📋 სარჩევი
„ღმერთო, ქებასა ჩემსა ნუ დაიდუმებ; რამეთუ პირი ცოდვილისა და პირი მზაკვარისა ჩემ ზედა აეღო, იტყოდეს ჩემთჳს ენითა ზაკულითა; და სიტყჳთა სიძულილისათა მომიცვეს მე, და მბრძოდეს მე ცუდად. სიყუარულისა ჩემისა წილ მასმენდეს მე, ხოლო მე ვილოცევდ. და მომაგეს მე ბოროტი კეთილისა წილ და სიძულილი - სიყუარულისა წილ ჩემისა. დაადგინე ცოდვილი მის ზედა, და ეშმაკი დადეგინ მარჯუენით მისა; საშჯელისა მისისაგან გამოვედინ დაშჯილი, და ლოცვა მისი ცოდვად შეერაცხენ მას. იქმნნედ დღენი მისნი მცირედ, და განსაგებელი მისი სხუამან მიიღენ. იყვნედ შვილნი მისნი ობოლ, და ცოლი მისი - ქურივ. შერყეულნი იცვალებიედ შვილნი მისნი და ითხოედ, განვარდედ იგინი ნატამალისაგან მათისა. აღიხილენ მოსესხემან ყოველივე, რაცა ედვას მას, და აღიჭრედ უცხოთა ნაშრომი მისი.“ ().
1. წყევლათა სიმრავლე და მათი სიმძიმე
აქ დიდი გონიერება გვჭირდება. რადგან სიტყვები, თუ მხოლოდ შიშველი წარმოთქმითა და ნაჩქარევი მოსმენით მივიღებთ, უყურადღებოთაგან მრავალს აშფოთებს. რადგან მთელი ფსალმუნი წყევლით არის სავსე, და მთელი სიტყვაც ჩვენთვის ასეთ რამეებში გადის; იგი აჩვენებს მთქმელის ერთგვარ მდუღარე და მწვავე მრისხანებას, რომელიც დამჩაგვრელთან არ ჩერდება, არამედ სასჯელს შვილებზეც, მამაზეც და დედაზეც მიიტანს, და არც ერთი უბედურებით კმაყოფილდება, არამედ ბოროტებას ბოროტებაზე აბამს. ნახე, რამდენ რამეს წყევლის. „დაადგინე ცოდვილი მის ზედა, და ეშმაკი დადეგინ მარჯუენით მისა;“ (). ესე იგი, ბოროტი ბრალმდებელი და მზაკვარი ადამიანების ხელში აღმოჩნდეს და მათ ვერ სძლიოს. რადგან ეს არის: „საშჯელისა მისისაგან გამოვედინ დაშჯილი“ ().
და ამ სასჯელით არ დაკმაყოფილდა; არამედ ამ მსჯავრის შემდეგ ნატრობს, რომ მის შემდეგ ვინმე სხვამ მიიღოს მისი პატივი, და ამბობს: „განსაგებელი მისი სხუამან მიიღენ“ (). და აქაც არ ჩერდება, არამედ ერთადერთ დარჩენილ ნავსაყუდელსაც ჩახერგავს: ღირსადაც არ მიიჩნევს, რომ ღმერთისგან რაიმე კაცთმოყვარეობა მიიღოს, და ამბობს: „და ლოცვა მისი ცოდვად შეერაცხენ მას.“ (). და, მართლაც, ითხოვს, რომ მან უდროო სიკვდილიც დაითმინოს. რადგან ამბობს: „იქმნნედ დღენი მისნი მცირედ“ (). და აქაც არ ჩერდება, თუმცა მხოლოდ ამის თქმა საკმარისი იყო; იგი კიდევ უმატებს იმას, რაც მეტად ანთებული სულის ნიშანია: ერთ ან ორ სასჯელს არ დასჯერდეს, არამედ ამდენი სასჯელის დატეხას ითხოვდეს. ამის შემდეგი კი ამათზე ბევრად უფრო მძიმეა. რადგან დარჩენილთათვის ობლობასაც და ქვრივობასაც წყევლის. თუმცა ესენი მისი წასვლის შემდეგ აუცილებლობით ხდება; მაგრამ მაინც ამასაც წყევლის რიგში აყენებს, მრისხანებით მდუღარე.
