📋 სარჩევი
„აღგიარო შენ, უფალო, ყოვლითა გულითა ჩემითა“ ().
1. მადლიერება ტაძარში და სულის განმტკიცება
ამის შესახებ თქვენთან მრავალგზის მისაუბრია. ამიტომ ამას გვერდს ავუვლით და მის მომდევნოზე გადავალთ. რას ნიშნავს ეს: „და წინაშე ანგელოზთასა გიბალობდე შენ“ ()? ეს სხვა განმმარტებელმა ასე თქვა: „კადნიერებით, ღმერთო, გიგალობებ შენ.“1 სხვა კი ამბობს: „ღმერთების წინაშე გიგალობებ შენ“ (). ამრიგად, თუ იგი ზეცებში მყოფ ანგელოზებს გულისხმობს, ნათქვამის აზრი ასეთია: თავს ვაიძულებ, ანგელოზებთან ერთად ვიგალობო, მათთან შეჯიბრებას შევეცდები და ზენა ძალებთან ერთად ქოროში ჩავდგები. რადგან, თუნდაც ბუნებით მათგან განსხვავებული ვიყო, მაინც მოსწრაფებით შევეჯიბრები, რომ მათთან ერთად დავდგე. ხოლო თუ ნათქვამს სხვა თარგმანთა მიხედვით მივიღებთ, მეჩვენება, რომ ეს მღვდლებზეა ნათქვამი. რადგან საღვთო წერილს ჩვეულებად აქვს, მღვდელს ანგელოზიც უწოდოს და ღმერთიც: ხან ამბობს: „ღმერთთათჳს ძჳრი არა სთქუა და მთავარსა ერისა შენისასა არა ჰრქუა ძჳრი“ (); ხან კი: „რამეთუ ბაგენი მღდელისანი დაიცვენ მეცნიერებასა და შჯული გამოიძიონ პირისაგან მისისა, რამეთუ ანგელოზი უფლისა, ყოვლისა მპყრობელისა, არს“ (). ამიტომ, თუ ეს ასე უნდა მივიღოთ, ასე უნდა გავიგოთ: მღვდლებთან ერთად, მათი თანდასწრებით, შესაფერისი კეთილწყობილებით, როცა ისინი იწყებენ და წინ მიუძღვიან, მეც მივყვები, გავყვები და გიგალობებ შენ: „რომელმან ისმინენ ყოველნი სიტყუანი პირისა ჩემისანი“ (). ხედავ დიდ მადლიერებას? ხედავ დაძაბულ ყურადღებას? ის ისე არ იქცევა, როგორც ზოგიერთი მოშვებული და მოდუნებული: მიღებამდე თითქოს მგზნებარენი არიან, მიღების შემდეგ კი ჩაცხრებიან; არამედ ეს კაცი მიღებამდეც დაჟინებულია და მიღების შემდეგაც განუწყვეტლივ მადლიერებაში რჩება. აქედან კი ჩანს, რომ იგი ხალასსა და საუკეთესო ლოცვას აღავლენდა, რადგან ღმერთმა შეისმინა. რადგან სწორედ ეს ყველაზე მეტად გვხდის შესმენილებად: როცა ლოცვა მის ნებას შეესატყვისება. ამრიგად, შესმენილნი ვიქნებით თუ არა, ამის გამგებელნი ჩვენც ვართ. რადგან, როცა იმას ვითხოვთ, რისი მოცემაც ღმერთისთვის ღირსეულია, როცა მოსწრაფებით ვითხოვთ და თავს მიღების ღირსად წარმოვაჩენთ, მაშინ იგი, მოხმობილი, ისმენს და სათხოვარს აღასრულებს.
„თაყუანის-ვსცე ტაძარსა წმიდასა შენსა“ (). არც ეს არის მცირე სათნოება: შეძლო ტაძარში შესვლა და შესულმა ხალასი სინდისით თაყვანისცემა. რადგან საძიებელი მხოლოდ მუხლის მოდრეკა ან შესვლა კი არ არის, არამედ მხურვალე გონებითა და დაძაბული განწყობით ყოფნა, არა მარტო სხეულით, არამედ ნებითაც შიგნით ყოფნა; ისევე, როგორც მცირე ღირსება არ არის ყოველთა ზედა მყოფი ღმერთის თაყვანისცემა ისე, როგორც ჯერ არს თაყვანისცემა. რადგან, თუ მეფეთა წინაშე ეს ღირსების ნაწილად ითვლება, მით უფრო ყოველთა ღმერთის წინაშე. „და აუარო სახელსა შენსა წყალობითა შენითა და ჭეშმარიტებითა შენითა“ (). რას ნიშნავს ეს? მადლობას შეგწირავ, ამბობს, რადგან დიდი მზრუნველობით ვისარგებლე. რადგან საკუთარი წარმატებული საქმეებით კი არ მომიპოვებია სამშობლოში დაბრუნება და ტაძრის ხილვა, არამედ შენი წყალობითა და კაცთმოყვარეობით.
