📋 სარჩევი
„ჭირსა ჩემსა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ, და ისმინა ჩემი.“ ().
1. ჭირი და სულიერი აღმასვლის დასაწყისი
სხვა ფსალმუნთაგან თითოეულს თავისი განსაკუთრებული ზედაწერილი აქვს, აქ კი მრავალი ერთად შეკრებილი ერთი სახელით იწოდა: „აღსავალთა გალობა“, ან, როგორც სხვა მთარგმნელმა თქვა, „აღმასვლათა“. ზოგიერთნი კი მათ „აღსავლებსაც“ უწოდებენ. და, ამბობს იგი, რის გამო ეწოდათ მათ ასე? ისტორიის მიხედვით იმიტომ, რომ ბაბილონიდან ამოსვლაზე საუბრობენ და იქაურ ტყვეობას იხსენებენ; სულიერი აღყვანის მიხედვით კი იმიტომ, რომ სათნოების გზაზე მიგვიძღვიან, რადგან ზოგიერთებმა ისინი ასე გაიგეს. რადგან იქ მიმყვანი გზაც აღსავლებს ჰგავს: იგი ნელ-ნელა აღიყვანს სათნო და სიბრძნისმოყვარე კაცს და ზეცისკენ აყენებს მას. სხვები კი ამბობენ, რომ ამით მინიშნებულია იაკობის კიბე, რომელიც მიწიდან იყო დადგმული და მას ზეცისკენ აღმართული ეჩვენა. ასევე, გაუვალი და უფრო მაღალი ადგილებიც გასავლელი ხდება, როცა ჩვენთვის საყრდენები და კიბეებია დადებული. მაგრამ რადგან ამსვლელებს, როდესაც სიმაღლეზე აიწევიან, თავბრუ ეხვევათ, ამიტომ საჭიროა, რომ არა მხოლოდ ასვლისას, არამედ თვით მწვერვალთან მისულნიც გამაგრდნენ. ერთი სიმტკიცე კი ეს არის: არ ვუყუროთ, რამდენი ავედით და გონება არ აგვერიოს, არამედ ვჭვრეტდეთ, კიდევ რამდენია ასასვლელი, და მისკენ ვისწრაფოთ. ამასვე ცხადყოფდა პავლეც, როცა ამბობდა: „უკუანასა მას დავივიწყებ და წინასა მას მივსწუდები,“ ().
მაგრამ სულიერი აღყვანის შესახებ სიტყვა ეს არის; ჩვენ კი ახლა, თუ სათნო გიჩნდებათ, ისტორიაზე გადავიდეთ და ვნახოთ ტყვეობისგან გათავისუფლებულნი. მაშ, როგორ გათავისუფლდნენ ტყვეობისგან? იერუსალიმისადმი მონატრებით; ხოლო მათ, ვინც ეს ვერ აღასრულეს, ღმრთის მადლისგან ვერაფერი მოიგეს, არამედ მონობაში დარჩნენ და მასშივე დაიხოცნენ. თუ ჩვენც მათ მივბაძავთ, იმავეს განვიცდით. რადგან თუ ზეციერთა სიყვარულმა და ზემო იერუსალიმის მონატრებამ არ შეგვიპყრო, არამედ მუდამ აწმყო ცხოვრებას მიველურსმებით და ცხოვრებისეულ საზრუნავთა ტალახში ვიგორავებთ, ვერ შევძლებთ სამშობლოს კვლავ მოპოვებას. „ჭირსა ჩემსა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ, და ისმინა ჩემი.