და ობლობამდეც არ ჩერდება, არამედ ასეთი უბედურებების შემდეგაც უფრო შორს მიდის, საშინელებას ზრდის და ითხოვს, რომ მისიანები მოხეტიალეებად და გადასახლებულებად იქცნენ. რადგან ამბობს: „შერყეულნი იცვალებიედ შვილნი მისნი და ითხოედ“ (). ესე იგი, ხეტიალისას არ გაჩერდნენ, აუცილებელი საზრდოც ვერ იშოვონ და არ შეწყვიტონ ერთი ადგილიდან მეორეზე გამუდმებული გადასვლა; დევნილნი და გამოდევნილნი იყვნენ მთელ ქვეყანაზე და არსად პოულობდნენ ადგილს დასადგომად. ამასთან ერთად მათ სიღარიბესაც წყევლის, თანაც უკიდურესსა და აუტანელ სიღარიბეს, ისე რომ ნათესავთაგან დახმარებაც ვერ მიიღონ, არამედ იარონ და ეს დახმარება უცხო და უცნობ ადამიანებს სთხოვონ. და ისმინე, როგორ მოჰყავს ეს ამ აზრის ცხადსაყოფად. რადგან მას შემდეგ, რაც თქვა: „იცვალებიედ შვილნი მისნი და ითხოედ“ (), უმატებს: „განვარდედ იგინი ნატამალისაგან მათისა. აღიხილენ მოსესხემან ყოველივე, რაცა ედვას მას, და აღიჭრედ უცხოთა ნაშრომი მისი.“ (). ეს სხვა სახის უბედურებაა: მათი ქონება ძარცვას მიეცეს, მოსესხეთა მზაკვრობა დაითმინონ და ყოველგვარად შევიწროებულნი იყვნენ; ხოლო რაც უფრო მძიმეა, ასეთ მრავალ ბოროტებაში მფარველის გარეშე დარჩნენ. ამასაც წყევლის და ამბობს: „ნუ ეპოებინ მას შემწე“ (). რადგან ბოროტებები თავისთავად აუტანელია; ხოლო როდესაც წინამდგომიც კი არ ჰყავს, ბევრად უფრო მძიმე ხდება. „ნუცა იყოფინ შემწყნარებელი ობოლთა მისთა;“ ().
ვაი! რაოდენ დიდია მრისხანება, როდესაც ობლობის უდროობაც კი წყალობას ვერ იღებს, და არა მხოლოდ წყალობას, არამედ უკიდურესი წარწყმედითაც არის გარემოცული! რადგან ამბობს: „იყუნედ ნაშობნი მისნი მოსასრველად, და ნათესავსა შინა ერთსა აღიჴოცენ სახელი მისი.“ (). ხედავ მრისხანებით სავსე სიტყვას, რომელიც არსად ჩერდება? იგი მათთვის ნატრობს, რომ იცოცხლონ მრავალგვარ და ყოველგვარ უბედურებაში, სრული დაღუპვისთვის იყვნენ გადაცემულნი და უსახელოდ დაიღუპონ. და თითქოს შვილთა უბედურება საკმარისი არ ყოფილიყოს, კვლავ უმატებს: „აიჴსენედ უსჯულოებაჲ მამათა მისთა წინაშე უფლისა, და ცოდვა დედისა მისისა ნუ აღიჴოცებინ. იყუნედ წინაშე უფლისა მარადის, და მოისპედ ქუეყანით საჴსენებელი მათი“ (). ეს ხომ განსაკუთრებით მრისხანების საქმეა: ზოგადად ნათქვამი უბედურებები ნაწილებად დაქუცმაცოს და გამუდმებით იგივე ატრიალოს. რადგან, როცა თქვა: „აიჴსენედ უსჯულოებაჲ მამათა მისთა წინაშე უფლისა“ (), დაუმატა: „ნუ აღიჴოცებინ“ (). თუმცა ეს ერთი და იგივეა; მაგრამ მრისხანებამ იგი ორივეს თქმისკენ განაწყო. ხოლო რისი თქმაც სურს, ეს არის: მოკალი იგი, დაკალი, მოსპე.
ხედავ წყევლათა სიმრავლეს? მაგრამ, თუ გსურს, კვლავ თავიდან შევკრებ მათ. დაე, ამბობს, ბოროტ ადამიანებს შორის ჩავარდეს, ბრალი დასდონ, მათგან ძლეულ იქნეს, მსჯავრი დაედოს, უდროო სიკვდილი დაითმინოს, პატივიდან განიდევნოს და ეს პატივი არა შთამომავლებზე, არამედ სხვა ვინმეებზე გადასულად იხილოს; მისი ცოლი დაიღუპოს, ბავშვებმა კი სიღარიბე, ობლობა და მათხოვრების ცხოვრება დაითმინონ, მსჯავრდებულნი და ყოველი მხრიდან განდევნილნი იყვნენ, არავინ ჰყავდეთ შემწედ, ღმერთის კეთილგანწყობიდანაც გამოვარდნენ, არავინ ექცეთ ნავსაყუდლად და თავშესაფრად; მისი სახელი მიწიდან აღიხოცოს, უსახელოდ დაიღუპოს, და მამამაცა და დედამაც პასუხი აგონ იმისთვის, რაც შესცოდეს; მის შემდეგაც სრულად და ძირფესვიანად დაიღუპონ.
