📋 სარჩევი
„ჭირსა ჩემსა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ, და ისმინა ჩემი.“ ().
1. ჭირი და სულიერი აღმასვლის დასაწყისი
სხვა ფსალმუნებიდან თითოეულს საკუთარი ზედაწერილი აქვს, აქ კი მრავალი ერთად შეკრებილა და ერთი სახელწოდება მიუღია: „აღსავალთა გალობა“, ან, როგორც სხვა მთარგმნელმა თქვა, „აღმასვლათა“. ზოგიერთნი კი მათ „საფეხურებსაც“ უწოდებენ. და რის გამო, ამბობს იგი, ეწოდათ მათ ასე? ისტორიის მიხედვით იმიტომ, რომ ბაბილონიდან აღმოსვლაზე საუბრობენ და იქაურ ტყვეობას იხსენებენ; სულიერი განმარტებით კი იმიტომ, რომ სათნოების გზაზე მიგვიძღვიან, რადგან ზოგიერთებმა ისინი ასე გაიგეს. რადგან იქამდე მიმყვანი გზაც საფეხურებს ჰგავს: იგი ნელ-ნელა აღამაღლებს სათნო და სიბრძნისმოყვარე კაცს და ზეცისკენ აყენებს მას. სხვები კი ამბობენ, რომ ამით მინიშნებულია იაკობის კიბე, რომელიც მიწიდან იყო დადგმული და მას ზეცისკენ აღმართული ეჩვენა. ასევე, გაუვალი და უფრო მაღალი ადგილებიც გასავლელი ხდება, როცა ჩვენთვის საყრდენები და კიბეებია დადებული. მაგრამ რადგან ამსვლელებს, როდესაც სიმაღლეზე აიწევიან, თავბრუ ეხვევათ, ამიტომ საჭიროა, რომ არა მხოლოდ ასვლისას, არამედ თვით მწვერვალთან მისულნიც გამაგრდნენ. ერთადერთი დაცვა კი ეს არის: არ ვუყუროთ, რამდენი ავედით და გონება არ აგვერიოს, არამედ ვჭვრეტდეთ, კიდევ რამდენია ასასვლელი, და მისკენ ვისწრაფოთ. ამასვე ცხადყოფდა პავლეც, როცა ამბობდა: „უკუანასა მას დავივიწყებ და წინასა მას მივსწუდები,“ ().
მაგრამ სულიერი განმარტება ეს არის; ჩვენ კი ახლა, თუ გნებავთ, ისტორიაზე გადავიდეთ და ვნახოთ ტყვეობისგან გათავისუფლებულნი. მაშ, როგორ გათავისუფლდნენ ტყვეობისგან? იერუსალიმისადმი მონატრებით; ხოლო მათ, ვინც ეს მონატრება ვერ აღასრულეს, ღმრთის მადლისგან ვერაფერი მოიგეს, არამედ მონობაში დარჩნენ და მასშივე დაიხოცნენ. თუ ჩვენც მათ მივბაძავთ, იმავეს განვიცდით. რადგან თუ ზეციერთა სიყვარულმა და ზემო იერუსალიმის მონატრებამ არ შეგვიპყრო, არამედ მუდამ ამჟამინდელ ცხოვრებას მიველურსმებით და ცხოვრებისეულ საზრუნავთა ტალახში ვიგორავებთ, ვერ შევძლებთ სამშობლოს კვლავ მოპოვებას. „ჭირსა ჩემსა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ, და ისმინა ჩემი.