SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„განმარინე მე, უფალო, კაცისაგან უკეთურისა და კაცისა ცრუჲსაგან მიჴსენ მე,“ ().

1. ბოროტი კაცისგან დახსნის ლოცვა

სად არიან ახლა ისინი, ვინც ამბობენ: რატომ არსებობენ მხეცები? რატომ არსებობენ მორიელები? რატომ არსებობენ იქედნები? აჰა, ნაპოვნია ცხოველი, რომელიც უფრო მეტ ბოროტებას ავლენს, არა ბუნებით, არამედ საკუთარი ნებით: ადამიანი. სწორედ ამიტომ წინასწარმეტყველი ყველაფერ იმათ გვერდს უვლის და ითხოვს, ამ ადამიანისაგან იქნეს დახსნილი. მაშ, რას ვიტყვით, მითხარი? რაკი ადამიანი ასეთია, ნუთუ არ უნდა შექმნილიყვნენ ადამიანები? მაგრამ ამის თქმა უკიდურესი უგუნურებაა; რადგან ადამიანს არაფერი აზიანებს, თუ არა მხოლოდ ცოდვა. როცა ცოდვა მოისპობა, ყველაფერი მსუბუქი, იოლი და მშვიდია; ხოლო როცა ცოდვა არსებობს, ყველაფერი რიფებია, ქარიშხლები და ხომალდდამსხვრევები. ნურავინ დაგვძრახავს, თუ ვთქვით, რომ ბოროტებაში მყოფი ადამიანი მხეცზე უფრო ბოროტია. მხეცს, თუნდაც ბუნებით სიმშვიდე არ ჰქონდეს, ადვილად შეიძლება მოატყუო და ისიც ჩანს, როგორიც არის; იმ ადამიანისგან კი, რომელიც ბოროტებას იწაფავს და მრავალ ნიღაბს ირგებს, თავის დაცვა უფრო ძნელია, ვიდრე მხეცისგან: ხშირად ცხვრის ტყავს იფარებს და შიგნით მგელს მალავს. ამიტომაც მრავალი ადამიანი უფრთხილებლად ებმება ასეთებში. ამრიგად, რადგან ასეთი მხეცების გამოცნობა ძნელია, წინასწარმეტყველი ლოცვას მიმართავს და ღვთისგან შემწეობას მოუხმობს, რათა ასეთი მზაკვრული განზრახვისგან გათავისუფლდეს. რადგან ასეთ ადამიანებში ხშირად ეშმაკიც იმალება და ასე გვესვრის. ამრიგად, ბევრია ის, რაც ყოველი მხრიდან მზაკვრულად გვიტევს. რადგან ამას ბოროტი ადამიანიც აკეთებს, ველური დემონიც გვეომება და აუტანელი განსაცდელიც გვაწუხებს. ამიტომაც, როცა ვლოცულობთ, გვესწავლება ვთქვათ: „და ნუ შემიყვანებ ჩუენ განსაცდელსა, არამედ მიჴსნენ ჩუენ ბოროტისაგან“ (). მრავალგვარია ბრძოლები და მრავალნაწილიანია საბრძოლო წყობანი; ამიტომ ყველაფრისთვის მომზადებაა საჭირო. რადგან, როგორც ზღვის სივრცეში გასვლას განმზადებულმა კაცმა წინასწარ უნდა ხედავდეს უწესრიგო წყლების ძლიერ დენას, ველური ქარების შეტევას, ღრუბლების შეკრებას, წყალქვეშა კლდეებსა და რიფებს, მხეცთა ამხედრებას, მეკობრეთა საბრძოლო წყობას, შიმშილსა და წყურვილს, თვით ზღვას, ნავსადგურის არმქონე ღუზასადგომს, მეზღვაურთა კამათს, საგზლის სიმცირეს და ყოველ ასეთ რამეს, და ყველაფრისთვის უნდა დადგეს საბრძოლველად, ასევეა ისიც, ვინც ამჟამინდელი ცხოვრების მღელვარე სრუტეში შემოდის: სამართლიანი იქნება, რომ იგი მომზადებული იყოს სხეულის ტანჯვებისთვის, სულის სნეულებებისთვის, ადამიანთა მზაკვრული განზრახვებისთვის, მტერთა ამხედრებებისთვის, მუხანათი მეგობრების ხრიკებისთვის, სიღარიბისთვის, წამებისთვის, შეურაცხყოფისთვის, დემონთა ფალანგებისთვის და ეშმაკის მძვინვარებისთვის, თუკი სამეუფო ქალაქამდე მისვლას და, ტვირთებით დატვირთული, ნავსადგურში შესვლას აპირებს.

