📋 სარჩევი
1. იოსები საპყრობილეში და სიზმართა განმარტება (40:1-15)
დღეს, საყვარელნო, გვსურს შეგატყობინოთ იმის დანარჩენი, რაც გუშინ ვთქვით, და კვლავ იოსების თხრობას შევეხოთ. თქვენ იცით, რომ გუშინ ჩვენს ძალიან ხანგრძლივ საუბარში ვერ წავიწიეთ წინ, არამედ იმაზე შევჩერდით, როგორ ჩააგდეს იოსები, ეგვიპტელის ცილისწამებით, მზარეულთმთავარმა საპყრობილეში. დღეს, საყვარელნო, უნდა გაჩვენოთ, რა შეემთხვა მას საპყრობილეში. საპყრობილეში ჩაგდებულმა და საპყრობილის მეთაურს ჩაბარებულმა იქაც ისეთი დიდი შეწევნა მიიღო ღვთისგან, რომ მთავარმა მეციხოვნემ მთელი საპყრობილის მმართველობა მას ჩააბარა. „არარაჲ იცოდა მესაპყრობილეთმთავარმან მან არცა ერთი რაჲ" იოსებისათვის, — ნათქვამია. ხედავ, რომ თავად ჭირთა შორის არანაირი მწუხარების გრძნობა არ ჰქონდა, ხოლო ღვთის განგების სიბრძნემ ყოველივე უსიამოვნო სასიამოვნოდ შეცვალა. როგორც მარგალიტი, ტალახშიც რომ ჩააგდო, თავის მშვენიერებას ავლენს, ისე სათნოებაც, სადაც არ უნდა ჩააგდო, თავის ძალას ამჟღავნებს — მონობაშიც, საპყრობილეშიც, უბედურებაშიც და ბედნიერებაშიც. რადგან საპყრობილეში ჩაგდებულმა საპყრობილის მეთაური თავისკენ მოიზიდა და მისგან ყველა პატიმარზე ხელმწიფება მიიღო, აქედან უნდა ვიხილოთ, როგორ იხსნებოდა მასში ჩადებული მადლის ძალა. „და იყო, შემდგომად სიტყუათა ამათ" (), — ნათქვამია. რომელი სიტყვების შემდეგ? ანუ, იოსების ცილისწამებისა და საპყრობილეში გასამართლების შესახებ მოთხრობილი გარემოებების შემდეგ; აგრეთვე მას შემდეგ, რაც შევიტყვეთ, რომ უფალი მის თანა იყო და საპყრობილის მეთაურმა მთელი საპყრობილის მმართველობა მას ჩააბარა. „და იყო, შემდგომად სიტყუათა ამათ", როცა ის საპყრობილეში იყო ჩაგდებული, მთავარმა მწდემემ და მთავარმა მეპურემ დანაშაული ჩაიდინეს და მეფემ იმავე საპყრობილეში ჩაყრა განსაჯა. მეციხოვნეთა მეთაურმა ისინი მიიღო და იოსებს ჩააბარა. ის მათთან უკვე არა როგორც პატიმარი მოექცეოდა, არამედ როგორც თავისი მზრუნველობის თანამონაწილე, ანდა უკეთ რომ ვთქვათ — როგორც ისეთი ადამიანი, რომელსაც პატიმართა მძიმე ხვედრის შემსუბუქება შეეძლო. „და დგა იგი წინაშე მათსა" (), — ნათქვამია. რას ნიშნავს „დგა წინაშე მათსა"? ანუ, ანუგეშებდა, სულს უმაგრებდა, ამხნევებდა და სასოწარკვეთილებაში ჩავარდნის საშუალებას არ აძლევდა. ისინი დიდხანს იყვნენ საპყრობილეში და ერთ ღამეს ორივემ, მწდემემაც და მეპურემაც, სიზმარი იხილა. მაგრამ ეს საკვირველი კაცი, მათ ნუგეშინისცემაზე მზრუნველი, რომელმაც შენიშნა, რომ სიზმრებმა შეშფოთებასა და დაბნეულობაში ჩააგდო ისინი, ეუბნება: „რაჲსათჳს პირნი თქუენნი მწუხარე არიან დღეს" (), — რადგან მათი სახეები შინაგან შფოთს ამხელდნენ. ბრძენმაც