2. წყევლის სახით ნათქვამი წინასწარმეტყველება
ნუთუ ნათქვამი მსმენელს არ აძრწუნებს? ნუთუ არ გსურს გაიგო, ვინ არის ეს, ვინც ასე განისაჯა? რადგან თუ, როცა გვესმის, რომ ადამიანს ლანძღავენ, იქ მდგომთ ვეკითხებით, გვითხრან, ვინ არის ის, ვინც ამას ისმენს, მით უფრო, როცა წინასწარმეტყველისგან ასეთ წყევლას ვისმენთ, საჭიროა ვიცოდეთ, და შიშით ვიცოდეთ, შეკუმშული გონებით, ვინ ჩავარდა ასეთ მძიმე რისხვაში, ვინ დაამწუხრა სულიწმინდა ისე, რომ ამდენი და ესოდენ დიდი სატანჯველის სახეები ესმინა. ამიტომ, თუ გნებავთ, ფსალმუნი თავიდან ვთქვათ, დიდი ყურადღებით. და ნურავინ შეშფოთდება. რადგან განმარტებას მთელი სიზუსტით გავაკეთებ, რამდენადაც შემიძლია. რადგან საკვლევი მცირე არ არის; პირველი და უმთავრესი ეს არის: რატომ ისჯებიან მასთან ერთად შვილები, ცოლი და მშობლები, როცა მან, სწორედ ამ ხმამაღლა დადანაშაულებულმა, ცოდვა ჩაიდინა? მეორე - ვინ არის ის, ვინც წყევლას წარმოთქვამს. მესამე - როგორ აჩვენებს მოციქულთა თავი, რომ ფსალმუნი იუდაზე ითქვა; უფრო სწორად, არა მთელი ფსალმუნი, არამედ ფსალმუნის ნაწილი.
რადგან ამბობს: ფსალმუნთა წიგნში წერია: „იყავნ სამკჳდრებელი მათი ოჴერ, და საყოფელთა მათთა ნუ იყოფინ მკჳდრი;“ (; ). მაგრამ ეს ისევ სხვა საკითხს გვიჩენს: ორივე ეს სიტყვა ამ ფსალმუნში არ წერია; ამიტომ არ თქვა: ეს ფსალმუნი, არამედ მთელი წიგნი. რადგან სიტყვა „იყავნ სამკჳდრებელი მათი ოჴერ, და საყოფელთა მათთა ნუ იყოფინ მკჳდრი;“ () სხვა ფსალმუნშია, ხოლო ამაშია: „განსაგებელი მისი სხუამან მიიღენ.“ (). მაგრამ პეტრემ მაინც ორივე ერთ მოწმობად შეკრიბა. ამას პავლეც ყველგან აკეთებს, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „მოვიდეს სიონით მჴსნელი და მოაქციოს უღმრთოებისაგან იაკობი. და ესე არს ჩემ მიერი იგი მათდა მიმართ აღთქუმაჲ, რაჟამს მოვსპნე ცოდვანი მათნი.“ (). რას უწოდებდა ვინმე ნათქვამს? წინასწარმეტყველებაა თუ წყევლა? წინასწარმეტყველებაა წყევლის სახით. რადგან სხვა ადგილასაც მსგავს რამეს ვიპოვით; ეს იაკობმაც გააკეთა. რადგან მსმენელებმა სხვათა ხვედრიდან სარგებელი უნდა მიიღონ, ბევრ წინასწარმეტყველებას ამგვარად აწყობენ, რათა თვით წარმოთქმის ფორმამაც გაუძლიეროს მათ შიში საკუთარი ცხოვრების წესის მიმართ.
