📋 სარჩევი
„ნეტარ არიან ყოველნი, რომელთა ეშინის უფლისა“ ().
1. ღვთის შიში და ჭეშმარიტი ნეტარება
იხილე, როგორ იწყებს აქედანვე, სადაც დაასრულა. რადგან როგორც იქ სწორედ ამიტომ უწოდა მათ ნეტარნი, რომ არ შერცხვებიან, რადგან ღმერთი ჰყავთ შემწედ და მათთან მყოფად, ასევე აქაც აქედან იწყებს შესავალს და ამბობს: „ნეტარ არიან ყოველნი, რომელთა ეშინის უფლისა“ (). და კვლავ საყოველთაოს ხდის სიტყვას, როცა დასაწყისს იმათგან იღებს. და კარგად თქვა: „ყოველნი“; ვინმეც რომ მონა იყოს, ან ბატონი, ან გლახაკი, ან სხეულით უძლური, ან ვინც უნდა იყოს, ამათგან არაფერი უშლის ხელს, ჰქონდეს ეს ნეტარად სახელდება, რომელსაც თვითონ ამბობს. რადგან სხვა, ცრუ და გამოგონილ ნეტარებას, რომელსაც მრავალი შენატრის, ძლივს ქმნის მრავალი რამ, ერთად რომ მოიყრის თავს; და თუ ყველაფერი ერთად არ შეიკრიბა, ადამიანთა შორის ვერავინ გახდება ნეტარი; მაგალითად, რას ვამბობ: თუ ვინმე მდიდარია, ეს არ ჰყოფნის ნეტარად სახელდებისთვის, არამედ საჭიროა ჯანმრთელობაც ახლდეს. რადგან თუ მდიდარი კი არის, მაგრამ სხეულით დასახიჩრებულია, მისი ნეტარების საქმეები კოჭლობს და იგი გლახაკებზე უფრო საცოდავია. ამიტომ მრავალი მდიდარი, რომელიც სნეულებას ებრძვის, ნეტარს უწოდებს გლახაკებს, რომლებიც ვიწრო ქუჩებში დადიან, ხოლო საკუთარ თავს უთვალავი ტალანტის მქონესაც საცოდავად მიიჩნევს. კვლავ, თუ სხეულით ჯანმრთელია და მდიდარიც არის, მაგრამ დიდებით არ ტკბება, ისევ სხვა დაბრკოლებაა.
რადგან არიან ისეთებიც, რომელთაც მრავალი ფული აქვთ და სხეული უვნებელი აქვთ, მაგრამ აუტანელს იტანენ იმათგან, ვინც სამხედრო სამსახურშია და ძალაუფლებით არის შემოსილი. რადგან არც ერთ პატივში არ მონაწილეობენ, თავს ყველაზე საცოდავებად მიიჩნევენ და ქედს იხრიან იმათ წინაშე, ვისზე უფრო შეძლებული მონებიც კი ხშირად ჰყავთ. კვლავ, თუ დიდება, სიმდიდრე და სხეულის ჯანმრთელობა კი აქვს, მაგრამ უსაფრთხოება არ ახლავს, რადგან ურიცხვნი უწყობენ მზაკვრობას, შურთ, ავი თვალით უყურებენ, სძულთ, ბრალს სდებენ და ცილს სწამებენ, ასეთი კაცი ყველაზე საცოდავი იქნება, კურდღლის ცხოვრებით იცხოვრებს, ჩრდილებსაც ეჭვით შეხედავს და ყველას წინაშე კანკალითა და შიშით იქნება. ხოლო თუ ამასაც გადაურჩა, ყველასგან საყვარელია და ყველაფერი მისთვის მდინარებასავით მიედინება, დიდებაც, სიმდიდრეც, უსაფრთხოებაც და პატივიც - რაც შეუძლებელია ერთად შეიკრიბოს, მაგრამ მსჯელობისთვის მაინც დავუშვათ - და თუკი ყოველივე ეს უხვად მიედინება, არაფერი აფერხებს, არამედ ხალხის კეთილგანწყობაც, დიდების სიდიადეც, ფულის სიჭარბეც, სხეულის ჯანმრთელობაც, ყოველგვარი უსაფრთხოებაც და უძლეველობაც მისთვის ერთად იყრის თავს, მაგრამ ხშირად ბოროტ და გამრუდებულ ქალს ცოლად მოიყვანს და მაშინ უფრო საცოდავი ხდება, ვიდრე ყველა ის, ვისაც ამათგან არაფერი აქვს. და თუ ის ქალიც კეთილია და მის ქმრის გონებასა და ნებას ეთანხმება, მაგრამ ცუდ შვილებს შეიძენს, ასეთი კაცი აუცილებლობით ყველაზე საცოდავი იქნება; ან თუ საერთოდ არ შეეძინება, იგლოვებს და ივაებს. და ადამიანთა შორის სადაც უნდა გაიხედოს ვინმემ, მრავალ უფსკრულს დაინახავს. და რაღა საჭიროა დანარჩენის თქმა? ხშირად ბოროტმა მსახურმაც ყველაფერი დაამხო და არივ-დარია; და არაფერია ისე მერყევი, როგორც ადამიანთა შორის კვეხნა.