თქვა: „გულისა მხიარულისა პირიცა მხიარულ არნ; ხოლო რომელნი მწუხარებასა შინა არიედ, მათი პირიცა მწუხარე არნ" (). ამრიგად, სიზმრებისგან დამწუხრებულნი რომ დაინახა, მიზეზის გაგება სურდა და ეკითხებოდა. შეხედე, როგორ იჩენდა საპყრობილეშიც თავის სათნოებას და სხვათა მწუხარების შემსუბუქებას ცდილობდა! რა უპასუხეს მათ? „ჩუენებაჲ ვიხილეთ და გამომეტყუელ მისა არა ვინ არს" (), — ამბობენ. არ იცოდნენ მათთან მოლაპარაკის სიბრძნე; მას ერთ-ერთად, მრავალთაგან, მიიჩნევდნენ; ამიტომ სიზმარს არც მოუყვებიან, არამედ მხოლოდ ამბობენ, რომ სიზმარი იხილეს და ახსნა არავის შეუძლია. მაგრამ ეს საკვირველი კაცი ეუბნება: „ანუ არა ღმრთისა მიერ არს გამოთქმაჲ მათი? მითხართ იგი მე" (). ჩემ თავს შემიძლია რაიმე განმარტება აღგითქვათ? ღმერთია, ვინც გამოცხადებებს უწყებს. „მითხართ იგი მე". შეხედე, რა სიბრძნე და რა საკვირველი თავმდაბლობა! არ ამბობს: მე ავხსნი, მე გაჩვენებთ სიზმრების მნიშვნელობას; არამედ რას ეუბნება? „მითხართ იგი მე". მხოლოდ ღმერთი უწყებს ასეთ გამოცხადებებს. „და უთხრა ღჳნისმნემან მან". მისი მოსმენის შემდეგ იოსებმა უთხრა: „ესე არს გამოთარგმანებაჲ მაგისი: სამნი იგი ძირნი სამნი დღენი არიან... სამნი დღენი წარჴდენ, მოეჴსენოს ფარაოს სამთავროჲ შენი და კუალად დაგადგინოს შენ მთავრად ღჳნისმნეობასავე შენსა და მისცე სასუმელი ფარაოჲსი ჴელსა მისსა, პირველისაებრ მთავრობისა შენისა, ვითარცა-იგი იყავ პირისმწდე. არამედ მომიჴსენე მე თავით შენით, რაჟამს კეთილი გიყოს შენ, და ყავ ჩემ ზედა წყალობაჲ და მოიჴსენე ჩემთჳს წინაშე ფარაოჲსა და განმიყვანოს მე საპყრობილისა ამისგან. რამეთუ პარვით წარმომიპარეს მე ქუეყანით ებრაელთაჲთ და აქა-ცა არარაჲ ვქმენ ბოროტი და შემომაგდეს მე სახლსა ამას ჯურღმულისასა" (დაბ 40:9, 12–15). რადგან იოსები მწდესეს მომავალ კეთილდღეობასა და მეფისგან შეწყალებას უწინასწარმეტყველებდა, ეუბნება: „მომიჴსენე მე თავით შენით", ანუ, როცა კვლავ ბედნიერი იქნები, გაიხსენე ის, ვინც ეს გიწინასწარმეტყველა, და გამომიჩინე წყალობა.
2. იოსების თავმდაბლობა და სულგრძელობა (40:19-23)
ამის მსმენელი, საყვარელო, ნუ ადანაშაულებ მართალს სულმოკლეობაში, არამედ უკეთ იმას მიაგე, რომ ასეთ ჭირთა შორის მამაცად და სულგრძელად იტანდა საპყრობილეში ყოფნას. თუმცა საპყრობილის მეთაურისგან ხშირად ხელმწიფებას იღებდა, მაინც მძიმე იყო მისთვის პატიმრობა და დაცემულ და უწმინდურ ადამიანებთან ერთად ყოფნა. შენიშნე მისი სიბრძნისმოყვარე სული იმაშიც, როგორ იტანდა ყოველივეს სულის სიმტკიცით, ყოველივეში ღრმა თავმდაბლობას ავლენდა. „და ყავ ჩემ ზედა წყალობაჲ", — ამბობს, — „და მოიჴსენე ჩემთჳს წინაშე ფარაოჲსა და განმიყვანოს მე