აქ, მაშ, იგი ბოროტ ადამიანს უწოდებს; ხოლო როცა ეშმაკზე საუბრობს, უბრალოდ ბოროტს უწოდებს. რატომ, ბოლოს და ბოლოს? იმიტომ, რომ თვითონ გახდა ბოროტების მამა; ამიტომაც განსაკუთრებულად იწოდება ბოროტად, და საკუთარი სახელის ნაცვლად ზედსართავი სახელიც საკმარისი გახდა მისი ბოროტების სიჭარბის გამო; ეს ბოროტება თანდაყოლილი კი არ იყო, არამედ მას შემდგომ მიემატა. თუ გინდა, თვით ბოროტების სახელიც გაიგო, საიდან ითქვა, აქედანაც დიდ სარგებელს მიიღებ. ბოროტების ბერძნული სახელი იმიტომ ითქვა ასე, რომ ტკივილს აყენებს და ჯაფას აკისრებს თვით მას, ვინც მას ფლობს. ამიტომაც ვინმე ბრძენი, სწორედ ამას რომ მიანიშნებს, ამბობს: „თუ ბოროტი გახდები, მარტო შენ ამოხაპავ ბოროტებებს; ხოლო თუ კეთილი იქნები, შენთვისაც იქნება და მოყვასთათვისაც“ ()¹. და როგორ, ამბობს, მარტო ბოროტი კაცი ამოხაპავს ბოროტებებს, როცა მრავალს ავიწროებს? სინამდვილეში კი ვერავის ვნებს, ვინც მოშვებული და უდარდელი არ არის. და თუ გინდა, ბოროტ ადამიანს თავი დავანებოთ და თვით ბოროტი დემონი შუაში გამოვიყვანოთ. მითხარი, განა მან მთელი თავისი ბოროტება არ გადმოანთხია? განა იობს რამე ავნო? განა იობი უფრო ბრწყინვალე არ გახადა, ხოლო თავისთვის უფრო მძიმე დაცემა არ მოიმზადა? და კაენზე რას ვიტყვით? განა მხოლოდ მან არ ამოხაპა ბოროტებები? არა, ამბობს, არამედ აბელმაც. როგორ და რა გზით? იმით ხომ არა, რომ იგი მალე უტალღო ნავსადგურში გააცილეს? მაგრამ ეს უდიდესი სახე იყო ქველმოქმედებისა: რომ მან სიცოცხლე სათნო ღვაწლის შემდეგ დაასრულა და ბუნების საერთო ვალი სარგებლად აქცია. რადგან ის, რაც სხვებისთვის საერთო იყო და აუცილებლობით მოდიოდა, აბელისთვის მოგებასთან ერთად მოვიდა. ამის დათმენა ბოროტება კი არ იყო, არამედ უფრო ბრწყინვალე გვირგვინის შემორტყმა. იოსებს კი ძმებმა რა ავნეს? განა მხოლოდ მათ არ ამოხაპეს ბოროტებები? მაგრამ მონა გახდა, ამბობს. და მერე რა? მე კი ვამბობ, რომ პყრობილიც გახდა; მაგრამ საძიებელი ეს არ არის, მონა და პყრობილი გახდა თუ არა, არამედ ის, მიიღო თუ არა აქედან რაიმე ზიანი. პირიქით, ვპოულობთ, რომ მან უდიდესი რამ მოიგო: ღმერთთან მეტი კადნიერება მოიხვეჭა და სწორედ იმით, რაც თითქოს საწინააღმდეგო იყო, ამჟამინდელი კეთილდღეობა მიიღო. მაშ, ნუ გვეშინია ბოროტი ადამიანებისა, არამედ შევიწყალოთ ისინი. მაშინ ისინი სამართლიანად იყვნენ საშიშნი, რადგან ჯერ კიდევ გაყვანილი არ იყო ის მაღალი გზა, რომელსაც სიბრძნისმოყვარეობისკენ მიჰყავს; ახლა კი აღარ არიან საშიშნი, რადგან ჩვენთვის ცანი უკვე გახსნილია და ადამიანები ანგელოზებად ქცეულან. რადგან მხეციც, დიდი ძალით რომ ეცემა შუბის წვერს, თითქოს შუბის მპყრობელს იგერიებს, სინამდვილეში კი საკუთარ თავს უფრო მძიმე ჭრილობით განგმირავს; ასევე ისიც, ვინც საწერტლებს წიხლს ურტყამს, საკუთარ ფეხებს ისისხლიანებს.