რადგან ერთი და იგივე არ არის იმის თქმა, რომ ესა და ეს კაცი ამასა და ამას დაითმენს, და იგივე წარმოადგინო გამწარებულისა და მრისხანის წესით. და რომ ამას უბრალოდ არ ვაცხადებ, ამას წინასწარმეტყველური სიტყვებიდან ცხადს გაგიხდით. რადგან იაკობმა, როცა სიკვდილი უახლოვდებოდა, ძეებს უთხრა: „შემოკერბით და გითხრა თქუენ, რაჲ-იგი შეგემთხჳოს თქუენ უკუანაჲსკნელთა დღეთა“ (); და როცა წინასწარმეტყველებას აპირებდა, შესავალშივე, თითქოს რომელიღაც რისხვით დუღდა, წინასწარმეტყველება წყევლით დაიწყო, ასე თქვა: „რუბენ, პირმშოჲ ჩემი, ძალი ჩემი და დასაბამი შჳლთა ჩემთაჲ, ფიცხელად სჩნდი და ფიცხელად და თავჴედად აღსდუღდი. ვითარცა წყალი ნუ შეჰგბები,“ (), და მის მომავალ დაღუპვას წყევლის წესით წინასწარმეტყველებდა. ასევე, როცა სიკეთეებს ამბობს, ლოცვის წესით გადმოსცემს და ამბობს: „მოგეცინ შენ უფალმან ცუარისაგან ზეცისა და სიპოხისაგან ქუეყანისა სიმრავლე იფქლისა და ღჳნისაჲ.“ (). თუმცა ესეც წინასწარმეტყველებაა. მაგრამ ცხადია, რომ ეს კაცობრივი ვნებისგან არ არის. რადგან ქანაანზეც მისი მამა იმავეს აკეთებს და ამბობს: „წყეულ ქანან ყრმა, მონა იყავნ ძმათა მისთაჲ.“ (), რათა იცოდე, რომ ღმერთი უსამართლოდ დაჩაგრულებს წინ უსწრებს და უსამართლოდ მოქმედთა წინააღმდეგ გამოდის. ქრისტემაც ასეთი რამ ხერხი იხმარა, უფრო კი წინასწარმეტყველების სახით მოუწოდებდა და მგლოვიარეს ბაძავდა, როცა ამბობდა: „ვაჲ შენდა, ქორაზინ, და ვაჲ შენდა, ბეთსაიდა!“ (მათ 11:21; შდრ. ლკ 10:13). და კვლავ, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „იერუსალჱმ, იერუსალჱმ, რომელმან მოსწყჳდენ წინაწარმეტყუელნი“ (მათ 23:37; შდრ. ლკ 13:34).
მაშ, ვის შესახებ ითქვა ფსალმუნი? ზოგი იუდას შესახებაა, როცა სულიწმინდა დავითის მიერ წინასწარმეტყველებს, ხოლო დანარჩენი - სხვათა შესახებ. ესეც ხომ კვლავ წინასწარმეტყველების ერთი ხერხია. და ბევრგან ვიპოვით მას ასე შედგენილს: შესავლის ნაწილი სხვაზეა ნათქვამი, დარჩენილი კი - სხვაზე. ხოლო ეს სხვა მხრიდანაც რომ დაინახო: როცა იუდეველები აღთქმის ქვეყანაში შედიოდნენ, ნავეს ძეს, რომელიც თორმეტ ტომს თორმეტ ნაწილად ყოფდა, ღმერთისგან ებრძანა, რომ ერთებს კურთხევა წარმოეთქვათ, სხვებს კი წყევლა. და კურთხევაც და წყევლაც მომავალი მოვლენების წინასწარმეტყველებანი იყო. რადგან ამბობდა: „და იყო შენ ქალაქთა შენთა, დაწყეულ იყო შენ ველსა გარე.“ (); და ტომებმა, მრავალი ასეთი წყევლის შედგენით, ვრცელი სიტყვა დაასრულეს. იგივე უნდა ითქვას აქაც: წყევლის წესით შედგენილია წინასწარმეტყველება, რომელიც იუდას თავს დასატეხს აუწყებს და წინასწარ წარმოთქვამს; შემდეგ კი მის შემდეგ სხვა თემას წამოჭრის და დგება ზოგიერთთა წინააღმდეგ, რომელნიც მღვდელობას აუჯანყდნენ, რათა ვიცოდეთ, რა დიდი ბოროტებაა ღვთის მღვდლებს აუჯანყდე და მათ წინააღმდეგ მზაკვრობითა და უსამართლობით იმოქმედო. რადგან ნათქვამი სხვა არაფერია, თუ არა სწავლება იმის შესახებ, რა დაემართებათ მათ, ვინც მოყვასს უსამართლოდ ექცევა, ვინც მზაკვრობითა და გახრწნილი განზრახვით აღდგება იმათ წინააღმდეგ, რომლებსაც არაფერი დაუშავებიათ.