საპყრობილისა ამისგან". აქ ყურადღება მიაქციე, რომ იმ ბოროტმზრახველ მეძავზე არაფერს ამბობს, ბატონსაც არ ადანაშაულებს, ძმების არაადამიანობასაც არ ახსენებს; არამედ, ყოველივე ამას ფარავს, ამბობს: გამიხსენე და ეცადე, რომ ამ საპყრობილიდან გამომიყვანონ. „რამეთუ პარვით წარმომიპარეს მე ქუეყანით ებრაელთაჲთ. და აქა-ცა არარაჲ ვქმენ ბოროტი და შემომაგდეს მე სახლსა ამას ჯურღმულისასა". ნუ დავტოვებთ ამას ყურადღების მიღმა, არამედ დავფიქრდეთ მისი სულის სიბრძნისმოყვარეობაზე, — იმაზე, რომ ასეთი შემთხვევა რომ ეპოვა და იცოდა, რომ მწდესეს, ბედნიერ გარემოებებში, შეეძლო მისი ყველაფერი მეფისთვის ეცნობებინა, ის არ ადანაშაულებს ეგვიპტელ ქალს (კვლავ ამას ვიტყვი), არ ეხება ბატონსა და არც ძმებს; საპყრობილეში ჩაგდების მიზეზს არ ახსენებს და მისადმი დაშვებული უსამართლობის დამტკიცებას არ ცდილობს; არა სხვების ბრალდებაზაზე ზრუნავს, არამედ მხოლოდ თავის საქმეზე. ძმების მიერ მისადმი ჩადენილი ჩრდილში დატოვა, მხოლოდ ეს თქვა: „პარვით წარმომიპარეს მე ქუეყანით ებრაელთაჲთ", ხოლო უზნეო ეგვიპტელის საქციელს საერთოდ არ ახსენებს, ისევე როგორც ბატონის უსამართლო რისხვას. რას ამბობს? „აქა-ცა არარაჲ ვქმენ ბოროტი და შემომაგდეს მე სახლსა ამას ჯურღმულისასა". ამის მსმენელნი, ჩვენც ვისწავლოთ — როცა მსგავსი რამ შეგვემთხვეს, არ ვეცადოთ იმათ დაგმობას, ვინც გვაწყენინა, არ ვილესოთ ენა სხვების ბრალდებისთვის, არამედ მშვიდად და წყნარად დავამტკიცოთ ჩვენი უდანაშაულობა და მივბაძოთ ამ საკვირველ კაცს, რომელმაც უბედურებაშიც კი ვერ გაბედა ეგვიპტელის უტიფრობა ერთი სიტყვითაც გაეხმაურებინა. ცნობილია, რომ ბევრი, ვინც ნამდვილად დანაშაულის ჩამდენია, ურცხვად ცდილობს თავის ბრალს სხვას გადააბრალოს. ხოლო ეს კაცი, მზეზე უფრო ნათელი, რომელსაც შეეძლო ყოველივე ჭეშმარიტად მოეთხრო, ეჩვენებინა ქალის უგუნურება და თავი ედიდებინა, ამ ყველაფრის გამომჟღავნებას არ ცდილობდა. ადამიანთა დიდებას არ ეძებდა, ზეგარდმო კეთილგანწყობით კმაყოფილდებოდა და თავისი საქმეების ქებას მხოლოდ ყოვლისმხედველისგან სურდა. ამიტომ, თუმცა დუმდა და ყოველივეს დამალვას ცდილობდა, კაცთმოყვარე უფალმა, ხედავდა რა, რომ მოღვაწე ასე კარგად მოღვაწეობდა, ისეთ სიდიადემდე აიყვანა. თუმცა, მომდევნო მოვლენებიდანაც შევიტყობთ ამ კაცის მოთმინებას, ვნახავთ, როგორ არ სწუხდა დაყოვნების გამო და არ სასოწარკვეთდებოდა, არამედ დიდი სულგრძელობით ყოველივეს იტანდა და ამის დამშვებელ უფალს მადლობას აღუვლენდა. ხოლო მთავარმა მეპურემ, ეს რომ მოისმინა და იფიქრა, მისი სიზმარიც რაღაც კარგს იქადის, თავის სიზმარს მოუყვა. მაგრამ იოსებმა, მოისმინა რა და ზეგარდმო გამოცხადებიდან ამ სიზმრის ახსნაც მიიღო, მეპურეს მომავალ დაღუპვას უწინასწარმეტყველებს და ეუბნება: „სამნი-ღა დღენი წარჴდენ, მოგკუეთოს ფარაო თავი შენი შენგან და დამოგკიდონ შენ ძელსა. და მოვიდენ მფრინველნი ცისანი და შეჭამონ ჴორცნი შენნი" (). იმისთვის, ამბობს ის, წინასწარ გაგაფრთხილეთ, რომ არა ჩემით ვწინასწარმეტყველებ თქვენთვის, არამედ ღვთის გამოცხადებით, რათა — კარგს იქადნიდე თუ ცუდს თქვენი სიზმრები — ეს ჩემს თავს არ მიმიწეროთ. ჩემს სიტყვებს არ გეტყვით თქვენ, არამედ მხოლოდ იმას ვაცხადებ, რასაც ზეგარდმო მადლი გამოუცხადებს. როცა განსაზღვრული დღე დადგა, იოსების სიტყვები თავად საქმით გამართლდა: ორივეს ისე შეემთხვა, როგორც მან იწინასწარმეტყველა; ერთი კვლავ პირვანდელ კეთილდღეობას დაუბრუნდა, მეორე კი სიკვდილით დაისაჯა. თუმცა მწდესეს, რომელიც ასე დაანუგეშა იოსებმა, „არა მოეჴსენა იოსებ, არამედ დაავიწყდა" (). და კვლავ შეხედე მართალს, როგორ მოღვაწეობს, თითქოს ბრძოლის სასწავლებელში ან პალესტრაში იმყოფებოდეს, და თავისი სიმამაცის მტკიცებულებებს წარმოაჩენს, არანაირი შფოთის, შიშისა და გაღიზიანების გარეშე. სხვა რომ ყოფილიყო, ჩვეულებრივ ადამიანთაგანი, შესაძლოა, თავისთვის ეთქვა: ეს რა ამბავია? მეღვინემ, ჩემი სიზმრის განმარტების შესაბამისად, ასე მალე ბედნიერება დაიბრუნა და ჩემზე, ვინც ეს უწინასწარმეტყველა, აღარ გაიხსენა. აი, ის ბედნიერებაშია; ხოლო მე, რომელმაც არაფერი ბოროტი ჩავიდინე, საპყრობილეში ვარ, მკვლელებთან, ქურდებთან, ავაზაკებთან, ათასგვარი ბოროტების ჩამდენ ადამიანებთან ერთად. მსგავსი რამ მან არ თქვა და არ იფიქრა: იცოდა, რომ მისი ასპარეზობა იმიტომაა ასე ხანგრძლივი, რომ ჯეროვნად მოღვაწეობით ბრწყინვალე გვირგვინი მიეღო.
3. ფარაონის სიზმრები და ღვთის განგება (41:1-38)
შენიშნე, რომ მეღვინის აღდგინების შემდეგ, ნათქვამია, ორი წელი გავიდა. მისთვის ხელსაყრელი დროის მოცდა იყო საჭირო, რომ იქიდან დიდებით გამოსულიყო. მეღვინეს რომ ფარაონის სიზმრებამდე გახსენებოდა და თავისი შუამდგომლობით საპყრობილიდან ეხსნა, მაშინ მისი სათნოება ბევრისთვის, შესაძლოა, უცნობი დარჩენილიყო. ახლა კი კეთილგანმგებელმა და ყოვლადბრძენმა უფალმა, როგორც გამოცდილმა ოსტატმა, რომელმაც იცის, რამდენ ხანს უნდა დარჩეს ოქრო ცეცხლში და როდის უნდა ამოიღო, ორი წლის განმავლობაში მეღვინეს იოსების დავიწყების ნება დართო იმისთვის, რომ ფარაონის სიზმრების დროც მოსულიყო და თავად აუცილებლობის მოთხოვნით მართალი მთელ ფარაონის სამეფოში ცნობილი გამხდარიყო. „და იყო, შემდგომად ორისა წლისა", — ნათქვამია, — „ფარაო იხილა" სიზმრები. „და ვითარცა განთენა, შეძრწუნებულ იყო სული მისი... და მიავლინა და მოუწოდა ყოველთავე გამომეტყუელთა ეგჳპტისათა და ყოველთა ბრძენთა