📋 სარჩევი
„აღვიხილენ თუალნი ჩემნი მთათა, ვინა მოვიდეს შეწევნა ჩემი?“ ().
1. უფლის შეწევნა და დაუცემელი სვლა
იხილე სული, რომელიც გაჭირვებაშია და გამოსავალს ვერ პოულობს, თითქოს ბოროტებათა შორის იყოს, და ნუგეშის მისაღებად ღმერთისკენ აპყრობს მზერას. ესეც განსაცდელებით მოპოვებული სიკეთე და სარგებელია: ისინი სულს ფრთებს ასხამენ, აღვიძებენ, ზეგარდამო შეწევნის ძიებისკენ უბიძგებენ და ამქვეყნიური ყოველივესგან განაშორებენ. რადგან თუ იუდეველები, უხეშნი და მიწას მიჯაჭვულნი, ტყვეობის ტანჯვისგან ასე გულმოდგინენი ხდებოდნენ და ზეცისკენ იყურებოდნენ, მით უფრო მართებულია, რომ ჩვენც გასაჭირებში ასე მოვიქცეთ და ღმერთს შევეფაროთ, რადგან ჩვენგან მათზე მეტი სიზუსტე მოითხოვება. ისინი მაშინ მტრებს შორის იყვნენ მოქცეულნი: არც ქალაქი ჰქონდათ, არც გალავანი, არც კოშკი, არც იარაღი, არც ადამიანური მოკავშირეობა, არც ფულის სიუხვე და არც სხვა ამგვარი რამ. ტყვეებად და მონებად ცხოვრობდნენ მათ შორის, ვინც ერთდროულად ბატონებიც იყვნენ და მტრებიც; უბედურებათა სიმძიმით დათრგუნულებმა კი უძლეველ ხელს მიაშურეს და, ადამიანური საყრდენების გარეშე დარჩენილებმა, სწორედ ამ სიცარიელიდან შეუდგნენ სიბრძნისმოყვარეობას. ამიტომაც ამბობდნენ: „აღვიხილენ თუალნი ჩემნი მთათა, ვინა მოვიდეს შეწევნა ჩემი?“ (). ადამიანთაგან მოსალოდნელი ყოველივე მიტოვებულია, ყოველივე გაქრა, ყოველივე გზიდან მოიცალა; მაშ, ერთი ხსნა დარჩა, ამბობს იგი, ღმერთისაგან მომავალი. „შეწევნა ჩემი უფლისა მიერ, რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანაჲ“ ().
ხედავ, როგორ ეძებდნენ ღმერთს ყველგან? მიწიდან, ციდან, მთებიდან, უდაბნოდან — ყველგან მას ისახავდნენ თვალწინ? ხედავ, როგორ მაღლდებოდა მათი გონება და როგორ აცხადებდნენ მის ყველგან განფენილ განგებას? რადგან უბრალოდ არ დაუმატებია: „რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანაჲ“ (), არამედ ამაზე მინიშნებით მსჯელობდა და ამბობდა: თუ მან ცა და ქვეყანა შექმნა, უცხო ქვეყანაშიც ძალუძს შეწევნა, ყველგან და ბარბაროსთა ქვეყანაშიც ხელის გამოწვდენა და სამშობლოდან განდევნილთა გადარჩენა. რადგან თუ ეს სტიქიები მხოლოდ სიტყვით მოიყვანა არსებობაში, მით უფრო შეძლებს ჩვენს დახსნას ბარბაროსთაგან. ხედავ, როგორ ეწევიან სიბრძნისმოყვარეობას უცხო ქვეყანაში მცხოვრებნი, რომლებიც ქვებზე უფრო უგრძნობელნი იყვნენ? რადგან უკვე ტაძარს აღარ იხსენებენ, არამედ ცასა და ქვეყანას. იხილე, როგორ აცხადებენ შექმნილ სამყაროსაც, ღვთის სიბრძნესაც და განგებასაც. რადგან ისინი, ვინც უწინ ხეს ეუბნებოდნენ: „ღმერთი ჩემი ხარ შენ“1, და ქვას: „შენ მშევ“ (), ახლა სამყაროს შემოქმედს შეიცნობენ.