მაგრამ ასეთი არ არის ის, ვისაც ღვთის შიში აქვს; არამედ ტალღებისგან გათავისუფლებული, სიწყნარესა და ნავსაყუდელში ზის და ჭეშმარიტ ნეტარებას იმკის. ამიტომაც წინასწარმეტყველი ყოველივე ამას გვერდს უვლის და მხოლოდ ამას უწოდებს ნეტარს. რადგან ის ნეტარება, თუ ყველაფერი ერთად არ შეიკრიბა, ვერასოდეს დადგება; უფრო მეტიც, მაშინაც კი, როცა ყველაფერი ერთად შეიკრიბება, სწორედ იმათ მიერ ირყევა, ვინც იგი შობს. რადგან სიმდიდრესაც დაუღუპავს კაცი, ლამაზ ცოლსაც ხშირად დაუნგრევია მისი კეთილდღეობა, მსახურთა მოდგმასაც გაუცია იგი, და შვილებიც მამის მკვლელები გამხდარან; და, როგორც უკვე ვთქვი, მას ყოველმხრივ მრავალი მერყევი რამ აქვს. აქ კი, თუნდაც ყოველივე საპირისპირო ერთად მოედინოს, არა მხოლოდ ვერაფერს ავნებს ამ ნეტარად სახელდებას, არამედ მას უფრო ძლიერსა და უფრო მხნეს ხდის. რადგან თუნდაც სიღარიბე იყოს, თუნდაც უპატივობა, თუნდაც სხეულის დასახიჩრება, თუნდაც ცოლის ბოროტება, თუნდაც ბოროტი შვილები, ან რასაც უნდა იტყოდე, ეს ამ ნეტარად სახელდებას ფეხს ვერ გამოსდებს და ვერც შეარყევს. რადგან მისი წარმოშობა მათგან არ არის, რომ იმავე წარმავალთა მიერ ირყეოდეს; არამედ ფესვი ზემოდან აქვს, ამიტომაც უძლეველი რჩება. და თუ გნებავთ, თავად საქმეებზე გამოვცადოთ ეს.
განა იოსები მონა არ იყო? განა უცხო არ იყო? განა ქალაქსა და მოქალაქეობას მოკლებული არ იყო? განა ბარბაროსთა მსახური არ იყო, ჯერ სარკინოზებისა, ხოლო შემდეგ უფრო ველური ეგვიპტელებისა? განა მემრუშედ არ მიიჩნეოდა? განა ბრალს არ სდებდნენ? განა ცილს არ სწამებდნენ? განა საპყრობილეში არ ცხოვრობდა? განა ბორკილი არ ედო? და ამათგან რამ ავნო მას? პირიქით, სწორედ ამის გამო იყო იგი განსაკუთრებით ნეტარი. რადგან სწორედ ეს არის საკვირველი, რაც უკვე ვთქვი: ამით ეს ნეტარად სახელდება არა მხოლოდ არაფრით ზიანდება, არამედ უფრო ბრწყინვალე და უფრო ნათელი ხდება. რადგან ამათგან არაფერი რომ დაეთმინა, ასე ნეტარი არ იქნებოდა.
