📋 სარჩევი
„აქებს სული ჩემი უფალსა. ვაქებდე უფალსა ცხორებასა ჩემსა, უგალობდე ღმერთსა ჩემსა, ვიდრემდის ვიყო მე.“ ().
1. ადამიანურ მფარველობაზე უარისყოფა და ღმრთის სასოება
სადაც დაასრულა, იქიდანვე კვლავ იწყებს, ქებითა და ქების აღვლენით. რადგან ასეთი რამ სულს მცირედ როდი განწმენდს. ქებად კი იმას უწოდებს, რასაც განუწყვეტლივ ვამბობ — საქმეებით აღვლენილ ქებას; ამასვე ამბობს ქრისტეც: „ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (). და კვლავ პავლე ამბობს: „ადიდეთ უკუე ღმერთი ჴორცითა მაგით თქუენითა და სულითა მაგით თქუენითა“ (). და როგორც წინა ფსალმუნში ამბობდა: „ყოველსა დღესა გაკურთხო შენ“ (), ასევე აქაც ამბობს: „უგალობდე ღმერთსა ჩემსა, ვიდრემდის ვიყო მე“ (). შემდეგ, რადგან კვლავ სურს, ადამიანები ქების თანამოზიარეებად გაიხადოს, ღმრთის კაცთმოყვარეობის ამბებს მიმართავს; წადილით იწვის და მხურვალდება, მთელ სამყაროს შემოუვლის და ყველას თავის გუნდში კრებს. რადგან ესეც განსაკუთრებით ქებაა, ესეც განსაკუთრებით ღმრთის დიდებაა, როცა მრავალს ეძებს, რათა ისინი ღმრთის ცხონებას ეზიარონ.
„ნუ ესავთ მთავართა, ძეთა კაცთასა, რომელთა თანა არს არა ცხორებაჲ“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მას, ვისაც ხსნა არ ძალუძს“. ისმინონ ეს შეგონება და რჩევა მათ, ვინც პირდაღებულნი შეჰყურებენ დროებითსა და გახრწნილ ადამიანურ მფარველობებს. რას ნიშნავს: „რომელთა თანა არს არა ცხორებაჲ“ ()? იმას ამბობს, რომ მათ საკუთარი თავის ხსნაც კი ხელთ არ უპყრიათ და თავის დაცვაც არ ძალუძთ. რადგან თუ სიკვდილი მოეწევათ, უხმო ქვებზე უფრო უტყვნი იქნებიან. რადგან ესაა, რასაც შემდეგ ამბობს: „გამოვიდეს სული მისი და მიიქცის მუნვე მიწად მისდა“ (). „მას დღესა შინა წარწყმიდიან ყოველნი ზრახვანი მისნი“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მისი განზრახვანი“.
რასაც ამბობს, ეს არის: ვინც საკუთარ თავს ვერ იცავს, სხვებს საფრთხიდან როგორ გამოიტაცებს? რადგან არაფერია ისე სახიფათო და მყიფე, როგორც ასეთი სასოება. ამას საქმეთა ბუნებაც აჩვენებს. ამიტომ პავლეც, როდესაც ღმერთზე დამყარებულ სასოებაზე საუბრობს, ამბობდა: „ხოლო სასოებამან არა არცხჳნის“ (). მაგრამ ადამიანური საქმეები ასეთი არ არის, არამედ ჩრდილზე უფრო უძლურია. ნუ მეტყვი: „ის მმართველია“. მმართველიც ხომ არაფრით აღემატება ჩვეულებრივ ადამიანს; ისიც იმავე გაურკვეველ ხვედრს ექვემდებარება. თუ საკვირველის თქმაც საჭიროა: სწორედ იმიტომ, რომ მმართველია, მით უფრო არ უნდა ვენდოთ. რადგან ასეთი ძალაუფლებანი უფსკრულის პირას დგანან. თუნდაც არ დაეცეს, რისხვისკენ ადვილად იხრება და ძალაუფლებას უმადურობისათვის ბოროტად იყენებს, თითქოს პასუხი არ მოეთხოვოს იმ კაცის წინაშე, ვისაც დაპირება მისცა. თუნდაც მმართველი მადლიერი გამოჩნდეს, ჩვეულებრივ ადამიანებზე უფრო ადვილად შეემთხვევა ცვლილებები, რადგან უფრო დიდსა და მრავალ შეთქმულებას ექვემდებარება; იგი მით უფრო ადვილად ჩასაგდებია ხელში, რამდენადაც უფრო ბევრნი უგებენ მახეს.