“ () ხედავ ჭირის სარგებელს? ხედავ კაცთმოყვარეობის მზადყოფნას? ჭირის სარგებელი ის არის, რომ მან ისინი წმინდა ლოცვამდე მიიყვანა; კაცთმოყვარეობის სიმზადრე კი ის, რომ როგორც კი მოუხმეს, მაშინვე მოიხედა მათკენ. ეს მან წინათ ეგვიპტეში მყოფთათვისაც გააკეთა. ამიტომაც ამბობს: „ხილვით ვიხილე ჭირი ერისა ჩემისაჲ რომელ არს ეგჳპტეს და სულ-თქუმანი მათნი შეისმინეს და გარდამოვჴედ განრინებად მათა“ (). ამიტომ შენც, საყვარელო, როცა ჭირში იქნები, ნუ სასოწარკვეთ და ნუ მოდუნდები, არამედ მაშინ განსაკუთრებით აღიმართე; რადგან მაშინ ლოცვები უფრო წმინდაა და ღმრთისგან მომავალი კეთილგანწყობა უფრო დიდია. მთელი ცხოვრებაც ისე გაატარე, თითქოს სიცოცხლე შენთვის შრომით სავსე იყოს, იმის ცოდნით, რომ „და ყოველთავე რომელთა ჰნებავს ღმრთის მსახურებით ცხორებაჲ ქრისტე იესუჲს მიერ, იდევნენ.“ (), და რომ „მრავლითა ჭირითა ჯერ-არს ჩუენდა შესლვაჲ სასუფეველსა ღმრთისასა.“ () ამიტომ ნუ შეიყვარებ ნებიერ და მოდუნებულ ცხოვრებას, ნურც ფართო გზაზე სვლას მოისურვებ (რადგან ეს გზა ზეცისკენ არ მიდის), არამედ ვიწროსა და შეჭირვებულს.
ხოლო თუ გსურს ზემო სამყოფელთა მიაღწიო, გაექეცი სიამოვნებებს, ფეხქვეშ დათრგუნე ცხოვრების მოჩვენებითი ბრწყინვალება, სიმდიდრე, დიდება და ძალაუფლება შეურაცხყავი; სიღარიბე კი, გონების შემუსვრილება, აღსარება და ცრემლთა წყაროები შეიძინე, და ყოველივე ის შეასრულე, რასაც ცხონების მოტანა შეუძლია. რადგან ეს ყოველივე მათ მფლობელს უფრო მტკიცედ აყენებს და ლოცვებს უფრო მაღლა აღმართავს. თუ შენს თავს ასე მოამზადებ და ასეთი განწყობით მოუხმობ ღმერთს, ის უთუოდ შეგისმენს. რადგან ამის გამო თქვა წინასწარმეტყველმაც: „ჭირსა ჩემსა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ, და ისმინა ჩემი.“ (), რათა ისწავლო ნელ-ნელა აღმასვლა და ლოცვების ფრთაშესხმულად ქცევა, რათა ჭირში არ გაღიზიანდე და არ შეწუხდე, არამედ მათგან სარგებელი მოიმკო. რადგან თუ წინასწარმეტყველი ელისე, ადამიანი რომ იყო, მისკენ მიმავალი ქალის განდევნის ნებას მოწაფეს არ აძლევს და ეუბნება: „აცადე და ნუ ეტყჳ, რამეთუ ტკივნეულ არს“ (), ამით სხვა არაფერს აჩვენებს, თუ არა იმას, რომ მას დიდი გამართლება აქვს და ჭირი შუამდგომლად უდგას; მით უმეტეს ღმერთი არ უკუაგდებს შენ, როცა ტკივილით სავსე სულით მიუახლოვდები.
ამის გამო ქრისტეც მგლოვიარეთ ნეტარად აცხადებს, ხოლო მოცინართ ვაის ეუბნება. ამის გამო ნეტარებათა დაწყებისას შესავალიც აქედან გააკეთა და თქვა: „ნეტარ იყვნენ მგლოვარენი გულითა, რამეთუ იგინი ნუგეშინის-ცემულ იქმნნენ.“ () ამიტომ, თუ გსურს ამ აღსავლებით ახვიდე, მოჰკვეთე ცხოვრების მოდუნებულობა და მოშვებულობა, თავი შრომატევადი ცხოვრების წესით შეკარი და მიწიერ საქმეებს განეშორე. ეს არის პირველი აღმასვლა. რადგან შეუძლებელია, შეუძლებელია, ერთდროულად კიბეზე ადიოდე და მიწას ეჭიდებოდე.