2. ცრუ ენათა ბრძოლა და მახეები

ასეთია სათნოება: გალესილი საწერტლები და გალესილი მახვილი; ბოროტნი კი ყველანი მხეცებზე უარესნი და უგუნურნი არიან. ამიტომ, როცა კეთილ ადამიანებს ესხმიან თავს, თვითონვე უფრო მძიმედ იგმირებიან: სხვებს ხშირად ქონებაში ან სხეულში აზარალებენ, თვითონ კი სულში იღებენ ნამდვილ ზიანს. რადგან ქონების დაკარგვა ჩვენს საკუთარ სათნოებას რომ აზიანებდეს, პავლე არ გვიბრძანებდა, უსამართლობა დაგვეთმინა და თავად უსამართლობა არ ჩაგვედინა. უსამართლობის დათმენა ბოროტება რომ ყოფილიყო, სიკეთეთა სჯულმდებელი ბოროტებას არ გვიბრძანებდა. მაგრამ, თუნდაც საქმე ასე იდგეს, ბოროტებს არ უნდა მივახტეთ და პირისპირ არ უნდა შევეტაკოთ; პირიქით, უნდა გავექცეთ და მათთან თანაზიარობას განვერიდოთ, ხოლო როცა ისინი გვიტევენ, მამაცურად დავხვდეთ. ამიტომაც გვებრძანა ვილოცოთ, რათა განსაცდელში არ შევიდეთ. ამიტომ ესეც, როცა ამბობს: „განმარინე მე, უფალო, კაცისაგან უკეთურისა“ (), შემდეგ დაურთავს: „კაცისა ცრუჲსაგან მიჴსენ მე“ (), და კვლავ ბოროტების ზოგად სახელს ხმარობს. რადგან აქ უბრალოდ ქონებასთან მიმართებით უსამართლოს კი არ ამბობს, არამედ ყოველ საქმეში უსამართლოს.

იგი კი ხსნას ითხოვს, რათა არც მათ ხელში ჩავარდეს და არც მათ მსგავსად იქცეს. და იგი უბრალოდ კი არ ითხოვს, არამედ თავისი მხრივ საჭირო საქმეც უკვე მიუტანია. ამიტომ, წინა ფსალმუნის ბოლოს, როცა მათ და მათთან თანაზიარობას გაექცა, აქ უკვე ღვთისაგან შეწევნას ითხოვს. რადგან იქ მან თავისი მხრიდან სათქმელი წარმოთქვა და თქვა: „კაცნი მოსისხლენი განმეშორენით ჩემგან. რამეთუ მჴდომ ხართ გულის-ზრახვითა თქუენითა;“ (); აქ კი ღმერთს ევედრება, მათი ბოროტებისაგან იხსნას. რადგან ასეთი კრებულებისაგან ხსნა და ბოროტებთან თანაზიარობისაგან რაც შეიძლება შორს დამკვიდრება უსაფრთხოების, უშიშრობის, თავისუფლებისა და ყოველგვარი სიამის მხრივ უბრალო რამ კი არ არის, არამედ უდიდესი კეთილდღეობაა. შემდეგ, როცა მათი ბოროტება აღწერა, დაურთავს და ამბობს: „რომელთა ზრახეს უსჯულოებაჲ გულსა შინა მათსა, ყოველსა დღესა განაწყობენ ბრძოლათა;“ (). ხედავ, როგორი ძნელად დასაცავია თავი ამ მხეცთაგან: ისინი გონებაში ბოროტებას ხარშავენ და თავიანთ მზაკვრობას დაფარულ სიღრმეებში მალავენ. რადგან ამბობს: „რომელთა ზრახეს უსჯულოებაჲ გულსა შინა მათსა“ (), ანუ ჯერ გარეთ არ გამოუტანიათ, არამედ შიგნით ატრიალებდნენ და ბოროტებას შობდნენ; და რაც უფრო მძიმეა, ამას არც უეცრად გატაცებულნი და არც გზიდან გადაცდენილნი აკეთებდნენ, არამედ საქმეს წინასწარი წვრთნითა და განზრახვით აღასრულებდნენ.

რადგან სწორედ ამას ნიშნავს „ზრახეს“ (): გულმოდგინებითა და მთელი მონდომებით განიზრახეს. „ყოველსა დღესა განაწყობენ ბრძოლათა;“ (). ამით მთელ ცხოვრებას აღნიშნავს. ხოლო აქ „ბრძოლებში“ იგი გულისხმობს არა იმ ბრძოლებს, რომლებიც საბრძოლო რიგებში იარაღით იმართება, არამედ მზაკვრობით გამართულ ბრძოლებს, რომლებსაც ადამიანები ბაზრებსა და სახლებშიც აწარმოებენ: არც ჯავშანს იცვამენ და არც ფარს იფარებენ, არამედ ყოველი იარაღის ნაცვლად ბოროტებას იყენებენ და ისრებზე უფრო მწარე სიტყვებს ლესავენ. მათი ბოროტების უდიდესი მხარე კი მხოლოდ ის არ არის, რომ ცბიერები არიან, არც ის, რომ ფარულად მზაკვარნი არიან, არც ის, რომ ომებისა და ბრძოლებისთვის მზად არიან, არამედ ის, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში ასე იქცევიან და ამ მძიმე საბრძოლო განწყობას არასოდეს ჰქონია შესვენება. თუმცა, თუ ბრძოლა სურდათ, სხვა, სამართლიანი საფუძველი ჰქონდათ. რადგან მათ ცოდვების წინააღმდეგ უნდა დამდგარიყვნენ, ეშმაკის წინააღმდეგ საბრძოლო რიგში ჩამდგარიყვნენ, სულის სნეულებებს შებრძოლებოდნენ და დემონთა წინააღმდეგ მახვილები გაელესათ. ისინი კი იმ საბრძოლო რიგში არც კი გამოდიან წინ, არამედ ისრებს ერთმანეთის წინააღმდეგ სტყორცნიან.