2. ღვთის შიში და სათნოების მრავალი გზა
გსურს, იმათზეც გითხრა, ვინც ბოროტებაში უფრო მძაფრად ცხოვრობდა, შემდეგ კი უცბად შეიცვალა და მთელი ის ბოროტება განიძარცვა? რა ყოფილა ავაზაკზე უფრო საცოდავი? მაგრამ უცბად ყველაზე ნეტარი გამოჩნდა. თუმცა მან ურიცხვი მკვლელობა ჩაიდინა: ჯვარზე განიკითხებოდა, სიკვდილისკენ მიჰყავდათ, ყველა მას ადანაშაულებდა, მთელი დრო დახარჯული ჰქონდა და ცხოვრება ბოროტებაში დაეხარჯა; მაგრამ რადგან მოკლე ხანში ღმერთის ისე შეეშინდა, როგორც საჭიროა, ნეტარი გახდა. ასევე მეძავიც, თუმცა საკუთარ მშვენიერებას ჰყიდდა, ყველასთვის შეურაცხყოფად იყო გამოფენილი და ამის გამო ყველაზე საცოდავი იყო, ნეტარი გახდა, რადგან ღმერთის ისე შეეშინდა, როგორც საჭიროა. რადგან არ არსებობს ბოროტება, რომელსაც ღვთის შიში არ ჩააქრობს; არამედ, როგორც ცეცხლი, როგორი გამრუდებული ან ბევრი ჟანგით სავსე რკინაც უნდა მიიღოს, მას ბრწყინვალესა და ნათელს აჩენს, წმენდს და გამრუდებას სრულად ასწორებს, ასევე ღვთის შიშიც მოკლე ხანში ყველაფერს აღასრულებს და არ დაუშვებს, რომ მისით გაჟღენთილებს რომელიმე ადამიანურმა განსაცდელმა ფეხი დაუცდინოს.
ნუთუ ტიმოთე უძლური არ იყო? ნუთუ მუდამ სნეულებებსა და გასაჭირებში არ იყო? მაშ, რა გახდა მასზე უფრო ნეტარი? და იობზე რაღა ითქმის? მითხარი, სიღატაკეში არ ჩავარდა? უშვილობაში არ იყო? სხეულის უმძიმეს წყლულში არ იყო? ყვედრებაში არ იყო? შეურაცხყოფაში არ იყო? გინებაში არ იყო? შიმშილში არ იყო? ყველა ადამიანურ უბედურებაში არ იყო? მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ესეც ყველაზე უფრო ნეტარი გახდა. რადგან ამათგან არა მხოლოდ ვერაფერმა დააბრკოლა იგი, არამედ უფრო მტკიცეც გახადა. ამ ყველაფერთან ერთად ცოლიც ზედ ედგა და ყვედრებით ავიწროებდა, მაგრამ მან მაინც ყველაფერში იბრწყინა.
ამ ყველაფერს გულისხმობდა წინასწარმეტყველი, როცა ამბობდა: „ნეტარ არიან ყოველნი, რომელთა ეშინის უფლისა, და რომელნი ვლენან გზათა მისთა“ (). რათა არ იფიქრო, თითქოს შენთვის მხოლოდ შიში კმაროდეს, დაურთო სიტყვები: „რომელნი ვლენან გზათა მისთა“ (), და ორივეს აჩვენებდა: „რომელთა ეშინის უფლისა“ () და „რომელნი ვლენან გზათა მისთა“ (). რადგან ბევრნი, რომლებსაც ზუსტი რწმენა ჰქონდათ, მაგრამ გახრწნილი ცხოვრება ჰქონდათ, ყველაზე საცოდავნი გახდნენ. ამიტომ, რათა სიტყვა ამის გამო მცდარად არ გამოჩენილიყო, დაუმატა: „რომელნი ვლენან გზათა მისთა“ (). ხოლო რომელია ღვთის გზები, თუ არა სათნოების მიხედვით ცხოვრების წესი? რადგან ამ გზით შეიძლება ზეცაში ასვლა, დედაქალაქის მიღწევა და თვით ღმერთის ხილვა, რამდენადაც ადამიანს შეუძლია ხილვა. მის გზებად კი იმიტომ იწოდება, რომ მათი მეშვეობით შეიძლება ღმერთთან მისვლა. და არ თქვა „გზა“, არამედ „გზები“, რითაც აჩვენა, რომ ისინი მრავალი და სხვადასხვაგვარია. ამიტომ მრავალი გზა გაგვიჭრა, რათა გზების სიუხვით ჩვენთვის შესვლა ადვილი გაეხადა. რადგან ადამიანთაგან ერთნი ქალწულებაში ბრწყინავენ, მეორენი ქორწინებაში გამოირჩევიან, სხვანი ქვრივობით იმკობიან; ერთნი ყველაფერს განიძარცვეს, მეორენი კი ნახევარს; ერთნი მართალი ცხოვრებით მიდიან, მეორენი კი სინანულით; სწორედ ამიტომ გაჭრა მრავალი გზა, რათა ადვილად იარო.