აბა, რას მოწმობს პირადი მცველების ყოლა? ან ამდენი წინასწარი დაცვის ღონისძიება რას მოწმობს? მაშ, ის, ვინც კეთილმართულ ქალაქშიც კი საკუთარი სხეულის უსაფრთხოებაში დარწმუნებული არ არის, არამედ ისე ცხოვრობს, თითქოს მტერთა შუაში იყოს, და ასეთ შფოთში იმყოფება, სხვების ხსნას როგორ შეძლებს? ის, ვინც მშვიდობის ჟამს ომში მყოფებზე მეტადაა შიშით შეპყრობილი, სხვებს უსაფრთხოებაში როგორ დააყენებს და საფრთხეებისგან როგორ გამოიტაცებს? ბევრისთვის კი, ვისაც საკუთარი ძალით უშიშრად ცხოვრება შეეძლო, სწორედ ეს — ასეთებზე მინდობა — მახედ იქცა; როცა მფარველები დაეცნენ, მათთან ერთად მათზე მინდობილნიც ჩაეთრიენ; სხვებისთვის კი მცველები მოღალატეებად იქცნენ. მაგრამ წინასწარმეტყველი ყოველივე ამას გვერდს უვლის, რადგან ბევრმა ასეთ შემთხვევებს თავი დააღწია, და წინ უდავოს აყენებს — სიკვდილის საკითხს. რადგან თუნდაც ყველაფერი შენთვის კეთილად მიედინებოდეს, თუნდაც მფარველი კეთილგანწყობილი იყოს, თუნდაც მადლის მცნობელი იყოს და სანაცვლოს მიგებას აპირებდეს, თუ დაპირებათა შუაში სიცოცხლე დაასრულა, ცარიელი სასოებებით დაგტოვა, რადგან სიცოცხლე დაპირების აღსასრულამდე არ ეყო. როცა დაპირებისთვის საკმარისი სიცოცხლეც კი არა აქვს, არამედ სიცოცხლე დაპირების აღსრულებამდე წყდება, მყიფე მოკავშირეობას აფარებ თავს. განა არ იცით მრავალი, ვისაც ეს შეემთხვა: მოკავშირე დაეცა, ისინი მფარველის გარეშე დარჩნენ და ამის გამო კიდევ უფრო მეტად დაეცნენ? და რას ვამბობ დაპირების გაფანტვასა და დაღუპვაზე, როცა თვითონაც, ვინც ამ დაპირების პატრონია, აღარ რჩება?
რადგან, ამბობს, „მიიქცის მუნვე მიწად მისდა“ (). თუ დამპირებელი დაიღუპა, მით უმეტეს დაიღუპება მისი დაპირებანიც. ამიტომაც დაუმატა: „მას დღესა შინა წარწყმიდიან ყოველნი ზრახვანი მისნი“ (), რათა აჩვენოს, რომ დაპირებული არა მხოლოდ აღსრულებამდე ვერ მივა, არამედ თვით დამპირებელიც გაქრება. მაშ, ამის შემდეგ წინასწარმეტყველი რას აკეთებს? მას შემდეგ, რაც ადამიანური სასოებებისგან განარიდა, უკვე უსაფრთხო ნავსაყუდელსა და დაუძლეველ კოშკს აჩვენებს და რჩევას აძლევს. რადგან სწორედ ეს არის შეგონების საუკეთესო გზა: მყიფე საყრდენებს განარიდო და მტკიცე საყრდენებთან მიიყვანო; ამაო დაამხო და ჭეშმარიტი დაამკვიდრო; ის, რაც ატყუებს, ამხილო და სასარგებლო აჩვენო.
„ნეტარ არს, რომლისა ღმერთი იაკობისი შემწე არს მისა, და სასოება მისი არს უფლისა მიმართ ღმრთისა მისისა“ (). ხედავ რჩევისა და შეგონების სიუხვეს? როცა ნეტარებას ამბობს, ყველა სიკეთეს ამბობს და სასოების უსაფრთხოებას აჩვენებს. ამრიგად, მას შემდეგ, რაც ღმერთზე მოსასოე ნეტარად გამოაცხადა, უკვე შემწის ძალაზე საუბრობს და აჩვენებს: ერთი ადამიანური მფარველია, მეორე კი — ღმერთი; ერთი იღუპება, მეორე კი რჩება; ღმერთი არა მხოლოდ თვითონ რჩება, არამედ მისი საქმეებიც რჩება. ამიტომაც ასე დაუმატა: „რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანა, ზღუაჲ და ყოველი, რაჲ არს მას შინა“ ().
2. ღმრთის განგება ვნებულთა და მართალთა მიმართ
თუ მისი საქმეები მტკიცე და ხანგრძლივია, მით უმეტეს თვითონაც მარადის მყოფი და ძლიერია; ხოლო რომ ღმერთი ასეთია, მის მიერ შექმნილი არსებები მის ძალას აჩვენებენ. მაშ, რა? თუნდაც მარადის მყოფი და ძლიერი იყოს, ნუთუ არ სურს შეწევნა? რადგან უგუნურთაგან ბევრი ამას ამბობს; მაგრამ იხილე, როგორ აქარწყლებს ამ ეჭვსაც. რადგან, როცა თქვა: „რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანა, ზღუაჲ და ყოველი, რაჲ არს მას შინა“ (), შემდეგ დაურთო: „რომელი იმარხავნ ჭეშმარიტებასა უკუნისამდე; ყვის სამართალი ვნებულთა“ (). ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: ეს არის მისი საქმე, ესაა მისთვის ჩვეულებრივი, ეს განსაკუთრებით ღმერთს ახასიათებს — უსამართლოდ ვნებულნი არ უგულებელყოს, მტრობით შევიწროებულთ გვერდი არ აუაროს, მათ, ვის წინააღმდეგაც ბოროტს იზრახავენ, ხელი გაუწოდოს; და ეს მარადის. ამიტომაც თქვა: „უკუნისამდე“ (), ამას ცხადყოფდა; და არა მხოლოდ ამას, არამედ მომდევნოსაც, რაც მას ერთვის: „სცის საზრდელი მშიერთა“ (). „უფალმან განჰჴსნნის კრულნი“ (), „უფალმან განაბრძვნის ბრმანი“ (). სხვა თარგმანი ამბობს: „განანათლებს“.
