📋 სარჩევი
1. ღვთის განგება იაკობის მიმართ და კურთხევა ბეთელში (35:5–13)
თუ გნებავთ, დღესაც წინათ წაკითხულის გაგრძელებას მივუბრუნდეთ და შემდგომი თხრობიდან შეგონება შემოგთავაზოთ. იაკობის ამბავს დღესაც საკმარისად შეუძლია გვაჩვენოს, რა დიდი იყო ღვთის განგება მის მიმართ და როგორ ამტკიცებდა მას ღმერთი თავისი აღთქმებით, მისი კეთილგონიერების საზღაურად. წინა თხრობაში საღვთო წერილი გვიამბობდა, თუ როგორ დატოვა იაკობმა, ღვთის ბრძანებით, სიქემი თავის ძეთა საქციელის გამო და ლუზას მიაშურა. „და აღაშენა, — აგრძელებს წერილი, — მუნ საკურთხეველი და უწოდა სახელი ადგილსა მას ბეთელ, რამეთუ მუნ ეჩუენა ღმერთი, რაჟამს ივლტოდა იგი პირისაგან ესავისა, ძმისა თჳსისა". ეს რომ ბრძანა მართალს და სიქემელთა მოკვლის გამო მისი შიშისგანაც გაათავისუფლა, ღმერთმა, ნათქვამია, იმ ქალაქების მცხოვრებთ ისეთი შიში მოჰგვარა, რომ იაკობს არ დაედევნენ. შეხედე, რა დიდი იყო ღვთის განგება მის მიმართ და როგორ ზრუნავდა მასზე! ღმერთმა შიშით მოიცვა იმ ქალაქების მცხოვრებთა სულები, რომ არ დასდევნებოდნენ მას. სავარაუდოდ, მათ სიქემელთა შურისძიება სურდათ. მაგრამ, რადგან ეს ყველაფერი მართლის ნების გარეშე მოხდა, სიმეონ და ლევი კი ასე მოიქცნენ თავიანთი დის შეურაცხყოფილი უმანკოებისთვის შურისძიებით, ამიტომ ღმერთმა არა მხოლოდ თავად იაკობი და მისი ძეები გაათავისუფლა შიშის ტანჯვისგან, არამედ იმ ქვეყნის მცხოვრებთაც შიში მოჰგვარა და დევნისგან თავი შეაკავებინა. ხედავთ, რა ბევრს ნიშნავს ზეციდან კეთილგანწყობით სარგებლობა! როცა ღმერთი ჩვენდამი თავის კეთილგანწყობას გამოავლენს, მაშინ ყოველი მწუხარება ქრება. როგორც მართალს სიმამაცე მისცა, ისე მათ შიში მოჰგვარა. როგორც ყველაფრის მეუფე, ყველაფერს იქით მიმართავს, საითკენაც ინებებს, და ყოველივეში თავის ბრძნულ განგებულებას ავლენს. არავინ არის ძლიერი იმ ადამიანზე, რომელმაც ზეციდან შეწევნა მოიპოვა, და არავინ — უძლური იმაზე, ვინც ამ შეწევნას მოკლებულია. ეს მართალი მცირერიცხოვანი და ძალზე პატარა იყო, მაგრამ, რადგან საღვთო მარჯვენა იცავდა მას, კადნიერებაც მიიღო და მტრების მზაკვრობასაც გადაურჩა. ხოლო იმ ქალაქების მცხოვრებლები დიდი სიმრავლით შეიკრიბნენ და ერთსულოვნებასაც ავლენდნენ თავიანთ ჩანაფიქრებში, მაგრამ თავიანთი განზრახვიდან ვერაფერი ასრულებაში ვერ მოიყვანეს. „იყო, — ნათქვამია, — შიში ღმრთისაჲ ქალაქებსა მას მათსა ზედა გარემოს" (). მაშ, როცა მართალი თავისი შიშისგანაც და ადგილობრივი მცხოვრებლებისგანაც განთავისუფლდა, ისევ ღმერთი ავლენს მის მიმართ თავის აღმატებულ კაცთმოყვარეობას. „ეჩუენა, — ნათქვამია, — ღმერთი იაკობს მერმეცა ლუზას" (). რისთვის დაემატა „მერმეცა"? ისე უბრალოდ კი არა, არამედ იმიტომ, რომ ღმერთი უკვე ადრეც გამოეცხადა ამ ადგილას, როცა ძმისგან