისინი თავად, სჯულის დაცვის მოფიქრენი, სჯულის მიზანსაც კი არ იცნობენ და, როცა უკვე ჭეშმარიტება გაბრწყინდა, ჯერ კიდევ ჩრდილში ჯდომა სურთ; იხილეთ, როგორ ცდილობდა იგი თავიდანვე სჯულის მოთხოვნილებათა გაუქმებას, იუდეველთა შეგონებით, რომ სიმართლის მზის გამობრწყინების შემდეგ ლამპრის ნათელს ძალა აღარ შეიძლება ჰქონდეს, რადგან მზის სხივების ბრწყინვალება ფარავს და ზედმეტს ხდის მას. თქვენ გესმით, როგორ შეიძლება ყოველთვის ზეიმობა და დროთა დაცვის აუცილებლობისგან თავისუფლება. ამისთვისვე მოვიდა ჩვენი უფალი, რომ გარკვეული დროების დაცვის აუცილებლობისგან გვეხსნებინა და უზენაეს სწრაფვათა მიმართ წაგვეყვანა, რათა ზეცაში გვქონოდა სამშობლო, კაცნი ვიყვნეთ და ანგელოზთა ცხოვრებას მივბაძავდეთ და ყველა ადამიანურ საქმეს უგულებელვყოფდეთ. მაგრამ ახლა, თუ გნებავთ, მივუბრუნდეთ ნეტარი მოსეს სიტყვებიდან წინათ წაკითხულის გაგრძელებასა და ამისგან შემოგთავაზოთ ტრაპეზი. გახსოვთ, რომ ჩვენ საუბარი იქ შევწყვიტეთ, სადაც იაკობი, მესოპოტამიიდან ჩამოსული და თავის ძმას შეხვედრილი, შემდეგ მისგან გამოყოფილი, როცა ესავი სეირისკენ გაემართა, კარვებს აღმართავდა იმ ადგილას, რომელსაც ამ შემთხვევის გამო კარვებს უწოდა. ამის შემდეგ მომხდარ მოვლენათა განხილვისას ჩვენი ძალისამებრ სულიერი შეგონება უნდა მოგცეთ. როცა საბოლოოდ უსაფრთხოებას მიაღწია და ყოველგვარი შეშფოთებისგან გათავისუფლდა, „მოვიდა, — ნათქვამია, — სალემ ქალაქად სიკიმიელთა,... და მოიგო ნაწილი იგი ველისაჲ... ემორისგან, მამისა სჳქემისა, ასის ტარიგისა. და აღმართა მუნ საკურთხეველი და ხადა სახელსა ღმრთისა ისრაჱლისასა" (დაბ 33:18–20). ყურადღების გარეშე არ გავიაროთ ის, რაც ამ საღვთო წერილშია ჩაქსოვილი. თუ ადამიანები, რომლებიც მიწიდან ოქროს ნაწილაკებს ამოთხრიან, ნებისმიერ შრომას იტანენ და ყოველგვარ სიძნელეს ძლევენ, რომ ოქრო მიწისგან გამოაცალკევონ, მით უმეტეს ჩვენ უნდა ჩავწვდეთ სულიწმიდის გამონათქვამებს და, მათგან სარგებლის ამოღებით, აქედან გამოვიდეთ. მაშ, გთხოვ, დაფიქრდი ამ საკვირველი კაცის სიბრძნისმოყვარეობაზე — როგორ სარგებლობდა ზეციდან ასეთი დიდი შეწევნით და ხედავდა თავისი ქონების ზრდას, ანუ ფარებისას, ესოდენ ბავშვები ჰყავდა, მაგრამ არ დაკავდა ლამაზი შენობების აშენებით, მინდვრებისა და სოფლების შეძენით, რაც საკმარისი იქნებოდა შვილებისთვის გასანაწილებლად. ამისა და მსგავსის უკან კი