“ () ხედავ ჭირის სარგებელს? ხედავ კაცთმოყვარეობის მზადყოფნას? ჭირის სარგებელი ის არის, რომ მან ისინი წმინდა ლოცვამდე მიიყვანა; კაცთმოყვარეობის მზადყოფნა კი ის, რომ როგორც კი მოუხმეს, მაშინვე მოიხედა მათკენ. ეს მან წინათ ეგვიპტეში მყოფთათვისაც გააკეთა. ამიტომაც ამბობს: „ხილვით ვიხილე ჭირი ერისა ჩემისაჲ რომელ არს ეგჳპტეს და სულ-თქუმანი მათნი შეისმინეს და გარდამოვჴედ განრინებად მათა“ (). ამიტომ შენც, საყვარელო, როცა ჭირში აღმოჩნდები, სასოწარკვეთილებას ნუ მიეცემი და ნუ მოდუნდები, არამედ მაშინ განსაკუთრებით აღიმართე; რადგან მაშინ ლოცვები უფრო წმინდაა და ღმრთისგან მომავალი კეთილგანწყობა უფრო უხვია. მთელი ცხოვრებაც ისე გაატარე, რომ სიცოცხლე შრომით ღვაწლად გქონდეს, იცოდე, რომ „და ყოველთავე რომელთა ჰნებავს ღმრთის მსახურებით ცხორებაჲ ქრისტე იესუჲს მიერ, იდევნენ.“ (), და რომ „მრავლითა ჭირითა ჯერ-არს ჩუენდა შესლვაჲ სასუფეველსა ღმრთისასა.“ () ამიტომ ნუ შეიყვარებ ნებიერ და მოდუნებულ ცხოვრებას, ნურც ფართო გზაზე სვლას მოისურვებ (რადგან ეს გზა ზეცისკენ არ მიდის), არამედ ვიწრო და შეჭირვებული გზა აირჩიე.
ხოლო თუ გსურს ზემო სამყოფელთა მიაღწიო, გაექეცი სიამოვნებებს, ფეხქვეშ დათრგუნე ცხოვრების მოჩვენებითი ბრწყინვალება, სიმდიდრე, დიდება და ძალაუფლება არაფრად ჩააგდე; სიღარიბე კი, გონების შემუსვრილება, აღსარება და ცრემლთა წყაროები შეიძინე, და ყოველივე იმას მისდიე, რასაც ცხონების მოტანა შეუძლია. რადგან ამ ყოველივეს ქონა ადამიანს უფრო მტკიცედ აყენებს და მის ლოცვებს უფრო მაღლა აღმართავს. თუ შენს თავს ასე მოამზადებ და ასეთი განწყობით მოუხმობ ღმერთს, ის უთუოდ შეგისმენს. რადგან ამის გამო თქვა წინასწარმეტყველმაც: „ჭირსა ჩემსა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ, და ისმინა ჩემი.“ (), რათა ისწავლო ნელ-ნელა აღმასვლა და ლოცვებისთვის ფრთების შესხმა, რათა ჭირში არ გაღიზიანდე და არ შეწუხდე, არამედ მათგან სარგებელი მოიმკო. რადგან თუ წინასწარმეტყველი ელისე, თუმცა ადამიანი იყო, მისკენ მიმავალი ქალის განდევნის ნებას მოწაფეს არ აძლევს და ეუბნება: „აცადე და ნუ ეტყჳ, რამეთუ ტკივნეულ არს“ (), ამით სხვა არაფერს აჩვენებს, თუ არა იმას, რომ ამ ქალს ჭირი დიდ გამართლებად და შუამდგომლად უდგას; მით უმეტეს ღმერთი არ უკუაგდებს შენ, როცა ტკივილით სავსე სულით მიუახლოვდები.
ამის გამო ქრისტეც მგლოვიარეთ ნეტარად აცხადებს, ხოლო მოცინართ ვაის ეუბნება. ამის გამო ნეტარებათა დაწყებისას შესავალიც აქედან გააკეთა და თქვა: „ნეტარ იყვნენ მგლოვარენი გულითა, რამეთუ იგინი ნუგეშინის-ცემულ იქმნნენ.“ () ამიტომ, თუ გსურს ამ საფეხურებით ახვიდე, მოჰკვეთე ცხოვრების მოშვებულობა და სიფუყე, თავი შრომატევადი ცხოვრებით შემოიჭირე და მიწიერ საქმეებს განეშორე. ეს არის პირველი აღმასვლა. რადგან შეუძლებელია, შეუძლებელია, ერთდროულად კიბეზე ადიოდე და მიწას ეჭიდებოდე.