გაქცეული მესოპოტამიისკენ მიემართებოდა. ამიტომაც ნათქვამია ახლა: როგორც მაშინ გამოეცხადა მას ღმერთი, აქედან წასვლისას, ისე ახლაც იმავე ადგილას გამოეცხადება, დაბრუნებულს, და ამტკიცებს იმ აღთქმებს, რომლებიც წასვლისას მისცა, მართალს იმისკენ წინასწარ განაწყობს, რომ აღთქმებს მტკიცედ ერწმუნოს და სულით არ შეირყეს მათი აღსრულების ჟამამდე. „აკურთხა იგი და ჰრქუა: არღარა გერქუას სახელი შენი იაკობ, არამედ ისრაჱლ იყოს სახელი შენი" (დაბ 35:9–10). თუმცა ღმერთმა ეს წოდება უკვე ადრე მისცა, როცა მართალი იაბოკს გადალახავდა, მაგრამ ახლაც, სურს რა მართალს კიდევ უფრო დიდი რწმენა ჩაუნერგოს თავის აღთქმათა მიმართ, იმავე კურთხევას ანიჭებს და ეუბნება: „ისრაჱლ იყოს სახელი შენი:... აღორძნდი და განმრავლდინ ნათესავი შენი, შესაკრებელნი თესლთანი იყვნენ შენგან და მეფენი წელთა შენთაგან გამოვიდენ" (დაბ 35:10–11). ყურადღება მიაქციე კურთხევის სიდიადეს! ღმერთი ამბობს, რომ არა მხოლოდ გამრავლდება იგი, არამედ მისგან საკვირველი შთამომავლობა წარმოიშობა: „მეფენი წელთა შენთაგან გამოვიდენ", — ამბობს, ამით მისგან წარმოსავალთა სიდიადეს წინასწარმეტყველებს. „და ქუეყანა, — ამბობს კვლავ, — რომელი მივეც აბრაჰამს და ისაკს, შენ მიგცე იგი, და შენდა იყოს და ნათესავისა შენისა შემდგომად შენსა" (). რადგან იაკობი, სიმეონისა და ლევის ცნობილი საქციელის გამო ამბობდა: „მე მცირე ვარ რიცხჳთ და შეკრბენ ჩემ ზედა და მომსრან მე და აღვიჴოცო მე და სახლი ჩემი" (), — და ყველაფერში სულმოკლეობასა და დიდ შიშს ავლენდა, ამიტომ კაცთმოყვარე უფალი ახლა ეუბნება: შენ თქვი: „მცირე ვარ რიცხჳთ", მაგრამ იცოდე, რომ შენი თესლი გამრავლდება, გავრცელდება და ისე სახელოვანი იქნება, რომ ხალხთა შეკრებანიცა და მეფენიც წარმოიშობიან მისგან; არა მხოლოდ არ აღიხოცები, არამედ შენ და შენი თესლი ამ მთელს ქვეყანას დაიმკვიდრებთ. ასეთი აღთქმების მიცემის შემდეგ, „აღვიდა, — ნათქვამია, — ღმერთი მიერ ადგილით, სადა-იგი ეტყოდა მას" (). შეხედე, როგორ საღვთო წერილი ჩვენდამი შემწყნარებულული გამოთქმებით გვიხსნის. „აღვიდა, — ამბობს, — ღმერთი მიერ", — არა იმისთვის ასე ამბობს, რომ ღვთაებას რაიმე ადგილით შემოსაზღვრულად წარმოვიდგინოთ, არამედ იმისთვის, რომ ამაშიც ღვთის გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობა შევიცნოთ. ამგვარ თხრობაშიც სულიწმიდის მადლი ადამიანურ სისუსტეს შეუწყნარდება. სიტყვები „აღვიდა" და „ჩამოვიდა" ღვთის ღირსი არ არის, მაგრამ, რადგან ასეთი გრძნობადი გამოთქმების გამოყენება ჩვენი სწავლებისთვის განსაკუთრებულად მოწმობს მის გამოუთქმელ კაცთმოყვარეობას, ამიტომ საღვთო წერილი ადამიანურ გამონათქვამებს ხმარობს. სხვანაირად ადამიანურ სმენას ვერ ჩაეტეოდა სიტყვის სიმაღლე, თუკი ჩვენთვის უფლის სიდიადის შესაბამისად ილაპარაკებდნენ.