ამისთვის გცემ თაყვანს, ამისთვის მადლობას შეგწირავ შენ, რადგან მე, სასჯელისა და ტანჯვის ღირსი, რომელსაც სამართლიანად შემეფერებოდა უცხოობაში განუწყვეტლივ ყოფნა, სწრაფად დამაბრუნე. „რამეთუ განადიდე ყოვლითავე სახელი წმიდაჲ შენი“ (). რასაც ამბობს, ასეთი აზრი აქვს: მადლობას შეგწირავ არა მხოლოდ ქველმოქმედებათა გამო, არამედ თვით გამოუთქმელი დიდების, უსაზღვრო სიდიადისა და მიუთხრობელი ბუნების გამოც. რადგან ამბობს: „განადიდე ყოვლითავე სახელი წმიდაჲ შენი“; ესე იგი, ქველმოქმედებებით, სტიქიებით, ზეცაში მყოფებით, მიწაზე მყოფებით, სასჯელებით, მტრების მიმართ აღსრულებულით და თავისიანთა მიმართ აღსრულებულით. რადგან არ არსებობს ზენა თუ ქვენა ქმნილების არც ერთი ნაწილი, რომელიც საყვირზე უფრო ბრწყინვალე ხმას არ გამოსცემდეს და შენი სახელის სიდიადეს არ აცხადებდეს. ამრიგად, ანგელოზები თქვი, თუ მთავარანგელოზები, დემონები და უგრძნობი სტიქიები, ქვები, თესლები, მზე, მთვარე, მიწა, ზღვები, წყალში მცურავნი, ფრინველნი, ტბები, წყაროები თუ მდინარეები, ყოველივეს მეშვეობით დიდი ჩანს შენი სახელი. ხოლო სხვამ, „განადიდე ყოვლითავე სახელი წმიდაჲ შენი“-ს ნაცვლად, თქვა: „რადგან განადიდე შენს ყოველ სახელზე მეტად ნათქვამი შენი“ (). სხვა ამბობს: „შენი სიტყვა.“2 „რომელ დღესაც მოგიხმობ შენ, სწრაფად შემისმინე.“3 სხვა ამბობს: „რომელსა დღესა გხადოდი შენ, მსთუად შეგესემინ ჩემი“ (). ეს ხომ ღმერთმაც აღუთქვა, როცა თქვა: „მაშინ ჴმა-ჰყო და ღმერთმან ისმინოს შენი, მერმე იტყოდიღა შენ, გრქუას: აჰა, აქა ვარ“ (). და თვითონაც სწორედ ამას ითხოვს. რადგან ასეთნი არიან ტკივილით შეჭირვებული სულები: სურთ, რაც შეიძლება სწრაფად იხილონ საშინელებათა მოცილება. „რამეთუ განაძლიერე სული ჩემი ძალითა შენითა“ (). სხვა ამბობს: „ჩემს სულში ძალნი განამტკიცე.“4 რადგან ზემოთაც, „შემისმინე!“ ფორმის ნაცვლად, სხვამ თქვა: „შენ შემისმინე.“ მაშ, რას ნიშნავს ნათქვამი? „მეტეორა“, ანუ მაღლა აწეულნი, მაღალ საგნებს ეწოდება, მაღლა აწევისგან; ზღვის „ამაღლებანი“ კი მის ტალღებსა და აწეულ ადგილებს ეწოდება, ასევე მაღლა აწევისგან. ამრიგად, აქ განმარტებული სიტყვა ნიშნავს: მაღლა ამწევ მე, ამამაღლებ მე. იგივე სხვაგანაც გამოიყენა, როცა ამბობს: „სიმაღლითა შენითა დაიცვენ ძენი კაცთანი“ (); ესე იგი: აღამაღლე, მაღლა ასწიე. ასევე აქაც ეს სიტყვა თქვა, რათა ეჩვენებინა: დიდი სიხარულით აღმავსებ, ჩემს სულს ამაღლებულად აქცევ და, რაც ყოველივეზე უფრო დიდია, არ დაუშვებ, რომ ეს ჩემი ამაღლება და ეს სიხარული მყიფე გახდეს, არამედ ძლიერსა და მტკიცეს, მყარსა და შეურყეველს აქცევ. რადგან ეს არის სწორედ: „რამეთუ განაძლიერე სული ჩემი ძალითა შენითა“ ().