2. მზაკვარი ენა და ზენა იერუსალიმი
ხედავ, რაოდენ დიდია ცის სიმაღლე; იცი დროის სიმოკლე; იცი სიკვდილის ჟამის უცნობლობა. ამიტომ ნუღარ დააყოვნებ და ნურც გადადებ, არამედ დიდი მხურვალებით მოჰკიდე ხელი ამ გამგზავრებას, რათა ერთ დღეში ორი, სამი, ათი და ოციც კი საფეხური აიარო. „უფალო, იჴსენ სული ჩემი ბაგეთაგან ცრუთა და ენისა მზაკუარისაგან“ (). აქ იხილე, როგორ ბრწყინავს ის სახარებისეული მცნება: „ილოცევდით, რაჲთა არა შეხჳდეთ განსაცდელსა“ (). რადგან, საყვარელო, ამ განსაცდელს არაფერი შეედრება - მზაკვარი კაცის ხელში ჩავარდნას; ასეთი კაცი მხეცზე უფრო სასტიკიც არის. რადგან მხეცი რაც არის, იმადვე ჩანს; ეს კი ხშირად სიმშვიდის საფარველით მალავს შხამს, ისე რომ მახე ძნელად შესამჩნევი ხდება და მასში ჩავარდნილი გაუფრთხილებლად უფსკრულში ვარდება. ამიტომ განუწყვეტლივ, კვლავ და კვლავ, ამას ევედრება ღმერთს: ამგვარი მზრახველებისგან გათავისუფლდეს. თუ მზაკვრებსა და ფარულად მზრახველებს უნდა გავურბოდეთ, მით უფრო - მატყუარებსა და ბოროტი დოგმატების შემომტანებს. განსაკუთრებით კი უსამართლო ბაგეებს ვინმე იმ ბაგეებს უწოდებდა, რომლებიც სათნოებას ვნებენ და ბოროტებისკენ მიჰყავთ.
სწორედ ამიტომ ეს წინასწარმეტყველიც ითხოვს, რომ მისი სული იხსნას, რადგან სწორედ სულში უშვებს ის ისრებს. „რაჲ მოგეცეს შენ, ანუ რაჲ შეგეძინოს შენ ენისათჳს მზაკვარისა?“ (). სხვა განმმარტებელი ამბობს: „რას მოგცემს შენ, ან რას შეგძენს მზაკვარი ენა?“ სხვა კი: „რას მოგცემდეს შენ, ან რას შეგმატებდეს შენ თავდასხმის ენა?“ ამიტომ ნათქვამი სხვა არაფერს წარმოაჩენს, თუ არა იმას, რომ ეს ბოროტება დიდია და ამგვარი ბოროტების სახე მძიმეა. ამიტომ ხედავ წინასწარმეტყველსაც, როგორ მრისხანებს, რისხვით აღივსება და ამბობს: „რაჲ მოგეცეს შენ, ანუ რაჲ შეგეძინოს შენ ენისათჳს მზაკვარისა?“ (). ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: რა სასჯელი მოიძებნებოდა ამ ბოროტების შესაფერი? ამასვე ეუბნებოდა ესაიაც იუდეველებს: „რად მერმეცა იწყლვით დამრთველნი უშჯულოვებისა?“ (). სწორედ ამას ამბობს თვით ფსალმუნთმგალობელიც: „რაჲ მოგეცეს შენ, ანუ რაჲ შეგეძინოს შენ ენისათჳს მზაკვარისა?“ (). ან ამას ამბობს, ან იმას, რომ თვით ესეც სასჯელია: განკითხვამდე საკუთარ თავსვე ახდევინებ სასჯელს, რადგან ბოროტებას შინაგანად შობ.