2. რაქელის გარდაცვალება, რუბენის ცოდვა და ისაკის სიკვდილი (35:14–37:1)
ამას გონებაში ვიქონიოთ და გამოთქმების სიმარტივეზე არ შევჩერდეთ, არამედ გავიკვირვოთ უფლის გამოუთქმელი სახიერება იმაშიც, რომ ჩვენი ბუნების სისუსტის გამო ასეთ მოწყალებას არ იშურებს. მაგრამ შეხედე, როგორ გამოხატავს მართალი საკუთარ მადლიერებას. „და აღმართნა, — ნათქვამია, — იაკობ ძეგლნი ადგილსა მას, სადა-იგი იტყოდა ღმერთი მის თანა, და შეწირა მას ზედა შესაწირავი და დაასხა მას ზედა ზეთი. და უწოდა სახელი ადგილსა მას ბეთელ" (დაბ 35:14–15). შეხედე, როგორ ეს მართალი ყოველთვის ადგილების სახელდებით მოვლენათა ხსოვნას უკვდავჰყოფს, რათა მომდევნო თაობებისთვისაც ცნობილი ყოფილიყო, რაც აქ მართალს გამოეცხადა. „და მიეახლა ქაბრათად მისლვად ქუეყანად ეფრათად" (). მართალი ისევ შორს წავიდა, რომ ნელ-ნელა იმ ადგილს მისწვდომოდეს, სადაც ისაკი ცხოვრობდა. შემდეგ, „შვა რაქელ. და შობასა მისსა ძნიად შობდა. და იყო ფიცხლად შობასა მისსა. ჰრქუა მას ყრმისა აღმქმელმან მან: ნუ გეშინინ, რამეთუ ესეცა ძე გესვა შენ" (დაბ 35:16–17). ნუ დაეცემი სულით, ეუბნება, ძეს შობ; თუმცა ტკივილები გტანჯავს, მაგრამ მაინც ძე გეყოლება. „და იყო აღმოსლვასა ოდენ სულისა მისისასა. რამეთუ მოკუდებოდა, უწოდა სახელი მისი „ძე სალმობისა ჩემისა". ხოლო მამამან უწოდა მას ბენიამენ" (). დედამ ბავშვს თავის თავზე მომხდარი ამბის მიხედვით სახელი დაარქვა, მამამ კი ბენიამინი უწოდა. რაქელმა ძის შობის შემდეგ „მოკუდა, — ნათქვამია, — და დავფლა გზასა ზედა ცხენთ სარბიელსა ეფრათას, ესე იგი არს ბეთლემი. და აღმართა იაკობ ძეგლი საფლავსა ზედა რაქელისსა" (დაბ 35:19–20). რაქელის გარდაცვალებით გამოწვეულ მწუხარებას ახალშობილი ასუბუქებდა და მართალს რაქელის დაკარგვის მოთმინებით ატარებინებდა. მაგრამ შემდეგ რუბენის უგუნურება გამოჩნდა. „მივიდა, — ნათქვამია, — რუბენ და დაწვა ბალას თანა, ხარჭისა მამისა თჳსისა, იაკობისა. და ვითარცა ესმა ესე ისრაჱლს, ბოროტ-უჩნდა წინაშე მისსა" (). ეს ძალიან დიდი დანაშაული იყო. ამიტომაც მოგვიანებით სჯულისმდებელმა მოსემ აუკრძალა ძესა და მამას ერთსა და იმავე ქალთან თანაცხოვრება. რომ მომავალში ეს ჩვევად არ ექციათ, სჯულისმდებელმა ამისგან ააცილა, ასეთის ჩამდენს სიკვდილით დასჯადი გამოაცხადა. თუმცა ამჟამად ესეც მოთმინებით ატარა იაკობმა, ბუნებრივმა სიყვარულმა რომ სძლია. მოგვიანებით კი, ამ ცხოვრებიდან წასვლისას, ძეს საყვედურობდა, ნათლად გამოხატა მისი