თუ შვილებსაც დასასჯელად მიიჩნევს, ნუ შეშფოთდები, საყვარელო; შვილებად აქ იმათ ამბობს, ვინც ასეთთა ბოროტებასთან თანაზიარებაშია. რადგან წერილმა იცის შვილები უწოდოს როგორც ნათესაობით შვილებს, ისე ბოროტებასთან ერთად მცხოვრებთაც, თუნდაც ბუნებით შვილები არ იყვნენ, როგორც როცა ამბობს: „თქუენ მამისა ეშმაკისანი ხართ“ (). თუმცა იუდეველები ბუნებით ეშმაკის ძეები არ იყვნენ. რადგან როგორ იქნებოდნენ ხორცით მოცულნი უსხეულოს ძეები? მაგრამ ბოროტების თანაზიარებით ეს ნათესაობა თავზე მოიზიდეს. ასევე აბრაამის ნათესაობიდანაც გარიცხავს მათ და ამბობს: „უკუეთუმცა შვილნი აბრაჰამისნი იყვენით, საქმეთამცა აბრაჰამისთა იქმოდეთ.“ (). რადგან ყველასთვის ცხადია, რომ შვილი მამის გამო არ ისჯება და არც მამა - შვილის გამო. ეს სჯულშიც წერია: „ნუ მოკუდებინ მამაჲ შვილისა წილ, ნუცა შვილი მამისა წილ, არამედ კაცად-კაცადი თჳსითა ცოდვითა მოკუედინ.“ (), გარდა იმ შემთხვევისა, როცა თვითონ ცუდად აღზარდა; მაშინაც კი ის არა შვილის გამო, არამედ საკუთარი დაუდევრობის გამო ისჯება, როგორც ელი.
3. ბოროტი განზრახვა და საკუთარი წყევა
თუ გნებავთ, ფსალმუნსაც თავიდან მივყვეთ: „ღმერთო, ქებასა ჩემსა ნუ დაიდუმებ“ (). ხოლო სხვა განმმარტებელი ამბობს: „ღმერთო, ჩემი გალობის მიმართ ყრუ ნუ იქნები“. სხვა კი ასე ამბობს: „ნუ დადუმდები“; ესე იგი, სასჯელს გვერდი ნუ აუვლი, არამედ მომხდარზე მიაგე. რადგან შენ ხარ დიდებული, დიდი და ძლიერი, რომ ამგვარი საქმეები გამოასწორო. „რამეთუ პირი ცოდვილისა და პირი მზაკვარისა ჩემ ზედა აეღო, იტყოდეს ჩემთჳს ენითა ზაკულითა;“ (). „და სიტყჳთა სიძულილისათა მომიცვეს მე, და მბრძოდეს მე ცუდად“ (). „სიყუარულისა ჩემისა წილ მასმენდეს მე, ხოლო მე ვილოცევდ“ ().
ხედავ განფენილ ბოროტებას? ხედავ შეთქმულებაში თანაზიარობას? ხედავ წინასწარ მომზადებას? რადგან სწორედ ეს განსაკუთრებით აღაშფოთებს ღმერთს: როცა ბოროტების მიმდევრები ბოროტ საქმეებს განზრახვით, განსჯითა და დიდი გაწაფულობით სჩადიან. რადგან ერთია, როცა ვინმე გატაცებული და მოტყუებული წაიფორხილებს; სხვაა, როცა ბოროტებას თავის საქმედ აქცევს; და კიდევ სხვა, უდიდესი დანაშაულია, როცა ბოროტებას სჩადიან იმის წინააღმდეგ, ვინც ბოროტებას არ სჩადის. რადგან მისი თქმა: „სიყუარულისა ჩემისა წილ მასმენდეს მე“ (), სხვას არაფერს აჩვენებს, გარდა იმისა, რომ კეთილისმყოფელის, სიყვარულის ღირსისა და კეთილი საზღაურის მიღების ღირსის მიმართ საპირისპიროს ავლენდნენ. „ხოლო მე ვილოცევდ“ (). ხედავ სიბრძნისმოყვარეობას? ხედავ ლმობიერებას? ხედავ სიმშვიდეს? ხედავ სულის ღვთისმოშიშებას? არ ვიარაღდებოდი, ამბობს, არც საპასუხოდ ვეწყობოდი საბრძოლველად, არამედ შენსკენ მოვილტოდი; შენს თანამბრძოლობას მოვუხმობდი, შენს შეწევას, უდიდეს იარაღს, დაუძლეველ დახმარებას.