რადგან ბოროტება სულის უდიდესი სასჯელია, განკითხვამდეც კი. მაშ, როგორი სასჯელი იქნებოდა ასეთი კაცის შესაფერი? აქ - არც ერთი; არამედ ღვთისგან მომავალი წყლულება. ადამიანი ხომ შესაფერისად ვერ მიუზღავდა, რადგან ეს ბოროტება ყოველგვარ სასჯელს აღემატება; ღმერთი კი მოაწევს წყლულებას. ამიტომაც, ამის საჩვენებლად, მაშინვე დასძინა და თქვა: „ისარნი ძლიერისანი ლესულ არიან ნაკუერცხალთა თანა ოჴრებისათა“ (). აქაც ისრებს კვლავ სასჯელებს უწოდებს.
ხოლო სხვა განმმარტებელმა თქვა: „ძლიერის ისრები გალესილია შეწყობილი ნაკვერცხლებით“. სხვა კი ამბობს: „ღვიის ნახშირებთან ერთად“, და სახელთა გადატანით სასჯელის შიშს აძლიერებს. რადგან „შეწყობილი“ და „ღვიისა“ ერთსა და იმავე აზრს ატარებს. იქ რაოდენობას წარმოაჩენს, აქ კი - სასჯელის თვისებასა და სიმძაფრეს. ამასვე ცხადყოფდნენ სამოცდაათნიც, როცა გადმოსცეს: „ნაკუერცხალთა თანა ოჴრებისათა“ (), ესე იგი, გამაუდაბურებელ, შემჭმელ და განმლეველ ნაკვერცხლებთან ერთად. რადგან წერილები ღვთის სასჯელებს ჩვენთვის საშიში ნივთიერებების მიხედვით სახავენ, როცა მათ ისრებსა და ცეცხლს უწოდებენ. აქ კი მგონია, ბარბაროსებზე მიანიშნებს. ამიტომაც, ამის გამოსაცხადებლად, სხვა განმმარტებელი ამბობდა: „იხსენი ჩემი სული ცრუ ბაგისგან“. რადგან ასეთია მათი სიტყვები, ასეთია მათი მზაკვრობანი და შეთქმულებანი - ყოველივე ცდომილებითა და დიდი ბოროტებით სავსე.
„ვაჲ მე, რამეთუ განმიგრძდა მე მწირობაჲ ჩემი, და დავემკჳდრე მე საყოფელთა თანა კედარისათა“ (). სხვა განმმარტებელი ამბობს: „ვაი მე, რადგან მდგმურად ყოფნა გამიგრძელდა“. სხვა კი: „ვაი მე, შორეულობაში მწირი გავხდი“. ამას ისინი ბაბილონში ტყვეობის გამო გოდებენ, ხოლო პავლე აქ ყოფნის შესახებ ამბობს: „და რამეთუ რომელნი-ესე ვართ საყოფელსა ამას შინა, ვკუნესით და დაგჳმძიმდების“ (). და კიდევ: „არა ხოლო თუ იგი, არამედ თჳთ ჩუენცა, რომელთა- ესე პირველი ნაყოფი სულისაჲ გუაქუს, თჳთ ჩუენცა თავთა შინა ჩუენთა ვკუნესით“ (). რადგან ამჟამინდელი ცხოვრებაც მწირობაა. და რატომ ვამბობ მწირობას, როცა ეს მწირობაზეც უფრო უმნიშვნელო რამეა? ამიტომ ქრისტემ მას გზაც უწოდა, როცა თქვა: „იწრო არს ბჭე და საჭირველ გზაჲ, რომელი მიიყვანებს ცხორებასა“ (). რადგან ეს არის საუკეთესო სწავლება და, განსაკუთრებით, პირველი: ვიცოდეთ, რომ ამჟამინდელ ცხოვრებაში მდგმურები ვართ.
