📋 სარჩევი
„აქებდით უფალსა, რამეთუ კეთილ არს გალობაჲ“ ().
1. ქების სარგებელი და განბნეულთა შეკრება
ზემოთ, ას ორმოცდამეოთხე ფსალმუნში, ამბობდა: „დიდ არს უფალი და ქებულ ფრიად“ (), და მის დიდებაზე ბევრს მსჯელობდა; აქ კი აჩვენებს, რომ თვით ქებაც კეთილია და ფსალმუნი უთვალავი სიკეთის მიზეზია. რადგან იგი გონებას მიწისგან განაშორებს, სულს ფრთებს ასხამს, ამსუბუქებს და მაღლა აღამაღლებს. ამიტომ პავლეც ამბობს: „უგალობდით და აქებდით გულითა თქუენითა უფალსა“ (). „ღმერთსა ჩუენსა ტკბილ ეყავნ მას ქებაჲ“ (). სხვა მთარგმნელი კი ამბობს: „ალილუია, რამეთუ კეთილია გალობა ღვთისადმი“ ()1. რას ნიშნავს: „ღმერთსა ჩუენსა ტკბილ ეყავნ მას ქებაჲ“ ()? ეს იმას ნიშნავს, ამბობს, რომ ქება ღვთისთვის მისაღები გახდეს. რადგან ქება რომ ღმერთისთვის ტკბილი იყოს, მხოლოდ უბრალო ფსალმუნება საკმარისი არ არის; საჭიროა მგალობლის ცხოვრებაც, ლოცვაც და გულმოდგინე სიზუსტეც.
მე კი მეჩვენება, რომ ეს ფსალმუნი დაბრუნებას ეხება. ამას მომდევნო სიტყვებითაც აჩვენებს. რადგან დასძენს და ამბობს: „აღაშენოს იერუსალჱმი უფალმან და განბნეულნი ისრაჱლისანი შეკრიბნეს“ (). თუმცა კიროსმა ისინი გაუშვა, მთელი საქმე მისი განზრახვით კი არ ხდებოდა, არამედ ღვთის წარმართვით. სხვა მთარგმნელმა კი „რომელი აშენებს“-ის ნაცვლად თქვა: „ააშენებს“ ()2. ხოლო „განბნეულნი“-ის ნაცვლად თქვა: „განდევნილნი“ ()3. რატომ თქვა ასე? იმიტომ, რომ ყველანი ერთბაშად არ დაბრუნებულან, არამედ დაბრუნების შემდეგ თანდათან იკრიბებოდნენ.
„რომელმან განკურნოს შემუსრვილი გული და შეუხჳნნის წყლულებანი მათნი“ (). სხვა ამბობს: „მათი მოტეხილობები“ ()4. რადგან ცხოვრებიდან გამომდინარე კადნიერებაზე ვერაფერს იტყოდა, წინასწარმეტყველი კვლავ უბედურებასა და ღვთისთვის ჩვეულ საქმეს წამოსწევს წინ. რადგან დამდაბლებულთა ნუგეშისცემა მისი საქმეა და საკუთრივ მას ეკუთვნის; პავლეც ღვთის საკუთარ საქმეს ასახელებს, როცა ამბობს: „რომელმან-იგი განაცხოველნის მკუდარნი“ (), და კვლავ: „უწესნ არა-არსსა მას, ვითარცა არსსა“ (). ასევე აქაც წინასწარმეტყველი ამბობს: „რომელმან განკურნოს შემუსრვილი გული“ (), და ამით აჩვენებს, რომ თუნდაც უღირსნი ვიყოთ, რადგან მისი ქმნილება ვართ, ღმერთი თავის მოქმედებას არ მიატოვებს და მისთვის ჩვეულ საქმეს არ დატოვებს. ასევე პავლეც ამბობს: „არამედ რომელმან-იგი ნუგეშინის-სცის მდაბალთა, ნუგეშინის-მცა ჩუენ“ (). და კვლავ: „სულმოკლეთა მიმცემელი სულგრძელებისა“ (). და იგივე წინასწარმეტყველი სხვაგან ამბობს: „გული შემუსრვილი და დამდაბლებული ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს“ (). ამიტომ, როცა ნუგეშის მიღება გსურს, თავი დაიმდაბლე, შენი გონება შემუსრე.