„აღილესეს ენაჲ მათი, ვითარცა გუელისა, და გესლი ასპიტთა ბაგეთა მათთა მარადის“ ()². ხედავ ბოროტების უგვანობას? იგი ადამიანებს მხეცებად, ასპიტებად და გველებად აქცევს და გონიერ ენას იმ მხეცურობამდე დაჰყავს. ხოლო იმას, რაც ზემოთ ბრალად დასდო, აქაც კვლავ აყენებს ბრალდებად. რომელ ბრალდებას? ამბობს: „გესლი ასპიტთა ბაგეთა მათთა“ (), და ამატებს „მარადის“, ანუ განუწყვეტლივ. რადგან როგორც ზემოთ თქვა: „ყოველსა დღესა განაწყობენ ბრძოლათა;“ (), ასევე აქაც ამბობს: „აღილესეს ენაჲ მათი, ვითარცა გუელისა, და გესლი ასპიტთა ბაგეთა მათთა“ (), და ამატებს „მარადისს“. რადგან სელა ყველგან ამას აღნიშნავს. ებრაულადაც სელ ეწოდება სელას, რაც „მარადისს“ ნიშნავს. და მართლაც, ბოროტება მცირე ხნითაც კი მძიმეა; ხოლო როცა მას განუწყვეტლივ მისდევენ და გაძღომასაც არ განიცდიან, რა შენდობა შეიძლება ჰქონდეთ? რა გამართლება?

„მიცევ მე, უფალო, ჴელისაგან ცოდვილისა და კაცთა უსამართლოთაგან მიჴსენ მე“ (). „რომელთა ზრახეს დაბრკოლებაჲ სლვათა ჩემთა;“ (). „დამირწყეს მე ამპარტავანთა მახე და საბლითა განართხეს მახე ფერჴთა ჩემთათჳს და გარემოს ალაგთა საცთური დამიგეს მე“ (). არაფერია უფრო უსამართლო, ვიდრე ისინი, ვინც ბოროტებას მისდევენ, რადგან ისინი, სხვებზე უწინ, საკუთარ სულებს უსამართლოდ ექცევიან. რადგან როცა თვითონ ხდებიან საცდურის მიზეზნი, როცა მიზეზს აძლევენ, რომ უგუნურებმა ღვთის დიდება გმონ, როცა იმას არ მიუზღავენ, რაც ევალებათ, არამედ კაცთმოყვარე ღმერთისაგან სულისა და სხეულის მიღების შემდეგ საზღაურში უმადურნი არიან, და სამყაროს ასეთი და ესოდენ დიდი სიკეთით სარგებლობისას კეთილისმყოფელს საწინააღმდეგოთი მიუზღავენ, რა შეიძლება იყოს ამაზე უფრო უსამართლო? ან რა შეიძლება იყოს უფრო უმადური? და რაც ბოროტების სიჭარბეში კიდევ უფრო დიდი და მეტია, ისაა, რომ სხვებისთვის ვნების მიყენებასაც ცდილობენ. რადგან ამბობს: „ზრახეს დაბრკოლებაჲ სლვათა ჩემთა;“ (). ხოლო თუ ეს ზრახვა საქმედ არ იქცა, ეს ღვთის კაცთმოყვარეობის საქმე იყო. რადგან ღმერთმა თვითონ შეწყვიტა მათი ბოროტი განზრახვები.

