📋 სარჩევი
„აღვიხილენ თუალნი ჩემნი მთათა, ვინა მოვიდეს შეწევნა ჩემი?“ ().
1. უფლის შეწევნა და დაუცემელი სვლა
იხილე სული, რომელიც გაჭირვებაშია და გამოსავალს ვერ პოულობს, თითქოს ბოროტებათა შორის იმყოფებოდეს, ნუგეშის მიღება სურს და ღმერთს მიაპყრობს მზერას. ეს კვლავ განსაცდელთა მიღწევა და სარგებელია: ისინი სულს ფრთებს ასხამენ, აღვიძებენ, ზეგარდამო შეწევნის ძიებისკენ უბიძგებენ და ცხოვრებისეული ყოველივესგან განაშორებენ. რადგან თუ იუდეველები, უხეშნი და მიწას მიჯაჭვულნი, ტყვეობის ტანჯვისგან ასე მოშურნენი ხდებოდნენ და ცას უყურებდნენ, მით უფრო მართალი იქნებოდა, რომ ჩვენც ასე მოვიქცეთ გასაჭირებში და ღმერთს მივაშუროთ, ჩვენ, ვისგანაც მათზე მეტი სიზუსტე მოითხოვება. რადგან ისინი მაშინ მტრებს შორის იყვნენ მოქცეულნი: არც ქალაქი ჰქონდათ, არც გალავანი, არც კოშკი, არც იარაღი, არც ადამიანური მოკავშირეობა, არც ფულის სიუხვე და არც სხვა ამგვარი რამ; არამედ ტყვეებად და მონებად ცხოვრობდნენ მათ შორის, ვინც ერთდროულად ბატონებიც იყვნენ და მტრებიც; ხოლო უბედურებათა სიმძიმით დათრგუნულებმა უძლეველ ხელს მიაშურეს და, ადამიანური საყრდენებისგან დაცარიელებულებმა, ამ სიმარტოვიდან სიბრძნისმოყვარეობას შეუდგნენ. ამიტომაც ამბობდნენ: „აღვიხილენ თუალნი ჩემნი მთათა, ვინა მოვიდეს შეწევნა ჩემი?“ (). ადამიანთაგან მომავალი ყოველივე დატოვებულია, ყოველივე გაქრა, ყოველივე გზიდან მოცილებულია; მაშ, ერთი ხსნა დარჩა, ამბობს იგი, ღმერთისაგან მომავალი. „შეწევნა ჩემი უფლისა მიერ, რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანაჲ“ ().
ხედავ, როგორ ეძებდნენ ღმერთს ყველგან? მიწიდან, ციდან, მთებიდან, უდაბნოდან, ყველგან წარმოისახავდნენ მას? ხედავ, როგორ მაღლდებოდა მათი გონება და როგორ აცხადებდნენ მის განგებას, ყველგან განფენილს? რადგან უბრალო დამატებად არ უთქვამს: „რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანაჲ“ (), არამედ ამაზე მინიშნებით მსჯელობდა და ამბობდა: თუ მან ცა და ქვეყანა შექმნა, უცხო ქვეყანაშიც ძალუძს შეწევნა, ყველგან და ბარბაროსთა შორისაც ხელის გამოწვდენა და სამშობლოდან განდევნილთა გადარჩენა. რადგან თუ ეს სტიქიები მხოლოდ სიტყვით მოიყვანა არსებობაში, მით უფრო შეძლებს ჩვენს დახსნას ბარბაროსთაგან. ხედავ, როგორ ეწევიან სიბრძნისმოყვარეობას უცხო ქვეყანაში მცხოვრებნი, რომლებიც ადრე ქვებზე უგრძნობელნი იყვნენ? რადგან უკვე ტაძარს აღარ იხსენებენ, არამედ ცასა და ქვეყანას. იხილე, როგორ აცხადებენ ქმნილებასაც, ღვთის სიბრძნესაც და განგებასაც. რადგან ისინი, ვინც უწინ ხეს ეუბნებოდნენ: „ღმერთი ჩემი ხარ შენ“1, და ქვას: „შენ მშევ“ (), ახლა სამყაროს შემოქმედს შეიცნობენ.