დანაშაული და წყევლას მისცა, რათა რუბენის ხვედრით დანარჩენებიც გონს მოსულიყვნენ. შემდეგ ნეტარი მოსე იაკობის ძეებს ჩამოთვლის და თავისი თხრობით კვლავ მართლის სათნოებას გვასწავლის. რომ არ გეფიქრა, თითქოს იაკობი უმიზეზოდ, შემთხვევით ყოფილიყოს ქორწინებაში რაქელთანაც, ლიასთანაც და ორ მხევალთანაც, მოსე გვაჩვენებს, რომ გარკვეული ღვთის განგებით ჰქონდა მათთან თანაცხოვრება, რათა ზუსტად თორმეტი ტომი წარმოშობილიყო მისგან. ამიტომაც წერილი მისგან სხვა შვილის შეძენას აღარ ახსენებს, რომ ნაჩვენები იყოს, რომ ეს ისე უბრალოდ და უმიზნოდ არ მომხდარა. „იყუნეს, — ნათქვამია, — ძენი იაკობისნი ათორმეტ". წერილი გამოყოფს ლიას ძეებსა და რაქელის ძეებს, შემდეგ მხევალთაგან შობილებსაც ჩამოთვლის და ამბობს: „ესე ძენი იაკობისნი, რომელნი ესხნეს მას შუამდინარეს ასურეთისასა" (). თუმცა ბენიამინი მაშინ შეიძინა, როცა იაკობი ბეთლემისკენ ჩქარობდა: მაშ, რატომ ამბობს წერილი ასე: „რომელნი ესხნეს მას შუამდინარეს ასურეთისასა"? ალბათ, რაქელს ჩაესახა ჯერ კიდევ მესოპოტამიიდან წამოსვლამდე. „მოვიდა იაკობ ისაკისა, მამისა თჳსისა" (). შეხედე აქაც, როგორ სურდა კაცთმოყვარე ღმერთს ყოველივეში მართალნი დაეკმაყოფილებინა. როცა იაკობ, მრავალწლიანი განშორების შემდეგ, მამასთან მოვიდა, და ორივესთვის დიდი ნუგეში იყო — ძისთვის მამასთან შეხვედრის, მამისთვის კი იმის, რომ ყოველივეში ძის სიუხვესა და მრავალ შვილს ხედავდა — ამის შემდეგ, ამბობს წერილი, „მოაკლდა ისაკ და მოკუდა... მოხუცებული და სავსე დღითა" (). თუ მაშინ, როცა იაკობმა კურთხევა მიითვისა, მისი თვალების სინათლე, ნათქვამია, რომ შესუსტებული ყოფილიყო, რის გამოც მოტყუვდა, წარმოიდგინე, რამდენად უნდა დაბერებულიყო ამდენი წლის შემდეგ. „და დაჰფლეს იგი ესავ და იაკობ". მამის დაკრძალვის შემდეგ კი, „წარიყუანა ესავ ცოლნი თჳსნი, ძენი და ასულნი თჳსნი და ყოველი კაცი სახლისა თჳსისა და ყოველივე მონაგები მისი... და წარვიდა ქუეყანით ქანანისათ... რამეთუ იყო მონაგები მათი ფრიად, — ნათქვამია, — და ვერ ეძლო ქუეყანასა... ტჳრთვად მათა სიმრავლისაგან მონაგებთა მათთასა. და დაეშენა ესავ მთასა სეირსა" (დაბ 36:6–8). ესავისგან წარმოშობილთა და მისგან მომდინარე ხალხების შესახებ ამბის თხრობისის შემდეგ საღვთო წერილი ამბობს: „ხოლო იაკობ დამკჳდრებულ იყო ქუეყანასა მას, სადაცა დამკჳდრებულ იყო მამაჲ მისი ქუეყანასა მას ქანანისასა" (). აქედან კი იწყება უკვე სხვა თხრობა საკვირველი იოსების შესახებ.