ვერ შეძელი, ნათლისღების შემდეგ შენი სხეული სუფთად დაგეცვა? შეგიძლია სინანულით საკუთარი თავი სუფთა გახადო; შეგიძლია ქონებითაც, მოწყალების საქმითაც. მაგრამ ფული არ გაქვს? მაგრამ შეგიძლია ავადმყოფი მოინახულო, ბორკილდადებულთან მიხვიდე, ცივი წყლის სასმისი მისცე, უცხოს ერთ ჭერქვეშ შეიფარო, ორი წვრილი მონეტა გასცე, როგორც ქვრივმა, და ტკივილში მყოფთათვის ამოიოხრო. რადგან ესეც მოწყალებაა. მაგრამ სრულიად მარტოსული და ღარიბი ხარ, სხეულით უძლური, და სიარულიც კი არ შეგიძლია? ეს ყველაფერი მადლიერებით აიტანე და დიდ საზღაურს მოიმკი.
რადგან ლაზარეს ღვაწლიც სწორედ ეს იყო. რადგან მას ფულით არავისთვის შეუწევნია. რადგან როგორ შეძლებდა ამას ის, ვისაც აუცილებელი საზრდოც არ ჰქონდა? საპყრობილეში არ შესულა. რადგან როგორ შეძლებდა ამას ის, ვინც წამოდგომასაც ვერ ახერხებდა? ავადმყოფი არ მოუნახულებია. რადგან როგორ შეძლებდა ამას ის, ვინც ძაღლების სალოკავად იყო მიგდებული? მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ამ საქმეების გარეშეც მან სათნოების ჯილდო მოიტაცა იმით, რომ ყველაფერი დიდსულოვნად აიტანა: ხედავდა, რომ ის სასტიკი და ულმობელი კაცი პატივში იყო და განცხრომაში ცხოვრობდა, თვითონ კი ამდენ უბედურებაში იმყოფებოდა, და მაინც ერთი უსიამოვნო სიტყვაც არ უთქვამს.
ამიტომაც მიიღო აბრაამის წიაღი მან, ვინც მკვდარზე არაფრით უკეთეს მდგომარეობაში იყო, არამედ მაშინ მდიდრის კარიბჭესთან უძრავად იყო მიგდებული; და ამდენი ღვაწლის აღმასრულებელ პატრიარქთან ერთად გვირგვინდებოდა, გამარჯვებულად ცხადდებოდა და აბრაამის წიაღით ტკბებოდა, არა იმიტომ, რომ მოწყალების საქმეები აღასრულა, არა იმიტომ, რომ უსამართლოდ დაჩაგრულს ხელი გაუწოდა, არა იმიტომ, რომ უცხოები შეიწყნარა ან სხვა მსგავსი რამ აჩვენა, რისი ძალაც არ ჰქონდა, არამედ მხოლოდ იმიტომ, რომ ყველაფერში მადლობა შესწირა და მოთმინების ბრწყინვალე გვირგვინი მოიპოვა. რადგან დიდი საქმეა მადლიერება და სიბრძნისმოყვარეობა, აგრეთვე სიმტკიცე, რომელიც ამდენ უბედურებაში იწვრთნება; და ეს ყოველივეზე დიდი ღვაწლია. ამიტომ იობიც გვირგვინდებოდა, და ამიტომ ეშმაკიც ამბობდა: „ტყავი ტყავისა წილ და რავდენი-რაჲ არს კაცისა, სულისა თჳსისათჳს მიუზღვის“ (); „არამედ მიავლინე შენი ხელი და შეეხე მის ხორცს“ ().1 რადგან მცირე საქმე არ არის, ტკივილში მყოფი სული აღვირით დაიჭირო, რათა არაფერში შესცოდოს. ეს მოწამეობის ტოლია, ეს სიკეთეთა მწვერვალია.
3. მადლიერება ჭირში და დამატებული სიკეთეები
ამიტომ შენც, საყვარელო, როცა ხშირად სნეულებას, ცხელებას ან ტკივილებს შეუპყრიხარ და ტანჯვა გაიძულებს, რაიმე მკრეხელური თქვა, თუ თავს შეიკავებ, მადლიერებას აღავლენ და ღმერთს დიდებისმეტყველებას შესწირავ, იმავე საზღაურს მიიღებ. მითხარი, რისთვის გმობ და მწარე სიტყვას წარმოთქვამ? განა ტკივილი ამით გიმსუბუქდება? ხოლო თუნდაც ტკივილი გიმსუბუქდებოდეს, მაინც არ უნდა გაკადნიერებულიყავი და შენი სხეულისთვის ნუგეშის გამონახვისას სულის ცხონება არ უნდა დაგეთმო; ახლა კი ტკივილი არა მხოლოდ არ გიმსუბუქდება, არამედ უფრო მძიმეც ხდება. რადგან ეშმაკი, როცა ხედავს, რომ რაღაც შეძლო და გმობამდე მიგიყვანა, ღუმელს უფრო ახურებს და ტკივილს აალებს, რათა თავისი სურვილი აღისრულოს. ამიტომ, როგორც ვთქვი, თუნდაც ტკივილი მსუბუქდებოდეს, ამის გაკეთება მაინც არ გვმართებს; ხოლო როცა არც არაფერს იგებ, რისთვის იკლავ საკუთარ თავს? მაგრამ დუმილს ვერ ითმენ? მაშ, ღმერთს მადლობა შესწირე; მაშ, დიდებისმეტყველება აღუვლინე მას, ვინც ღუმელში გამოგცდის. გმობის ნაცვლად დიდებისმეტყველება თქვი. ამგვარად საზღაურიც დიდია და ჭრილობაც უფრო მსუბუქი ხდება.
ასე ამბობდა ნეტარი იობიც, როცა წარმოთქვამდა: „უფალმანცა მომცა, უფალმანცა მიმიღო“ (). და კვლავ: „უკუეთუ კეთილი იგი მოვიღეთ ჴელისაგან უფლისა, ბოროტი ესე ვერ მოვითმინოთა?“ (). მაგრამ მე, ამბობს, სიმდიდრე არ მომცა. მაშ, ჭრილობაც ნაკლებია. რადგან ერთი და იგივე არ არის, როცა კაცი სიმდიდრის სიკეთეებით სარგებლობის შემდეგ მისგან გაშიშვლდება, და როცა მას არც კი გამოუცდია იგი და სიღარიბეში ცხოვრობს. თუ მრავალ ღარიბს, როცა სხვების უბედურებას ხედავს და თავის მწუხარებას ადარებს, შედარების გამო საკუთარი მდგომარეობა უფრო მძიმე ეჩვენება, მაშ იფიქრე, რამდენად მძიმე იქნება გულგატეხილობა, როცა შედარებას სხვასთან კი არ აკეთებს, არამედ საკუთარ წარსულთან, რადგან გამოცდილება დაკარგვის შეგრძნებას უფრო მძაფრს ხდის. ამიტომ უშვილობაც თავიდანვე უფრო მსუბუქია, ვიდრე ის, რომელიც მრავალშვილიანობის შემდეგ მოდის. რადგან ერთი და იგივე არ არის, არ მიიღო, და მიღების შემდეგ წაგერთვას.