„შეწევნა ჩემი უფლისა მიერ“ (), არა ადამიანთაგან, არც ცხენთაგან, არა ფულისაგან, არა მოკავშირეთაგან და არც ზღუდეთაგან. ჩვენი შეწევნა უფლისგან არის: ეს თანადგომა დაუმარცხებელია, ეს შეწევნა უძლეველია; და არა მხოლოდ უძლეველი, არამედ იოლიც და ადვილად მისაწვდომიც. რადგან საჭირო არ არის გრძელი გზის გავლა, კარის მცველთა მლიქვნელობა, ფულის დახარჯვა ან ელჩობის გაგზავნა; შინ მყოფსაც შეუძლია ამ შეწევნის მოზიდვა, თუ მხოლოდ თავს განაშორებს ადამიანურთ, ღვთისადმი სასოებას მიეკრობა, მახვილ მზერას შეინარჩუნებს და სიმაღლისკენ იყურება. ამიტომაც ღმერთმა მხოლოდ ამ ცოცხალ არსებას მისცა გამართული აგებულება და თვალები სხეულის ზედა ნაწილში დაუდგინა, რათა გრძნობადი საგნებითაც ესწავლებინა, რომ სიმაღლისკენ ყურება გვმართებს. რადგან მხოლოდ ეს ცოცხალი არსებაა ასე შექმნილი; ყველა სხვა კი ქვემოთ იყურება და მიწისკენაა დახრილი. ადამიანი კი ზეცისკენ არის მიმართული, რათა იქაური საგნები მიმოიხილოს, მათ შესახებ სიბრძნისმოყვარეობით განსჯიდეს, ისინი წარმოისახოს და სულის მახვილი თვალი ჰქონდეს. ამიტომაც ამბობდა ერთი ბრძენი: „ბრძნისა თუალნი თავსა მისსა“ (), ესე იგი, იგი განშორებულია ყოველივე ქვემოთ მყოფს, ზეცაში მოქალაქეობს და ზენა საგნებს წარმოისახავს. „ნუ მისცემ შეძრვად ფერჴსა შენსა, არცა ჰრულეს მცველსა შენსა“ (). ხედავ, რამდენ გულმოდგინებას მოითხოვს ჩვენგან ეს სიტყვა? რადგან, რაკი შეწევნა ახსენეს და ზეგარდამო შეწევნას მოუხმობენ, იგი შეაგონებს და ურჩევს, თითქოს ამას ამბობდეს: თუ გსურს ამ შეწევნით ისარგებლო, შენი წილიც შეიტანე.
და რა არის ის, რასაც იგი გვირჩევს? მოისმინე: „ნუ მისცემ შეძრვად ფერჴსა შენსა“ (), ესე იგი, ნუ წაიქცევი, საცდურში ნუ ჩავარდები, და მაშინ გეყოლება ღმერთი, რომელიც ხელს გამოგიწვდის, არ მიგატოვებს და ხელს არ აგიშვებს. ამრიგად, საწყისი ნაბიჯები ჩვენზეა დამოკიდებული და ეს ჩვენს ხელთაა. რაკი ეს ჩვენს ხელთაა, როდესაც რაიმეს მიღწევა გვსურს, ჩვენც უნდა შევიტანოთ ჩვენი წილი, რადგან ასე სურს ღმერთსაც. ეს წილი მცირე და უმნიშვნელოა, მაგრამ მაინც უნდა შევიტანოთ: არა უქმად ყოფნით, არც ძილითა და ხვრინვით, არც წამოწოლით, არამედ მოქმედებითა და ცხონებისთვის მოშურნეობით. ამიტომაც მეთერთმეტე ჟამსაც დაიქირავა მუშაკები. თუმცა რას გააკეთებდნენ იმდენს მეთერთმეტე ჟამს? არამედ იმისთვის, რომ შრომა საბაბად ქცეულიყო, გვირგვინებისთვის კი მიზეზად. ამიტომ ამბობს: „ნუ მისცემ შეძრვად ფერჴსა შენსა, არცა ჰრულეს მცველსა შენსა“ (). თუ შენს წილს გაიღებ, მისგან მომავალი შეწევნაც მოჰყვება. აქედან ასეთი რამეც ჩანს: თუნდაც ჩვენი მხრიდან წილი შევიტანოთ, მაინც გვჭირდება მისგან მომავალი შეწევნა, რათა უსაფრთხოდ ვიყოთ და დაუცემლად დავრჩეთ.