3. მართალთა მიბაძვა და სულიერი სიწმინდის ძალა
აქ, თუ გნებავთ, სიტყვაც დავამთავროთ, ხოლო იაკობის ძის ამბავი სხვა საუბრისთვის გადავდოთ. საყვარელნო, მხოლოდ იმას გთხოვთ, რომ ნათქვამს ყურადღებით მოუსმინოთ, საღვთო წერილში გადმოცემულიდან უდიდესი სარგებელი ამოიღოთ და არაფერი უყურადღებოდ დატოვოთ. ღვთის სიტყვა სულიერი საუნჯეა. და როგორც ვინც ნივთიერი საუნჯიდან ერთ ძვირფას ქვასაც რომ მიიღებს, ხშირად დიდ სიმდიდრეს იძენს, ისე აქაც მართალთა სათნოებანი, თუ ყურადღებიანები ვიქნებით, ისეთ დიდ სარგებელს მოგვიტანს, რომ ჩვენშიც მათი მიბაძვის მოშურნეობაც გაღვივდება. ხოლო ამგვარად, ჩვენც შეგვიძლია მართალთა მსგავსი ღვთის კეთილგანწყობის ღირსნი გავხდეთ. „არა არს თუალთ-ღება ღმრთისა თანა, არამედ ყოველთა შორის თესლთა რომელსა ეშინის მისა და იქმს სიმართლესა, სათნო მისა არს" (საქმ 10:34–35), — ასე რომ, თუ მოვისურვებთ, ვერაფერი შეგვიშლის ხელს, ჩვენც იმავე ან კიდევ უფრო დიდი ზეციდან შეწევნა მივიღოთ. თუ ღმერთი ნახავს, რომ ჩვენი მხრიდან ყოველ შესაძლო მცდელობას ვიჩენთ და მისთვის სასურველს ადამიანურს ვამჯობინებთ, მაშინ თავადაც ისეთ მზრუნველობას გამოავლენს ჩვენს მიმართ, რომ ყოველივეში უძლეველნი გავხდებით. მუდმივი მტერი გვყავს, რომელსაც ჩვენდამი შეურიგებელი სიძულვილი აქვს; ამიტომ ფხიზლად უნდა ვიყოთ, რომ მისი მზაკვრობა დავძლიოთ და მის ისრებზე მაღლა ავმაღლდეთ. ხოლო ძლევა სხვანაირად ვერ შეგვიძლია, თუ სათნო ცხოვრებით ზეციდან შეწევნას არ მოვიპოვებთ. ცხოვრების საუკეთესო წესი კი წმინდა ცხოვრებაა. ეს არის სათნოების საფუძველი და ფესვი. ვინც ასეთ საფუძველს მტკიცედ ჩაყრის, ის უკვე ადვილად სძლევს ყველაფერ დანარჩენს: ვერც სიმდიდრისადმი ვნება, ვერც დიდების სიყვარული, ვერც შური, ვერც რაიმე სხვა ვნება ვერ დაეუფლება მას. როგორ? — გეტყვი. ვისაც სინდისი წმინდა აქვს და ყოველი ბოროტებისგან თავისუფალი, იმაში თავად ყველას მეუფე უფალი დაიმკვიდრებს სამყოფელს: „ნეტარ იყვნენ წმიდანი გულითა, — ნათქვამია, — რამეთუ მათ ღმერთი იხილონ" (). როცა ვინმე ღირსი გახდება თავის თავში ღვთის ყოფნისა, ისეთ მდგომარეობაში იქნება, თითქოს მხოლოდ სხეულით არის მოსილი, და ყველაფერ ადამიანურის მიმართ სრულ უგულებელყოფას