მისთა და უთხრა მათ ფარაო ჩუენებაჲ იგი მისი. და არა ვინ იყო მათგანი, რომელმან-ცა უთხრა ფარაოს ჩუენებაჲ იგი" (დაბ 41:1, 8). შეხედე, რაოდენ მრავალმხრივია ღვთის განგება! ჯერ ღმერთი იქ მყოფ ყველა ბრძენად მიჩნეულს ამოწმებდა იმისთვის, რომ — როცა მათი უცოდინარობა გამოაშკარავდებოდა — წინ გამოსულიყო ეს პატიმარი, ტყვე, მონა, ებრაელი, და გამოეცხადებინა ის, რაც მრავალთათვის ფარული იყო, რითაც ყველას ეჩვენებინა მასზე ანათებული ზეგარდმო მადლი. როცა შეკრებილმა ყველა ბრძენმა ვერაფერი შეძლო, ვერც პირის გახსნა მოახერხა, მაშინ მეღვინე, რომელმაც გაიხსენა, ფარაონს უყვება მასთან მომხდარს და ეუბნება: „ცოდვაჲ ჩემი მოვიჴსენო დღეს" (). და შემდეგ მოუთხრობს, როგორ იხილა იმ ჟამს სიზმარი, როცა მეპურესთან ერთად საპყრობილეში იყო, და მიიღო ახსნა იოსებისგან, და როგორ აღსრულდა მისი წინასწარმეტყველების შესაბამისად ყოველივე თავად საქმით. მეფემ, ეს რომ მოისმინა, იოსების მოყვანა ბრძანა; „და გამოიყუანა იგი საპყრობილისა მისგან. დაუკვეცეს მას თმაჲ და შეუცვალეს მას სამოსელი მისი და მოვიდა წინაშე ფარაოჲსა" (). შეხედე, რა პატივი თავიდანვე, უეცრად! უკვე კარგად განწმენდილი მოთმინებით, ოქროსავით ბრწყინვალე, საპყრობილიდან გამოდის და ფარაონს წარუდგება. ხედავ, რას ნიშნავს ზეგარდმო შეწევნის ქონა? შენიშნე, როგორ ემზადებოდა ყოველივე იმისთვის, რომ იოსების საქმე აღსრულებულიყო. რადგან უმანკოების უდიდესი ღვაწლი აღასრულა, უზნეო ეგვიპტელის მახეებსს გაექცა და საპყრობილეში ჩააგდეს, ღვთის ნება იყო, რომ იმავე დროს იქვე მოხვედრილიყვნენ ფარაონის მეღვინე და მეპურე, და სიზმრების განმარტებით მისი სიბრძნე შეეცნოთ, რათა ახლა დროულად გახსენებულიყო და ყველასთვის ცნობილი გამხდარიყო. „და ჰრქუა ფარაო იოსებს: ჩუენებაჲ ვიხილე და არა ვინ არს, რომელმან-ცა განმიმარტა იგი, ხოლო მე მასმიეს შენთჳს ვითარმედ თქჳან, გესმის რაჲ ჩუენებაჲ, განჰმარტი იგი" (). აი, როგორ — ფარაონი სირცხვილის გამო პირდაპირ არ ამბობს, რომ ჩემმა ბრძენებმა ვერ ახსნეს სიზმრებიო; არამედ რას ამბობს? „ჩუენებაჲ ვიხილე და არა ვინ არს, რომელმან-ცა განმიმარტა... მე მასმიეს შენთჳს". ყურადღება მიაქციე, რამდენ სიბრძნესა და ღვთისმოსაობას ავლენს იოსები თავის პასუხში ფარაონს. ნუ ფიქრობ, ეუბნება, რომ ჩემით რაიმეს ვამბობ ან ადამიანური სიბრძნით ვხსნი ამას. ზეგარდმო გამოცხადების გარეშე ასეთი ცოდნის მოპოვება შეუძლებელია. ამიტომ იცოდე, რომ ღვთის გარეშე ვერ გიპასუხებ. „თჳნიერ ღმრთისა ვერ მიეგოს სიტყუაჲ, მეფე, მაცხოვარებასა შენსა" (), — ამბობს. ხოლო, რადგან ყოველივეს მეუფე ამას გამოუცხადებს, ნუ ეკითხები ადამიანებს იმაზე, რისი გამოცხადებაც, ამბობს, მხოლოდ ღმერთს შეუძლია.