ეს მისი ნებისა, სახიერებისა და კაცთმოყვარეობის შესახებ ითქვა: მისი საქმეა გასაჭირში მყოფთა ნუგეშისცემა. შემდეგი კი მის ძალაზეა. „რომელმან აღრაცხის სიმრავლე ვარსკულავთა“ (), ანუ: ვინც მათი რიცხვი იცის. რადგან საუბარი განბნეულ სიმრავლეზე იყო, რომელიც ჯერ არსად ჩანდა, წინასწარმეტყველმა ეს მაგალითი სათანადოდ მოიყვანა, რათა ამით ეჩვენებინა, რომ ღმერთს განბნეულთა შეკრებაც ძალუძს. რადგან შემუსვრილთა აღდგენა და ნუგეშისცემა მისთვის ჩვეულია, ხოლო ვარსკვლავთა უსასრულო სიმრავლე ზედმიწევნით იცის. მაშასადამე, ჩვენც, რომელთაც აღგვითქვა, რომ იმ ვარსკვლავთა სიმრავლესავით ვიქნებოდით, ზედმიწევნით შეგვკრებს. „და ყოველთავე მათ სახელით უწესნ“ (). სხვა ამბობს: „ყველა მათგანს სახელებს უწოდებს“ ()5. კიდევ სხვა ამბობს: „ყველა მათგანს სახელდებით მოუწოდებს“ ()6.
ვფიქრობ, ეს ისრაელიანებზეა ნათქვამი და წინასწარმეტყველიც იმასვე ამბობს, რასაც შემდეგ ესაია: „ნუ გეშინინ... ისრაილ, ყრმა ჩემი ხარ... კიდეთაგან ქუეყანისათა და სამსტუროთაგან მისთა გიწოდე შენ და გარქუ: შენ ყრმა ჩემი ხარ“ (). რას ნიშნავს: „ყველა მათგანს სახელდებით მოუწოდებს“ ()7? არც ერთი მათგანი, ამბობს, არ დაიღუპება; არამედ როგორც ისინი, ვინც სახელით უხმობენ, ასევე თვით ღმერთიც ყველას ზედმიწევნით შეკრებს. „დიდ არს უფალი ჩუენი, დიდ არს ძალი მისი“ (). რადგან უდიდესი საქმე თქვა — რომ მთელ ქვეყნიერებაზე განბნეულ ამდენ ურიცხვ ადამიანს ღმერთი შეკრებს — ამიტომ შემდეგ მის ძალაზე მსჯელობს და ძლიერ შეშფოთებულ იუდეველებს რწმენისკენ მიჰყავს. „და გულისჴმისა მისისა არა არს რიცხჳ“ (). ამიტომ ნუ გამოიკვლევ, როგორ და რა გზით მოხდება ეს; რადგან მისი დიდებულებაც უსასრულოა.
ამიტომ ამბობდა: „და სიდიდისა მისისა არა არს დასასრულ“ (). მაგრამ როგორც დიდებულებაა უსასრულო, ასევეა მისი გონიერებაც. ამიტომაც, როცა თქვა: „დიდ არს უფალი ჩუენი“ (), დაურთო: „და გულისჴმისა მისისა არა არს რიცხჳ“ (). მისი ცოდნაც საკვირველია; ამიტომაც ამბობდა: „საკჳრველ იქმნა ცნობაჲ შენი ჩემგან; განძლიერდა და ვერ შეუძლო მას“ (). მისი განკითხვანიც კვლავ გამოუძიებელია; ამიტომაც ამბობდა: „და განკითხვანი შენნი უფსკრულ მრავალ“ ().
2. მშვიდთა შეწყნარება და ღმრთის წყალობის მოლოდინი
ამრიგად, როცა იგი დიდიც არის, ძლიერიც და გონიერიც, ზედმეტად ნუ გამოიძიებ, როგორ აღსრულდება ეს. „შეიწყნარნის მშჳდნი უფალმან, ხოლო დაამდაბლნის ცოდვილნი მიწადმდე“ (). რათა უგუნურთაგან ზოგიერთმა არ თქვას: „ჩვენ რა გვერგება იმით, რომ იგი ვარსკვლავებს ზედმიწევნით იცნობს?“ ამიტომ ადამიანებისადმი მის მზრუნველობაზეც ამბობს: არ უთქვამს, „უფალი მშვიდებს ეხმარება“, არამედ ბევრად უფრო დიდი რამ თქვა: „შეიწყნარებს“, თითქოს მოსიყვარულე მამაზე საუბრობდეს. რას ნიშნავს „შეიწყნარებს“? აღადგენს, ატარებს, იტვირთავს. ხედავ, როგორ არის კვლავ ორივე მხრივ სრულად გამოვლენილი მისი ძალა: მდაბალთა აღყვანაშიც და თავგასულთა დამდაბლებაშიც? უბრალოდ კი არ დაამდაბლებს, არამედ უკიდურესად დაამდაბლებს; სწორედ ამას ნიშნავს: „მიწადმდე“ (). „აკურთხევდით უფალსა აღსარებითა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „აღნუსხეთ“. როცა ფსალმუნმგალობელმა მის მიერ აღსრულებული საქმეები ახსენა, კვლავ საგალობლისკენ მოუწოდებს მათ და ამბობს: „აკურთხევდით უფალსა აღსარებითა“ (), ანუ მადლიერებით, დიდი გულმოდგინებით.