როგორ დარბიან ჩვენი თანამედროვენი! ზოგიერთი, ერთი შვილიც რომ ჰყავდეს, ათას ტალანტ ოქროს ცდილობს შეაგროვოს, მიწებს ყიდულობს, ბრწყინვალე შენობებს აშენებს. და თუნდაც ასეთ სიმდიდრეს მართალი შრომით, სხვისი შეურაცხყოფის გარეშე აგროვებდეს! მაგრამ მძიმე და განსაკუთრებით საშინელი ის არის, რომ სხვის ქონებას ითვისებენ, სხვებს ართმევენ, ატყუებენ, სამართალს აწარმოებენ. თუ ვინმე ჰკითხავს, რისთვის არის ფულის ეს უგუნური ვნება, მაშინვე შვილზე მიუთითებს: ეს ყველაფერი მის გამო კეთდებაო, იტყვის, მისი მზრუნველობის გამო. მაგრამ ეს ფუჭად და ამაოდ ამშვიდებს თავის სინდისს, ყოველ შემთხვევაში, შვილზე მითითებით; არიან ისეთებიც, რომლებსაც შვილი არ ჰყავთ და გაშმაგებით ცდილობენ ფულის დაგროვებას, და ათასჯერ უფრო ადვილად დაეთანხმებოდნენ აუტანელი უბედურებების მოთმინებას, ვიდრე ერთი ობოლიც მისცენ გაჭირვებულს. პირიქით, ეს მართალი არაფერ მსგავსს არ ფიქრობდა. თვით მცირე ნაკვეთის შესაძენადაც კი ველის ნაწილი იყიდა ემორისგან, სიქემის მამისგან, ას ტარიგად. და შენიშნე ამ კაცის ღვთისმოსაობა, და რისთვის ცდილობდა ველის შეძენას. „და აღმართა მუნ, — ნათქვამია, — საკურთხეველი და ხადა სახელსა ღმრთისა ისრაჱლისასა" (). ველის ნაწილი სხვა არაფრისთვის იყიდა, არამედ იმისთვის, რომ იქ ყველას საერთო უფლისადმი სამადლობელი მსხვერპლი შეეწირა. ამ მართალს, რომელიც სჯულამდე ცხოვრობდა, უნდა მიბაძონ მადლის ქვეშ მცხოვრებნიც და ასე არ იქნენ გაშმაგებულნნი სიმდიდრის დაგროვებით. რისთვის, მითხარი, შენ თავს ეკლის ასეთ ტვირთს ადებ და შვილებსაც, თავად ვერ ამჩნევ რა, ყოველი ბოროტების საგანსაც და მიზეზსაც უტოვებ? ნუთუ არ იცი, რომ უფალი შენზე მეტად ზრუნავს შენს შვილზე; შენ კი — უდიდესი მზრუნველობის გამოჩენა გგონია — მისი სულის წარწყმედის საბაბს უმზადებ?
ნუთუ არ იცი, რომ ახალგაზრდობა თავისთავადაც უძლურიია და ბოროტებისკენ ადვილად მიდრეკილი; როცა კი უფრო დიდ სიმდიდრეს მიიღებს, მით უფრო სწრაფად მიეზიდება ყოველგვარი ბოროტებისკენ? როგორც ცეცხლი, აალებადი ნივთიერება რომ იპოვოს, უფრო ძლიერ ალს აჩენს, ასევე ახალგაზრდობა, ფულის გროვას რომ მიიღებს, როგორც აალებად ნივთიერებას, ისეთ ცეცხლს ანთებს, რომ ჭაბუკის მთელი სული ალში ეხვევა. ასეთ ჭაბუკს შეუძლია კი სიწმიდეზე ფიქრი, გარყვნილების თავიდან აცილება, სათნოების რაიმე ღვაწლის აღსრულება ან რაიმე სხვა სულიერზე ზრუნვა?