შეხედე, როგორ ასწავლის იოსები თავისი პასუხით ფარაონს, გაიგოს მისი ბრძენების უძლურებაც და უფლის ყოვლისშემძლეობაც. ახლა, როცა გაიგე, რომ არა ადამიანური სიბრძნითა და არა საკუთარი მსჯელობით ვხსნი ამას, მითხარი, რა გამოგიცხადა ღმერთმა. ეს რომ მოისმინა, ფარაონი თავის სიზმრებს მოუყვება, პირველსა და მეორეს, და ამბობს: „რეცა ესე უთხარ გამომეტყუელთა და არა ვინ არს, რომელმან-ცა მითხრა მე" (). მაგრამ ჩემგან არ გსმენია, ამბობს იოსები, რომ ადამიანური სიბრძნისთვის ეს შეუცნობია? ამიტომ ბრძენებს ნუ ადანაშაულებ; ისინი ვერასოდეს შეიცნობდნენ იმას, რაც ზეგარდმო გამოცხადებას საჭიროებს. „და ჰრქუა იოსებ ფარაოს: ჩუენება ფარაოჲსი ორი-ვე ერთ არს" (), — ამბობს. ხოლო იმისთვის, რომ დარწმუნდე — ღვთის მიერ გამოცხადებული ნამდვილად აღსრულდება და ღმერთი ჩქარობს მის აღსრულებას, — მოგეცა მეორედ იმავე სიზმრის ხილვა (). განმეორება ნაჩვენების დადასტურებას და მისი სრული აღსრულების თავდებობას ემსახურება. შემდეგ ახსნა შვიდეული რიცხვი ძროხებისა და თავთავების, და თქვა, რომ ჯერ ყოველივეში დიდი სიუხვე იქნება, ხოლო მის შემდეგ სასტიკი შიმშილი მოჰყვება, და ბოლოს ფარაონს საუკეთესო რჩევაც შესთავაზა. დაადგინე, ეუბნება, ეგვიპტეზე ადამიანი, რომელიც შვიდ ნაყოფიერ წელს ნაყოფს შეაგროვებს და ისე მოაწყობს, რომ შიმშილობის დროს ნუგეშინისცემა იქნებოდა და სრული გაჭირვება არ იქნებოდა. სათნო-უჩნდა, ნათქვამია, ეს ფარაონსა და ყველა მონას (). და აი, ფარაონი იოსების სიზმრების აღმსრულებელ იარაღად ემსახურება, — იმ სიზმრებისა, რომლებიც ჯერ კიდევ მამასთან ყოფნის დროს იხილა. ამრიგად, ის ფარაონის სიზმრებს განმარტავდა; ხოლო ფარაონი მისი სიზმრების აღსრულებას ასრულებდა, და თავადაც არ იცოდა, ეს რომ მოისმინა, ნათქვამია, „ჰრქუა მონათა თჳსთა: ვინა ვპოოთ ჩუენ სხვაჲ კაცი ესევითარი, რომლისა თანა არს სული ღმრთისაჲ თავისა თჳსისა შორის?" ().
4. იოსების ამაღლება ეგვიპტეზე (41:39-46)
ხედავ, როგორ მიხვდა თავად ფარაონიც, რომ ზეგარდმო განსაკუთრებული გამოცხადებით გაუწყდა ეს ყოველივე. ვინ ვიპოვოთ, ამბობს, ისეთი, ვინც ღირსი იქნებოდა ღვთის სულის თავის თავში ქონის მადლისა? „და ჰრქუა ფარაო იოსებს, რამეთუ გიჩუენა შენ ღმერთმან ესე ყოველი და არა ვინ არს კაცი უბრძნეს შენსა და უგულისხმისმყოფელეს შენსა" ().
შენიშნე აქ, რომ არანაირი შემთხვევა ხელისშემშლელი ვერ იქნება, როცა ღვთის განგების უფალს თავისი ჩანაფიქრის აღსრულება სურს. აი, იოსების ძმებმა თითქმის მოკლეს, შემდეგ გაჰყიდეს, ცილისწამებას დაექვემდებარა, რომელიც უკიდურეს საფრთხეს უქმნიდა, და ესოდენ ხანს საპყრობილეში იმყოფებოდა, — და ამ ყოველივეს შემდეგ თითქმის სამეფო ტახტზე ავიდა. „რამეთუ გიჩუენა შენ ღმერთმან ესე ყოველი და არა ვინ არს კაცი უბრძნეს შენსა და უგულისხმისმყოფელეს შენსა. შენ იყავ სახლსა ზედა ჩემსა და პირსა შენსა ერჩდეს ერი ჩემი, გარნა ხოლო საყდრითა გმატდე მე შენ" (დაბ 41:39–40). აი, როგორ ხდება პატიმარი უეცრად მთელი ეგვიპტის მეფე; ის, ვინც მზარეულთმთავარმა საპყრობილეში ჩააგდო, ახლა მეფისგან პატივის უმაღლეს საფეხურზე