ამიტომ ძველებიც ამას აღიარებდნენ და სწორედ ამის გამო იყვნენ განსაკუთრებით საკვირველნი. ამასვე ცხადყოფდა პავლეც, როცა წერდა: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (). რომელი მიზეზით, მითხარი? იმით, რომ „აღიარეს, რამეთუ სტუმარ და წარმავალ არიან იგინი ქუყანასა ზედა“ (). ეს არის ყოველი სათნოების ფესვი და საფუძველი. რადგან ვინც აქაურისთვის უცხოა, ზეციურის მოქალაქე იქნება. ვინც აქაურისთვის უცხოა, იგი ახლანდელზე არ მიჯაჭვდება; არც სახლზე იზრუნებს, არც ფულზე, არც საზრდოზე და არც სხვა მსგავს რამეზე; არამედ, როგორც უცხო ქვეყანაში მცხოვრებნი ყველაფერს აკეთებენ და ყოველ საქმეს სამშობლოში დაბრუნებისთვის წარმართავენ და ყოველდღე ჩქარობენ, რომ დაბრუნების დღე იხილონ, ასევე მომავალ სიკეთეთა მოყვარულიც არც ახლანდელი სამწუხაროებით დამდაბლდება და არც კეთილდღეობით აღიმაღლებს თავს, არამედ ორივეს ჩაუვლის, როგორც გზაზე მავალი. სწორედ ამიტომ ლოცვაშიც გვებრძანება ვთქვათ: „მოვედინ სუფევაჲ შენი“ (), რათა იმ დღისკენ მივმართოთ წადილი და სურვილი, იგი თვალწინ გვქონდეს და ახლანდელს აღარც ვხედავდეთ. თუ იუდეველები იერუსალიმს ნატრობდნენ, განვლილს გოდებდნენ და გათავისუფლების შემდეგაც ასე იქცეოდნენ, ჩვენ რა შენდობა გვექნებოდა, ან რა თავის მართლება, თუ ზენა იერუსალიმის ძლიერი წადილით არ ვიქნებოდით შეპყრობილნი?
3. მშვიდობა მშვიდობის მოძულეთა შორის
მაშ, იხილე, როგორ დასტირიან ისინი მათთან ყოფნას და ამბობენ: „დავემკჳდრე მე საყოფელთა თანა კედარისათა. მრავალ ჟამ დაიმკჳდრა სულმან ჩემმან“ (). რადგან აქ ისინი მხოლოდ უცხო ქვეყანაში ყოფნას კი არ დასტირიან, არამედ ბარბაროსებთან ცხოვრებასაც. ასევე იქცეოდნენ სხვა წინასწარმეტყველნიც, როცა ამჟამინდელი ცხოვრების გამო გლოვობდნენ და ამბობდნენ: „ვაჲ მე სულო, რამეთუ წარწყმდა განკრძალული ქუეყანით და წარმმართებელი კაცთა შორის არა არს“ (); და თვით ესეც ამბობს: „მაცხოვნე მე, ღმერთო, რამეთუ მოაკლდა წმიდაჲ“ (). რადგან ცხოვრება მხოლოდ იმით კი არ არის მძიმე, რომ მრავალი ამაოება და უდროო საზრუნავი აქვს, არამედ იმითაც, რომ ბოროტთა მოზღვავებაც დიდია. ასეთებთან ურთიერთობაზე უფრო მძიმე და ძნელი კი არაფერია. რადგან კვამლი და სიმშრალე ისე არ ამძიმებს თვალებს, როგორც ბოროტებთან ურთიერთობა სულებს შფოთში აგდებს. ნუთუ ვერ ხედავ, რომ ჩვენი უფალი იესო ქრისტეც აჩვენებს ასეთი ცხოვრების სიმძიმეს? რადგან როდესაც ამბობს: „ვიდრემდის ვიყო თქუენ თანა? ვიდრემდის თავს-ვიდებდე თქუენსა?“ (), სწორედ ამას მიანიშნებს: „დავემკჳდრე მე საყოფელთა თანა კედარისათა“ (). ეს მოდგმა ბარბაროსულია, ტყვედ ჩაგდებულთა მიმართ მხეცებზე უფრო სასტიკად განწყობილი, კარვებსა და ქოხებში მცხოვრები და მხეცთა ველურობამდე დაცემული.