2. სიმდიდრის საცთური და დინას შეურაცხყოფა (34:1–12)
არ გესმის, რას ამბობს ქრისტე: „ზრუნვამან ამის სოფლისამან და საცთურმან სიმდიდრისამან შეაშთვის სიტყუაჲ იგი, და უნაყოფო იქმნის" (), — რასაც ეკლადაც უწოდა? როცა თქვა, რომ ერთი თესლი ეკლებში ჩავარდა, და მოწაფეებს უხსნიდა, რა არის ეკალი, უფალი ამბობს: „ზრუნვამან ამის სოფლისამან და საცთურმან სიმდიდრისამან შეაშთვის სიტყუაჲ იგი, და უნაყოფო იქმნის". და კარგად შეადარა ამ სოფლის ზრუნვები ეკალს: როგორც ეკალი თესლს არ აძლევს აღმოცენების საშუალებას, არამედ თავისი სიხშირით თესვას ახშობს, ასევე ამქვეყნიური ზრუნვები არ აძლევს სულიერ თესლს ნაყოფის გამოღების საშუალებას, როცა იგი სულში ჩადებულია, არამედ, ეკლის მსგავსად, ახშობს და აღგვის მას, სულიერი თესვის აღმოცენების საშუალებას არ იძლევა. „საცთურმან სიმდიდრისამან", ამბობს: კარგად მიაწერა სიმდიდრეს მოტყუება, რადგან იგი მართლაც მოტყუებაა. რა სარგებელია ტალანტების ასეთ სიმრავლეში, ფულის ასეთ სიჭარბეში? „მათი შეძენა ბევრ სიამოვნებას ანიჭებსო", — იტყვიან. მაგრამ რა სიამოვნება? რა სიამოვნებაზე ლაპარაკობ? ნუთუ ეს არ აჩენს განსაკუთრებულ უდროოდ მწუხარებასა და მრავალგვარ უსიამოვნებას? არაფერს ვამბობ იმ სასჯელზე, რომელიც ამისთვის მომავალში ელოდება; ამჟამინდელ ცხოვრებაშიც ეს საქმე ვერანაირ სიამოვნებას ვერ მოგვანიჭებს, არამედ ყოველდღიური შფოთითა და უსიამოვნებით თან სდევს. ზღვა ისე არ აზვირთდება ტალღებით, როგორც ასეთი სული ზრახვებითა და ვნებებით, და ყველას მიმართ, თავისიანისა თუ უცხოსი, მტრობას იჩენს. თუ ვინმე თავისი სიმდიდრის თუნდაც ნაწილს დაკარგავს — ბევრი სხვადასხვა შემთხვევა ხდება, ბევრია მონათა ვერაგობა და ძლიერთა ჩაგვრა — სწორედ მაშინ ნახავ, რომ მათთვის ცხოვრება აუტანელი ხდება. ასეთ ადამიანებს რა ცრემლი ეკადრებათ, რომლებიც ყველაფერს საკუთარი სარგებლის საწინააღმდეგოდ აკეთებენ და თავიანთი სულის საზიანოდ ცდილობენ ყველაფრის შეგროვებას! მაგრამ, თუ გნებავთ, მათ დავტოვოთ და მართლის შესახებ თხრობასას მივუბრუნდეთ, და ვნახოთ, რა მოჰყვა შემდეგ. „აღმართა, — ნათქვამია, — საკურთხეველი" ველის ნაწილზე, „და ხადა სახელსა ღმრთისა ისრაჱლისასა"; და შემდეგ სიქემში საცხოვრებლის მოწყობა სურდა. მაგრამ შეხედე ისევ, როგორ გამოავლინა მართალმა აქაც თავისი სიმშვიდე. რა მოხდა? „გამოვიდა დინა, ასული ლიასი,... განცდად ასულთა მის სოფლისათა. და იხილა იგი სჳქემ, ძემან ემორისმან,... და დაწვა მის თანა;... და შეიყუარა ქალი იგი და ეტყოდა გონებისაებრ მისისა" (დაბ 34:1–3). ხედავ, რა ბოროტებაა ახალგაზრდობა, როცა მას ღვთისმოსავი გონება არ აოკებს? მხოლოდ დაინახა, ამბობს, ქალწული და, ერთი შეხედვით მთლიანად სიყვარულის ვნებით