2. მზაკვარი ენა და ზენა იერუსალიმი
ხედავ, რაოდენ დიდია ზეცის სიმაღლე; იცი დროის სიმოკლე; იცი სიკვდილის ჟამის უცნობობა. ამიტომ ნუღარ დააყოვნებ და ნურც გადადებ, არამედ დიდი მხურვალებით შეუდექი ამ მგზავრობას, რათა ერთ დღეში ორი, სამი, ათი და ოციც კი საფეხური აიარო. „უფალო, იჴსენ სული ჩემი ბაგეთაგან ცრუთა და ენისა მზაკუარისაგან“ (). აქ იხილე, როგორ ბრწყინავს ის სახარებისეული მცნება: „ილოცევდით, რაჲთა არა შეხჳდეთ განსაცდელსა“ (). რადგან, საყვარელო, ამ განსაცდელს არაფერი შეედრება — მზაკვარი კაცის ხელში ჩავარდნას; ასეთი კაცი მხეცზე უფრო სასტიკიც არის. რადგან მხეცი რაც არის, იმადვე ჩანს; მზაკვარი კაცი კი ხშირად სიმშვიდის საფარველით მალავს შხამს, ისე რომ მახე ძნელად შესამჩნევი ხდება და მასში ჩავარდნილი დაუცველად უფსკრულში ვარდება. ამიტომ განუწყვეტლივ, კვლავ და კვლავ, ღმერთს ევედრება, ასეთ მზრახველებს დააღწიოს თავი. თუ მზაკვრებსა და ფარულად მზრახველებს უნდა გავურბოდეთ, მით უფრო — მატყუარებსა და ბოროტ მოძღვრებათა ჩამნერგველებს. განსაკუთრებით კი უსამართლო ბაგეებს ვინმე იმ ბაგეებს უწოდებდა, რომლებიც სათნოებას ვნებენ და ადამიანებს ბოროტებისკენ მიჰყავთ.
სწორედ ამიტომ ეს წინასწარმეტყველიც ითხოვს, რომ მისი სული იხსნას, რადგან მზაკვარი ენა ისრებს სწორედ სულში ისვრის. „რაჲ მოგეცეს შენ, ანუ რაჲ შეგეძინოს შენ ენისათჳს მზაკვარისა?“ (). სხვა განმმარტებელი ამბობს: „რას მოგცემს შენ, ან რას შეგძენს მზაკვარი ენა?“ სხვა კი: „რას მოგცემდეს შენ, ან რას შეგმატებდეს შენ თავდასხმის ენა?“ ამიტომ ნათქვამი სხვა არაფერს წარმოაჩენს, თუ არა იმას, რომ ეს ბოროტება დიდია და ბოროტების ეს სახე მძიმეა. ამიტომ ხედავ წინასწარმეტყველსაც, როგორ მრისხანებს, რისხვით აღივსება და ამბობს: „რაჲ მოგეცეს შენ, ანუ რაჲ შეგეძინოს შენ ენისათჳს მზაკვარისა?“ (). ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: რა სასჯელი მოიძებნებოდა ამ ბოროტების შესაფერი? ამასვე ეუბნებოდა ესაიაც იუდეველებს: „რად მერმეცა იწყლვით დამრთველნი უშჯულოვებისა?“ (). სწორედ ამას ამბობს თვით ფსალმუნთმგალობელიც: „რაჲ მოგეცეს შენ, ანუ რაჲ შეგეძინოს შენ ენისათჳს მზაკვარისა?“ (). ან ამას ამბობს, ან იმას, რომ თვით ესეც სასჯელია: განკითხვამდე საკუთარ თავსვე ახდევინებ სასჯელს, რადგან ბოროტებას შინაგანად შობ.
რადგან ბოროტება სულის უდიდესი სასჯელია, განკითხვამდეც კი. მაშ, როგორი სასჯელი იქნებოდა ასეთი კაცის შესაფერი? აქ — არც ერთი; არამედ ღვთისგან მომავალი წყლულება. ადამიანი ხომ შესაფერისად ვერ მიუზღავდა, რადგან ეს ბოროტება ყოველგვარ სასჯელს აღემატება; ღმერთი კი მოაწევს წყლულებას. ამიტომაც, ამის საჩვენებლად, მაშინვე დასძინა და თქვა: „ისარნი ძლიერისანი ლესულ არიან ნაკუერცხალთა თანა ოჴრებისათა“ (). აქაც ისრებს კვლავ სასჯელებს უწოდებს.
ხოლო სხვა განმმარტებელმა თქვა: „ძლიერის ისრები გალესილია დახვავებული ნაკვერცხლებით“. სხვა კი ამბობს: „ღვიის ნახშირებთან ერთად“, და სახელთა გადატანით სასჯელის შიშს აძლიერებს. რადგან „დახვავებულსაც“ და „ღვიისას“ ერთი და იგივე მნიშვნელობა აქვს. იქ რაოდენობას წარმოაჩენს, აქ კი — სასჯელის თვისებასა და სიმძაფრეს. ამასვე ცხადყოფდნენ სამოცდაათნიც, როცა გადმოსცეს: „ნაკუერცხალთა თანა ოჴრებისათა“ (), ესე იგი, გამაუდაბურებელ, შთანმთქმელ და განმლეველ ნაკვერცხლებთან ერთად. რადგან წმინდა წერილები ღვთის სასჯელებს ჩვენთვის საშიში საგნების მიხედვით სახავენ, როცა მათ ისრებსა და ცეცხლს უწოდებენ. აქ კი მგონია, ბარბაროსებზე მიანიშნებს. ამიტომაც, ამის გამოსახატავად, სხვა განმმარტებელი ამბობდა: „იხსენი ჩემი სული ცრუ ბაგისგან“. რადგან ასეთია მათი სიტყვები, ასეთია მათი მზაკვრობანი და შეთქმულებანი — ყოველივე ცდომილებითა და დიდი ბოროტებით სავსე.
„ვაჲ მე, რამეთუ განმიგრძდა მე მწირობაჲ ჩემი, და დავემკჳდრე მე საყოფელთა თანა კედარისათა“ (). სხვა განმმარტებელი ამბობს: „ვაი მე, რადგან მდგმურად ყოფნა გამიგრძელდა“. სხვა კი: „ვაი მე, შორეულობაში მწირი გავხდი“. ამას ისინი ბაბილონში ტყვეობის გამო გოდებენ, ხოლო პავლე აქ ყოფნის შესახებ ამბობს: „და რამეთუ რომელნი-ესე ვართ საყოფელსა ამას შინა, ვკუნესით და დაგჳმძიმდების“ (). და კიდევ: „არა ხოლო თუ იგი, არამედ თჳთ ჩუენცა, რომელთა- ესე პირველი ნაყოფი სულისაჲ გუაქუს, თჳთ ჩუენცა თავთა შინა ჩუენთა ვკუნესით“ (). რადგან ამჟამინდელი ცხოვრებაც მწირობაა. და რატომ ვამბობ მწირობას, როცა ეს მწირობაზეც უფრო უმნიშვნელო რამეა? ამიტომ ქრისტემ მას გზაც უწოდა, როცა თქვა: „იწრო არს ბჭე და საჭირველ გზაჲ, რომელი მიიყვანებს ცხორებასა“ (). რადგან ეს არის საუკეთესო და, განსაკუთრებით, პირველი სწავლება: ვიცოდეთ, რომ ამჟამინდელ ცხოვრებაში მწირები ვართ.