მაგრამ მათზე ბევრად უფრო მძიმე არიან მტაცებლები, ანგარები, გარყვნილებებში მყოფნი და განცხრომაში მცხოვრებნი. „მრავალ ჟამ დაიმკჳდრა სულმან ჩემმან“ (). და მაინც, ბევრი არ ყოფილა, რადგან მხოლოდ სამოცდაათი წელი იყო; მაგრამ მრავალს მათ რაოდენობის გამო კი არ უწოდებს, არამედ საქმეთა სიძნელის გამო. რადგან თუნდაც ცოტა იყოს, შეჭირვებულებს მრავლად ეჩვენება. ასევე უნდა ვიყოთ ჩვენც: თუნდაც აქ ცოტა წელი ვიცხოვროთ, მომავალი სიკეთეების სურვილის გამო ისინი მრავალად მივიჩნიოთ. ამას რომ ვამბობ, ამჟამინდელ ცხოვრებას არ ვადანაშაულებ, ნუ იყოფინ, რადგან ესეც ღვთის საქმეა; არამედ მომავალი სიკეთეების სიყვარულისკენ გწვრთნით და იმას გასწავლით, რომ ამჟამინდელთ არ მივეჯაჭვოთ, სხეულს არ მიველურსმოთ და იმ მრავალთა სულმოკლეობით არ ვიყოთ განწყობილნი, რომლებიც, თუნდაც ურიცხვი წელი იცხოვრონ, ამბობენ, ეს ცოტააო. ამაზე უგუნური რაღა იქნება? ან ამაზე უფრო მიწიერი რა იქნება, თუ მაშინ, როცა მათ წინ დევს ცა და ცათა შინა სიკეთეები, „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა“ (), ისინი აჩრდილებს მისჩერებიან და სურთ ამჟამინდელი ცხოვრების მბრუნავი სრუტე გადალახონ, განუწყვეტელ ტალღებში, ქარიშხალსა და გემთმტვრევებში გორაობით? მაგრამ პავლე ასე არ იყო; იგი ისწრაფოდა და ჩქარობდა, და მხოლოდ ერთი რამ იპყრობდა, ადამიანთა ცხონება. „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა. და მე ვიყავ მამშჳდებელ; რაჟამს ვეტყოდე მათ, იგინი მბრძოდეს მე ცუდად“ ().
ხედავ, როგორ აჩვენებს იქაური ყოფნის სიმძიმეს? რადგან არ უთქვამს: „მშვიდობის არმქონეებთან“, არამედ: „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა. და მე ვიყავ მამშჳდებელ“ (). ხედავ ჭირის სარგებელს? ხედავ ტყვეობის ნაყოფს? მაგრამ ახლა ჩვენგან ვის შეუძლია ამის თქმა? რადგან სასურველი და ძვირფასია მშვიდობიანებთან მშვიდობიანი იყო; ხოლო იგი მშვიდობის მოძულეებთანაც მშვიდობიანი იყო. მაშ, ამას ჩვენ როგორ აღვასრულებთ? თუ როგორც მდგმურები ვიცხოვრებთ, რადგან სიტყვას კვლავ იმავე თემასთან ვაბრუნებ; თუ როგორც უცხონი ვიქნებით და ამჟამინდელთაგან არაფრით ვიქნებით შეპყრობილნი. რადგან არაფერი ისე არ ქმნის ბრძოლასა და ომს, როგორც ამჟამინდელთა სიყვარული, როგორც დიდების, ფულისა თუ განცხრომის სურვილი. როდესაც ამ ყველა თოკს გაწყვეტ და არ დაუშვებ, რომ სული რომელიმე მათგანით იყოს შეპყრობილი, მაშინ დაინახავ, საიდან იღებს ომი დასაბამს და საიდან მიიღებს სათნოება საწყისს.
ამისთვის გვიბრძანებს, ცხვრებად ვიყოთ მგელთა შორის, რათა არ თქვა: ესა და ეს გადავიტანე და ამიტომ გავველურდიო. თუნდაც ურიცხვი რამ გადაიტანო, ამბობს, ცხვრად დარჩი და ასე სძლევ მგლებს. ესა და ეს ბოროტი და გახრწნილია, მაგრამ შენ ისეთი ძალა გაქვს, რომ ბოროტთაც სძლიო. რა არის ცხვარზე უფრო მშვიდი? ან რა არის მგელზე უფრო ველური? მაგრამ მაინც ეს იმას სძლევს, და ეს მოციქულებზეც გამოჩნდა. რადგან არაფერია სიმშვიდეზე უფრო ძლიერი და არაფერია სულგრძელებაზე უფრო მტკიცე. სწორედ ამიტომ ქრისტე გვიბრძანებს, ცხვრებად ვიყოთ მგელთა შორის. შემდეგ, ასე რომ თქვა, თითქოს ეს სიმშვიდე, ვგულისხმობ ცხვრის სიმშვიდეს, საკმარისი არ ყოფილიყოს იმის საჩვენებლად, როგორი მოწაფე სურს, კიდევ სხვასაც ამატებს: „უმანკო, ვითარცა ტრედნი“ (), და ორი მშვიდი და უბრალო ცხოველის სიმშვიდე შეაერთა; ასეთ დიდ შემწყნარებლობას ითხოვს ჩვენგან, როცა ველურთა შორის ვართ.
და ნუ მეტყვი: ბოროტია და ვერ ავიტანო. რადგან სწორედ მაშინ უნდა გამოვაჩინოთ სიმშვიდე, როცა ველურებთან გვაქვს საქმე, როცა მოუთვინიერებლებთან ვართ; მაშინ ჩანს მისი ძალა, მაშინ ბრწყინავს მისი საქმე, მისი სათნო აღსრულება და მისი ნაყოფი. „რაჟამს ვეტყოდე მათ, იგინი მბრძოდეს მე ცუდად“ (). სხვა მთარგმნელი კი ამბობს: „და როცა მათ ველაპარაკებოდი, ომობდნენ“; ან ამით მიანიშნებს: „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა. და მე ვიყავ მამშჳდებელ“ (), ან იმას, რომ: „რადგან მათ ველაპარაკებოდი, თვითონ მებრძოდნენ“. ხოლო რასაც ამბობს, ასეთი რამ არის: თვით საუბრის ჟამს, ამბობს, როცა ყველაზე მეტად სიყვარულს ვაჩვენებდი და როცა ყველაზე მეგობრულ სიტყვებსაც ვამბობდი, მაშინ ველურდებოდნენ, მაშინ ხლართავდნენ მზაკვრობებს, და მათ ვერაფერი აკავებდა; მაგრამ მაინც მე ჩემს საკუთარ სათნოებას ვაჩვენებდი, მაშინაც კი, როცა ისინი ასე იყვნენ განწყობილნი. ასე უნდა ვიყოთ ჩვენც: თუნდაც გვესროლონ, თუნდაც გვცემდნენ, როცა ჩვენ ისინი გვიყვარს, თუნდაც მახეს გვიგებდნენ, ჩვენი მხრიდან სათნოება გამოვაჩინოთ, გვახსოვდეს ის იგავი, რომელიც გვიბრძანებს, ცხვრებისა და მტრედების მსგავსად ვიყოთ მგელთა შორის, რათა ისინიც უკეთესნი გავხადოთ, ჩვენც ცათა სიკეთეებით დავტკბეთ და ამ სიკეთეებს ყველანი მივემთხვიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.