მოცული, თავისი გულისწადილი აღასრულა. „და ეტყოდა გონებისაებრ მისისა". ეს რას ნიშნავს? რადგან ქალწული ახალგაზრდა იყო, ისეთ სიტყვებს ეუბნებოდა, რაც მას მოხიბლავდა და დაიჭერდა. და მამას ეუბნება: „მომგუარე მე ყრმაჲ ესე ცოლად" (). იაკობმა გაიგო მომხდარი და ის მოთმინებით იტანდა, ელოდებოდა დინას ძმების მოსვლას, რომლებიც ფარებს მწყემსავდნენ. „და დაიდუმა, — ნათქვამია, — იაკობ ვიდრე მოსლვადმდე მათა" (). როცა ემორი მოვიდა იაკობთან, მოვიდნენ დინას ძმებიც, და თავიანთი დის ამბავი რომ გაიგეს, „შეწუხნეს" (). რას ნიშნავს „შეწუხნეს"? შეწუხდნენ, აუტანლად მიაჩნდათ, სრულიად მოუთმენლად, და ეს იყო მათი მწუხარების მიზეზი. „რამეთუ სარცხჳნელ იქმნა ისრაჱლსა შორის, ვითარმედ დაწვა ასულისა თანა იაკობისა, და არა ეგრე იყოს" (). ხედავ იაკობის შვილების სიწმიდეს? ისინი ამ საქმეს უდიდეს შეურაცხყოფად მიიჩნევდნენ. ხედავ, როგორ ზრდიდა მართალი შვილებს სათნოებისთვის; სიქემი კი, ემორის ძე, თავისი გულისწადილის აღსრულებით, მამისა და მთელი ქალაქის დაღუპვის მიზეზი გახდა? მაგრამ ჯერ მოვისმინოთ, რას ეუბნება ემორი; შემდეგ კი გაიგებთ დინას ძმების მზაკვრობას, როგორ ცდილობდნენ თავიანთი დის შეურაცხყოფისთვის შური ეძიათ. „ეტყოდა მათ ემორ და ჰრქუა: ძემან ჩემმან, სჳქემ, აღირჩია სულითა ასული თქუენი" (). შენიშნე, როგორ წინასწარმეტყველებს თავად მომავალ დაღუპვას. „აღირჩია სულითა", ამბობს, ანუ ძემ ჩემმა სული დადო თქვენს ასულზე. ეს იმიტომ ამბობდა, რომ ძის სიყვარული ქალწულის მიმართ გამოეხატა; მაგრამ მალე დარწმუნდა, რომ ეს სიყვარული მისი თავისა და ყველა იქაური მცხოვრების დაღუპვის მიზეზი იქნებოდა. რადგან სიქემი ქალწულის სიყვარულით იწვის, ამბობს: „მოეცით მას იგი ცოლად. გუემზახენით ჩუენ და ასულნი თქუენნი მომცენით ჩუენ და ასულნი ჩუენნი მიუთხოენით ძეთა თქუენთა. და ჩუენ შორის დაემკჳდრენით, რამეთუ, აჰა ესერა, ქუეყანა ჩუენი ფართო არს წინაშე თქუენსა, დაეშენენით, და ივაჭრებდით მას ზედა და მოიგებდით მას შინა" (დაბ 34:8–10). შეხედე, რა კეთილგანწყობას იჩენს მამა ძის სიყვარულის გამო მწირთა მიმართ, როგორ ცდილობს თავისკენ მიიზიდოს ისინი, თავის მიწას უთმობს რა მათ. ასე იქცეოდა მამა. ხოლო ძე, მამის ასეთ მზრუნველობას ხედავდა რა, ხედავდა, რომ ის ყველაფრის გაკეთებას მზად არის ძის სურვილის ასასრულებლად, რაღაცას თავის მხრივაც ამატებს და იაკობსა და ქალწულის ძმებს ეუბნება: „ვჰპოებმცა მადლსა თქუენ წინაშე და, რაჲ-იგი სთქუთ, მიგცე. განამრავლეთ სათხოველი ფრიად და მიგცე, რაჲცა მრქუათ მე, და მომეცით მე ქალი ესე ცოლად ჩემდა" (დაბ 34:11–12). ხედავ, როგორ ხმარობს მამა ძლიერ დარწმუნებას ძის გულისთვის, და ჭაბუკიც ყველაფრისთვის მზად არის, ოღონდ ქალწული მიიღოს?