შემდეგ, როცა იუდას შესახებ თქვა, როგორ დასდო მსჯავრი საკუთარ თავს, როგორ გამოიტანა სიკვდილის განაჩენი თავის წინააღმდეგ, როგორ ჩამოიხრჩო თავი და როგორ გადავიდა მისი მოციქულებრივი წილი სხვაზე, კვლავ წინანდელ საგანს უბრუნდება. რადგან ესეც წინასწარმეტყველების სახეა: შუაში გაწყვეტა, რომელიმე ისტორიის ჩართვა და, მისი განხილვის შემდეგ, კვლავ წინანდელზე დაბრუნება. რადგან წინასწარმეტყველება იუდეველთა უგულისხმობის გამო დაჩრდილულია. ამრიგად, იგი ვიღაცაზე მიანიშნებს, როგორც უკვე ვთქვი, ვინც მღვდელობის წინააღმდეგ შეთქმულება განიზრახა ბაბილონიდან დაბრუნების შემდგომ ხანებში. და უფრო შრომისმოყვარეებმა იციან ეს, რადგან ისტორიას მიჰყვნენ. და ასეთ კაცს დიდ ბოროტებებს უწინასწარმეტყველებს, უდაბურობას განუჩინებს; ითხოვს, რომ მისთვის ყოველი ნავსადგური დაეხშოს და ვერავითარი სულგრძელება, კაცთმოყვარეობა ან შენდობა ვერ ეწიოს. ეს ყველაფერი კი, როგორც უკვე ვთქვი და განუწყვეტლივ თქმას არ შევწყვეტ, ერთი მხრივ, თითქოს წყევლები ჩანს; სინამდვილეში კი წინასწარმეტყველებაა, რომელიც აჩვენებს, როგორ აღშფოთდება ღმერთი, როცა მღვდელობის წინააღმდეგ შეთქმულება ხდება.
შემდეგ სიტყვასიტყვით მიჰყვება უბედურებებს და ამბობს: „ამის წილ, რამეთუ არა მოიჴსენა მან ყოფა წყალობისა“ (). „და დევნა მან კაცი დავრდომილი და გლახაკი და შეწუხებული გულითა მოკლვად“ (). ეს უკიდურესი სისასტიკეა, ეს დიდი კაცთმოძულეობაა: როცა ვინმე არა მხოლოდ შეთქმულებას აწყობს, არამედ იმასაც ედევნება, ვის ხილვასაც კაცის გულის წყალობისა და თანაგრძნობისკენ მოდრეკა შეეძლო. რადგან ასეთი კაცი მხეცთა ველურობამდე დაცემულა, უფრო კი მათზე სასტიკიც გამხდარა. რადგან მხეცებისთვის მხეცობა ბუნებრივია; ეს კი, გონებით პატივდებული, ბოროტებით თავის კეთილშობილებას უღალატა. და ისინიც კი თავისი თანაბუნებისა და ნათესავის მიმართ რაღაც მეგობრობასა და სიმშვიდეს იჩენენ; ესენი კი ბუნების საერთოობასაც არ მოერიდნენ, არამედ ვისაც შეწყალება, ატანა და წამოყენება მართებდათ, სწორედ მას უბიძგებდნენ და ამხობდნენ. „და შეიყუარა წყევა, და მივედინ მისა; და არა ინება კურთხევაჲ, და განეშორენ მისგან“ (). რაკი მას მრავალი უბედურება უსურვა, აჩვენებს, რომ ამის დასაწყისი და მიზეზი მთქმელისგან კი არა, თვით იმ კაცისგან მოდიოდა: მან თავისი საქმეებით, ერთი მხრივ, ღვთისგან მომავალი შეწევა უკუაგდო, ხოლო მეორე მხრივ, ღვთისგან მოწეული წყლული თავისკენ მიიზიდა.