2. მღვიძარე მცველი და მარადიული დაცვა
ვინ აძლევს თავის ფეხს შეძვრად? ის, ვინც სრიალა და მტკიცე საფუძველის არმქონე საგნებზე დგამს ფეხს, როგორიც არის ფულისადმი ტრფობა და ამქვეყნიურის სურვილი. ამის გამო ისინი გამუდმებით აქეთ-იქით ტრიალებენ და ეცემიან, და საბოლოო საფრთხეს საკუთარ თავზე იკიდებენ. რადგან ეს ყოველივე არასოდეს არის შეურყეველი და არასოდეს უძრავი; არამედ მუდამ იცვლება და გადაადგილდება, ტალღებზე მეტად მღელვარეა, მდინარის ნაკადებზე სწრაფად ჩაივლის, ყოველგვარ ქვიშაზე უფრო სუსტია და იფანტება. „აჰა, არა ჰრულეს, არცა დაიძინოს მცველმან ისრაჱლისამან“ (). თუ ასე ხარ განწყობილი, ამბობს, „არა ჰრულეს, არცა დაიძინოს“ (), ანუ არ მიგატოვებს, არ გაგიშვებს და შიშველსა და მიტოვებულს არ დაგტოვებს. სწორედ ამის მინიშნება სურდა და ამიტომ უბრალოდ არ დაურთავს სიტყვები: „მცველმან ისრაჱლისამან“ (). რასაც ამბობს, ეს არის: თუ მას თავიდანვე, შენი წინაპრების დროიდან, განუწყვეტელ საქმედ აქვს შენი უსაფრთხოდ დაყენება, თავის საქმეს არ მიატოვებს და იმას, რის ქმნასაც შეჩვეულია, არ დაუტევებს, თუ შენ თვითონ არ მისცემ შენს ფეხს შეძვრად. და არა მხოლოდ არ მიგატოვებს, არამედ დიდი უსაფრთხოებით მცველადაც მოგიდგება.
ამიტომაც დაამატა და თქვა: „უფალმან გიცვას შენ, უფალი მფარველ შენდა ჴელსა ზედა მარჯუენესა შენსა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „შენი მარჯვენა ხელის გვერდით“. შენი თანამდგომი იქნება, ამბობს, მოკავშირე და შემწე. ხედავ, როგორ სურს აქაც, რომ შენ ქმედითი იყო? საბრძოლო წყობაში მდგომთა მეტაფორით ამბობს: უფალი შენი მარჯვენა ხელის გვერდით დაგიდგება, რათა დაუძლეველი იყო, რათა ქმედითი, რათა ძლიერი, რათა ძლევამოსილი, რათა ძლევის ძეგლი აღმართო და გამარჯვება მოიპოვო, რადგან სწორედ ამ ხელით აღვასრულებთ ყოველივეს. ხოლო მხოლოდ თანამდგომი და მოკავშირე კი არ იქნება შენთვის, არამედ საფარველიც. კვლავ ვამბობ: ჩვენთვის ნაცნობი საგნებით ღვთის შეწევნის სახეებს გამოსახავს; მის სრულ დაცვასა და უახლოეს შეწევნას მარჯვენისა და საფარველის საშუალებით წარმოაჩენს. „მზემან დღისი შენ არა შეგწუას, არცა მთოვარემან ღამე“ ().