3. სიმეონისა და ლევის შურისძიება სიქემზე (34:13–31)
სწორედ ეს დამღუპველი ვნება უბიძგებს ადამიანს, მისი მონა რომ გახდეს, ყველაფრისთვის მზადყოფნისკენ, სანამ სიღრმის ფსკერამდე ჩაიტანს. და შენიშნე: მოხუცი იაკობი ამას ისმენს და დუმს, ჩვეული სიმშვიდით არაფერს ამბობს და მოთმინებით იტანს თავის ასულზე ძალადობას. მაგრამ იაკობის ძეებმა „მიუგეს სჳქემს და ემორს, მამასა მისსა, ზაკჳთ, — როგორც ნათქვამია წერილში, — რამეთუ შეაგინა დაჲ იგი მათი" (). შეხედე, როგორ ექვემდებარება ერთის გარყვნილების გამო მთელი ქალაქის მცხოვრებნი უბედურებას. როგორც ცეცხლის ალი რომ დაიკიდოს, ახლომყოფნიც საფრთხის წინაშე დგებიან, რადგან ცეცხლი ყველაფერს შთანთქავს, — ასევე ახლაც ახალგაზრდობის გარყვნილება არა მხოლოდ მამას, არამედ ქალაქის ყველა მცხოვრებს ღუპავს. რა იზამეს იაკობის ძეებმა? მზაკვრულად უპასუხეს. ეს ყურადღების ღირსია; დაინახავთ, როგორ სტკიოდათ გული დისთვის. „ეტყოდეს მათ, — ნათქვამია, — სჳმეონ და ლევი, ძმანი დინასნი, ძენი ლიასნი: ვერ ჴელ-გეწიფების სიტყუაჲ ეგე, მიცემად დაჲ ჩუენი კაცსა წინა-დაუცუეთელსა... უკეთუ წინა-დაიცვითოს ყოველმან წულმან თქუენმან, მაშინ მიგცნეთ ასულნი ჩუენნი თქუენ და ასულნი თქუენნი მივიყუანნეთ ჩუენდა... და ვიყოთ ვითარცა ერთი ნათესავი" (დაბ 34:14–16). ასეთი წინადადება გარეგნულად მისაღები და შესაფერისი იყო, მაგრამ „ზაკჳთ" იყო გაკეთებული, როგორც წერილი ამბობს; და თუ ამას არ იქმთ, ნათქვამია: „წარვიყუანნეთ ასულნი ჩუენნი და წარვიდეთ" (). ამას სიმეონი და ლევი სთავაზობდნენ, იმ ადგილის ყველა მცხოვრების მოკვლის ჩანაფიქრით. ხოლო მათ, თავიანთ მიზანს — ქალწულის მიღებას ესწრაფოდნენ რა, ნათქვამი მიიღეს და ამ წინადადებას დაეთანხმნენ: „და სთნდეს სიტყუანი წინაშე ემორისა და წინაშე სჳქემისა, ძისა ემორისა. და არღარა ყოვნა ჭაბუკმან მან ყოფად საქმისა ამის, რამეთუ ტრფიალ იყო ასულისა იაკობისა" (დაბ 34:18–19), ანუ მთლიანად ქალწულისადმი ვნებას მისცა თავი. თავისი ქალაქის კარიბჭესთან მოსულმა ძესთან ერთად მამამ ქალაქის მცხოვრებლებს მიმართა და ყველას იაკობის ძეთა წინადადების თანახმად წინადაცვეთის მიღება ურჩია (). მცხოვრებლებმა მაშინვე შეასრულეს ემორისა და სიქემის სიტყვა და ყველამ ერთად წინადაცვეთის ნიშანი დაისვა სხეულზე. ხოლო სიმეონმა და ლევიმ, ამის შეტყობისთანავე, გადაწყვიტეს თავიანთი ჩანაფიქრი ასრულებაში მოეყვანათ. „მოიღეს, — ნათქვამია, — კაცად-კაცადმან მახჳლი თჳსი და შევიდეს ქალაქად განკრძალულებით" (). რას ნიშნავს „განკრძალულებით"? იმას, რომ თუმცა ისინი ორი გამოვიდნენ ასეთი სიმრავლის წინააღმდეგ, მაგრამ დიდ უსაფრთხოებას ის აძლევდათ, რომ ყველა დაჭრილივით იწვა. ამის ასახსნელად საღვთო წერილი შენიშნავს: „და იყო დღესა მესამესა, ვითარ იყვნეს ოდენ სალმობასა შინა". ეს გარემოება სიმეონსა და ლევის უსაფრთხოებას აძლევდა და მათ ორს ბევრზე ძლიერს ხდიდა. „და მოსრეს ყოველივე მამაკაცი", ანუ ყველა მამაკაცი, რომლებიც წინადაცვეთის სალმობაში იწვნენ და, ასე ვთქვათ, უკვე მოკვლისთვის მზად იყვნენ. სხვებთან ერთად ჭაბუკსაც დაესხნენ, რომელმაც მათი და შეურაცხყო; მაგრამ ასეთი შურისძიებით არ დაკმაყოფილდნენ, ცხვრებიც და მთელი საქონელიც წამოიღეს, ყველა ბავშვიც, და ქალაქსთან ერთად ხალხიც რომ გაანადგურეს, უკან დაბრუნდნენ. ხედავ, საყვარელო, რა ბოროტება გააჩინა ერთი ჭაბუკის უგუნურებამ? ხედავ, რა დაღუპვა მოუტანა მან ქალაქის ყველა მცხოვრებს?