ამიტომ ყოველივე, რაც შეგემთხვევა, მხნედ იტვირთე, რადგან ეს შენთვის მოწამეობაა. რადგან მოწამედ ადამიანს მხოლოდ ის კი არ ხდის, რომ როცა მსხვერპლის შეწირვას უბრძანებენ, არ შესწიროს, არამედ უფრო დაიფლითოს, ვიდრე ეს გააკეთოს; არამედ ისიც მოწამედ აქცევს, რომ როცა ტკივილი გმობისკენ ექაჩება, მან ტკივილში გამძლეობა აირჩიოს და არაფერი შეუსაბამო თქვას. რადგან იობიც იმისთვის კი არ დაგვირგვინდა, რომ მსხვერპლის შეწირვა უბრძანეს და არ შესწირა, არამედ იმისთვის, რომ ტკივილები მხნედ იტვირთა. პავლეც აქედან იქნა სახელგანთქმული: შოლტებისგან, ჭირთაგან და სხვა ყველაფრისგან, რაც მადლიერებით დაითმინა. „ნაშრომი ნაყოფთა შენთა შჭამო შენ, ნეტარ იყო და კეთილი გეყოს შენ“ (). რისთვის აორმაგებს ნეტარების თქმას? რადგან იცის მისი სიდიადე და თავად ამ საქმის წარმოდგენით ტკბება.
და რას ნიშნავს ეს „კეთილი“? მითხარი. „ცოლი შენი, ვითარცა ვენაჴი მსხმო კიდეთა სახლისა შენისათა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „შინაგან ადგილებში“. სხვა მთარგმნელი: „ბარძაყებში“. „შვილნი შენნი, ვითარცა ახალნერგნი ზეთისხილისანი, გარემოს ტაბლისა შენისა“ (). „აჰა, ესერა, ესრეთ იკურთხოს კაცი, რომელსა ეშინის უფლისა“ (). რას ამბობ? მითხარი: ნუთუ ეს არის ნეტარება, ეს არის სარგებელი: სახლის კეთილდღეობა, საკუთარი შრომის ნაყოფით სარგებლობა, შვილების სიმრავლე და ცოლი? არა ეს, არამედ ეს ყოველივე ზედმეტად, დამატებითია. რადგან ნათქვამია: „ეძიეთ პირველად ცათა სასუფეველი, და ყოველივე ეს შეგემატებათ თქვენ“ ().2 რადგან ჯერ კიდევ უფრო არასრულებთან საუბრობდა, როგორც პატარა ბავშვები, მათ გრძნობადი საგნებიდან მიუძღვის. და ნუ გაგიკვირდება.
რადგან თუ პავლეც ამოდენა სულიერი სიბრძნის ჟამს ამას აკეთებს და ჯერ კიდევ მიწაზე მავალებს ამ საგნებით ესაუბრება, მით უმეტეს წინასწარმეტყველი. და სად აკეთებს ამას პავლე? ბევრგან. რადგან როცა ქალწულებაზე საუბრობს, მათთვის მომავალ სიკეთეებზე არაფერს ამბობს, არამედ მხოლოდ ქორწინებისგან მომდინარე მწუხარებათაგან გათავისუფლებას აყენებს; და როცა მშობლებისადმი პატივისცემაზე ლაპარაკობს, იმავე ხერხს იყენებს და ასე ამბობს: „რომელ-ესე არს მცნებაჲ პირველი აღთქუმასა შინა“ (). რომელია ეს მცნება? „პატივ-ეც მამასა შენსა და დედასა შენსა“ () და „რაჲთა კეთილი გეყოს შენ, და იყო დღეგრძელ ქუეყანასა ზედა“ (). მაგრამ როცა მტრებისადმი სულიერ სიბრძნეზე წერს, კვლავ გრძნობად საზღაურს აყენებს და ამბობს: „რამეთუ ესე რაჲ ჰყო, ნაკუერცხალი ცეცხლისაჲ შეჰკრიბო თავსა მისსა“ (). ხოლო ქრისტე ასე არ იქცევა, რადგან ის უძლურებს არ ესაუბრება: ქალწულებისათვის სასუფეველს აყენებს, მტრების სიყვარულისთვის კი ღმერთს დამსგავსებას, რამდენადაც ადამიანებისთვის დამსგავსება შესაძლებელია.