2. ჭირში ხსნა და მარადიული წყალობა
ამ სიტყვების აზრი ეს არის: ძალით გამამტკიცებ, სიმტკიცით აღმამაღლებ და შემეწევი. ამიტომ სხვა მთარგმნელმაც, იმავე აზრის გამოსახატავად, თქვა: „ჩემს სულს ძალები შეუმტკიცე“ (ფსალმ 137:3, თარგმანის ვარიანტი). კარგად თქვა: „ჩემს სულს“, რადგან სწორედ ეს არის განსაკუთრებით ღმერთის თვისება: ჭირშიც აღადგინოს სულები, როგორც მოციქულებთანაც ხდებოდა. რამეთუ მათრახებით სცემდნენ, ისინი კი სიხარულით ბრუნდებოდნენ: ასე მტკიცდებოდა მათი სული. ეს განსაკუთრებით ღმერთის ძალის საქმეა; ეს განსაკუთრებით აჩვენებს მის სიმტკიცეს, რომ საშინელებათა შუაგულში სულს დაცემის ნებას არ აძლევს. „აღგიარებედ შენ, უფალო, ყოველნი მეფენი ქუეყანისანი, რამეთუ ესმნეს ყოველნი სიტყუანი პირისა შენისანი“ (). იხილე მადლიერება. იგი მხოლოდ საკუთარი მადლობის შეწირვით არ კმაყოფილდება, არამედ მადლიერების თანაზიარებაში ყველა ხელმწიფესაც მოიხმობს, თვით იმათაც, ვინც გვირგვინებს ატარებს. რადგან, ამბობს, თუმცაღა დიდია მათი ხელმწიფება და ძალა, მაინც ყველანი მოვალენი არიან, შენ მადლობდნენ იმათთვისაც, რაც სხვებისთვის გაკეთდა. ამიტომ, ამის გამოსაცხადებლად, დაუმატა: „ესმნეს ყოველნი სიტყუანი პირისა შენისანი“ (). მაშ, თუ მადლიერნი იქნებიან, აქედან დიდ ნაყოფს მოიმკიან და დიდ სარგებელს მიიღებენ. რადგან შენი ძღვენები ასეთია: ყველას წინაშე დევს, ისე რომ მსურველებს შეუძლიათ მათი თანაზიარებაც და ტკბობაც. ამიტომ მეფობა მათ ვერ მოუტანს ისეთ სარგებლობას, როგორსაც შენი სიტყვების მოსმენა. ეს არის მათთვის უსაფრთხოება, ეს არის სიმტკიცე, ეს არის სამკაული, ეს არის შვენება, ეს არის მეფობა, ეს არის ხელმწიფების ბრწყინვალებაცა და ძალაც.
„და გიბალობდენ გზათა შენთა, უფალო“ (). სხვა მთარგმნელი კი: „იგალობონ უფლის გზები“ (ფსალმ 137:5, თარგმანის ვარიანტი). თუ წავიკითხავთ: „შენს გზებში“, მაშინ ნათქვამი ნიშნავს: შენს რჯულებში, შენს ბრძანებებში. თუ კი წავიკითხავთ: „შენს გზებს“, მაშინ ეს ნიშნავს: შენი დიდებული საქმეები თქვან, აქონ, გამოაცხადონ; რადგან სწორედ ეს არის „გიბალობდენ“. „რამეთუ დიდ არს დიდებაჲ უფლისაჲ“ (), ანუ ყველასთვის ცხადია, ყველასთვის აშკარაა, ყველასთვის ნათელია; იგი ყველას მიმართ კეთილისყოფად არის გამზადებული და ყველას მადლიერებას ავალებს. „რამეთუ მაღალ არს უფალი და მდაბალთა ხედავს“ (). მაღალია ბუნებით, ამბობს, მაღალია არსებით. მაგრამ აქ ჯერჯერობით ეს იუდეურ მსახურებასთან შეგუებით, უფრო შემწყნარებლური დაშვებით და სახეობრივად არის ნათქვამი. შემდგომი სიტყვა ამასაც ასწორებს და მდაბალ მსმენელსაც მაღალ აზრამდე აჰყავს. რას ნიშნავს ეს: „და მაღალნი იგი შორით იცნის“ ()? აქ წინასწარცნობაზეა სიტყვა, რაც განსაკუთრებით ღმერთის ძალის თვისებაა; ამიტომაც წინასწარმეტყველთა წიგნებში ხშირად საუბრისას სწორედ აქედან მიმართავს სიტყვას კერპთა ცდომილებით შეპყრობილებს. სხვა მთარგმნელი: „და აღზევებულს შორიდან გამოარჩევს“; სხვა: „და მაღლა მყოფს“. რადგან თქვა: „მაღალ არს უფალი და მდაბალთა ხედავს“ (), დაუმატა: „და მაღალნი იგი შორით იცნის“ (), რათა ეჩვენებინა, რომ მაღალთ უბრალოდ კი არ იცნობს, არამედ დიდი მანძილიდანაც, ანუ ვიდრე გამოვლინდებოდნენ, ვიდრე აღსრულდებოდნენ, ვიდრე საქმედ იქცეოდნენ.