ამის მცოდნენი, ჩვენი შვილების აღვირახსნილობა შევაკავოთ და ხან შიშით, ხან დარწმუნებით ახალგაზრდობა ავაოკოთ. ვიზრუნოთ მათ სიწმიდეზე; ყველაფერი ისე ვქმნათ და მოვაწყოთ, რომ ჭაბუკურმა ასაკმა შეუსაბამო სურვილები აირიდოს. ამისთვის ყველას საერთო უფალმა, ადამიანური ბუნების სისუსტის მცოდნემ, ქორწინებაც დააწესა, რათა ურჯულო შეზავებისგან დაგვიცვას.
მაშ, ჭაბუკებს უმეთვალყურეოდ ნუ დავტოვებთ; არამედ, მათში მოდებულ ცეცხლს ვიცნობთ რა, ღვთის სჯულის თანახმად ქორწინებით შეუღლებას ვიზრუნოთ, სანამ გარყვნილებას არ მიეცემიან; რათა მათში სიწმიდის გრძნობაც შენარჩუნდეს და ზიანიც არ განიცადონ ულაგმობისგან, საკმარისი ნუგეში ჰქონდეთ და ხორციელი ვნებების მოთოკვისა და სასჯელის თავიდან არიდების უნარიც ჰქონდეთ. მაგრამ ვნახოთ, როგორ იმოქმედა მოხუცებულ იაკობზე ძეების საქციელმა. „ჰრქუა იაკობ სჳმეონს და ლევის: საძულელ მქმენით მე, რათა ვიყო ვითარცა ბოროტი ყოველთა მკჳდრთა შორის ამის ქუეყანისათა" (). რისთვის, ამბობს, ასეთი შურისძიება მოახდინეთ? თქვენმა საქციელმა ამ მიწის ყველა მცხოვრების უდიდესი სიძულვილი აღძრა ჩემს წინააღმდეგ. შემდეგ, შიშს რომ გამოხატავს, ამატებს: „მე მცირე ვარ რიცხჳთ და შეკრბენ ჩემ ზედა და მომსრან მე და აღვიჴოცო მე და სახლი ჩემი" (). თითქოს ასე ამბობდა: ნუთუ არ იცით, რომ ჩვენ ცოტანი ვართ და ჩვენ თავად შეიძლება იგივე განვიცადოთ, რისი გაკეთებაც მათ მიმართ გადაწყვიტეთ. და როგორც სიქემი გახდა ასეთი დაღუპვის მიზეზი მამისთვისა და ქალაქის ყველა მცხოვრებისთვის, ასევე თქვენ — ჩემთვის. თქვენ გამო მეც საძულველი გავხდები და ვერაფერი შეუშლის ხელს მათ, თქვენი თავხედობის გამო მეც მომკლან. „ხოლო მათ ჰრქუეს: არამედ, ვითარცა მეძავი იჴმიონა დაჲ ჩუენი?" (). მაშ, იაკობის ძეებმა შურისძიება სიწმიდის გრძნობით მოახდინეს; ისინი მამის წინაშე იმართლებენ და ამბობენ: მცხოვრებლებმა შეგვარცხვინეს; ისინი ჩვენს დას, შეიძლება ითქვას, მეძავივით მოექცნენ. ჩვენ იძულებულნი ვიყავით ასე მოვქცეულიყავით, რომ სხვებისთვისაც მომავალში დარიგება ყოფილიყო — ასეთი თავხედობა არ მოეხდინათ.