„და უგალობდით ღმერთსა ჩუენსა ებნითა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „ლირით“. „რომელმან შემოსნის ცანი ღრუბლითა და განუმზადის წჳმაჲ ქუეყანასა“ (). რათა უგრძნობელთაგან ვინმემ არ თქვას: „მე რა მესაქმება ზეციერ საქმეებთან?“ მაშინვე დაურთო ადამიანური საჭიროება და ამ დამატებით აჩვენა, რის გამოც შემოსავს ცას ღრუბლებით. შენთვის, ამბობს, რათა წვიმა მოგიმზადოს. წვიმაც შენთვისაა, რათა ბალახი აღმოაცენოს. და იხილე სიბრძნე: იმ საყოველთაო სიკეთეებს ამბობს, რომლებიც ყველას მისცა, და ამ სიუხვით უგრძნობელებს უხშობს პირს. რადგან თუ ურწმუნოთა მიმართაც ასეთი უხვება გამოიჩინა, რომ ღრუბლებს შეკრებს, მიწას წვიმას ასმევს და აღვიძებს, მით უმეტეს თქვენთვის იმოქმედებს ასე, თქვენთვის, ვინც მის რჩეულ ერად იწოდეთ.
„რომელმან აღმოაცენის თივა მთათა“ (). იხილე განგების სიუხვე: იგი არა მხოლოდ სახნავ მიწაზე, არამედ მთებშიც უხვად უშლის თავის სუფრას, ანუ აძლევს საზრდოს იმ პირუტყვს, რომელიც ადამიანთა მსახურებისთვის არის შექმნილი. ამიტომაც დასძენს: „რომელმან მოსცის საზრდელი პირუტყუთა და მართუეთა ყორნისათა, რომელნი ხადიან მას“ (). კვლავ სხვა გულუხვობაზეც ლაპარაკობს: იგი საზრდოს აძლევს არა მხოლოდ იმ პირუტყვს, რომელიც ადამიანებს ემსახურება, არამედ სხვა უსიტყვო ქმნილებებსაც, რადგან ამბობს: „და მართუეთა ყორნისათა, რომელნი ხადიან მას“ (). თუ უსიტყვო ქმნილებებზე — თანაც ველურ უსიტყვოებზე, რომლებიც ადამიანებს არავითარ მსახურებას არ უწევენ — ასეთი განგება ვლინდება, მით უმეტეს ადამიანებზე ვრცელდება იგი: ადამიანებზე, რომლებიც უგალობენ მას და რომელთაც მან თავისი რჩეული ერი და თავისი ხვედრი უწოდა. შემდეგ, რადგან ისინი უძლურნი იყვნენ, იარაღისგან მოკლებულნი და ყოველივესგან განძარცვულნი, რათა არც ამის გამო შეშფოთებულიყვნენ, იხილე, ფსალმუნმგალობელი ამ უძლურებასაც როგორ კურნავს, როცა ამბობს: „არა თუ ძლიერებაჲ ცხენისა უნდა, არცა სხჳლბარკალნი მამაკაცისანი სთნდეს“ (). „არამედ სთნდეს უფალსა მოშიშნი მისნი და რომელნი ესვენ წყალობათა მისთა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მისი წყალობის მომლოდინეთ“.
თუ ეს გექნებათ, ამბობს, ანუ შიში და მისდამი ზედმიწევნითი სასოება, მის კეთილგანწყობას მიიზიდავთ; ხოლო როცა მიიზიდავთ, ყველა იმათზე ძლიერნი იქნებით, ვისაც ცხენები და იარაღი აქვს. ამრიგად, ერთი რამ გვმართებს: არ შევწუხდეთ, არც ავღელდეთ, არამედ მის წყალობას დაველოდოთ; რადგან სწორედ ეს არის ყველაზე მეტად სასოება — თუნდაც მაშინვე არ მივიღოთ, არ წარვიკვეთოთ სასო და უკან არ დავიხიოთ. და კარგად თქვა: „წყალობათა მისთა“ (). რადგან მათ საქმეებიდან მომდინარე კადნიერება არ ჰქონდათ. მაგრამ მაინც, ამბობს, თუნდაც საქმეებისგან მიტოვებულნი იყოთ, თუ მის წყალობაზე დაამყარებთ სასოებას, მის განგებასა და შეწევნას მიიღებთ; დაე, ჩვენ ყველამ მივაღწიოთ ამ ყოველივეს,
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