„შეწევნა ჩემი უფლისა მიერ“ (), არა ადამიანთაგან, არც ცხენთაგან, არა ფულისაგან, არა მოკავშირეთაგან და არც ზღუდეთაგან. ჩვენი შეწევნა უფლისგან არის: ეს მოკავშირეობა დაუმარცხებელია, ეს შეწევნა უძლეველია; და არა მხოლოდ უძლეველი, არამედ ადვილიც და ადვილად მისაწვდომიც. რადგან საჭირო არ არის გრძელი გზის გავლა, კარის მცველთა მლიქვნელობა, ფულის დახარჯვა ან ელჩობის გაგზავნა; არამედ შინ მყოფსაც შეუძლია ამ შეწევნის მოზიდვა, თუ მხოლოდ განიშორებს თავს ადამიანურთაგან, იმ სასოებას მიეკრობა, მახვილ მზერას შეინარჩუნებს და მაღალს შეხედავს. ამიტომაც ღმერთმა მხოლოდ ამ ცოცხალ არსებას მისცა გამართული აგებულება და სხეულში მაღლა დაუდგინა თვალები, რათა გრძნობადი საგნებითაც ესწავლებინა, რომ სიმაღლისკენ ყურება გვმართებს. რადგან მხოლოდ ეს ცოცხალი არსებაა ასე შექმნილი; ყველა სხვა კი ქვემოთ იყურება და მიწისკენაა დახრილი. ადამიანი კი ზეცისკენ არის მიმართული, რათა იქაური საგნები მიმოიხილოს, მათ შესახებ სიბრძნისმოყვარეობას ეწეოდეს, ისინი წარმოისახოს და სულის მახვილი თვალი ჰქონდეს. ამიტომაც ამბობდა ერთი ბრძენი: „ბრძნისა თუალნი თავსა მისსა“ (), ესე იგი, იგი განშორებულია ყოველივე ქვემოთ მყოფს, ზეცაში მოქალაქეობს და ზენა საგნებს წარმოისახავს. „ნუ მისცემ შეძრვად ფერჴსა შენსა, არცა ჰრულეს მცველსა შენსა“ (). ხედავ, რამდენ მოშურნეობას მოითხოვს ჩვენგან ეს სიტყვა? რადგან, რაკი შეწევნა ახსენეს და ზეგარდამო შეწევნას მოუხმობენ, იგი შეაგონებს და ურჩევს, თითქოს ამას ამბობდეს: თუ გსურს მისით დატკბე, შენგან რაც არის, ისიც შემოიტანე.
და რა არის ის, რასაც იგი გვირჩევს? მოისმინე: „ნუ მისცემ შეძრვად ფერჴსა შენსა“ (), ესე იგი, ნუ წაიქცევი, საცდურში ნუ ჩავარდები, და მაშინ გეყოლება ღმერთი, რომელიც ხელს გამოგიწვდის, არ მიგატოვებს და არ გაგიშვებს. ამრიგად, საწყისი ნაბიჯები ჩვენზეა დამოკიდებული და ეს ჩვენს ხელთაა. რაკი ეს ჩვენს ხელთაა, როდესაც რაიმეს მიღწევა გვსურს, ჩვენც უნდა შევიტანოთ ის, რაც ჩვენგან არის, რადგან ასე სურს ღმერთსაც; თუმცა ეს მცირე და უმნიშვნელოა, მაინც უნდა შევიტანოთ: არა უქმად ყოფნით, არც ძილითა და ხვრინვით, არც წამოწოლით, არამედ მოქმედებითა და გადარჩენისკენ მოშურნეობით. ამიტომაც მეთერთმეტე ჟამსაც დაიქირავა მუშაკები. თუმცა რას გააკეთებდნენ იმდენს მეთერთმეტე ჟამს? არამედ იმისათვის, რომ შრომა მათთვის საბაბი ყოფილიყო, გვირგვინებისთვის კი მიზეზი. ამიტომ ამბობს: „ნუ მისცემ შეძრვად ფერჴსა შენსა, არცა ჰრულეს მცველსა შენსა“ (). თუ შენს წვლილს წარადგენ, მაშინ მისგან მომავალი შეწევნაც მოჰყვება. აქედან ასეთი რამეც ჩანს: თუნდაც ჩვენი მხრიდან შევიტანოთ წილი, მაინც და ამგვარადაც მისგან მომავალი შეწევნა გვჭირდება, რათა უსაფრთხოდ ვიყოთ და დაუცემლად დავრჩეთ.