4. იაკობის გადასვლა ბეთელში და კერპების განადგურება (35:1–8)
მაგრამ ყურადღება მიაქციე აქაც მართლის მიმართ ღვთის გამოუთქმელ მზრუნველობას. რადგან ხედავდა, რომ ძეების საქციელის გამო აქ დარჩენის ეშინია, „ჰრქუა ღმერთმან იაკობს: აღდეგ და აღვედ შენ ბეთელდ და დაემკჳდრე მუნ" (). შენ აქაურ მცხოვრებთა გეშინია; გადი აქედან და ბეთელში იცხოვრე, „და აღუშენე მუნ საკურთხეველი ღმერთსა, რომელი გეჩუენა შენ, ოდეს-იგი ივლტოდე შენ პირისაგან ესავისა, ძმისა შენისა. და ჰრქუა იაკობ სახლსა თჳსსა და ყოველთა მისთანათა: აღიხილენით ღმერთნი ეგე უცხოთესლთანი... რომელ არიან თქუენ შორის, და განწმიდენით და შეიცვალეთ სამოსლები თქუენი. და აღდეგით და აღვიდეთ ბეთელდ და უქმნეთ მუნ საკურთხეველი ღმერთსა, რომელმან შეისმინა ჩემი ყოველსა შინა ჭირსა ჩემსა, რომელი იყო ჩემ თანა და მიჴსნა მე გზასა ზედა, რომელსა ვიდოდე" (დაბ 35:1–3). შენიშნე მართლის მორჩილებაც და ღვთისმოსაობაც. როგორც კი მოისმინა: „აღვედ ბეთელდ, აღუშენე საკურთხეველი", მაშინვე ყველა თანაშინელი მოიხმო და უთხრა: „აღიხილენით ღმერთნი". რომელი ღმერთები, იკითხავს ვინმე? ხომ არასდროს ჩანდა, რომ მას რაიმე კერპები ჰქონოდა: მართალი თავიდანვე, დასაბამიდანვე ღვთისმოშიში იყო. მაგრამ შესაძლოა, ლაბანის კერპებს გულისხმობდა, რაქელის წამოღებულთ, და ამიტომ თქვა: რადგან ჭეშმარიტი ღმრთისადმი სამადლობელი მსხვერპლი უნდა შევწიროთ, რომელიც ყოველთვის მივლენს თავის შეწევნას, გადაყარეთ კერპები, თუ რომელიმე გაქვთ; „განწმიდენით და შეიცვალეთ სამოსლები თქუენი", და ასე მივემართოთ ქალაქისკენ; გარეგნულადაც და შინაგნადაც რომ განიწმინდოთ, ასე წახვალთ; არა მხოლოდ ბრწყინვალე სამოსლით გამოხატოთ სიწმიდე, არამედ კერპების განადგურებით სულიერი ზრახვების განწმენდითაც, ასე ავალთ ბეთელში. „და მოსცნეს, — ნათქვამია, — იაკობს კერპნი იგი უცხოთესლთანი" (რადგან არ იყო მათი) „და საყურები იგი ყურთა მათთა"; შესაძლოა, ეს საყურებიც რაღაც კერპთაყვანისმცემლობის ნიშნები იყო და ამიტომაც კერპებთან ერთად იაკობს მიუტანეს. „და დამალნა იგინი ქუეშე ბელეკონსა მას, რომელი იყო სიკიმას, და წარწყმიდნა იგინი ვიდრე დღეინდელად დღედმდე" (). დამალა — ნათქვამია — და განადგურა ისინი, რომ თავად ცდომილების მონებსაც თავიდან აერიდებინა ცდომილება, და სხვასაც არ მიეღო მათგან ზიანი. ეს ყველაფერი რომ გააკეთა, მართალი „წარმოვიდა სიკიმათ" და ბეთელისკენ გაემართა. მაგრამ შეხედე ისევ, რა მზრუნველობა ჰქონდა ღმერთს მის მიმართ, და როგორ ნათლად გვიხსნის ყველაფერს წერილი. როცა მართალი სიქემიდან გამოვიდა, „იყო, — ნათქვამია, — შიში ღმრთისაჲ ქალაქებსა მას მათსა ზედა გარემოს, და არა დევნა-უყვეს უკუანა ძეთა ისრაჱლისათა" (). ხედავ, რა განგება და რა აშკარა იყო ღვთის შეწევნა? მცხოვრებთ შიში დაეცათ და ისინი არ დაედევნენ. რადგან სწორედ ამის ეშინოდა მართალს და ამბობდა: „მე მცირე ვარ რიცხჳთ და აღვიჴოცო", ამიტომ მცხოვრებთ შიში დაეცათ, როგორც წერილი შენიშნავს, „და არა დევნა-უყვეს უკუანა მათსა". ასე, როცა ღმერთი