3. ღმრთის მფარველობა მზაკვრობის დღეს

დააკვირდი, როგორი წინასწარ მოფიქრებული იყო ბოროტება და როგორი გულმოდგინებით იყო მოწყობილი შეთქმულება. რადგან მახეები დამალეს კიდეც, გაშალეს კიდეც და ბილიკთან ახლოს გამართეს, რათა სიგრძითაც, დაფარულობითაც და ახლოს გაწვდენითაც შეეპყროთ და დაემორჩილებინათ. რადგან ბოროტების შემქმნელნი გახდნენ: ყოველმხრიდან გაშალეს მახეები და ერთ საქმედ დაისახეს დამხობა. გსურს გაიგო, როგორ აგებს ეშმაკიც ამგვარ საბლებს? კვლავ იობთან მომხდარ ამბავს შეხედე. რა იყო იმ მახეებზე უფრო ფართო? და რა იყო უფრო გრძელი? ან რა იყო უფრო ახლოს, როცა ეშმაკმა მახე არა მხოლოდ ნათესავებში, არც მეგობრებში, არც ცოლში, არამედ თვით იობის სხეულში დაუგო? „ვარქუ უფალსა: ღმერთი ჩემი ხარი შენ, ისმინე, უფალო, ჴმაჲ ლოცვისა ჩემისა.“ (). „უფალო, უფალო, ძალო ცხორებისა ჩემისაო“ (). სხვა ამბობს: „ჩემი ხსნის სიმტკიცევ“. ომისა და შეთქმულებების ხსენებისა და იმის ჩვენების შემდეგ, რომ უბედურებები აუტანელი იყო, უკვე უძლეველ შემწეობას მიმართავს: ზეციდან უხმობს შემწეს, რომელსაც ამ ყოველივეს დაშლა შეუძლია. ეს მამაცი სულის ნიშანია, ეს სიბრძნისმოყვარე გონების ნიშანია: როცა ასეთი რამ ყოველმხრიდან შემოგერტყმის, ადამიანურ შემწეობას არ შეაფარო თავი, არც მოკვდავ მსჯელობებს, არამედ ზეცისკენ იყურო, ყველგან მყოფ ღმერთს მოუხმო და მოწყინებასა, შფოთსა და არეულობას არ მიეცე. დააკვირდი, როგორ აწყობს სიტყვას თავის ღირსად. რადგან არ უთქვამს: „ესა და ეს აღვასრულე და ასეთი სიმართლე მოვიმოქმედე“; არამედ რა თქვა? თქვა: „ღმერთი ჩემი ხარი შენ“ (), და შემწეობის უდიდეს უფლებად იმას აყენებს, რომ მეუფესთან, შემოქმედთან და მეფესთან შეაფაროს თავი. შემდეგ ამბობს: „ისმინე, უფალო, ჴმაჲ ლოცვისა ჩემისა. უფალო, უფალო, ძალო ცხორებისა ჩემისაო“ (). „ხსნის ძალა“ თქვა და ამით აჩვენა, რომ სასჯელისა და დასჯის ძალაც არსებობს. მაგრამ ჩემთვის, ამბობს, ხსნის ძალა მოგინიჭებია. რადგან შეგიძლია დასაჯო და მოსპო კიდეც, მაგრამ შენს ძალას ყოველთვის ჩემი ხსნისთვის იყენებდი. დააკვირდი მთქმელის ძლიერ სწრაფვას. რადგან ორგზის თქმითა და ფრაზის დამატებით — „ცხორებისა ჩემისაო“ () — დიდ განწყობას აჩვენებს. შემდეგ ნათქვამია: „მფარველ ეყავ თავსა ჩემსა დღესა ბრძოლისასა“ (). ხედავ მადლიერ სულს? წინანდელებს ახსენებს საკუთარ თავს: რომ ღმერთმა იგი უსაფრთხოებაში დააყენა. ეს არის ის, რასაც ამბობს: „მფარველ ეყავ“ (). დააკვირდი, როგორ აჩვენებს ღვთის შემწეობის სიადვილეს. რადგან არ უთქვამს: „მანამდე“, არამედ, ამბობს, „იმავე დღეს“, როცა უბედურებები აღიძრა, როცა საბრძოლო წყობა იდგა, როცა უკიდურესი საფრთხე მემუქრებოდა, მაშინ დამაყენე უსაფრთხოებაში. რადგან ღმერთს არ სჭირდება არც მზადება და არც თხოვნა: მან იცის ყოველივე — აწმყოც, მომავალიცა და მომხდარიც; ყოველივე ძალუძს და ყოველთვის ახლოს დგას, შემწეობისთვის მზად.

შემდეგ, გამარჯვებისა და უსაფრთხოების სიჭარბის საჩვენებლად, არ უთქვამს: „მიხსენი“, არამედ რა? თქვა: „მფარველ ეყავ“ (); ესე იგი, შემთხვევითი მცირე მწუხარებაც კი არ დამათმენინე, არც იმდენი, რამდენიც სიცხისგან მოდის, არამედ ასეთ უსაფრთხოებაში დამაყენე და უსაფრთხოებასთან ერთად სიაამესა და მოსვენებაში, ისე რომ შემაწუხებელი მხურვალებაც არ შემხებოდა, არამედ ჩრდილით მეტკბო, ანუ უბედურებათაგან გათავისუფლებითა და თავისუფლებით. ამიტომ დაუმატა სიტყვა „მფარველ ეყავ“ (), ამასვე აცხადებდა და ღვთის შემწეობის სიადვილესაც აჩვენებდა ჩრდილის სახელით, თითქოს ამბობდა: „საკმარისია მხოლოდ შენი ყოფნა და ყველაფერი იხსნება“. „ნუ მიმცემ მე, უფალო, გულისთქმისა ჩემისაგან ცოდვილსა“ (). სხვა ამბობს: „ნუ მისცემ, უფალო, უსჯულოს სურვილებს“. ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: ნუ მისცემ იმ სურვილიდან, რომელიც ჩემს წინააღმდეგ აქვს; ანუ რაც ჩემს წინააღმდეგ სურს, ნუ დაუშვებ, რომ ცოდვილმა ის აღასრულოს. და არ უთქვამს: „რაც სურს“, არამედ: „გულისთქმისა ჩემისაგან“ (), რადგან ასეთი რამ სურდა ეჩვენებინა: მცირედიც კი ნუ მისცემ იმას, რაც სურს. რადგან ასეთები არიან ბოროტნი: დიდი სურვილით ახორციელებენ მოყვასთა წინააღმდეგ შეთქმულებას, ისევე როგორც ეშმაკი, რომლის შესახებაც ამბობს: „ვითარცა ლომი მყჳრალი მიმოვალს და ეძიებს, ვინმცა შთანთქა“ (). ასე დაესხა იობს სურვილით; ასე განიზრახავდა პეტრეზეც შეტევას; ამიტომაც ამბობდა: „რაოდენგზის მოგითხოვა სატანამ, რომ ვითარცა იფქლი გაგცრას“ ()³. ხედავ, რაოდენი სურვილი ჰქონდა? არიან ადამიანებიც, რომლებიც ბოროტი თვალისა და შურის გამო მის ბოროტებას ბაძავენ და სხვათა უბედურებებზე ხარობენ. მათაც ვაებით მოიხსენიებს წერილი, როცა ამბობს: „ვაი, რომელნი იხარებენ უკეთურებას ზედა და უხარის გულარძნილებასა ზედა ბოროტსა“ (); და სრულიად სამართლიანად, რადგან ეს გახრწნილი გონების საქმეა.