„და შეიმოსა წყევა, ვითარცა სამოსელი, და შთაჴდა, ვითარცა წყალი, ნაწლევთა მისთა და, ვითარცა ზეთი, ძუალთა მისთა;“ (). აქ იგი წყლულის სიმძაფრესაც და სასჯელის მუდმივობასაც აჩვენებს, რითაც ცხადყოფს, რომ ყველა ადამიანისთვის ბოროტებები შინიდან, საკუთარი განზრახვიდან მოდის: ისინი საქმეებითა და მოქმედებებით კეთილთ უკუაგდებენ, ხოლო სასჯელებში თვითონვე იგდებენ თავს. „ეყავნ მას, ვითარცა სამოსელი, რომელ შთაიცუამს და, ვითარცა სარტყელი, რომელსა მარადის გარეშეირტყამს“ (). ამას კი ამბობს, რითაც აჩვენებს ღმერთის გამოუთქმელ რისხვას, რომელიც ასეთებს მოეწევა. ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: ისე შეიპყრობს მათ ბოროტება, რომ რაიმე ცვლილების შესაძლებლობაც აღარ ექნებათ; არამედ მათში ჩაემყარება და მტკიცედ დარჩება. შემდეგ, რათა აჩვენოს, რომ ბოროტებას სჯის და უკეთურებას ასწორებს, და რომ ასეთი განაჩენი მხოლოდ მის წინააღმდეგ კი არა, არამედ ყველა იმათ წინააღმდეგ დაიდება, ვინც ნათქვამს ექვემდებარება, მიუმატა: „ესე არს საქმე მათი უფლისა მიერ, რომელნი მასმენდეს მე“ (). ესე იგი: ეს არის სასჯელი, ეს არის სამსჯავრო ჩემ წინააღმდეგ მდგომთა, შეთქმულთა და მებრძოლთა, „და რომელნი იტყოდეს ძჳრსა სულისა ჩემისასა“ (). მაშასადამე, სიტყვებისთვისაც არსებობს პასუხისგება, და ძალზე მწარე პასუხისგება.
4. ღვთის შეწევნა და მადლობის მსხვერპლი
ამრიგად, მის შესახებ სიტყვა რომ დაასრულა, კვლავ ღმერთს შეეფარება მისთვის შეწევნისათვის. რადგან მხოლოდ შეთქმულთა დასჯაზე კი არ ჩერდება, არამედ აჩვენებს, რომ უსამართლოდ ვნებულებს მათ წინააღმდეგ ჩადენილი უსამართლობის გამო დამსჯელიც ჰყავთ და თავადაც დიდ შეწევნას იღებენ; ამიტომ დასძენს და ამბობს: „და შენ, უფალო, უფალო, ყავ ჩემ თანა სახელისა შენისათჳს“ (). ნახე კეთილგონიერება, ნახე თავმდაბლობა. მართალია, გასამართლებლად საკმარისი საბაბი ჰქონდა ის, რომ ავად ევნო, რადგან წერილის მრავალ ადგილას ესეც შეიძლება ვნახოთ: ვინც ადამიანთაგან უსამართლოდ ვნებულია, ღვთისგან შეწევის მისაღებად კადნიერების მეტი საფუძველი აქვს; მაგრამ მან ამის თქმა დატოვა, მხოლოდ ღვთის კაცთმოყვარეობას მიმართა და თქვა: „ყავ ჩემ თანა სახელისა შენისათჳს“ (), თითქოს ამას ამბობდეს: „არა იმიტომ, რომ ღირსი ვარ, არამედ შენს გამო, რადგან კაცთმოყვარე და მოწყალე ხარ“. ამიტომაც დასძენს: „რამეთუ ტკბილ არს წყალობაჲ შენი“ (). კარგად თქვა: „რამეთუ ტკბილ არს წყალობაჲ შენი“ (). რადგან ადამიანთა წყალობა ხშირად ასეთი არ არის: ზოგჯერ მას საზიანოდაც იყენებენ და დასაღუპავადაც; ღმერთი კი ყველგან სასარგებლოსკენ მიმართავს მას. „მიჴსენ მე, რამეთუ გლახაკ და დავრდომილ ვარი მე, და გული ჩემი შეძრწუნდა ჩემ შორის“ (). ხედავ, იგი კვლავ ითხოვს ხსნას არა როგორც ღირსი, არა როგორც მართალი, არამედ როგორც სრულიად დამხობილი, როგორც დაძლეული, როგორც ათასგვარი ბოროტების გადამტანი? და კვლავ: „და გული ჩემი შეძრწუნდა ჩემ შორის“ (). ასეთია უბედურებათა ძალა: იგი მხოლოდ სხეულს კი არ აზიანებს, არამედ სულსაც აშფოთებს.