კეთილ-ინებებს თავის შეწევნას, უძლურებსებს ძლიერებზე მტკიცეს ხდის, და მცირერიცხოვნებს — მრავალრიცხოვნებზე ძლიერს, და ვერავინ იქნება ნეტარი იმ ადამიანზე, რომელმაც ზეციდან შეწევნა მოიპოვა. „მოვიდა იაკობ ლუზად, რომელ არს ქუეყანასა ქანანისასა, ესე არს ბეთელი, და ყოველი ერი მის თანა. და აღაშენა მუნ საკურთხეველი და უწოდა სახელი ადგილსა მას ბეთელ, რამეთუ მუნ ეჩუენა ღმერთი, რაჟამს ივლტოდა იგი პირისაგან ესავისა, ძმისა თჳსისა" (დაბ 35:6–7). ბეთელში ჩასული, ნათქვამია, გააკეთა ის, რაც ნაბრძანები იყო: საკურთხეველი აღმართა და ამ ადგილს სახელი „ბეთელ" უწოდა. „მოკუდა დებორა, მზარდული რებეკასი, და დაეფლა იგი ქუემოკერძო ბეთელსა ქუეშე მუხასა, და უწოდა სახელი მუხასა მას „მუხაჲ გლოისაჲ"" (). ხედავ, ადგილებს ყოველთვის იქ მომხდარი მოვლენების მიხედვით არქმევდა სახელებს, რომ მათი ხსოვნა მუდმივად შენარჩუნებულიყო. მაგრამ როგორ, იკითხავს ვინმე, რებეკას ძიძა იაკობთან ერთად რომ იყო, როცა ის ახლახან მესოპოტამიიდან დაბრუნდა და ჯერ მამასთან არც კი შეხვედრილიყო? ამის პასუხად შეიძლება ითქვას, რომ ძიძას, ალბათ, სურდა იაკობს თანმხლებოდა, ლაბანისგან წამოსვლისას, რათა ხანგრძლივი განშორების შემდეგ რებეკას ენახა; თუმცა ვერ ეხილა იგი და იქ დაამთავრა თავისი სიცოცხლე.
5. შვილთა აღზრდის მოვალეობა და ელის მაგალითი
აქ, თუ გნებავთ, ჩვენც დავამთავროთ საუბარი, ნათქვამით დავკმაყოფილდეთ. მაგრამ საყვარელნო, გთხოვთ, საკუთარ სათნოებაზეც იზრუნოთ და ჭაბუკთა სიწმიდეზეც. აქედან იბადება, შეიძლება ითქვას, ყოველგვარი ბოროტება. ცუდი ჩვევები, დროის გასვლასთან ერთად გამძაფრებულნი, ისეთ ზიანს აყენებენ, რომ ადამიანები, ერთხელ გარყვნილებას მიცემულნი, ვეღარ ემორჩილებიან ვერანაირ შეგონებას, და ტყვეებივით იქ მიჰყავთ, საითკენაც ეშმაკი მიმართავს. ეშმაკი ბოლოს მათ მართავს და იმ დამღუპველ შთაგონებებს აძლევს, რომლებსაც ჭაბუკები სიამოვნებით მისდევენ, მხოლოდ ამჟამინდელ ტკბობას ხედავენ და მომავალ მწუხარებაზე არ ფიქრობენ. მაშ, გევედრებით, ხელი გაუწოდეთ შვილებს, რომ მათი საქციელის გამო ჩვენ თავად არ დავისაჯოთ. ნუთუ არ იცით, რა განიცადა მოხუცმა ელიმ, რომელიც შვილების ნაკლოვანებებს სათანადოდ არ ასწორებდა ()? როცა ავადმყოფობა ჭრილობას მოითხოვს, ექიმს კი რაღაც მალამოთი სურს განკურნოს, ავადმყოფობა განუკურნებელი შეიძლება გახდეს, რადგან შესაბამისი წამალი არ გამოიყენეს. ასევე, ის მოხუცი, იმის ნაცვლად, რომ შვილების დანაშაულის შესაბამისი ზომებით ემოქმედა, ზედმეტ სიმშვიდეს იჩენდა; ამიტომაც თავად მათთან ერთად დაისაჯა. შეუშინდით ამ მაგალითს, გევედრებით; შვილები რომ გყავთ, მათ აღზრდაზე ვიზრუნოთ. საერთოდ, ყველა თანამცხოვრები მოყვასის სარგებლისთვის იზრუნოს და მას საკუთარი თავისთვის უდიდეს მონაპოვრად მიიჩნევდეს, რათა ყოველმა, სათნოებისკენ წარმართულმა, ბოროტების ცდუნებაც აირიდოს და სათნოების მიღწევით ზეციდან დიდი კეთილგანწყობა მოიპოვოს, რისი ღირსნიც ყველანი გავხდეთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.