„უფალმან აღმართნის დაცემულნი“ (). „უფალსა უყუარან მართალნი“ (). „უფალმან დაიცვნის მწირნი, ობოლი და ქურივი შეიწყნაროს“ (), და „ცოდვილთა გზას განაქარვებს“ ()1. ხედავ, როგორ აჩვენებს ამ ყველაფრით ყველაფერზე განფენილ მის განგებას და იმასაც, რომ ეს არის მისი საქმე: უბედურებების მოხსნა, შიმშილით გამოწვეული გაჭირვების გამოსწორება და ბორკილებისგან გათავისუფლება. მაგრამ ამას ნაწილობრივ ადამიანებსაც შეუძლიათ; მომდევნო საქმეებს კი ვეღარ. რადგან თვით ბუნების დაზიანებასაც ასწორებს, დაცემულებს, როგორც ამბობს, აღადგენს; სათნოებაში მბრწყინავებს აქებს, უმფარველოებს იხსნის, ობლობისა თუ ქვრივობის გამო დამწუხრებულებსა და ტკივილით შეჭირვებულებს ანუგეშებს და კვლავ აღადგენს. შემდეგ, რადგან თქვა: „უფალსა უყუარან მართალნი“ (), აჩვენებს, რომ ბევრს მხოლოდ უბედურების გამოც შეეწია. რადგან ვისაც კვებავს, შიმშილის გამო კვებავს; ეს შიმშილი სათნოება არ არის; შეკრულებსაც ბორკილთა გამო ხსნის — არც ეს არის სათნოება, არამედ უბედურება; ბრმებსაც დაზიანების გამო განანათლებს — არც ეს არის კეთილი ღვაწლი, არამედ ესეც უბედურებაა.
ასევეა დაცემაც, მწირობაც, ობლობაც და ქვრივობაც. თუ იგი უბედურებებში მყოფთა მიმართ ასე იქცევა, მით უმეტეს სათნოებაზე მზრუნველთა მიმართ. როცა, მაშ, მას შეუძლია კიდეც და სურს კიდეც, და მასთან ყოველივე ხანგრძლივია, სათნოებასაც შეიწყნარებს და უბედურებათა გამოც შეიწყალებს, რატომ არ ტოვებ დაღუპვისკენ მიმავალ, სუსტ და წარმავალ ადამიანს და რატომ არ შეეფარები ძლიერ და უძლეველ ღმერთს, რომელიც უბედურებათა გამო კი არ გსაყვედურობს, არამედ მათ ასწორებს, და რომელსაც შეუძლია ყოველივე, რაც სურს? დააკვირდი უკანასკნელსაც, როგორ ზედმიწევნით თქვა. რადგან არ უთქვამს: „ცოდვილებს მოსპობს“, არამედ: „მათ გზას“ ()2, ანუ მათ ქმედებას. რადგან ბუნებას კი არ უარყოფს, არამედ ბოროტება სძულს. „სუფევს უფალი უკუნისამდე, ღმერთი შენი, სიონ, თესლითი თესლამდე“ (). თუ, მაშასადამე, მარადის მეფობს და მარადის რჩება, ეჭვის ადგილი აღარ რჩება; თუნდაც აქ არ მოგვცეს საზღაური, მას უფრო დიდი სიკეთეებისთვის ინახავს. ამიტომ არც განსაცდელებში შევშფოთდეთ და ავღელდეთ, თუ გამოხსნა მაშინვე, ფეხდაფეხ არ მოვიდა, არამედ გამოხსნის ჟამი თვით გამოხსნის უფალს მივანდოთ; არც მაშინ, თუ რაიმე კეთილი აღვასრულეთ, მაშინვე მოვითხოვოთ ჯილდოები, არამედ ამ შემთხვევაშიც კვლავ მის ნებას დაველოდოთ; რადგან, როცა აყოვნებს, ჯილდოს უფრო უხვად იძლევა; და ყველაფერში მადლობას ვწირავდეთ და ქებაში დავრჩეთ. რადგან ამგვარად ამჟამინდელ ცხოვრებასაც დიდი უშიშრობით გავატარებთ და გამოუთქმელ სიკეთეებსაც მივაღწევთ. ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.