2. მღვიძარე მცველი და მარადიული დაცვა
ვინ აძლევს თავის ფეხს შეძვრად? ის, ვინც სრიალა და მტკიცე საფუძველის არმქონე საქმეებზე დგამს ფეხს, როგორიც არის ფულისადმი ტრფობა და ამქვეყნიურის სურვილი. ამის გამო ისინი გამუდმებით აქეთ-იქით ტრიალებენ და ეცემიან, და საკუთარ თავს საბოლოო საფრთხის ქვეშ აყენებენ. რადგან ეს ყოველივე არასოდეს არის შეურყეველი და არასოდეს უძრავი; არამედ მუდამ იცვლება და გადაადგილდება, ტალღებზე მეტად მღელვარეა, მდინარის ნაკადებზე სწრაფად გადის, ყოველგვარ ქვიშაზე უძლურია და იფანტება. „აჰა, არა ჰრულეს, არცა დაიძინოს მცველმან ისრაჱლისამან“ (). თუ ასე ხარ განწყობილი, ამბობს, „არა ჰრულეს, არცა დაიძინოს“ (), ანუ არ მიგატოვებს, არ გაგიშვებს და შიშველსა და მიტოვებულს არ დაგტოვებს. ამას მიანიშნებს; ეს სიტყვები უბრალოდ არ დაურთავს: „მცველმან ისრაჱლისამან“ (). რასაც ამბობს, ეს არის: თუ მისი განუწყვეტელი საქმეა ოდითგანვე და შენი წინაპრების დროიდანვე უსაფრთხოებაში დაგაყენოს, თავის საქმეს არ მიატოვებს და იმას, რის ქმნასაც შეჩვეულია, არ დაუტევებს, თუ შენ თვითონ არ მისცემ შენს ფეხს შეძვრად. და არა მხოლოდ არ მიგატოვებს, არამედ დიდი უსაფრთხოებით მცველადაც მოგიდგება.
ამიტომაც დაამატა და თქვა: „უფალმან გიცვას შენ, უფალი მფარველ შენდა ჴელსა ზედა მარჯუენესა შენსა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „შენი მარჯვენა ხელის გვერდით“. შენი თანამდგომი იქნება, ამბობს, მოკავშირე და დამხმარე. ხედავ, როგორ სურს აქაც, რომ შენ ქმედითი იყო? საბრძოლო წყობაში მდგომთა მეტაფორით ამბობს: შენს მარჯვენა ხელს გვერდით დადგება, რათა დაუძლეველი იყო, რათა ქმედითი, რათა ძლიერი, რათა ძლევამოსილი, რათა ძლევის ძეგლი აღმართო და გამარჯვება მოიპოვო, რადგან სწორედ ეს ხელი არის ის, რომლის მეშვეობითაც ყველაფერს ვიქმთ. ხოლო მხოლოდ თანამდგომი და მოკავშირე კი არ იქნება შენთვის, არამედ საფარველიც. კვლავ ვამბობ: ჩვენთან არსებული საქმეების მეშვეობით ღვთის შეწევნას გამოსახავს; მის სრულ დაცვასა და უახლოეს თანადგომას მარჯვენისა და საფარველის საშუალებით წარმოაჩენს. „მზემან დღისი შენ არა შეგწუას, არცა მთოვარემან ღამე“ ().