რადგან თუ დაღუპულთა გამო ტკივილიც, კვნესაც და გოდებაც გვმართებს, რა შენდობა ან რა გამართლება ექნებათ მათ, ვინც არა მხოლოდ არ თანასტკივა, არამედ კიდეც ხარობს? განა არ გინახავს, რომ თვით ქრისტე, რომელიც დასჯას აპირებს, დაღუპვისკენ მიმავალ იერუსალიმს დასტირის? განა არ ხედავ პავლესაც, რომელიც სხვისი დაღუპვის გამო კვნესის, გოდებს და გლოვობს? მაგრამ არიან ისეთი გახრწნილნი, რომ საკუთარ ბოროტებათა ნუგეშად სხვის უბედურებებს მიიჩნევენ. ნათქვამია: „განიზრახეს ჩემთჳს, ნუ დამაგდებ მე, ნუუკუე ამაღლდენ“ (), მარადის. რადგან სწორედ ამას ნიშნავს „სელა“. სხვა ამბობს: „ნუ განეშორები, რათა არ ამაღლდნენ“. ეს საძაგელი და გახრწნილი აზრის საქმეა, როცა ბოროტებისთვის რჩევაც, მოცლაც და მომზადებაც სჭირდებათ. რადგან მათთვის საკმარისი არ არის ის, რაც უეცარი გატაცებით ხდება; არც ნაჩქარევად ჩადენილია საკმარისი ჩვენს დასაღუპად, არამედ ბოროტებისთვის შენ რჩევაც, დროც და განხილვაც გჭირდება.

4. ბოროტების თვითდასჯა და მართალთა მადლობა

მაშ, რა პასუხი გექნება, როცა ბოროტებას საგანგებო ზრუნვად აქცევ, ბოროტი საქმეების აღსასრულებლად თათბირს მართავ და თანამზრახველებსაც იკრებ? მაგრამ იხილე მისი თავმდაბლობა. რადგან არ უთქვამს: ნუ მიმატოვებ, რადგან ღირსი ვარო; ნუ მიმატოვებ ჩემი ცხოვრების სათნოების გამოო. არამედ რა თქვა? „ნუუკუე ამაღლდენ“ (), რათა უფრო ამპარტავანნი არ გახდნენ და ჩემი მიტოვების გამო კიდევ უფრო დიდ უგუნურებაში არ აღიმართონ. „თავმან შესაკრებელისა მათისამან და შრომამან ბაგეთა მათთამან დაფარნეს იგინი“ (). სხვა თარგმანი: „ჩემს გარემომცველთა სიმწარემ და მათი ბაგეების ჯაფამ დაფაროს ისინი“ (ფსალმ 139:10, თარგმანის ვარიანტი)⁴. აქ „შესაკრებელს“ უწოდებს თავყრილობას, საკრებულოს, ბოროტ სახელოსნოს, გახრწნილ ზრახვებს. მისი ნათქვამი ასეთი აზრისაა: თვითონ ეს ბოროტი ზრახვები, ბოროტებისა და გახრწნილი განზრახვის თავი, სწორედ მათვე ჩაძიროს და დაღუპოს. „შრომამან ბაგეთა მათთამან“ (). აქ „შრომას“ ბოროტებას უწოდებს. რადგან ასეთია ბოროტება: თავის მფლობელისთვის დაღუპვად იქცევა და მას წყალქვეშ ჩაძირულივით აქცევს. ეს დავითის შემთხვევაშიც მოხდა: ფიქრობდნენ, ურიცხვ საფრთხეში მოექციათ იგი, ის კი უფრო ბრწყინვალე გახდა. კი, ამბობს, მაგრამ ამას არ ვეძებ; მაჩვენე, როგორ გაებნენ და დაიღუპნენ ისინი საკუთარი ნებითვე დასახული ზრახვით; თქვი, სად მოხდა სწორედ ეს.