„ვიდოდი ღათუ შორის ჭირსა, მაცხოვნე მე“ (). არ უთქვამს: ჭირს განაშორებ, არამედ: თვით ამ საშინელებებში დარჩენილს მაცოცხლებ; ესე იგი, შეძლებ, თვით ამ საფრთხეებში ჩავარდნილი გადამარჩინო. სწორედ ეს არის საკვირველი და უჩვეულო: როცა მწუხარებანი და მზაკვარნი გარს ადგანან, მათგან ალყაშემორტყმული კაცი უსაფრთხოებაში დააყენო. „რისხვასა მტერისა ჩემისასა მოყავ ჩემდა ჴელი შენი“ (). სხვა მთარგმნელი: „ჩემს მტერთა ამოსუნთქვის წინააღმდეგ ხელს გაიწვდი“. ხედავ, ორივე მხარეს როგორი უდიდესია ძალა? რადგან, ამბობს, შეგიძლია მეც, საშინელებათა შუაგულში მყოფი, გადამარჩინო და ისინიც, ვინც ცოფდება, მძვინვარებს და ცეცხლს სუნთქავს, დაამდაბლო და დააცხრო. „და მაცხოვნა მე მარჯუენემან შენმან“ (). სხვა მთარგმნელი: „და მიხსნის მე შენი მარჯვენა“, ესე იგი: შენი ძალა, შენი სიმტკიცე. ღმერთს ხომ ყოველგვარი საშუალება აქვს, ყოველგვარ გამოსავალს პოულობს და სასოწარკვეთილი მდგომარეობიდანაც კი ხსნამდე ამოყვანა შეუძლია. „უფალმან მიაგოს ჩემ წილ“ (). სხვა მთარგმნელი: „სრულყოფს“. სხვა: „აღასრულებს“, ანუ მტრებს მიუზღავს. და არ თქვა: „მიუზღავს“, არამედ: „მიაგოს“, რითაც აჩვენებს, რომ თუნდაც მოვალე ვიყო, იგი თავად გადაიხდის და დაფარავს ვალს, რადგან კაცთმოყვარეა. ეს შეიძლება ითქვას იმაზეც, რაც ქრისტეს მიერ ჩვენთვის არის ქმნილი. რადგან თავად მან მიაგო ჩვენ წილ.
„უფალო, წყალობაჲ შენი უკუნისამდე; ქმნულსა ჴელთა შენთასა ნუ უგულებელს-ჰყოფ“ (). იგი ორ საფუძველს ასახელებს კაცთმოყვარეობის მისაღებად: ერთი ის არის, რომ იგი მოწყალეა, სახიერია და მარად მოწყალეა, ისე რომ მისი კაცთმოყვარეობა არასოდეს წყდება, არ მთავრდება და არ სუსტდება; მეორე კი ის, რომ იგი შემოქმედი და დამბადებელია. მაგრამ, როგორც ამ საფუძვლებზე დაყრდნობით ხსნას ვითხოვთ, ასევე წყალობის ღირსი რამეც წარმოვაჩინოთ. რადგან ამბობს: „შევიწყალო, რომელი-იგი შევიწყალო“ (; ). წყალობა ხომ განურჩევლად არ მოდის, არამედ მასაც აქვს გარკვეული განრჩევა. რადგან, თუ განურჩევლად მოვიდოდა, არავინ დაისჯებოდა. ამიტომ ჯეროვნად ვიქცეოდეთ არა მხოლოდ იმიტომ, რომ წყალობას ვიღებთ, არამედ იმიტომაც, რომ ღმერთისგან ვართ შექმნილნი. ვინც ღმერთისგან არის შექმნილი და ასეთი დამბადებელი და მეუფე ჰყავს, მას მართებს, მისი მზრუნველობისა და ასეთი განგების ღირსი ცხოვრება წარმოაჩინოს. თუ ამას ვაკეთებთ, მომავალ სიკეთეებს მივაღწევთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- სხვა მთარგმნელის ფორმა ძველ ქართულ კორპუსში ცალკე არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული აზრის მიხედვითაა გადმოცემული. ↩
- მოკლე ვარიანტის ძველი ქართული ფორმა კორპუსში ცალკე არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული აზრის მიხედვითაა გადმოცემული. ↩
- ამ ციტატის მომავალი თხოვნითი ფორმა კორპუსში ამ სახით არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული აზრის მიხედვითაა გადმოცემული. ↩
- სხვა მთარგმნელის ფორმა ძველ ქართულ კორპუსში ცალკე არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული აზრის მიხედვითაა გადმოცემული. ↩