გამოავლენს. ყველაფერი ხილული ჩრდილსა და სიზმარს დაემსგავსება ასეთ ადამიანს; თითქოს უკვე ცაში ცხოვრობს, ამ ცხოვრებაში არაფრის სურვილი ექნება. ასეთი იყო პავლე, ქვეყნიერების მოძღვარი, რის გამოც ძახილით ამბობდა: ანუ „გამოცდასა ეძიებთ მისსა, რომელი-იგი ჩემ მიერ იტყჳს ქრისტე" (). და კვლავ: „ცხოველ არღარა მე ვარ, არამედ ცხოველ არს ჩემ თანა ქრისტე" (). და კვლავ: „რომელ-ესე აწ ცხოველ ვარ ჴორცითა, სარწმუნოებითა ცხოველ ვარ". ხედავ აქ კაცს, რომელიც სხეულითაა მოსილი, მაგრამ ყველაფერზე ისე ლაპარაკობს, თითქოს უსხეულო არსების ხვედრი რგებოდა?
4. სულიერი მსხვერპლი და ფხიზლად ყოფნა ეშმაკის წინააღმდეგ
მას მივბაძოთ ყველამ, მოვაკვდინოთ ხორცის სხეულის ნაწილები და ცოდვისთვის უმოქმედო გავხადოთ ისინი. ამგვარად, ჩვენ შეგვიძლია ღვთისთვის სათნო მსხვერპლად წარვუდგინოთ ისინი. ხედავ რაღაც ახალსა და უჩვეულოს ამ მსხვერპლში? როცა სხეულის ნაწილები მკვდარნი ხდებიან, მაშინ ყველაზე მისაღებნი ხდებიან მსხვერპლისთვის. რატომ და რისთვის? იმიტომ, რომ ეს სულიერი მსხვერპლია და არაფერ გრძნობადს არ შეიცავს. გრძნობად მსხვერპლში არა მხოლოდ ყოველი მკვდარი იკრძალება, არამედ ცოცხალიც კი, რაიმე ნაკლი რომ ჰქონდეს, ვერასდროს სათნო მსხვერპლი ვერ იქნება. ეს თავიდანვე ასე იყო დაწესებული, და არა ისე უბრალოდ, არამედ იმისთვის, რომ უტყვ ცხოველებზე ასეთი დაკვირვებით ნელ-ნელა მივეჩვიოთ სულიერი და გონიერი მსხვერპლის შეწირვას ისეთივე ყურადღებით. იქ — გრძნობად მსხვერპლში — ნაკლი მდგომარეობს, მაგალითად, ყურის ან კუდის არარსებობაში, აქ კი — სულიერ მსხვერპლში — ბოროტებაში, ავხორცობაში, ფუფუნებაში, ვერცხლისმოყვარეობასა და ყოველგვარ ცოდვაში. იქ ჯანმრთელი და ყოველგვარი ნაკლისგან თავისუფალი მდგომარეობა იყო საჭირო, აქ კი სამყაროსთვის მკვდარი უნდა გახდე და ასე მოამზადო საკუთარი თავი სულიერ მსხვერპლად. ამას ყურადღების გარეშე არ დავტოვოთ, არამედ გონებაში ჩავიწერინოთ და ვეცადოთ, რომ იუდეველებზე უარესნი არ აღმოვჩნდეთ, რომლებმაც ასეთი დაკვირვება გამოავლინეს, ჩრდილს რომ ემსახურებოდნენ. ისინი ჯერ კიდევ ლამპრის შუქთან მსხდომნი ასეთ სიფრთხილეს იჩენდნენ თავიანთი მსხვერპლის მიმართ; ჩვენ, რომლებსაც სიმართლის