„ვითარცა აჩრდილი, მიდრეკასა მისსა მოვაკლდი, განვიყარე, ვითარცა მკალთა“ (). ამით იგი მის მიმართ უსამართლოდ მოქცეულთა მზაკვრობის სიმძაფრეს, გამოუთქმელ ტანჯვას და ამავე მდგომარეობაში მის მიერ კვლავ გამოვლენილ გულმოდგინებასაც ამბობს. „მუჴლნი ჩემნი მოუძლურდეს მარხვისაგან, და ჴორცნი ჩემნი იცვალნეს ზეთისა მიერ“ (). ხედავ, როგორ იარაღებს ამზადებს მზაკვრობათა და მის წინააღმდეგ მიმართული ტანჯვის საწინააღმდეგოდ? „და ვიქმენი მე საყუედრელ მათდა, მიხილეს მე და შეხარნეს თავნი მათნი“ (). ასეთია ბოროტთა აზრები: როცა ხედავენ, რომ მართალი ღვთისმოშიშებას აძლიერებს, არა მხოლოდ არ რბილდებიან, არამედ აყვედრიან, დასცინიან და ზედაც აბიჯებენ. მაშ, რას აკეთებს იგი? იგი უძლეველ თანადგომას, დაუმარცხებელ დახმარებას შეეფარება და ამბობს: „შემეწიე მე, უფალო ღმერთო ჩემო, და მაცხოვნე მე წყალობითა შენითა“ (). „და ცნედ, რამეთუ ჴელი შენი ესე არს, და შენ, უფალო, ჰყავ ესე“ ().
რას ნიშნავს: „რამეთუ ჴელი შენი ესე არს“ ()? იმას, რომ თანადგომა შენია. იმას ამბობს, რომ დახმარება შენია. რადგან მხოლოდ ხსნა კი არ მსურს, არამედ ისიც, რომ მათ შეიტყონ, ვისგან ვიხსენი, რათა ორმაგი გახდეს ჩემთვის გამარჯვების ნიშანი, ორმაგი გვირგვინი და გაძლიერებული დიდება. „იგინი სწყევდენ, და შენ აკურთხო; რომელნი აღდგომილ არიან ჩემ ზედა, ჰრცხუენოდის, ხოლო მონა შენი იხარებდეს“ (). აქედან მსმენელს ერთგვარ სულიერ სიბრძნეს ასწავლის. რადგან აჩვენებს, რომ თუნდაც უთვალავი წყევლით ესროდნენ, თუ ღმერთი აკურთხებს, მათგან არავითარი ზიანი არ იქნება; პირიქით, სირცხვილისა და საყვედურის საქმეები მათსავე თავზე შემობრუნდება. ხოლო „მონა შენი იხარებდეს“ () - შენით. კარგად თქვა: „შენით“, რადგან აჩვენებს, რომ სიხარული იქიდან მოდის, საიდანაც სიკეთეთა მომადლება. ამიერიდან ბოროტებათაგან ვერაფერი შეძლებს ჩემს შეშფოთებას, რადგან შენგან მომდინარე სიხარული ჩემში შეურყვნელად რჩება.
„შთაიცუედ კდემაჲ, რომელნი მასმენდეს მე, და გარეშეიმოსედ, ვითარცა ორკეცი, სირცხჳლი მათი“ (). ნახე კვლავ, როგორ ითხოვს, რომ ისინი მხოლოდ სასჯელს კი არ გადაეცნენ, არამედ სირცხვილსა და კდემასაც, რათა ეს მათთვის გამოსწორების სწავლებად იქცეს და უკეთესისკენ შეცვლის საბაბად. „აუარო უფალსა ფრიად პირითა ჩემითა და შორის მრავალთასა ვაქებდე მას, რამეთუ დაუდგა მარჯუენით გლახაკსა, რათა იჴსნას მდევართაგან სული ჩემი.“ (). ამ ყველაფრის სანაცვლოდ იგი ღმერთს საზღაურად უძღვნის საგალობელს, მადლობის აღვლენას, ქებას, ყველას წინაშე მისი კეთილი საქმეების უწყებას და, როგორც თეატრის შუაგულში, იმ სიკეთეთა მქადაგებლად ყოფნას, რომლებიც მას მიენიჭა. რადგან ეს არის მსხვერპლი, ეს არის შესაწირავი: ღვთის კეთილმოქმედებანი მუდამ მეხსიერებაში გვქონდეს, გონებაში ჩავიბეჭდოთ, ბაგით გამოვაცხადოთ და მისი კეთილმოქმედებები მრავალს გავაგონოთ. ასე ხომ ის, ვინც კეთილმოქმედებით ისარგებლა, მადლიერების საზღაურს მიიღებს და ღვთისგან უფრო მეტ შეწევას მოიზიდავს; ხოლო მსმენელნი სხვათა თავს მომხდარისგან უფრო გულმოდგინენი გახდებიან და სხვათა კეთილმოქმედებას სათნოების მოშურნეობის უდიდეს საბაბად მიიღებენ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.