ამიტომ ძველებიც ამას აღიარებდნენ და სწორედ ამის გამო იყვნენ განსაკუთრებით საკვირველნი. ამასვე ცხადყოფდა პავლეც, როცა წერდა: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (). რომელი მიზეზით, მითხარი? იმით, რომ „აღიარეს, რამეთუ სტუმარ და წარმავალ არიან იგინი ქუყანასა ზედა“ (). ეს არის ყოველი სათნოების ფესვი და საფუძველი. რადგან ვინც ამქვეყნიურს უცხოდ ეკიდება, ზეციურის მოქალაქე იქნება. ვინც ამქვეყნიურს უცხოდ ეკიდება, იგი ამჟამინდელს არ მიეჯაჭვება: არც სახლზე იზრუნებს, არც ფულზე, არც საზრდოზე და არც სხვა მსგავს რამეზე. როგორც უცხო ქვეყანაში მცხოვრებნი ყველაფერს აკეთებენ და ყოველ საქმეს სამშობლოში დაბრუნებისთვის წარმართავენ, ყოველდღე კი იმ დღის ხილვას ჩქარობენ, რომელიც მათ სამშობლოში მიიყვანს, ასევე მომავალ სიკეთეთა მოყვარულიც არც ახლანდელი მწუხარებებით დამდაბლდება და არც კეთილდღეობით აღიმაღლებს თავს, არამედ ორივეს ჩაუვლის, როგორც გზაზე მავალი. სწორედ ამიტომ ლოცვაშიც გვებრძანება ვთქვათ: „მოვედინ სუფევაჲ შენი“ (), რათა წადილი და სურვილი იმ დღისკენ მივაქციოთ, იგი თვალწინ გვქონდეს და ამჟამინდელ საგნებს აღარც ვხედავდეთ. თუ იუდეველები იერუსალიმს ნატრობდნენ და წარსულს გლოვობდნენ გათავისუფლების შემდეგაც, ჩვენ რა შენდობა გვექნებოდა, ან რა თავის მართლება, თუ ზენა იერუსალიმის ძლიერი წადილით არ ვიქნებოდით შეპყრობილნი?
3. მშვიდობა მშვიდობის მოძულეთა შორის
მაშ, იხილე, როგორ დასტირიან ისინი კედარელებთან ყოფნას და ამბობენ: „დავემკჳდრე მე საყოფელთა თანა კედარისათა. მრავალ ჟამ დაიმკჳდრა სულმან ჩემმან“ (). რადგან აქ ისინი მხოლოდ უცხო ქვეყანაში ყოფნას კი არ დასტირიან, არამედ ბარბაროსებთან ცხოვრებასაც. ასევე იქცეოდნენ სხვა წინასწარმეტყველნიც, როცა ამჟამინდელი ცხოვრების გამო გლოვობდნენ და ამბობდნენ: „ვაჲ მე სულო, რამეთუ წარწყმდა განკრძალული ქუეყანით და წარმმართებელი კაცთა შორის არა არს“ (); და თვით ეს წინასწარმეტყველიც ამბობს: „მაცხოვნე მე, ღმერთო, რამეთუ მოაკლდა წმიდაჲ“ (). რადგან ცხოვრება მხოლოდ იმით კი არ არის მძიმე, რომ მრავალი ამაოება და უდროო საზრუნავი აქვს, არამედ იმითაც, რომ ბოროტთა მოზღვავებაც დიდია. ასეთებთან ურთიერთობაზე უფრო მძიმე და ძნელი კი არაფერია. რადგან კვამლი და მშრალი სიცხე ისე არ ამძიმებს თვალებს, როგორც ბოროტებთან ურთიერთობა სულებს შფოთში აგდებს. ნუთუ ვერ ხედავ, რომ ჩვენი უფალი იესო ქრისტეც აჩვენებს ასეთი ცხოვრების სიმძიმეს? რადგან როდესაც ამბობს: „ვიდრემდის ვიყო თქუენ თანა? ვიდრემდის თავს-ვიდებდე თქუენსა?“ (), სწორედ ამას მიანიშნებს: „დავემკჳდრე მე საყოფელთა თანა კედარისათა“ (). ეს მოდგმა ბარბაროსულია, ტყვედ ჩაგდებულთა მიმართ მხეცებზე უფრო სასტიკად განწყობილი, კარვებსა და ქოხებში მცხოვრები და მხეცთა ველურობამდე დაცემული.