ავიდა; ყოფილი ბატონი, ყოველგვარი მოლოდინის მიღმა, ხედავს, რომ ადამიანს, რომელიც მემრუშედ ჩააგდო საპყრობილეში, ახლა მთელ ეგვიპტეზე ხელმწიფება მიეცა. ხედავ, რას ნიშნავს განსაცდელთა სულგრძელად ატანა? ამიტომ პავლეც ამბობს: „არა ხოლო ესე, არამედ ვიქადითცა ჭირთა შინა, უწყით, რამეთუ ჭირი მოთმინებასა შეიქმს, ხოლო მოთმინებაჲ – გამოცდილებასა, ხოლო გამოცდილებაჲ – სასოებასა. ხოლო სასოებამან არა არცხჳნის" (რომ 5:3–5). და აი, შეხედე: ჭირს იოსები მოთმინებით იტანდა; მოთმინებამ გამოცდილად აქცია; გამოცდილად ქცეული კი სასოებაში განმტკიცდა, და სასოებამ არ არცხვინა. „და ჰრქუა ფარაო იოსებს, აჰა ესერა, დამიდგინებიე შენ დღესითგან ყოველსა ქუეყანასა ეგჳპტისასა. და წარიჴადა ფარაო ბეჭედი ჴელისა თჳსისა და შეაცუა ჴელსა იოსებსა და შეჰმოსეს მას სამოსელი ბისონი და გარდააცუეს მანიაკი ოქროჲსა ყელსა მისსა. და აღსუეს იგი ეტლსა შემდგომსა მისსა და ქადაგებდა წინაშე მისსა ქადაგი და დაადგინა იგი ყოველსა ქუეყანასა ეგჳპტისასა" (დაბ 41:41–43). რადგან მის თანა ღმერთი იყო, უფალმა ყოველივე ეს წინასწარ მოაწყო და ასეთ სიდიადემდე აიყვანა. „და ჰრქუა ფარაო იოსებს: მე, ფარაო, გეტყჳ შენ: თჳნიერ შენსა არავინ აღყოს ჴელი ქუეყანასა ეგჳპტისასა" (). „და უწოდა ფარაო სახელი იოსებს ფსომთოფანი" (), ამ სახელწოდებით მინდოდა მისი სიბრძნის ხსოვნა საუკუნოდ შეენახა. ეს სახელი ნიშნავს: ფარულის მცოდნე. რადგან ახსნა ის, რაც არავისთვის ცნობილი არ იყო, ამაზე მიუთითებდა ფარაონი, როცა ეს სახელი უწოდა. მისი პატივის ასამაღლებლად, პეტეფრეს ასულიც ცოლად მისცა. მაგრამ, რადგან ამავე სახელს ატარებდა მისი ყოფილი ბატონიც, დამატებულია: პეტეფრესი, „მღდელისა მის მზისქალაქისა" (). შემდეგ, რომ ვიცოდეთ, რა ასაკში აღასრულა ამ საკვირველმა კაცმა ასეთი მოღვაწეობა და ასეთი საზღაურის ღირსი გახდა, წერილი ამბობს: „იოსებ იყო ოცდაათის წლის, რაჟამს წარდგა წინაშე ფარაოჲსა" (). ნუ ვიფიქრებთ, რომ წლების რიცხვი აქ უმიზნოდ არის ნაჩვენები; ეს ჩვენი დარიგებისთვისაა, იმისთვის, რომ არავისთვის შეიძლება გამართლება იყოს სათნოების მიმართ დაუდევრობა, არავის შეუძლია სიყმაწვილეზე მოიშველიოს მიზეზად იქ, სადაც სათნოების გამოვლენაა საჭირო. აი, იოსები არა მხოლოდ ახალგაზრდა იყო, არამედ ლამაზი სახისა და მშვენიერი გარეგნობისაც. ხდება, რომ სიყმაწვილესაც მოკლებული აქვს სხეულის სილამაზე. ხოლო ის ახალგაზრდობასთან ერთად სახის სილამაზესა და მშვენიერებასაც აერთიანებდა და, თითქმის ყველაზე ყვავილოვან ასაკში, მონა და ტყვე გახდა, — რადგან ნათქვამია, რომ ჩვიდმეტი წლისა წაიყვანეს ეგვიპტეში. შემდეგ, ახალგაზრდობის სრულ ალში, უზნეო ეგვიპტელი ქალი, რომელიც მისი ქალბატონი გახდა, თავს ესხმის, მაგრამ ვერც მან სძლია მართლის სიმტკიცეს. მერე — საპყრობილე და მასში ესოდენ ხანგრძლივი ტანჯვა. მაგრამ ის ადამანტივით მტკიცე დარჩა, არა მხოლოდ არ დასუსტდა, არამედ კიდევ უფრო მეტ ძალას იძენდა, რადგან ზეგარდმო მადლი აძლიერებდა. და, რადგან თავისი მხრიდან მოვალეობა შეასრულა, საპყრობილიდან გამოყვანეს მთელი ეგვიპტის მმართველობისთვის.