ეს მოხდა მაშინ, როცა ეგვიპტიდან ბრუნდებოდნენ და უდაბნოში იმყოფებოდნენ. აქ კი იგი დიდ უსაფრთხოებას გულისხმობს. სავარაუდოა, რომ მაშინაც, დაბრუნებისას, სხვაგვარად განეცადათ ამგვარი სასწაულებრივი მოქმედება. ამრიგად, სურდა ეჩვენებინა მისი განგების სიუხვე: რომ არა მხოლოდ საშინელებათაგან გათავისუფლებს, არამედ ადამიანთათვის ჩვეულებრივ ტანჯვასაც კი არ განაცდევინებს; ამიტომ ეს დაამატა. რადგან უხვია მისგან შეწევნის მონიჭება, გამოუთქმელია მისი კაცთმოყვარეობა: იგი შეწევნას ჩვენი საჭიროების საზომით კი არ გვანიჭებს, არამედ თავისი ნაბოძებით ჩვენს თხოვნებსაც აღემატება: „უფალმან გიცვას შენ ყოვლისაგან ბოროტისა, დაიცვას სული შენი უფალმან“ (). რადგან ის, ვინც ამ მცირე რამეებსაც კი არ უშვებს შენს დასამწუხრებლად, არამედ ამ ზომამდე ავრცელებს თავის განგებასა და მზრუნველობას, მით უმეტეს სხვა განსაცდელთაგან დაუძლეველს გაგხდის. მოახლოებული მწუხარებებიდან თითოეული ღვთის ერთ მინიშნებაზე ცხრება და უკან იხევს, რაც ადამიანთა შორის არ ხდება. ხოლო ადამიანი, თუნდაც ხშირად ერთი ბოროტებისაგან გაგათავისუფლოს, მეორისგან გათავისუფლებას ვერ შეძლებს; ან თუ შეძლებს, არ მოისურვებს; მაგრამ ღვთის ყოვლისშემძლე და ძლიერი ხელი, რაც უნდა დაგატყდეს თავს, შეძლებს მის განქარვებას, ყოველივესგან გათავისუფლებას და თავისუფალ მდგომარეობაში აღდგენას.
„უფალმან იცევინ შესლვა შენი და გამოსლვა შენი“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „შენს მოახლოებას“. ხედავ განუწყვეტელ შეწევნას, რომელიც ყველგან თან ახლავს შემსვლელსა და გამომსვლელს? რა შეიძლება შეედაროს ამ სიყვარულს? რა შეედარება კაცთმოყვარეობას? აქ კი იგი მთელ ცხოვრებაზე მიანიშნებს; რადგან მთელი ცხოვრება შესვლებსა და გამოსვლებშია მოქცეული. და ამას უფრო ცხადად აჩვენებს, როცა დაამატა: „ამიერითგან და უკუნისამდე“ (). იგი ამბობს: არა ერთი დღისთვის, არც ორი, სამი, ათი, ოცი და ასი დღისთვის, არამედ განუწყვეტლივ; ადამიანებთან ასე არ არის: მრავალია ცვლილება, განუწყვეტელია გარდატეხები, უეცარია გადასვლები; ვინც დღეს მეგობარია, ხვალ მტერია; ვინც დღეს დამხმარეა, ხვალ მიგატოვებს. ხშირად კი არა მხოლოდ მიგატოვებს, არამედ ომობს კიდეც და ყოველ მტერზე უფრო მძიმედ მზაკვრობს; ხოლო ღვთისეული საქმეები უძრავია, განუწყვეტელი, უკვდავი, მუდმივი და დასასრული არა აქვს. ამიტომ, რათა მათ მივაღწიოთ, ჩვენც საკუთარი მხრიდან შევიტანოთ წილი, რომ დიდი უსაფრთხოებით ვისიამოვნოთ და მომავალ სიკეთეებს მივაღწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; პირველი ნაწილი ბერძნული წყაროდან არის ნათარგმნი. ↩