მაგრამ მათზე ბევრად უფრო მძიმე არიან მტაცებლები, ანგარებისმოყვარენი, გარყვნილებებში მყოფნი და განცხრომაში მცხოვრებნი. „მრავალ ჟამ დაიმკჳდრა სულმან ჩემმან“ (). და მაინც, ბევრი არ ყოფილა, რადგან მხოლოდ სამოცდაათი წელი გრძელდებოდა; მაგრამ იგი ამ წლებს მრავალს უწოდებს არა რაოდენობის გამო, არამედ საქმეთა სიძნელის გამო. რადგან თუნდაც ცოტა იყოს, შეჭირვებულებს მრავლად ეჩვენება. ასევე უნდა ვიყოთ ჩვენც: თუნდაც აქ ცოტა წელი ვიცხოვროთ, მომავალი სიკეთეების სურვილის გამო ისინი მრავალად მივიჩნიოთ. ამას რომ ვამბობ, ამჟამინდელ ცხოვრებას არ ვადანაშაულებ, ნუ იყოფინ, რადგან ესეც ღვთის საქმეა; არამედ მომავალი სიკეთეების სიყვარულისკენ გწვრთნით, რათა ამჟამინდელთ არ მივეჯაჭვოთ, სხეულს არ მიველურსმოთ და მრავალ სულმოკლეთა მსგავსად არ ვიყოთ განწყობილნი, რომლებიც, თუნდაც ურიცხვი წელი იცხოვრონ, ამბობენ, ეს ცოტააო. ამაზე უგუნური რაღა იქნება? ან ამაზე უფრო უხეში რა იქნება, როცა მათ წინ დევს ზეცა და ზეციური სიკეთეები, „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა“ (), ისინი კი აჩრდილებს მისჩერებიან და ამჟამინდელი ცხოვრების მბრუნავი სრუტის გადალახვას ესწრაფვიან, განუწყვეტელ ტალღებში, ქარიშხალსა და გემთმტვრევებში გორაობით? მაგრამ პავლე ასე არ იყო; იგი ისწრაფოდა და ჩქარობდა, და მხოლოდ ერთი რამ იპყრობდა — ადამიანთა ცხონება. „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა. და მე ვიყავ მამშჳდებელ; რაჟამს ვეტყოდე მათ, იგინი მბრძოდეს მე ცუდად“ ().
ხედავ, როგორ აჩვენებს იქაური ყოფნის სიმძიმეს? რადგან არ უთქვამს: „მშვიდობის არმქონეებთან“, არამედ: „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა. და მე ვიყავ მამშჳდებელ“ (). ხედავ ჭირის სარგებელს? ხედავ ტყვეობის ნაყოფს? მაგრამ ახლა ჩვენგან ვის შეუძლია ამის თქმა? რადგან სასურველი და ძვირფასია მშვიდობიანებთან მშვიდობიანი იყო; ხოლო იგი მშვიდობის მოძულეებთანაც მშვიდობიანი იყო. მაშ, ამას ჩვენ როგორ აღვასრულებთ? თუ როგორც მწირები ვიცხოვრებთ, რადგან სიტყვას კვლავ იმავე თემასთან ვაბრუნებ; თუ როგორც უცხონი ვიქნებით და ამჟამინდელთაგან არაფრით ვიქნებით შეპყრობილნი. რადგან არაფერი ისე არ ქმნის ბრძოლასა და ომს, როგორც ამჟამინდელი საგნების სიყვარული, როგორც დიდების, ფულისა თუ განცხრომის სურვილი. როდესაც ამ ყველა თოკს გაწყვეტ და არ დაუშვებ, რომ სული რომელიმე მათგანით იყოს შეპყრობილი, მაშინ დაინახავ, საიდან იღებს ომი დასაბამს და საიდან დაედება სათნოებას საფუძველი.