იოსების ძმების შემთხვევაში. რადგან სურდათ, იგი მონად ექციათ და დაეღუპათ, თვითონვე უკიდურეს საფრთხეში ჩავარდნენ. თუმცა მათი მხრივ განზრახული წილი მონობამდეც მივიდა და სიკვდილამდეც. აბესალომმაც, რომელსაც ტირანიის გზით მამის დაღუპვა სურდა, სწორედ ამითვე თვითონვე გაება. „დაეცემოდიან მათ ზედა ნაკუერცხალნი ცეცხლისანი; ცეცხლში ჩაყრი მათ“ ()⁵. მისი ნათქვამი ასეთია: ბოროტება თავისთავადაც საკმარისია, რომ მის გარშემო მყოფნი გახრწნას; მაგრამ მასთან ერთად ისინი ღმრთივმოვლენილ რისხვასაც დაითმენენ. „ცეცხლის ნაკვერჩხლებსა“ და „ცეცხლს“ აქ ზემოდან მოწევნულ სასჯელს უწოდებს. ხშირად ეს თვითონ ხილულ ცეცხლზეც აღსრულებულა: როგორც დათანის, კორესა და აბირონის შემთხვევაში, ასევე ბაბილონის ღუმლის გარშემო შემოკრებილთა შემთხვევაში. „გლახაკობითა, და ვერ დაუთმონ“ (). სხვა თარგმანი: „ორმოებში ჩავარდნენ, რათა ვეღარ აღდგნენ“; კიდევ სხვა: „სწრაფად, და ნუღარ აღდგებიან“ (ფსალმ 139:11, თარგმანის ვარიანტები)⁶. ერთი მთარგმნელის მიხედვით, ნათქვამი დაახლოებით ამას ნიშნავს: ისე დაღუპე ისინი, რომ აღარ აღდგნენ. ხოლო მეორის მიხედვით: დიდი სისწრაფით; რადგან სწორედ ამას ნიშნავს „სწრაფად“. „კაცსა ენოვანსა არა წარემართოს ქუვყანასა ზედა“ (). ღმერთის რისხვაზე საუბრის შემდეგ კვლავ აჩვენებს, რომ ბოროტება თავისთავადაც საკმარისია მის მფლობელთა გასახრწნელად.

ბოროტების არც ეს სახეა მცირე: კადნიერად წინ წაჭრა და ენის ვერ დამორჩილება. „ენოვანს“ აქ შეურაცხმყოფელს უწოდებს, ყბედს, მლანძღველს, მუდმივად მყეფარს, მას, ვინც შინაგანად ძაღლზე უკეთეს მდგომარეობაში არაფრით არის. თქვი, რა არის ამის ნაყოფი? „არა წარემართოს ქუვყანასა ზედა“ (), ამბობს. სხვა თარგმანი: „არ განმტკიცდება“ (ფსალმ 139:12, თარგმანის ვარიანტი)⁷, ანუ გადაბრუნდება, დაეცემა, დაიღუპება. აი, ეს არის მლანძღველის ნაყოფი: ასეთი კაცი ყველასთვის მტერია, ყველასთვის უსიამოვნო, ყველასთვის მძიმე და შემაწუხებელი. ხოლო როგორც სულგრძელი, შემწყნარებელი და დუმილის მცოდნე კაცი უსაფრთხოა, მტკიცედ დგას და ყველასთვის სასიამოვნოა, ასევე ასეთი მლანძღველი სახიფათო ცხოვრებას მისდევს: ყოველი მხრიდან ურიცხვ მტერს იზიდავს, სხვებზე ადრე საკუთარ სულს აშფოთებს და სიმშვიდეში ყოფნის ნებას არ აძლევს; არამედ, მაშინაც კი, როცა არავინ აწუხებს, შიგნით ურიცხვ ომსა და შფოთს აღძრავს. „უსამართლო კაცს ბოროტებანი მოინადირებენ განსახრწნელად“ ()⁸. ასე ამბობს სხვა ბრძენიც: „უშჯულოებამან მოინადირის კაცი“ (). კვლავ იხილე, რომ ბოროტება საკმარისია თავისი მფლობელის გასახრწნელად. მაგრამ რატომ გამოიყენა ნადირობის სახელი? რათა გარდაუვალობა დაინახო; რათა, თუნდაც უსამართლობის ჩადენისას მაშინვე არ ჩავარდე მახეში, მაინც არ გათამამდე. რადგან ასეთია ნადირობა: ყოველთვის ვერ აღწევს მიზანს და არც მაშინვე; მაგრამ, თუნდაც ნადირი და ნადირობის საგანი ჯერ არ იქნეს დაჭერილი, არც მაშინ არის უსაფრთხოდ, თუნდაც ჯერ კიდევ ბადეებში არ იყოს მოქცეული. ამიტომ არც სულმა იკადროს გათამამება, როცა უსამართლობას სჩადის და ჯერ არ დაჭერილა; რადგან ოდესმე უთუოდ დაიჭირება. თუ გინდა უსაფრთხოდ იყო, შეწყვიტე ამის კეთება და დიდ თავისუფლებას მიიღებ. რატომ თქვა მაინც: „განსახრწნელად“? იმიტომ, რომ მრავალი ხსნისთვისაც იქნა მონადირებული: როგორც მოციქულთა მიერ, ისე წმინდა კაცთა მიერ. მაგრამ ბოროტები, როცა ბოროტების მიერ ინადირებიან, ასე არ არიან მონადირებულნი, არამედ დაღუპვისა და გახრწნისთვის.