ამგვარადვე ძველ აღთქმაშიც, სადაც გრძნობადი საგნებით მართულნი იყვნენ, ვნახავთ, რომ სულიერი სიბრძნის მცოდნენი უმეტესი სიკეთეებით იმართებოდნენ. ამასვე ცხადყოფდა პავლე, როცა ამბობდა: „სარწმუნობით მოსწყდეს ესე ყოველნი და არღა მოეღო მათ აღნათქუემი იგი, არამედ შორით იხილეს იგი და მოიკითხეს“ (). ამრიგად, ღვთისმოშიშთა საზღაური მხოლოდ ეს არ არის: თავისიანებით ტკბობა, ცოლი, შვილები და სახლის კეთილდღეობა; ესენი ზედმეტად და დამატების რიგშია, მთავარი და დიდი კი, ჯერ ერთი, თვით ღვთის შიშია, რომელსაც საზღაური თავის თავში აქვს, შემდეგ კი ის გამოუთქმელი სიკეთენი: „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა, და გულსა კაცისასა არა მოუჴდა“ (). „გაკურთხოს შენ უფალმან სიონით, და იხილო შენ კეთილი იერუსალჱმსა“ (). სხვა მთარგმნელი: „და იხილე იერუსალიმი სიკეთეებში“. „სიკეთეებად“ ქალაქს გულისხმობს: სიმდიდრეს, მშვენიერებას, გამარჯვებებს, პატივს, კეთილდღეობას, ნაყოფიერ წელიწადს, უსაფრთხოებასა და მშვიდობას.
4. აღთქმის მშვიდობა და სიფხიზლის მოვალეობა
„ყოველთა დღეთა ცხორებისა შენისათა“ ().
კარგად გამოიყენა დღეთა ეს დამატება. რადგან ესეც განსაკუთრებით იმის ნიშანი იყო, რომ ეს ყოველივე ღმერთისაგან ეძლეოდათ, და მისი განგების დასტური იყო: რომ ადამიანური ხვედრის ცვალებადობას არ განიცდიდნენ, არ იცვლებოდნენ და გარდაქმნას არ ითმენდნენ, თუ არა მაშინ, როცა ღმერთი განრისხდებოდა და თვითონ შეწყვეტდა ამას. „და იხილნე შენ შვილნი შვილთა შენთანი.“ (). მაგრამ, ამბობს, მრავალი ღმრთის მოშიში უშვილობაში დარჩა. და რა არის ეს? რადგან ამჟამინდელთა გამო როდი შევდგომივართ მოღვაწეობას, არამედ, უპირველესად, იმისთვის, რომ ღმერთს ვაამოთ, შემდეგ კი მომავალი სასოებებისათვის. და მაშინ, ერთი მხრივ, ეს იყო ჯილდოები; ახლა კი - ცა და ცაში მყოფი სიკეთეები. ხოლო თუ შვილები არ გყავდა, ღმრთის მოშიშო ადამიანო, საიდან იცი, იქნებ ამ კეთილდღეობაზე უფრო დიდი სხვა რამ მოგცა? რადგან ყველას ერთი გზით კი არ კეთილყოფს, არამედ სხვადასხვაგვარად, რაკი მდიდარია.
რამდენმა, ვისაც შვილები ჰყავდა, უშვილონი ნეტარად ჩათვალა? რამდენმა, სიმდიდრე რომ მოიპოვა, ღარიბებზე უფრო საწყალოდ დაასრულა ცხოვრება? რამდენი, დიდებით რომ ისარგებლა, თითქოს ამ მახვილით განიგმირა და უკურნებელი რამეები განიცადა? ამიტომ ნუ ეძიებ მოვლენათა მიზეზებს, ნურც ღმერთს მოსთხოვ ანგარიშს, არამედ ყველაფერი ვაჟკაცურად და მადლიერებით იტვირთე; უფრო კი, ნურაფერს მიეჯაჭვები ამჟამინდელთაგან. რადგან სწორედ ამიტომ გებრძანა, ასეთი ლოცვა აღავლინო, რომელშიც მხოლოდ ერთ გრძნობად სათხოვარს ითხოვ და მეტს არაფერს. მაგრამ ესეც, ზომიერების გამო, კვლავ სულიერი ხდება. რადგან სხვა ყველაფერი ცათა, იქაური სასუფევლის, ზედმიწევნითი ცხოვრების წესისა და ცოდვათაგან გათავისუფლების შესახებ გვეუწყა; გრძნობადთა შესახებ კი ერთი სიტყვის თქმა გვებრძანა. რომელს? „პური ჩუენი არსობისაჲ მომეც ჩუენ დღეს“ () და მეტი არაფერი. რადგან უკვე სხვა სამშობლოსკენ ვართ მოწოდებულნი და უფრო დიდ ცხოვრებაში ვართ გადაყვანილნი, თხოვნებიც მასთან შესაფერისი უნდა ვქმნათ; ესენი კი, თუნდაც უხვად მოგვეზღვავოს, დიდი სიფხიზლით უნდა მოვიგერიოთ.