ამისთვის გვიბრძანებს, ცხვრებად ვიყოთ მგელთა შორის, რათა არ თქვა: ესა და ეს გადავიტანე და ამიტომ გავველურდიო. თუნდაც ურიცხვი რამ გადაიტანო, ამბობს, ცხვრად დარჩი და ასე სძლევ მგლებს. ვინმე ბოროტი და გახრწნილია, მაგრამ შენ ისეთი ძალა გაქვს, რომ ბოროტთაც სძლიო. რა არის ცხვარზე უფრო მშვიდი? ან რა არის მგელზე უფრო ველური? მაგრამ მაინც ცხვარი მგელს სძლევს, და ეს მოციქულებზეც გამოჩნდა. რადგან არაფერია სიმშვიდეზე უფრო ძლიერი და არაფერია სულგრძელებაზე უფრო მტკიცე. სწორედ ამიტომ ქრისტე გვიბრძანებს, ცხვრებად ვიყოთ მგელთა შორის. შემდეგ, ასე რომ თქვა, თითქოს ეს სიმშვიდე, ვგულისხმობ ცხვრის სიმშვიდეს, საკმარისი არ ყოფილიყოს იმის საჩვენებლად, როგორი მოწაფე სურს, კიდევ სხვასაც ამატებს: „უმანკო, ვითარცა ტრედნი“ (), და ორი მშვიდი და უბრალო ცხოველის სიმშვიდე შეაერთა; ასეთ დიდ შემწყნარებლობას ითხოვს ჩვენგან, როცა ველურთა შორის ვართ.
და ნუ მეტყვი: ბოროტია და ვერ ავიტანო. რადგან სწორედ მაშინ უნდა გამოვაჩინოთ სიმშვიდე, როცა ველურებთან გვაქვს საქმე, როცა მოუთვინიერებლებთან ვართ; მაშინ ჩანს მისი ძალა, მაშინ ბრწყინავს მისი საქმე, მისი წარმატება და მისი ნაყოფი. „რაჟამს ვეტყოდე მათ, იგინი მბრძოდეს მე ცუდად“ (). სხვა მთარგმნელი კი ამბობს: „და როცა მათ ველაპარაკებოდი, ომობდნენ“; ან ამით მიანიშნებს: „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა. და მე ვიყავ მამშჳდებელ“ (), ან იმას, რომ: „რადგან მათ ველაპარაკებოდი, თვითონ მებრძოდნენ“. ხოლო რასაც ამბობს, ასეთი რამ არის: თვით საუბრის ჟამს, ამბობს, როცა ყველაზე მეტად სიყვარულს ვაჩვენებდი და როცა ყველაზე მეგობრულ სიტყვებს წარმოვთქვამდი, მაშინ ველურდებოდნენ, მაშინ ხლართავდნენ მზაკვრობას, და მათ ვერაფერი აკავებდა; მაგრამ მაინც მე ჩემს საკუთარ სათნოებას ვაჩვენებდი, მაშინაც კი, როცა ისინი ასე იყვნენ განწყობილნი. ასე უნდა ვიყოთ ჩვენც: თუნდაც გვესროლონ, თუნდაც გვცემდნენ, როცა ჩვენ ისინი გვიყვარს, თუნდაც მახეს გვიგებდნენ, ჩვენი მხრიდან სათნოება გამოვაჩინოთ, გვახსოვდეს ის იგავი, რომელიც გვიბრძანებს, ცხვრებისა და მტრედების მსგავსად ვიყოთ მგელთა შორის, რათა ისინიც უკეთესნი გავხადოთ, ჩვენც ცათა სიკეთეებით დავტკბეთ და ამ სიკეთეებს ყველანი მივემთხვიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.