5. მოთმინება ჭირთა შინა და სასოება ღვთისა
ამის მსმენელნი, ნურასოდეს ვიქნებით სასოწარკვეთილნი ჭირთა შორის და, ჩვენი ზრახვებით წარტაცებულნი, ნუ მივეცემით სასოწარკვეთილებას, არამედ, დიდი მოთმინებით, სასოებით ვიკვებებოდეთ, რადგან ვიცით ჩვენზე მზრუნველი უფლის კეთილი განგება, რომელიც არა იმიტომ გვიშვებს ჭირთა განცდას, რომ მიგვატოვებს, არამედ იმიტომ, რომ მოღვაწეობისთვის ბრწყინვალე გვირგვინით შეგვამკოს. ასე მიაღწია დიდებას ყველა წმინდანმა. ამიტომ მოციქულებიც ამბობდნენ: „მრავლითა ჭირითა ჯერ-არს ჩუენდა შესლვაჲ სასუფეველსა ღმრთისასა" (). და თავად ქრისტემ უთხრა მოწაფეებს: „სოფელსა ამას ჭირი გაქუს" (). ნუ ვიწუხებთ ზედმეტად ჭირთა გამო, არამედ მოვისმინოთ პავლე, რომელიც ამბობს, რომ „ყოველთავე რომელთა ჰნებავს ღმრთის მსახურებით ცხორებაჲ ქრისტე იესუჲს მიერ, იდევნენ" (). ნუ შევშფოთდებით სულითა და ნუ სასოწარკვეთდებით, არამედ სიმტკიცითა და მოთმინებით ვიტანოთ ყველა უბედურება, ყურადღებას არა ჭირზე, არამედ აქედან მომდინარე სარგებელზე ვამახვილებდეთ, რადგან აქ სულიერი შემოსავალია. როგორც ისინი, ვინც სიმდიდრის დაგროვებას ისურვებს, საერო სარგებლით დაკავებულნი, სხვანაირად ვერ გაამრავლებენ თავიანთ ქონებას, თუ არა მრავალი საფრთხის განცდით ხმელეთზე და ზღვაზე (აუცილებლად ექვემდებარებიან ქურდებისა და ავაზაკების მზაკვრობასებსა და თავდასხმებს) და მაინც სიამოვნებით ემზადებიან ყოველივეს ასატანად, მოგების მოლოდინში არაფერ მძიმეს არ გრძნობენ, — ასევე ჩვენც უნდა გვიხაროდეს და ვმხიარულობდეთ, ამგვარი გზით დაგროვებულ სიმდიდრესა და სულიერ შემოსავალზე ვფიქრობდეთ და — არა ხილულს, არამედ უხილავს ვუმზერდეთ, როგორც პავლე გვარიგებს და ამბობს: „რამეთუ არა ვხედავთ ჩუენ ხილულსა ამას, არამედ უხილავსა მას" (). რწმენა სწორედ იმაში მდგომარეობს, როცა არ ვკმაყოფილდებით მხოლოდ იმით, რასაც ხორციელი თვალებით ვხედავთ, არამედ გონების თვალებით უხილავს ვჭვრეტთ. და ეს უფრო სარწმუნოდ უნდა მივიჩნიოთ, ვიდრე ის, რასაც ხორციელი თვალებით ვხედავთ. ასე იყო ღვთის სათნო პატრიარქი, რომელმაც ღვთის აღთქმა ირწმუნა და ბუნებისა და ყველა ადამიანური ფიქრის ზემოთ ავიდა; და ეს „შეერაცხა მას სიმართლედ" (). იცოდე, რომ „სიმართლე" სწორედ ღვთის სიტყვების რწმენაში მდგომარეობს. როცა ის თავის აღთქმებს გამოთქვამს, ნუ განიხილავ, გთხოვ, ადამიანური მსჯელობით, არამედ, ჩვეულებრივ ზრახვებს აღემატე და მტკიცედ ესავდე აღმთქმელის ყოვლისშემძლეობას. ასე იყო ღვთის სათნო ყოველი მართალი კაცი. ასე საკვირველი ეს იოსებიც, როცა სიზმრების შემდეგ ასეთი დიდი გამოცდები წამოიჭრა, არ შეშფოთებულა, არ მიცემია შიშს; არამედ სულის სიმტკიცით ყოველივეს მამაცურად იტანდა, რადგან იცოდა, რომ შეუძლებელია ღვთის განზრახვა აუსრულებელი დარჩეს. ამიტომაც, მონობის, საპყრობილისა და ასეთი სასტიკი ცილისწამების შემდეგ, მთელ ეგვიპტეზე ხელმწიფება მიიღო. ამ ყოველივეზე ვიფიქროთ, სულგრძელად შევეგებოთ უბედურებებს, ყოველივეში კაცთმოყვარე ღმერთს მადლობას აღვუვლენდეთ და მისგან ველოდოთ შეწევნას, რომლისაც ღირსნი ვიქნებით ყველანი, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.