„მშჳდობაჲ ისრაჱლსა ზედა.“ (). სხვა ამბობს: „და იხილე შენი შვილების შვილები, მშვიდობა ისრაელზე“. ლოცვა საერთოა. რადგან ამას განსაკუთრებით ნატრობენ, რაკი ხანგრძლივი ომით არიან გამოფიტულნი. რადგან რა სარგებელი ექნებათ მათ სხვა ყველაფრისაგან, თუ მშვიდობა არ იქნება? ამგვარად, მაშინდელი სიკეთეების უმთავრესს, მათ უსაფრთხოებას, ჰპირდება - მშვიდობას, თანაც განუწყვეტელს; ეს კი განსაკუთრებით ღმრთის განგების საქმეა: მიანიჭოს და არ დაუშვას, რომ დაირღვეს. რადგან თვით ადამიანურ საქმეთა ბუნება მერყევია და არა მდგრადი; ამიტომ, რათა ეჩვენებინა, რომ ეს ყოველივე მათთან უბრალოდ კი არ მოვა, არამედ ზემოდან მომავალი შეწევნითა და ღმრთის მინიშნებით, თქვა: „ყოველთა დღეთა“ (), და უწყვეტი მშვიდობა აღუთქვა. და ეს ასეც მოხდა, ყოველ შემთხვევაში, რამდენადაც ღმერთს ეხებოდა. ხოლო თუ შეწყდა, ესეც ისევ მათი ბოროტებისაგან მოხდა. რადგან როგორც მაშინ, როცა ზოგიერთებს სასჯელებით ემუქრება და ისინი სინანულით რისხვას მოიგერიებენ, სასჯელის საქმეები ჩერდება; ასევე, თუნდაც სიკეთეებს აღუთქვამდეს, მაგრამ ისინი, ვინც აღთქმით უნდა ისარგებლონ, უღირსნი გამოჩნდნენ, დანაპირების აღსრულება უკან იხევს.
ამრიგად, რამდენადაც მას ეხებოდა, „ყოველთა დღეთა“ () აღუთქვა მათ; მათ კი თავიანთი ბოროტებით შეწყვიტეს საბოძვარი. ამას კი იმისთვის ვამბობ, რომ არც მაშინ დავკარგოთ სასოება, როცა ის გვემუქრება, არამედ სინანულით მოვიგერიოთ რისხვა; და არც მაშინ მოვდუნდეთ, როცა სიკეთეებს აღგვითქვამს, არამედ გულმოდგინებითა და ცხოვრებისადმი ზრუნვით დანაპირებათა საქმით აღსრულება გამოვიწვიოთ. რადგან თუ ამას არ ვაკეთებთ, მარტო აღთქმა ვერ იკმარებს ჩვენს სახსნელად. რადგან იუდასაც აღუთქვა, რომ თერთმეტ მოწაფესთან ერთად ტახტზე დაჯდებოდა; და არ დაჯდა; მიზეზი კი აღმთქმელში არ იყო, არამედ იმაში, ვინც დანაპირების უღირსი აღმოჩნდა. ამიტომ ჩვენც, რაკი სასუფევლის აღთქმა გვაქვს, ნუ დავზარმაცდებით, არამედ ჩვენი მხრიდანაც შევიტანოთ წილი, რათა საუკუნო სიკეთეების მიღწევა შევძლოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.