და რატომ არ მისდევს სასჯელი ბოროტებას ფეხდაფეხ? მეუფის კაცთმოყვარეობის გამო. რადგან, ცოდვილთაგან თითოეულის დაუყოვნებლივ სასჯელის ქვეშ მოქცევა რომ ნდომოდა, ადამიანთა მოდგმის უმეტესი ნაწილი წინასწარვე იქნებოდა წარტაცებული. „უწყი, რამეთუ ყოს უფალმან სასჯელი გლახაკთა და სამართალი დავრდომილთა. ხოლო მართალთა აუვარონ სახელსა შენსა, და წრფელთა დაიმკჳდრონ წინაშე პირსა შენსა“ (). სხვა ამბობს: „შენი პირის წინაშე“; „დაიმკვიდრებენ“-ის ნაცვლად ერთი ამბობს: „დარჩებიან“, ხოლო სხვა: „დასხდებიან“; „ვიცანი“-ს ნაცვლად კი: „ვიცი“ (ფსალმ 139:13-14, თარგმანის ვარიანტები)⁹. რადგან მან თქვა, რომ ბოროტება მოინადირებს და ისინი დაიღუპებიან, მაგრამ სასჯელის დაუყოვნებლივ მოწევნას არ აჩვენებს, ამიტომ, რათა ამის გამო უხეშთაგან არავინ უფრო უზრუნველად არ გახდეს, დაურთო „ვიცი“, რითაც აჩვენებს, რომ ეს უთუოდ მოხდება. რადგან უსამართლოდ დაჩაგრულთა საქმეები შურისუგებელი არ დარჩება. „გლახაკებს“ აქ უბრალოდ ღარიბებს კი არ უწოდებს, არამედ მეტისმეტად დამდაბლებულებს, შემუსვრილებს. ამას ამბობს, ერთი მხრივ, უსამართლოდ დაჩაგრულთა სანუგეშებლად, მეორე მხრივ კი, უსამართლობის მოქმედთა მოსაფხიზლებლად, რათა არც დაჩაგრულებმა დაყოვნების გამო სასო არ წარიკვეთონ და არც დამნაშავეები გადადების გამო უფრო უზრუნველნი გახდნენ. რადგან გადადება სინანულამდე მიჰყავს ადამიანს, ხოლო ვინც ჯიუტად რჩება, მას უფრო მძიმედ სჯის; და სრულიად სამართლიანადაც. რატომ? იმიტომ, რომ ასეთი სიკეთით სარგებლობის შემდეგ უკეთესნი არ გახდნენ. დაფიქრდი, რაოდენ დიდია ღმერთის კაცთმოყვარეობა, როცა იგი ითმენს, რომ მისადმი მიძღვნილნი ბოროტად იტანჯებოდნენ, და მაშინვე არ მოიწევს სამაგიეროს გადასახდელად, რადგან სურს, სინანულით შენ უკეთესად გაქციოს. „ხოლო მართალთა აუვარონ სახელსა შენსა“ (). რას ნიშნავს ეს? რაც უნდა მოხდეს, ამბობს, ისინი მადლობას შესწირავენ; თუნდაც დამდაბლებულებს ჩაგრულად ხედავდნენ და ბოროტებს აღზევებულად, მომხდარის გამო პასუხის მოთხოვნას არ დაიწყებენ. რადგან სწორედ ეს არის განსაკუთრებით მართალთა საქმე: ყოველთვის და ყველაფერში მადლობის შეწირვა.

და „წრფელთა დაიმკჳდრონ წინაშე პირსა შენსა“ (), ანუ შენგან მომავალი შეწევნით დატკბებიან, შენზე სწორი აზრი ექნებათ, მუდამ შენთან იქნებიან და არასოდეს განგიდგებიან; რაც უნდა მოხდეს, არასოდეს უკმაყოფილებას გამოიჩენენ და არასოდეს საყვედურს იტყვიან მომხდარის გამო. რადგან ეს შეურყეველი სულის საქმეა, ეს არის მოუდრეკელი აზრის ნიშანი: მეუფეს პასუხი არ მოსთხოვოს. ამიტომაც პავლე ამბობდა: „აწ უკუე, ჵ კაცო, შენ ვინ ხარ, რომელი სიტყუას-უგებ ღმერთსა? ჰრქუა ნუ-მეა ქმნულმან შემოქმედსა: რაჲსათჳს ესრეთ შემქმენ მე?“ (). ამიტომ ჩვენც მუდამ დავიცვათ ეს მადლიერება და ყველაფრისთვის მადლობა შევწიროთ ღმერთს.

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები