📋 სარჩევი
„დასასრულსა მკჳდრისათჳს, ფსალმუნი დავითის“ ().
1. სულიერი სამკვიდროს პირობები და აღთქმული საზღაური
ჯერ ვნახოთ, რა არის ეს სამკვიდრო და გვეკუთვნის თუ არა ის ჩვენც; შემდეგ კი — ის დრო, როცა იგი გვეძლევა. მართლაც შეუსაბამოა: როცა ფულის ანდერძის ამბავს გატყობინებენ, თითქოს ეს წილი ჩვენ გვეკუთვნოდეს, მაშინ იკვლევთ და თავს იწუხებთ, საბუთებს ეძებთ, ვერცხლს იხდით, ქაღალდებს ეცნობით, ჩაწერილს იწერთ და ყოველგვარ გულმოდგინებას იჩენთ; აქ კი, როცა წინ სულიერი ანდერძებია დადებული და ყველა წიგნი გახსნილია, გულგრილნი და მოდუნებულნი ხართ, თანაც მაშინ, როცა სამკვიდრო გრძნობადი არ არის. მაშ, მივუახლოვდეთ, გავხსნათ საბუთები, ჩავიხედოთ ჩაწერილში და ვნახოთ, რა პირობებით დაგვეტოვა ეს წილი და როგორია ამ წილის ბუნება. რადგან წილი უბრალოდ კი არ დაგვიტოვა, არამედ გარკვეული პირობით. რომელ პირობაზე? ამბობს: „უკუეთუ გიყუარ მე, მცნებანი ჩემნი დაიმარხენით“ (). და კვლავ: „რომელმან არა აღიღოს ჯუარი თჳსი და შემომიდგეს მე“ (); და კიდევ მრავალი სხვა, რაც ანდერძშია ჩაწერილი. შევიტყოთ ის დროც, რომელშიც ამ ყველაფერს მივიღებთ.
რადგან ეს აწინდელი დრო კი არ არის, არამედ მომავალი; უფრო სწორად კი — აწინდელიცა და მომავალიც. რადგან ნათქვამია: „გარნა ეძიებდით სასაუფეველსა ღმრთისასა, და ესე ყოველი შეგეძინოს თქუენ“ (); ხოლო მთელი სისრულე მაშინ იქნება. რადგან აწინდელი ცხოვრება წარმავალია და ჩვენ ჯერ კიდევ არასრულყოფილ მდგომარეობაში ვართ; ამიტომ ღმერთიც იმასვე აკეთებს, რასაც გარე კანონმდებელნი: მამეულ ქონებას მაშინ აბარებენ, როცა მემკვიდრეები სრულწლოვანნი გახდებიან. როცა სრულ კაცამდე და ასაკის საზომამდე მივალთ და უხრწნელ ცხოვრებაში გადავალთ, მაშინ გადმოგვცემს იგი იმ წილს. ამ დრომდე კი ანდერძი განაწესა, წერილები დაგვიტოვა და გვითხრა, რა უნდა ვაკეთოთ, რომ სამკვიდროს მივაღწიოთ, რათა არ განვვარდეთ და სამკვიდროსაგან მოკვეთილნი არ გავხდეთ. თუ ვინმეს ის აშფოთებს, რომ ჯერ სრულყოფილნი არ ვართ, და ნათქვამს ეჭვით უყურებს, მოისმინოს პავლე, რომელიც ამბობს: „ოდეს-იგი ვიყავ ყრმა, ვიტყოდე ვითარცა ყრმაჲ, შერაცხილ ვიყავ, ვითარცა ყრმაჲ; ხოლო ოდეს ვიქმენ მამაკაც, დაუტევე სიყრმისაჲ იგი“ (), რადგან იგი აწინდელ და მომავალ საუკუნეზე საუბრობს. და კვლავ: „ვიდრემდე მივიწინეთ ყოველნი“ — „მამაკაცად სრულად, საზომად ჰასაკისა“ (). რადგან, ამბობს, აწინდელ ცხოვრებაში, თითქოს რომელიმე გამზრდელთან, ამ ქმნილებით ვიზრდებით; ხოლო როცა მეუფის სახლში შეყვანა გველის, ხრწნილების სამოსელს ვიხდით, უხრწნელებას ვიმოსავთ და სხვა ხვედრში გადავდივართ.
ეს ანდერძი იმითაც დაემუქრა მრავალს, რომ წილის გარეშე დარჩებოდნენ, თუ ჩაწერილი პირობების ღირსნი არ გახდებოდნენ. მაგრამ ვნახოთ, მაშ, რა არის ეს წილი. „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა, და გულსა კაცისასა არა მოუჴდა“ (). მაშ, როგორ უნდა გვესარგებლა ამ ყოველივეთი აწინდელ ცხოვრებაში, როდესაც თვით ამ ყოველივეს ცოდნაც ჩვენს გონებას აღემატება? ამიტომ არის იგი ჩვენთვის იქ შემონახული. და იხილე, რაოდენ დიდია მზრუნველობა. შრომები მან აწინდელ ცხოვრებასთან ერთად გვარგუნა, რათა დროის სიმოკლესთან ერთად შრომის სიმძიმეც დასრულდეს; ხოლო სიკეთეები მომავალ საუკუნეში შეინახა, რათა საზღაურები დაუბერებელ საუკუნესთან ერთად განივრცოს. იმ ხვედრს იგი სასუფეველსაც უწოდებს.
რადგან, თუმცა იგი სიტყვას აღემატება, მაინც, რამდენადაც ჩვენ შეგვიძლია მოსმენა, მომავალ სიკეთეებზე მინიშნებით გვესაუბრება: ხან, როგორც უკვე ვთქვი, სასუფეველს უწოდებს, ხან ქორწილს, ხან ხელმწიფებას; ჩვენთვის ნათელი სახელების მეშვეობით ოდნავ გვიხსნის წარმოდგენას იმათზე — საუკუნო დიდებაზე, უხრწნელ ნეტარებაზე, ქრისტესთან თანაცხოვრებაზე, რომლის ტოლიც ვერაფერი იქნება. და რა არის ეკლესიის, უფრო სწორად კი სამკვიდროს, პირობები? მათში არაფერია დამამძიმებელი. ამბობს: „ყოველი რომელი გინდეს თქუენ, რაჲთა გიყონ კაცთა, ეგრეცა თქუენ ჰყავით მათა მიმართ“ (). ხედავ, როგორ არაფერი უცხო არ შემოუტანია, არამედ ის, რაც ბუნებამ წინასწარ დააკანონა? ამბობს: რასაც თავად გინდა, რომ მოყვასებმა შენ მიმართ გააკეთონ, ის თავადაც გააკეთე მათ მიმართ.
გინდა, რომ გაქებდნენ? აქე. გინდა, რომ არ გძარცვავდნენ? ნურც შენ ძარცვავ. გინდა, რომ პატივს გცემდნენ? პატივი ეცი.
გინდა, რომ შეგიწყალებდნენ? შეიწყალე. გინდა, რომ უყვარდე? შენც შეიყვარე. გინდა, რომ შენზე ცუდს არ ამბობდნენ? ნურც შენ იტყვი სხვაზე ცუდს. და იხილე მისი სიზუსტე. არ უთქვამს: „რაც არ გინდათ, რომ აკეთებდნენ, ნურც თქვენ გააკეთებთ“, არამედ: „რაც გინდათ“. რადგან ორი გზა არის სათნოებისკენ მიმყვანი: ერთი — ბოროტებისგან გათავისუფლება, მეორე კი — სათნოებათა ქმნა; იგი მეორეს წინ აყენებს და მისით პირველსაც ცხადს ხდის: პირველს მინიშნებით შეეხო, როცა თქვა: „და რომელი შენ გძულს, სხვასა ნუ ვის უყოფ“ (ტობ 4:16); მეორე კი აშკარად გამოაცხადა, როცა თქვა: „ყოველი რომელი გინდეს თქუენ, რაჲთა გიყონ კაცთა, ეგრეცა თქუენ ჰყავით მათა მიმართ“ ().
2. ეკლესიის სამკვიდრო და მშვიდი ვედრება
არის კიდევ სხვა პირობა. და რა არის იგი? „შეიყუარო მოყუასი შენი, ვითარცა თავი თჳსი“ (). რა იქნებოდა ამაზე უფრო ადვილი? რადგან სიძულვილი მძიმეა და შფოთს წარმოშობს, სიყვარული კი ადვილი და იოლია. რადგან, თუ ეთქვა: „ადამიანები ხართ და მხეცები გიყვარდეთ“, ბრძანება ძნელი იქნებოდა. მაგრამ თუ ადამიანებს უბრძანა, ადამიანებსვე უყვარდეთ, სადაც საერთო ბუნება და ნათესაობა დიდ მიდრეკილებას იძლევა და თვით ბუნებაც შეაგონებს, რა სიძნელე ექნებოდა ამას? ეს ლომებსა და მგლებშიც ხდება, რადგან იქაც ბუნების ნათესაობა მეგობრობისკენ მიმყვანელია. მაშ, რა გამართლება გვექნება, თუ ლომებს ვათვინიერებთ და საკუთარ სახლში ვასახლებთ, ხოლო ჩვენსავე მოდგმას არ ვიზიდავთ? ნუთუ ვერ ხედავთ, რომ მრავალნი სამკვიდროს გამო მოხუცებს დასდევენ, თითქოს მათზე ნადირობენ, და, მიუხედავად იმისა, რომ ახალგაზრდანი და ძალით სავსენი არიან, მოხუცობის ყოველ ბოროტებას ითმენენ: ნიკრისის ქარსა და სიბერის სხვა სნეულებებს, სურდოსაც კი, რადგან გამუდმებით მათთან სხედან? და მაინც, იქ ქონებაა და გაურკვეველი იმედი; აქ კი ზეცაა და, ზეცამდეც, ღმერთის სათნოყოფა.
ვინ არის მემკვიდრე? რადგან ზედაწერილი ამბობს: „მკჳდრისათჳს“ (). ეკლესია და მისი სისავსე; მის შესახებ პავლე ამბობს: „მიგათხოვენ თქუენ ერთსა მამაკაცსა ქალწულად წმიდად წარდგინებად ქრისტესა“ (). და იოანე: „რომელსა აქუნდეს სძალი, იგი სიძე არს“ (). მაგრამ ჩვეულებრივი სიძე პირველი დღეების შემდეგ სიყვარულის სიმძაფრეს ასუსტებს; ჩვენი სიძე კი მუდმივად ჩვენს მოყვარულად რჩება და ლტოლვას აძლიერებს; ამის საჩვენებლად იოანე მას სიძეს უწოდებს, როცა ლტოლვები ყვავის. მაგრამ მხოლოდ ამის გამო არ უწოდა მას სძალი, არამედ იმიტომაც, რომ სურს ყველანი ერთი სხეული და ერთი სული ვიყოთ სათნოებისა და სიყვარულის წესის მიხედვით; და იმიტომაც, რომ, როგორც სძალი ყოველივეს ქმრის სათნოსაყოფად აკეთებს, ასევე ჩვენც მთელი ცხოვრების განმავლობაში ასეთნი უნდა ვიყოთ. როგორც სძალი იმ დღეს საქორწინო პალატაში ზის და მხოლოდ ერთზე ზრუნავს, როგორ ასიამოვნოს სიძეს, ასევე ჩვენც, ამ ცხოვრებაში დამკვიდრებულნი, ერთს ვუმზერდეთ: სიძის სათნოყოფას, და სძლის კეთილწესიერება შევინარჩუნოთ. ამ სძალს დავითიც იხსენებს, როცა ამბობს: „დადგა დედოფალი მარჯუენით შენსა, სამოსლითა ოქროქსოვილითა შემკულ და შემოსილ პირად-პირადად“ ().
გსურს მისი ფეხსაცმელიც იხილო? მოისმინე პავლე, სძლის მიმყვანი, რომელიც ამბობს: „და შეიხსენით ფერჴთა თქუენთა განმზადებულებაჲ სახარებისა მის მშჳდობისაჲ“ (). გსურს მისი სარტყელიც იხილო და ისიც, როგორ არის ჭეშმარიტებით შეკრული? იგივე გასწავლის. „მოირტყენით წელნი თქუენნი ჭეშმარიტებითა“ (). გსურს მისი სილამაზეც იხილო?
ამასაც მისგან შეიტყობ. „რაჲთა არა აქუნდეს მწინკულევანებაჲ არცა ნაოჭ“ (). მოისმინე ეკლესიასტეც, რას ამბობს მის შესახებ: „ყოვლად შუენიერ ხარ, მახლობელო ჩემო, და ბიწი არა არს შენ თანა“ (). გსურს ფეხებიც იხილო? „ვითარ შუენიერ არიან მთათა ზედა, ვითარცა ფერჴნი მახარებელისანი, სასმენელსა მშჳდობისასა, ვითარცა მახარებელისანი კეთილთა“ ().
და სწორედ საკვირველი და გაოცებით სავსე ის არის, რომ, მას შემდეგაც, რაც იგი ამგვარად შეამკო, თავისი დიდების საჩვენებლად არ მოვიდა, რათა სილამაზის სიჭარბით არ განეცვიფრებინა იგი და გონს არ აერია; არამედ მოვიდა იმ სამოსლით შემოსილი, როგორიც სძალს ჰქონდა, რადგან „ეზიარა ჴორცითა და სისხლითა“ () მის მსგავსად; მას ზემოთ კი არ უხმობს, არამედ თვითონ მიდის მასთან, აქაც სიძის იმ წესს იცავს, რომელიც სიძეს სძალთან მიჰყავს. ამასვე ამბობდა მოსეც: „ამისთჳს დაუტეოს კაცმან მამაჲ თვისი და დედა თვისი და შეეყოს ცოლსა თვისსა“ (). და პავლეც: „საიდუმლოჲ ესე დიდ არს; ხოლო მე ვიტყჳ ქრისტესთჳს და ეკლესიისა“ (). მაშ, როცა მის სადგომში მოვიდა და იგი ბინძური, გამოფიტული, შიშველი და სისხლით მოსვრილი იპოვა, განბანა, სცხო, გამოკვება და ისეთი სამოსლით შემოსა, რომლის მსგავსიც სხვაგან ვერ მოიძებნება. თავად გახდა მისი სამოსელი და, იგი რომ აიყვანა, ამგვარად აღამაღლებს. მისთვის არის გამზადებული სამკვიდრო.
მაშ, რას ამბობს მის სასარგებლოდ წინასწარმეტყველი? ბევრს; რადგან მისი დამცველია და წინასწარ თქვა და წინასწარ გამოაცხადა უმრავლესობა იმისა, რაც მას უნდა შეჰმთხვეოდა, კერძოდ: სიძის შესახებ, სძლის მიყვანის შესახებ და იმ სიკეთეთა შესახებ, რომლებიც მას უნდა მოჰყოლოდა. ამიტომ აქაც მისთვის წარმოთქვამს სიტყვას და, როცა იწყებს, სასამართლოში მყოფი დამცველი რიტორების მსგავსად, ამბობს, ვისთვის წარმოთქვამს ამ თავდაცვის სიტყვას: „მკჳდრისათჳს“ (). მოვისმინოთ, რას ითხოვს მემკვიდრე. „სიტყუანი ჩემნი ყურად-იხუენ, უფალო“ (). სიძეს უფალს უწოდებს, რადგან ეს მადლიერი სძლის საქმეა. რადგან, თუ ეს ერთი ბუნების ადამიანთა შორისაც ხდება და ცოლი ქმარს უფალს უწოდებს, მით უმეტეს ეკლესიასა და ქრისტეს შორის, სადაც იგი ბუნებითაც უფალია. ამიტომ მას უფალს უწოდებს არა მხოლოდ როგორც სიძეს, არამედ როგორც მეუფესაც, და მას თავისი ვედრებისკენ იზიდავს.
რადგან მის წინაშე სამკვიდრო დევს, და ეს სამკვიდრო, თუ დაკისრებულს სწორად აღასრულებს, საქმედ განხორციელდება; ამიტომ ევედრება და ითხოვს, შემწე გაუხდეს, რათა წინამდებარე აღასრულოს და წილიდან არ განვარდეს. ამიტომაც ამბობს: „სიტყუანი ჩემნი ყურად-იხუენ, უფალო“ (); და ამას კადნიერებით ამბობს, რადგან ისეთ რამეს ითხოვს, რისი მიცემაც თავად უფალსაც სურს; ხოლო თუ ვინმე ისეთ რამეებს ითხოვს, რაც მიმცემლის ღირსი არ არის, ამგვარი მადლის თხოვნა არ შეუძლია. როცა ადამიანი მტრების წინააღმდეგ ლოცულობს, როცა თავისი შემაწუხებლების წინააღმდეგ ლოცულობს, ეს ადამიანის სიტყვები კი არ არის, არამედ ეშმაკის სიტყვებია. რადგან თუ ფიცი ეშმაკისგან არის, როგორც ნათქვამია: „ხოლო უმეტესი ამათსა უკეთურისაგან არს“ (), ცხადია, მტრების წინააღმდეგ ლოცვაც ეშმაკისგან არის. ამიტომ, როცა ამბობ: „სიტყუანი ჩემნი ყურად-იხუენ“ (), ისეთი სიტყვები წარმოთქვი, რომლებიც მშვიდი და კაცთმოყვარე ადამიანის სიტყვებია და არავითარი ეშმაკური არ აქვთ.
3. გულისმიერი ლოცვა და სათნოებით მიახლება
„გულისხმა-ყავ ღაღადებაჲ ჩემი“ (). აქ ღაღადებას ხმის სიმაღლეს კი არ უწოდებს, არამედ გონების განწყობას. რადგან მოსესაც, რომელიც დუმდა, ეუბნებოდა: „რასა ჰჴმობ ჩემდა მომართ?“ (). არ უთქვამს: „რას ლოცულობ ჩემდამი?“ არამედ: „რასა ჰჴმობ ჩემდა მომართ?“ (). რადგან მოსე ღმერთს დიდი მხურვალებით მიეახლებოდა. ამიტომ, რათა ისწავლო, რომ აქაც ღაღადებას კი არა, გონების განწყობასა და დაძაბულ გულმოდგინებას გულისხმობს, არ უთქვამს: „ისმინე ჩემი ღაღადება“, არამედ რა? „გულისხმა-ყავ“, ესე იგი, ზედმიწევნით გაიგე. რადგან, თუნდაც ადამიანური სიტყვებით სარგებლობს, თვით ამ ადამიანურ სიტყვებშიც სწორად განწყობილ შინაგან მდგომარეობას ცხადყოფს.
„მომხედენ ჴმასა ლოცვისა ჩემისასა“ (). კვლავ შინაგან ხმას გულისხმობს. ასევე ღაღადებდა ანაც. და უბრალოდ არ უთქვამს: „ყურად-იღე ჩემი ლოცვის ხმა“, არამედ: „ჩემი ვედრებისა“. რადგან მლოცველს მავედრებლის სახე და განწყობა უნდა ემოსოს. რადგან მავედრებელი ბრალმდებლის სიტყვებს არ იღებს; ხოლო ვინც მტრის წინააღმდეგ ლოცულობს, უფრო ბრალმდებელია, ვიდრე მავედრებელი. ხედავ, როგორ წარმოადგინა ლოცვა, რადგან მას შესმენად ღირსს ხდიდა? ასევე ჩვენც, როცა ვლოცულობთ და გვინდა, რომ შესმენილნი ვიყოთ, ჯერ თვით ლოცვა ისე მოვაწყოთ, რომ ლოცვა იყოს და ბრალდებად არ იქცეს; შემდეგ კი მავედრებლის წესების მიხედვით შევიტანოთ იგი.
„მეუფეო ჩემო და ღმერთო ჩემო“ (). ამას წინასწარმეტყველი განუწყვეტლივ ამბობს; უფრო კი, ეს აბრაამისთვის იყო განსაკუთრებული, როგორც პავლე ამბობს: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (). ეს პატივი ეკლესიამ მიიღო და მხურვალე სიყვარულით მოიპოვა. რადგან უბრალოდ არ უთქვამს: „მეუფე“, არამედ: „მეუფეო ჩემო და ღმერთო ჩემო“ (), რითაც ეკლესია საკუთარ სიყვარულს აჩვენებდა. შემდეგ იმ მიზეზებსაც ასახელებს, რომელთა გამოც ღირსად მიიჩნევს, რომ ლოცვა შესმენილ იქნეს. რომელია ეს მიზეზები? „რამეთუ შენდამი ვილოცო, უფალო“ (). ვინ, ამბობს, არ ლოცულობს ღმერთის მიმართ? ბევრი, ერთი მხრივ, ღმერთის მიმართ მლოცველად ჩანს, სინამდვილეში კი ამას ადამიანების წინაშე თავის გამოსაჩენად აკეთებს. ეს მლოცველი კი ასე არ იყო; იგი თავად ღმერთისკენ იყო აღპყრობილი და ყოველივე ადამიანური დატოვებული ჰქონდა.
„განთიად შეისმინე ჴმისა ჩემისა“ (). ხედავ გულმოდგინებას და შემუსვრილ სულს? დღის დასაწყისშივე, ამბობს, ამ საქმეს ვაკეთებ. ისმინონ მათ, ვინც უთვალავი საქმის შემდეგღა მიდის ლოცვაზე. მაგრამ ეს მლოცველი ასე არ იქცეოდა; არამედ დღის დასაწყისშივე პირველნაყოფს ღმერთს აძლევდა. რადგან, ამბობს, „ჯერ არს, მზეს დავასწროთ შენდამი მადლიერებით და ნათლის აღმოსვლამდე შენთან ლოცვით მივიდეთ“ ()1. შენ კი, მიწიერ მეფესთან, ვერ აიტანდი, რომ შენზე უმცროსს შენზე ადრე მიესწრო თაყვანისცემისთვის. ახლა კი, როცა მზე თაყვანს სცემს, შენ თვითონ გძინავს, ქმნილებას პირველობას უთმობ, არ ასწრებ მთელ ქმნილებას, რომელიც შენთვის შეიქმნა, არც ღმერთს უძღვნი მადლიერებას, არამედ ადგომისას სახესა და ხელებს იბან, სულს კი უწმინდურს უყურადღებოდ ტოვებ? არ იცი, რომ როგორც სხეული წყლით, ასევე სული ლოცვით განიწმინდება? ამიტომ სხეულზე უწინ სული განიბანე. სულს ბოროტების მრავალი ლიბრი ეკრობა; ესენი ვედრებით განვიშოროთ. რადგან თუ პირს ასე გალავნით შემოვზღუდავთ, ყოველდღიური მოქმედებისთვის კეთილ საძირკველს დავდებთ.
„განთიად წარვდგე შენდა და გეჩუენო შენ“ (). „წარვდგე შენდა“ არა ადგილით, ამბობს, არამედ საქმეებით. რადგან ასეთ ადამიანს შეუძლია ღმერთს დაუახლოვდეს. რადგან ახლოს ყოფნაც და შორს ყოფნაც აქედან მომდინარეობს, ვინაიდან ღმერთი ყველგან არის. „განთიად წარვდგე შენდა და გეჩუენო შენ. რამეთუ შენ ღმერთი არა ეგრე ხარ, ვითარმცა გინდა უსჯულოებაჲ“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „და დავაკვირდები, რადგან შენ არა ხარ ღმერთი, რომელსაც ურჯულოება სურს“ ()2. „არა დაიმკჳდროს შენ თანა უკეთურმან“ (). აქ კერპებს მიანიშნებს: კერპები ხომ ყოველგვარი ურჯულოებითა და სხვა ბოროტ საქმეებით ხარობდნენ. „არა დაიმკჳდროს შენ თანა უკეთურმან“ (). არ იქნება შენთვის, ამბობს, მეგობარი; არ იქნება შენთან ახლობელი. „არცა დადგენ უსჯულონი წინაშე თუალთა შენთა“ ().
აქ აჩვენებს, რომ ღმერთს ბოროტება სძულს და ასწავლის, რომ ისინი, ვინც მასთან დაახლოებას ცდილობენ, თავიანთი თავი ასეთებად უნდა მოამზადონ, რადგან სხვაგვარად მასთან დაახლოება შეუძლებელია. რადგან კეთილ ადამიანსაც ვერავინ დაუახლოვდება, როცა ზნით დაშორებულია მას, მით უფრო ვერ დაუახლოვდება ღმერთს. ხოლო იმის დასტურად, რომ ბოროტებს შეუძლიათ სათნო კაცებთან ახლოს გახდნენ, მოისმინე, რას ამბობენ მართლის შესახებ: „მძიმე არს ხილვად ჩუენდაცა“ ()3. ასევე იოანეც, საპყრობილეში მყოფი და უხილავი, ჰეროდიადას აწუხებდა; თუმცა ეს ქალი მისგან ასე შორს იყო; ხოლო მისი სიკვდილის შემდეგ იმ ტირანის სინდისსაც არყევდა. ამიტომ, სათნოებით მცხოვრებთაგან ნურავინ იფიქრებს, რომ რაიმე საშინელს იტანს, თუნდაც ბოროტები მასზე მზაკვრობდნენ. რადგან სინამდვილეში ცუდს ისინი განიცდიან, ვინც ბოროტებას სჩადიან.
„მოიძულენ შენ ყოველნი მოქმედნი უსჯულოებისანი. წარსწყმიდნე შენ ყოველნი, რომელნი იტყჳან სიცრუესა“ (). „კაცი მოსისხლე და მზაკუარი სძაგს უფალსა“ (). ეს ითქმის არა იმისთვის, რომ მხოლოდ მოვისმინოთ, არამედ იმისთვისაც, რომ ამ სიტყვების განუწყვეტელი მოსმენით განვისწავლოთ, სიძის ზნეს შევეწყოთ და მას დავუახლოვდეთ. ხოლო თუ ეს არ იქნება ჩვენში, ზეგარდამო შეწევნას მოვაკლდებით, რაზე უარესიც ვერაფერი იქნება.
4. ღვთის მოწყალება და სიმართლის გზა
„მოიძულენ შენ ყოველნი მოქმედნი უსჯულოებისანი“ (): მონა იყოს, ამბობს, თავისუფალი იყოს, მეფე იყოს თუ ვინც უნდა იყოს. რადგან ღმერთს მეგობრების არჩევა არა წოდებათა, არამედ სათნოების მიხედვით სჩვევია. მაგრამ რადგან სულიერად უხეში ადამიანებიდან მრავალი სიძულვილს არაფრად მიიჩნევს, მოისმინე, როგორ დაურთო სასჯელის შიშიც, როცა თქვა: „წარსწყმიდნე შენ ყოველნი, რომელნი იტყჳან სიცრუესა“ (), და საუბარი შეცოდებათა უფრო უხეშ სახეზე გადააქვს. რადგან სასჯელი სიძულვილზე არ შეჩერდება, თუმცა ესეც გამოუთქმელი სასჯელია; არამედ ყველა სიცრუის მთქმელსაც დაღუპავს. თუმცა პირველიც მძიმეა და გეჰენაზე უარესი — ღვთისგან შეძულება; მაგრამ გაგების შემძლეთათვის ის დაადგინა, უფრო უხეშთათვის კი ესეც დაუმატა. ამიტომ ნუ შეძრწუნდები, ადამიანო, და ნურც აღელდები, როცა ხედავ ზოგიერთებს, რომლებიც ტყუიან, იტაცებენ, ანგარებით მოქმედებენ და არაფერ საშინელს განიცდიან; რადგან ეს სასჯელი უეჭველად მოიწევა. რადგან ასეთია ღვთის ბუნება: ბოროტებას განეშორება, მარადის სძულს იგი და ეზიზღება. ხოლო „სიცრუის მთქმელებს“ აქ უწოდებს ბოროტებაში მცხოვრებთ, ცრუ საქმეების მდევართ, სიამეებით, მუცლისმოყვარეობითა და ანგარებით შეპყრობილთ. რადგან ყოველივე ამას სიცრუეს უწოდებს ხოლმე.
„კაცი მოსისხლე და მზაკუარი სძაგს უფალსა“ (). აქ მკვლელს გულისხმობს, მზაკვარს, ფარულად მტრულს, იმას, ვისაც ბაგეზე ერთი აქვს, გონებაში კი სხვა; ვინც კეთილგანწყობის ნიღაბს ირგებს, საქმით კი მგლურ ბუნებას აჩვენებს, რაზე უარესი ვერაფერი იქნებოდა. რადგან აშკარა მტრისგან თავის დაცვაც ადვილი იქნებოდა; ხოლო ვინც ბოროტებას ფარავს და ბოროტებით სარგებლობს, ძნელი შესაცნობია და მრავალ საშინელებას მოქმედებს. ამიტომ ქრისტემაც, როცა ასეთნი მოვიდოდნენ, სიფხიზლე გვიბრძანა. რადგან „ეკრძალენით ცრუ-წინასწარმეტყუელთაგან, რომელნი მოვიდოდიან თქუენდა სამოსლითა ცხოვართაჲთა, ხოლო შინაგან იყვნენ მგელ მტაცებელ“ (). „ხოლო მე მრავლითა მოწყალებითა შენითა შევიდე სახლსა შენსა“ (). რადგან ეკლესია ასეთთაგან შეიკრიბა — ელინთაგან, მოგვთაგან, კაცისმკვლელთაგან, გრძნეულთაგან, ცრუთაგან, მუხანათთაგან — და თქვა, რომ ღმერთს ასეთნი სძულს და განიშორებს, იმის საჩვენებლად, რომ იგი არა საკუთარი სიმართლითა და წარმატებული საქმეებით, არამედ კაცთმოყვარეობით განთავისუფლდა მათგან და შიგნით შევიდა, დაურთო: „ხოლო მე მრავლითა მოწყალებითა შენითა შევიდე სახლსა შენსა“ ().
რათა ვინმეს არ ეთქვა: „მაშ, შენ, რომელმაც ესა და ეს ჩაიდინე, როგორ ცხონდი?“ — მან ცხონების გზა თქვა: დიდი კაცთმოყვარეობის გამო, გამოუთქმელი სიკეთის გამო ვცხონდიო. მაგრამ არიან ზოგიერთები, რომლებიც წყალობასაც არ იღებენ, განუკურნებელი სენით დასნეულებულნი, როგორნიც იუდეველნი იყვნენ; რადგან მადლი და წყალობა, თუნდაც მადლი და წყალობა იყოს, მსურველებსა და მადლიერებს აცხოვნებს, არა ურჩად განდგომილებსა და ძღვენის მიღების უარმყოფლებს, როგორებიც იუდეველნი გახდნენ, რომელთა შესახებ პავლეც ამბობდა: „რამეთუ უმეცარ იყვნეს იგინი სიმართლისა მისგან ღმრთისა და თჳსსა მას სიმართლესა ეძიებდეს დამტკიცებად და სიმართლესა ღმრთისასა არა დაემორჩილნეს“ (). შემდეგ, რადგან ღვთის შესახებ თქვა, თავის მხრივაც ამბობს: „თაყუანის-ვსცე ტაძარსა წმიდასა შენსა შიშითა შენითა“ (). რადგან, როცა მადლს მივიღებ და ჩემს წვლილსაც შევიტან, ამბობს, ამ მსხვერპლს შეგწირავ: „თაყუანის-ვსცე ტაძარსა წმიდასა შენსა შიშითა შენითა“ (). არა ისე, როგორც მლოცველთა უმრავლესობა — რომლებიც იფხანებიან, ამთქნარებენ, დუნდებიან — არამედ შიშითა და ძრწოლით, ამბობს. რადგან ვინც ასე ლოცულობს, ყოველ ბოროტებას განიშორებს, ყოველი სათნოებისკენ წარიმართება და ღმერთს თავის მიმართ მოწყალედ განაწყობს. „უფალო, მიძეღუ მე სიმართლითა შენითა და მტერთა ჩემთათჳს“ ().
მან წარმოთქვა ღვთის საგალობლები — რომ ღმერთი ბოროტების მოძულეა, კაცთმოყვარე და მზრუნველი; თქვა თავისი ცხონება, თქვა გზა, რომლითაც ცხონდა; თქვა, რა შემოიტანა ცხონების შემდეგ: მსმენელი ბოროტებას განარიდა და სათნოებისკენ წარუძღვა; კეთილი იმედებიც უჩვენა ბოროტებაში მცხოვრებთ, თუკი შეცვლას მოინდომებენ, რადგან შეუძლიათ წყალობის მიღება; შემდეგ კი სიტყვა თხოვნისკენ მიმართა და თქვა: „უფალო, მიძეღუ მე სიმართლითა შენითა“ (), ამით მსმენელს ასწავლის, რომ ჯერ ღვთისადმი საგალობლები აღავლინოს და მადლობა შესწიროს იმ კეთილთათვის, რომლებიც მიიღო; შემდეგ ითხოვოს, რაც სურს, და მიღებულისთვის კვლავ მადლობა შესწიროს. მაგრამ ვნახოთ, რას ითხოვს. ნუთუ რაიმე ამქვეყნიურს? ნუთუ რაიმე დროებითს, რაიმე წარმავალთაგან? ნუთუ სიმდიდრეზე საუბრობს? ნუთუ დიდებაზე? ნუთუ ძალაუფლებაზე? ნუთუ მტერთა დასჯაზე? ამათგან არაფერს. მაგრამ რას?
„უფალო, მიძეღუ მე სიმართლითა შენითა და მტერთა ჩემთათჳს“ (). ხედავ, როგორ არაფერ დროებითს ითხოვს და როგორ სჭირდება ზეგარდამო შეწევნა? რადგან ვინც ამ გზას ადგას, ყველაზე მეტად სწორედ იმ ზეგარდამო შეწევნას საჭიროებს. სიმართლეს კი აქ საყოველთაო სათნოებას უწოდებს. და კარგად თქვა: „სიმართლითა შენითა“ (). რადგან ადამიანთა სიმართლეც არსებობს, გარეგანი კანონებიდან მომდინარე, მაგრამ ის მდარეა, სრულსა და დასრულებულს მოკლებული და ადამიანური მსჯელობებით შედგენილი. მე კი შენს სიმართლეს ვითხოვ, ამბობს, შენგან გადმოცემულს, ზეცისკენ ხელით წარმმართველს, და იმ შეწევნასაც, რომ ეს სიმართლე მოვიპოვო.
5. ზეგარდამო წინამძღვრობა და ღვთისმიერი სიხარული
კარგად თქვა ესეც: „მიძეღუ“ (). რადგან ახლანდელი ცხოვრება გზაა, რომელსაც ზეგარდამო წინამძღვრობა სჭირდება. თუ ქალაქში შესვლას ვაპირებთ, გვჭირდება ის, ვინც გზას გვაცნობს; მით უფრო, როდესაც ზეცაში გამგზავრებას ვაპირებთ, ზეგარდამო შეწევნა გვჭირდება, რათა გვიჩვენოს, განგვამტკიცოს და გვიწინამძღვროს; რადგან მრავალნი არიან გზიდან ამცდენი ბილიკები. ამიტომ ღვთის მარჯვენას ჩავეჭიდოთ. „და მტერთა ჩემთათჳს“ (). ამბობს: მრავალი მტერი აღდგა ჩემ წინააღმდეგ, რომელთაც სურთ გზას ამაცდინონ, შემაცდინონ და სხვა გზაზე წამიყვანონ. რაკი ასეთია მზაკვრობები და ასეთია თავდასხმები, თვითონ შენ მიძეღუ. რადგან შენგან მომდინარე შეწევნა მჭირდება. მაგრამ წინამძღვრობა მისგან მოდის; ხოლო იმ ხელით შეპყრობის ღირსნი რომ ვიყოთ, ეს ჩვენი გულმოდგინების საქმე იყოს.
რადგან თუ უწმინდური ხარ, ის ხელი არ გიპყრობს; არც მაშინ, თუ მომხვეჭელი ხარ ან სხვა რაიმე ლაქა გაქვს. „წარმართე შენ წინაშე გზაჲ ჩემი.“ (), ანუ: ცხადად გამიხადე იგი, ნათლად და გასაგებად; სწორად გამიკვალე იგი ჩემ წინაშე. ხოლო სხვა მთარგმნელმა თქვა: „გაასწორე ჩემ წინაშე შენი გზა“, ანუ იოლი და ადვილი გახადე. „რამეთუ არა არს პირსა მათსა ჭეშმარიტებაჲ, გული მათი ამაო,“ (). მე ვფიქრობ, იგი ამას ცდომილებაში მცხოვრებთა შესახებაც ამბობს: ამხელს მათ ბაგესაც და მათ გონებასაც, როგორც ყოველგვარი სიკეთისგან დაცარიელებულს; ასევე — ბოროტებაში მცხოვრებთა შესახებაც. „სამარე ზეაღებულ არს ჴორჴი მათი“ (). აქ ან კაცისმკვლელ ბუნებას გულისხმობს, ან იმას, რომ მკვდარი და მყრალი მოძღვრებები მოაქვთ. არავინ შეცდება, თუ იმათ ბაგეებსაც, ვინც უშვერ სიტყვებს წარმოთქვამენ, ასევე უწოდებს — გახსნილ სამარეს. რადგან ის სიმყრალე გრძნობად სიმყრალეზე ბევრად უფრო მძიმეა, სულის ხრწნილებისგან შობილი; ასეთია მომხვეჭელთა ბაგეებიც, როდესაც არაფერს ჯანსაღს წარმოთქვამენ, არამედ მკვლელობებსა და მტაცებლობებს.
მაშ, ნუ იქნება შენი ბაგე სამარე, არამედ საუნჯე. რადგან საუნჯეები სამარეებისგან დიდად განსხვავდება: სამარეები, რასაც მიიღებენ, ხრწნიან, ხოლო საუნჯეები ინახავენ. ამიტომ შენც გქონდეს სიბრძნის ისეთი სიმდიდრე, რომელიც მუდამ რჩება, და არა რაიმე სიმყრალე და ხრწნილება. და უბრალოდ „სამარე“ კი არ თქვა, არამედ „გახსნილი“, რათა ეჩვენებინა, რომ სისაძაგლე კიდევ უფრო დიდი ხდება. რადგან ასეთი სიტყვების დაფარვა საჭიროა, ისინი კი ასეთ სიტყვებს გარეთ გამოაქვთ, რითაც თავიანთ სენს უფრო მეტად აჩვენებენ. მკვდარი სხეულების მიმართ კი საპირისპიროდ ვიქცევით და მათ მიწას ვაბარებთ; ესენი კი ამ სიტყვების მიმართ საპირისპიროს სჩადიან: იმას, რაც გულის სიღრმეში უნდა დაფარონ და ჩაახშონ, გარეთ გამოაქვთ, მრავალს აზიანებენ და ყველას დასანახად გამოფენენ. მაგრამ ასეთი ადამიანები განვიშოროთ, გევედრებით. რადგან თუ მკვდარ სხეულებს ქალაქის გარეთ ვმარხავთ, მით უფრო საჭიროა, სადმე შორს დავასახლოთ ისინი, ვისაც მკვდარი სიტყვები მოაქვს, ვინც ასეთ რამეებს გარეთ გამოაქვს და მათი დაფარვაც კი არ სურს; რადგან ასეთი ბაგეები ქალაქის საერთო წაბილწვაა.
„ენითა მათითა ზაკვიდეს.“ () იხილე ბოროტების სხვა სახე. ერთნი ზაკვას გონებაში ფარავენ და ნაზ სიტყვებს წარმოთქვამენ; მეორენი კი ისეთ საშინელებამდე მიდიან, რომ თვით სიტყვებში ფარავენ ბოროტებას და ზაკვასა და მუხანათურ განზრახვებს ქსოვენ. „საჯენ იგინი, ღმერთო; დაეცნედ იგინი ზრახვათა მათთაგან;“ () აქაც იხილე ლოცვის სიმშვიდე. რადგან არ უთქვამს: „დასაჯე“, არამედ: „განსაჯე ისინი“ და შეაჩერე ბოროტება; უშედეგო გახადე მათი ხრიკები. ეს კი მათთვისვე ლოცვაა, რათა მათში ბოროტების საქმეები წინ აღარ წავიდეს. „სიმრავლისაებრ უღმრთოებათა მათთასა განიშორენ იგინი, რამეთუ გაგამწარეს შენ, უფალო.“ () ესე იგი: ჩემ წინააღმდეგ მომხდარი არაფრად მიმაჩნია, შენი საქმეების გამო კი ვწუხვარ. რადგან სიბრძნისმოყვარე სულისთვის ყველაზე მეტად ესაა დამახასიათებელი: საკუთარის გამო შური არ იძიოს, ხოლო ღვთის წინააღმდეგ ჩადენილს დიდი სიმკაცრით აღუდგეს. ბევრნი ამის საწინააღმდეგოს აკეთებენ: ღვთისას უგულებელყოფენ, ხოლო თავიანთს დიდი სიმკაცრით იძიებენ; მაგრამ წმინდანები ასე არ იქცეოდნენ: ისინი ღვთის წინააღმდეგ ჩადენილის მკაცრი დამსჯელნი იყვნენ, საკუთარ საქმეებს კი უგულებელყოფდნენ.
„და იშუებდენ ყოველნი, რომელნი გესვენ შენ“ (). იხილე ლოცვის სარგებელი. ისინიც უკეთესნი გახდებიან და ბოროტებას შეეშვებიან; სხვებიც დიდ სიამეს მიიღებენ, როდესაც დაინახავენ მათ ცვლილებას, უკეთესისკენ გადანაცვლებას და იმას, რომ სხვებიც ამით უფრო მოშურნენი ხდებიან. „უკუნისამდე იხარებდენ და დაიმკჳდრო მათ შორის.“ () რადგან სწორედ ეს სიხარულია უწყვეტი; სხვა სიხარულნი მდინარის ნაკადებს არაფრით სჯობიან: გამოჩნდებიან და მაშინვე ჩაივლიან. ხოლო ღვთისამებრი მხიარულება რჩება და მტკიცედ დგას; გამძლეა და მუდმივი, არცერთი მოულოდნელი გარემოებით არ წყდება, არამედ თვით დაბრკოლებების მეშვეობითაც უფრო მაღლა ადის. რადგან მოციქულებსაც სცემდნენ და ისინი ხარობდნენ; პავლეც იჭირვებოდა და სიხარულით კრთოდა; სიკვდილი მოელოდა და სხვებსაც სიამის თანაზიართ უხმობდა, ამბობდა: „არამედ დაღათუ შევიწირვი მსხუერპლსა მას ზედა და მსახურებასა სარწმუნოებისა თქუენისისა, მიხარის და მიხაროდისცა თქუენ ყოველთა თანა.“ () „ეგრეთვე და თქუენცა გიხაროდენ და ჩემ თანა გიხაროდენ.“ ()
ასე გახარებულებთან ღმერთი თანა-მკვიდრობს. ამიტომ ფსალმუნი ასე ამბობს: „უკუნისამდე იხარებდენ და დაიმკჳდრო მათ შორის.“ () სწორედ ამას აცხადებდა ქრისტეც, როდესაც სიამის დაურღვევლობას აჩვენებდა: „და მერმე კუალად გიხილნე თქუენ“, და აგრეთვე: „და სიხარული თქუენი არავინ მიგიღოს თქუენგან“ (). და კვლავ პავლე ამბობს: „მარადის გიხაროდენ“ (), „მოუკლებელად ილოცევდით“ (). „და იქადოდიან შენდამი, რომელთა უყუარს სახელი შენი.“ () რადგან სწორედ ამით და მხოლოდ ამით არის შესაძლებელი ქადილი, ამით სიხარული, ამით მხიარულება; ხოლო ვინც ამქვეყნიურით თავს იწონებს, არაფრით განსხვავდება იმათგან, ვინც სიზმარში ნებივრობს.
6. ღმერთით კვეხნა და მართლის გვირგვინი
მითხარი, ადამიანურ საგანთაგან რა არის ისეთი, რომ ქადილის საფუძველი მოგვცეს? სხეულის ძალა? მაგრამ იგი საკუთარი არჩევანის მონაპოვარი არ არის, ამიტომ ქადილის საფუძველსაც მოკლებულია; თანაც სწრაფად ჭკნება და იშლება, ხშირად კი მფლობელისთვისაც ზიანი მიუყენებია, როცა მას სათანადოდ არ გამოუყენებია. ესვე შეიძლება ითქვას ახალგაზრდულ ხიბლზეც, გარეგნულ მშვენიერებაზეც, სიმდიდრეზეც, ძალაუფლებაზეც, განცხრომაზეც და ყოველ ამქვეყნიურ საგანზე. ხოლო ღმერთით და მისდამი სიყვარულით ქადილი ყოველ სამკაულზე დიდი სამკაულია და ისეთი ბრწყინვალებაა, რომელიც ურიცხვ დიადემას აღემატება, თუნდაც ის, ვინც ამით იქადის, ბორკილებში იყოს. ამ სამკაულს ვერც ავადმყოფობა, ვერც სიბერე, ვერც გარემოებათა გაჭირვება, ვერც ჟამთა ცვალებადობა და თვით სიკვდილიც ვერ წყვეტს; პირიქით, მაშინაც უფრო ძლიერ ბრწყინავს.
„რამეთუ შენ აკურთხო მართალი“ (). რადგან ამგვარად განწყობილთაგან ბევრს ადამიანები ჰკიცხავენ და დასცინიან, განსაკუთრებით კი მათ, ვინც სათნოებას მისდევს; ამიტომ, უფრო უხეშგონიანთაგან არავინ რომ დაეცეს ამის გამო, იხილე, როგორ აღამაღლებს ასეთი ადამიანის გონებას, როცა ამბობს: „რამეთუ შენ აკურთხო მართალი“ (). რადგან რა ზიანი მოაქვს ადამიანებისგან, თუნდაც მთელი ქვეყნიერებისგან, შეურაცხყოფას, როცა ანგელოზთა მეუფე აქებს და საჯაროდ აცხადებს? ისევე როგორც, თუ იგი არ აკურთხებს, თუნდაც ყველამ აქოს, ვინც ხმელეთსა და ზღვაზე ცხოვრობს, არავითარი სარგებელი არ არის. ამიტომ ყველგან ეს გვქონდეს მიზნად: თავად მან გამოგვაცხადოს და თავად მან დაგვადგას გვირგვინი. და თუ ეს იქნება, ყოველივეზე მაღლა ვდგავართ, თუნდაც სიღარიბეში ვიყოთ, თუნდაც ავადმყოფობაში, თუნდაც უკიდურეს უბედურებებში. რადგან ნეტარი იობიც, როცა ნაკელზე იჯდა, ჩირქიანი წყლულებით იყო დაფარული, მისგან ურიცხვი ჭიათა წყაროები დიოდა და იმ განუკურნებელ ტანჯვას ითმენდა; როცა მსახურებისგან იფურთხებოდა, მეგობრებისგანაც და მტრებისგანაც, ცოლისგანაც მზაკვრობას განიცდიდა, სიღარიბეში, შიმშილსა და იმ განუკურნებელ უძლურებაში იყო დანთქმული — მაინც ყველაზე ნეტარი იყო. როგორ? იმიტომ, რომ ღმერთი მას აკურთხებდა, როცა ამბობდა: „კაცი უბრალო, ჭეშმარიტ, ღმრთისმსახურ, განშორებულ ყოვლისაგან საქმისა ბოროტისა“ ().
„უფალო, ვითარცა ჭურითა სათნოებისათა გჳრგჳნოსან-მყვენ ჩუენ“ (). კვლავ მადლიერებით დაასრულა და ღმერთს სამადლობელ საგალობლებს აღუვლენდა. რა არის კეთილნებობის საჭურველი? საუკეთესო საჭურველი, ღვთის ნების თანახმიერი საჭურველი, უმშვენიერესი საჭურველი. მისი ნათქვამი ამას ნიშნავს: უმშვენიერესი შემწეობით ციხე-ზღუდედ შემოგვზღუდე. სხვა განმმარტებელი კი, როცა ამბობს: „მას გვირგვინით შეამკობ“, გვასწავლის, რომ ეს მართალზეა ნათქვამი; ანუ „გვირგვინით შეამკობ მას“, მართალს. ესე იგი, შენი კეთილგანწყობა საჭურვლად იქცევა, თანაც უმშვენიერეს საჭურვლად; ან კიდევ: უმშვენიერესი შემწეობით ზღუდავ მართალს, და არც მისი მშვენიერებაა უსაფრთხოებას მოკლებული, არც მისი უსაფრთხოებაა დიდებისგან დაცარიელებული. რადგან რა არის იმ კაცზე უფრო ძლიერი, ან რა არის იმაზე უფრო მშვენიერი, ვინც ზეგარდამო მარჯვენით არის შემოზღუდული? ეს გვირგვინი წყალობისგანაც იწნება, როგორც იგივე დავითი სხვაგან ამბობს: „გჳრგჳნოსან-გყო შენ წყალობითა და შეწყნარებითა“ (). იგივე გვირგვინი სიმართლისგანაც არის, როგორც პავლე ამბობს: „ამიერითგან მიმელის მე სიმართლისა იგი გჳრგჳნი“ (). არსებობს მადლის გვირგვინიც, როგორც სხვა ამბობს: „რათა მოსცეს თავსა შენსა გჳრგჳნი მადლისაჲ და გჳრგჳნითა საშუებელისათა შეგეწიოს შენ“ ().
არსებობს დიდების გვირგვინიც, როგორც ესაია ამბობს: „გჳრგჳნ სასოებისა, შეთხზულ დიდებისა“ (). რადგან ეს გვირგვინი ყოველივე ამას შეიცავს: კაცთმოყვარეობას, სიმართლეს, მადლს, დიდებასა და შვენიერებას. ეს ღვთის ნიჭია, მრავალსახოვანი მადლის მომტანი. არსებობს უხრწნელების გვირგვინიც, როგორც პავლე ამბობს: „იგინი უკუე სამე, რაჲთა განხრწნადი გჳრგჳნი მოიღონ, ხოლო ჩუენ - უხრწნელი“ (). ამრიგად, რასაც აქ ამბობს, ეს არის: უსაფრთხოებითა და დიდებით შემოგვმოსე. რადგან ასეთია ღვთის ნიჭები: ძლიერი და მშვენიერებით სავსე; ასეთია გვირგვინებიც. რადგან ადამიანებთან ეს ასე არ ხდება: ვინც დიდებაშია, ის ყოველთვის უსაფრთხოდ არ არის; ხოლო ვინც უსაფრთხოებაშია, ის ყოველთვის დიდებაში არ არის, და ეს ორი ადვილადაც არ თანხვდება ერთმანეთს; თუ კიდეც თანხვდა, სწრაფად განქარდება. მაგალითად, რას ვამბობ: ძალაუფლებაში მყოფნი ბრწყინვალენი და სახელგანთქმულნი კი არიან, მაგრამ უსაფრთხოდ არ არიან; სწორედ ამის გამო, დიდების სიდიადის მიზეზით, განსაკუთრებით სახიფათო ადგილას დგანან. ხოლო მიტოვებულნი და ადვილად დასამცირებელნი უსაფრთხოდ კი არიან, რადგან უცნობნი არიან, მაგრამ პატივში არ არიან; სწორედ ამის გამო არიან განსაკუთრებით უპატივობაში, რადგან უსაფრთხოებაში არიან. ღმერთთან კი ასე არ არის; ორივე დიდი სიუხვით თანხვდება ერთმანეთს: დიდებაც და უსაფრთხოებაც.
ამრიგად, როცა ამ სიკეთეთა სიდიადეს გავიაზრებთ და, უწინარეს ყოვლისა, იმას, თუ რაოდენ დიდი სიკეთეა ღმერთისთვის სათნო ყოფნა, რაც საჭურველიც არის, დიდებაც, უსაფრთხოებაც და ურიცხვი სხვა სიკეთეც, „მოთმინებით ვრბიოდით წინა-განმზადებულსა მას ჩუენსა ღუაწლსა“ (), ნურასოდეს დავეცემით, ნურც საჭურველთაგან შიშვლები გამოვჩნდებით. რადგან ამგვარი ომი უიარაღო მეომრის ხილვას ვერ იტანს; აღჭურვილობა მხოლოდ მაშინ იხსნება, როცა სანახაობა დაიშლება; სანახაობა კი მაშინ იშლება, როცა სული სხეულისგან განიტევება. ამიტომ, სანამ აქ ვართ, მუშტით ბრძოლა გვმართებს სახლშიც ჯდომისას, მოედანზეც გასვლისას, სადილობისას, ავადმყოფობისას და ჯანმრთელობისას. რადგან სწორედ ავადმყოფობის ჟამს არის ყველაზე მეტად ამ ბრძოლის დრო, როცა ტკივილები ყოველი მხრიდან სულს აშფოთებს, როცა ტანჯვები ალყას არტყამს, როცა ეშმაკი ზედ ადგას და აქეზებს, რომ რაიმე მწარე სიტყვა წამოგვცდეს. სწორედ მაშინ გვმართებს ყველაზე მეტად თავის დაცვა, აბჯრით, ფარით, მუზარადითა და სხვა საჭურვლებით შემოზღუდვა და ღვთისადმი განუწყვეტლივ მადლობის აღვლენა. ეს ეშმაკის წინააღმდეგ მძლავრი ისრებია, დემონისთვის მომაკვდინებელი დარტყმაა; მაშინ გვირგვინები განსაკუთრებით ბრწყინვალეა. რადგან ნეტარ იობსაც — არაფერი გვიშლის ხელს, კვლავ მას მივმართოთ — სწორედ ამან წარმოაჩინა განსაკუთრებით ბრწყინვალედ, ამან გამოაცხადა, ამან დაადგა გვირგვინი: ის, რომ განსაცდელის, ავადმყოფობისა და სიღარიბის ჟამს მისი განზრახვა გადაუხრელი გამოჩნდა, გონება — შეურყეველი, და ღმერთს სამადლობელი სიტყვები, ის სულიერი მსხვერპლი, აღუვლინა. რადგან მისი სიტყვები, რომლებსაც ამბობდა, მსხვერპლი იყო: „უფალმანცა მომცა, უფალმანცა მიმიღო, ვითარცა უნდა, ეგრეცა ქმნა. იყავნ სახელი უფლისაჲ კურთხეულ“ (). ეს ჩვენც მუდამ აღვასრულოთ: განსაცდელებში, გაჭირვებებში და მზაკვრობებში ღმერთს ვადიდებდეთ და განუწყვეტლივ ვაკურთხებდეთ, რადგან მას ეკუთვნის დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ მუხლისთვის კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ თარგმანისეული ვარიანტით კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ მუხლისთვის კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