ეს მოხდა მაშინ, როცა ეგვიპტიდან ბრუნდებოდნენ და უდაბნოში იმყოფებოდნენ. აქ კი იგი დიდ უშიშროებაზე ამბობს. სავარაუდოა, რომ მაშინაც, დაბრუნებისას, სხვა რომელიღაც სახით ამგვარი სასწაულმოქმედებით ისარგებლეს. ამრიგად, სურდა ეჩვენებინა მისი განგების სიუხვე: რომ არა მხოლოდ საშინელებათაგან გათავისუფლებს, არამედ ადამიანებისთვის ჩვეულებრივ ტანჯვასაც კი არ გაძლევს განიცადო; ამიტომ ეს დაამატა. რადგან უხვია მისი შეწევნის მიწოდება, გამოუთქმელია კაცთმოყვარეობა: იგი თავისგან მომდინარე შეწევნას ჩვენი საჭიროების საზომით კი არ გვაძლევს, არამედ თავისი ნაბოძებით ჩვენს თხოვნებსაც აღემატება: „უფალმან გიცვას შენ ყოვლისაგან ბოროტისა, დაიცვას სული შენი უფალმან“ (). რადგან ის, ვინც ამ მცირე რამეებსაც კი არ უშვებს, რომ დაგამწუხროს, არამედ ამ ზომამდე ავრცელებს თავის განგებასა და მზრუნველობას, მით უმეტეს სხვა განსაცდელთაგან დაუძლეველს გაგხდის. მოახლოებულ მწუხარებათაგან თითოეული ღვთის ნიშანს უთმობს და უკან იხევს, რაც ადამიანებთან არ ხდება. ხოლო ადამიანი, თუნდაც ხშირად ერთი ბოროტებისაგან გაგათავისუფლოს, მეორისაგან ვერ შეძლებს; ან თუ შეძლებს, არ მოისურვებს; მაგრამ ღვთის ყოვლისშემძლე და ძლიერი ხელი, რაც უნდა მოიწიოს, შეძლებს მის მოხსნას, ყოველივესგან გათავისუფლებას და თავისუფალ მდგომარეობაში აღდგენას.
„უფალმან იცევინ შესლვა შენი და გამოსლვა შენი“ (). სხვა განმმარტებელი ამბობს: „შენს მოახლოებას“. ხედავ განუწყვეტელ თანადგომას, რომელიც ყველგან თან ახლავს შემსვლელსა და გამომსვლელს? რა შეიძლება შეედაროს ამ სიყვარულს? რა შეედარება კაცთმოყვარეობას? აქ კი იგი მთელ ცხოვრებას მიანიშნებს; რადგან ამაშია მთელი ცხოვრება, შესვლებსა და გამოსვლებში. და ამას უფრო ცხადად აჩვენებს, როცა დაამატა: „ამიერითგან და უკუნისამდე“ (). ამბობს, არა ერთი დღისათვის, არც ორისათვის, სამისათვის, ათისათვის, ოცისათვის და ასისათვის, არამედ განუწყვეტლივ; ადამიანებთან ასე არ არის; არამედ მრავალია ცვლილება, უწყვეტია გადატრიალებები, უეცარია გადასვლები: ვინც დღეს მეგობარია, ხვალ მტერია; ვინც დღეს დამხმარეა, ხვალ მიგატოვებს. ხშირად კი არა მხოლოდ მიგატოვებს, არამედ ომობს კიდეც და ყოველ მტერზე უფრო მძიმედ მზაკვრობს; ხოლო ღვთისეული საქმეები უძრავია, განუწყვეტელი, უკვდავი, მუდმივი და დასასრული არა აქვს. ამიტომ, რათა მათ მივაღწიოთ, ჩვენც საკუთარი მხრიდან შევიტანოთ წილი, რომ დიდი უსაფრთხოებით ვისიამოვნოთ და მომავალ სიკეთეებს მივაღწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; პირველი ნაწილი ბერძნული წყაროდან არის ნათარგმნი. ↩