მზის ნათელი ვეღირსეთ და ჩრდილიდან ჭეშმარიტებისკენ მივეყვანეთ, სულიერი მსხვერპლის მიმართ იმავე გულისხმიერება გამოვიჩინოთ. მცირედაც კი არ დავტოვოთ ყურადღების გარეშე ის ცოდვები, რომლებიც წვრილმანებად მიგვაჩნია, არამედ ყოველდღე თავის თავს მოვთხოვოთ ანგარიში — სიტყვებშიც, მზერაშიც — და სასჯელი დავისახოთ, რომ მომავალ საუკუნეში სასჯელი ავირიდოთ. ამიტომ პავლეც ამბობს: „უკუეთუმცა თავთა თჳსთა განვიკითხევდით, არამცა განვიკითხენით" (), — ასე რომ, თუ აქ თავს ყოველდღიურ შეცოდებებში ვსჯით, მომავალი სამსჯავროს სიმკაცრისგან განვთავისუფლდებით. თუ კი ამას უგულებელვყოფთ, „განვიკითხენით, — ამბობს პავლე, — უფლისა მიერ ვისწავლებით". მაშ, წინასწარ თავს ვისაჯოთ სრული გულახდილობით, შევიდეთ სინდისის სამსჯავროში, სადაც ჩვენ არავინ გვხედავს; ასე გამოვსინჯოთ ჩვენი ზრახვები და თავის თავზე მართალი განაჩენი გამოვიტანოთ, რათა ჩვენმა გონებამ, მომავალი სამსჯავროს შიშით, გატაცებისგან თავი შეიკავოს, საკუთარი მისწრაფებები ალაგმოს და, იმ დაუძინებელ თვალს რომ წარმოიდგინოს, ეშმაკისთვის შესასვლელი გზა ჩაკეტოს. რომ ჩვენი საკუთარი დაუდევრობისგან ვიტანჯებით, ეს აშკარად გამოცდილება გვიჩვენებს. ოდნავ მოვისურვოთ სულით გამოფხიზლება, მის ყველა მზაკვრობას, როგორც მტვერს, ჩამოვიფერთხებდით; ასე, როცა ცოდვაში ვვარდებით, ეს არა მისი ძალადობის, არამედ ჩვენი საკუთარი დაუდევრობის ბრალია. იგი ჩვენ ძალითა და იძულებით კი არ გვძლევს, არამედ მხოლოდ მოტყუებით. ხოლო ჩვენს ხელთ არის, მოტყუებას არ გავყვეთ, თუ ოდნავ მაინც ვიფხიზლებთ და ვიფრთხილებთ; თუმცა არა იმიტომ, თითქოს თავისთავად გვქონდეს ასეთი ძალა, არამედ იმიტომ, რომ ამ შემთხვევაში ზეციდან შეწევნასაც ვეღირსებით. როცა ჩვენი მხრიდან მცდელობას ვიჩენთ, მაშინ უფლის მხრიდანაც ყველაფერი მოჰყვება. მაშ, გევედრებით, ვიფხიზლოთ, და ბოროტის მზაკვრობა რომ ვიცით, მუდამ ფხიზლად ვიყოთ და ღმერთს ვევედროთ, ეშმაკთან ბრძოლაში თავისი შეწევნა მოგვმადლოს. ამგვარად, უძლეველნი გავხდებით, მის მზაკვრობასაც გადავურჩებით, ღვთის შეწევნითაც ვისარგებლებთ და საუკუნო კეთილთაც მივაღწევთ, რისი ღირსნიც ყველანი გავხდეთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.