SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„აქებდ, იერუსალჱმ, უფალსა, უგალობდ ღმერთსა შენსა, სიონ,“ ().

1. სიონის დაცვა მშვიდობა და საზრდო

თავის სიტყვას ქალაქისკენ კი არ მიმართავს, არამედ მის მკვიდრთაკენ; ასე იქცევა მთელ წიგნში და იმავეს აკეთებს აქაც. განუწყვეტლივ შეაგონებს და ურჩევს, რომ კეთილმოქმედებათა გამო მადლობა ღმერთს აღუვლინონ და ნდობა არც ნაგებობებზე დაამყარონ, არც ზღუდეთა სიმტკიცეზე, არამედ მის განგებას მიენდონ. როცა ეს აზრი წინასწარ მოამზადა, შემდეგ დასძენს და ამბობს: „რამეთუ განაძლიერნა მოქლონნი ბჭეთა შენთანი და აკურთხნა შვილნი შენნი შენ თანა,“ (). რას ნიშნავს: „განაძლიერნა მოქლონნი“ ()? უსაფრთხოდ დაგაყენა, ამბობს იგი, და დაუმარცხებლად გაქცია. „აკურთხნა შვილნი შენნი“ (), ანუ ისე ქმნა, რომ ისინი რიცხვით გამრავლებულიყვნენ. ეს კეთილმოქმედების ერთი სახეა; მეორე კი ის არის, რაც ნათქვამია: „შენ თანა,“ (). მაშ, რასაც ამბობს, ეს არის: გაფანტულნი და აქეთ-იქით მიმობნეულნი კი არ გაამრავლა, არამედ შეკრებილნი და შენში მყოფნი გაამრავლა. შემდეგ, როცა განგების სხვა სახეს აჩვენებს, ამბობს: „რომელმან დასხნა საზღვარნი შენნი მშჳდობით“ (). შეიძლება, ქალაქი უსაფრთხოდაც იყოს, მისი მკვიდრნიც რიცხვით მრავალნი იყვნენ და მაინც მტერი ეომებოდეს; აქ კი წინასწარმეტყველი აჩვენებს, რომ ამ მტრული განზრახვისგანაც გათავისუფლებულნი არიან: ამგვარი სიტყვით ცხადყოფს, რომ მტერთაგან არა მხოლოდ ქალაქი გათავისუფლდა, არამედ თვით მისი განაპირა საზღვრებიც.

ხედავ, რამდენ კეთილმოქმედებას ჩამოთვლის? ყველაზე პირველსა და უდიდესს იმით ასახელებს, რომ ამბობს: „ღმერთსა შენსა“ (). რადგან ამ სიტყვით ყოველივე ამას ამბობს: რომ ღმერთმა თავისიანად გაქცია, თავის მემკვიდრედ გაგხადა და, თუმცა ყოველთა საერთო მეუფეა, განსაკუთრებულად შენია; ეს კი სიკეთეთა პირველი თავი და საფუძველია. მეორეა ის, რომ ქალაქი უსაფრთხო მდგომარეობაში დააყენა. მესამეა ის, რომ ისინი მრავალრიცხოვანნი გახადა. მეოთხეა ის, რომ ომებისა და შფოთისგან მხოლოდ ქალაქი კი არა, მთელი ერიც გაათავისუფლა; და ეს ერთჯერ, ორჯერ ან სამჯერ კი არ გააკეთა, არამედ განუწყვეტლივ იქმოდა, რადგან არ უთქვამს: „ვინც ერთხელ დადო“, არამედ: „ვინც განუწყვეტლივ ადგენს“. თუ ზოგჯერ ომებიც ხდებოდა, ეს იმის გამო კი არ იყო, რომ ღმერთი მათ ტოვებდა, არამედ იმის გამო, რომ ისინი თვითონ შორდებოდნენ მას; რადგან ღვთის საქმე განუწყვეტელი იყო: გალავნის შემოვლება, დაცვა და ყოველგვარი შფოთისა და ომისგან გათავისუფლება.

შემდეგ იმ კეთილმოქმედებასთან ერთად სხვა კეთილმოქმედებასაც ასახელებს — ნაყოფიერ წელიწადსა და მიწის ნაყოფთა სიუხვეს; აქაც კვლავ ასწავლის მათ, რომ ყოველივე მიწას ან ჰაერთა ბუნებას კი არ მიაწერონ, არამედ მის განგებას. რომელ კეთილმოქმედებას გულისხმობს? იმას, რომელიც შემდეგი სიტყვებით დაურთო: „და სიპოხითა იფქლისათა განგაძღო შენ,“ (). იხილე: უბრალოდ „იფქალი“ კი არ თქვა, არამედ „სიპოხითა იფქლისათა“ (), რითაც დიდ კეთილდღეობას აჩვენებს. რადგან „იფქლის სიპოხე“ ნაყოფის სიმსუყეს აღნიშნავს. რადგან ღვთის ნიჭები ასეთია: გამოცდით დადასტურებული და უხვნაყოფიერი. ამრიგად, აქ ამბობს, რომ იგი საუკეთესო იფქლით უხვად განაძღობს. ამას რომ აჩვენებდა, არ უთქვამს „მომცემი“, არამედ „განგაძღო შენ,“ ().

„რომელმან მოავლინის სიტყუაჲ მისი ქუეყანად“ (). რაც წინასწარმეტყველისთვის ჩვეულებრივია — სიტყვა კერძოდან საერთოზე გადაიტანოს და კვლავ საერთოდან განსაკუთრებულზე დააბრუნოს — ამას აქაც აკეთებს. რადგან თქვა: „უგალობდ ღმერთსა შენსა“ (), რათა უგუნურთაგან ვინმემ არ იფიქროს, თითქოს ღმერთი მხოლოდ იუდეველთა ღმერთია, აჩვენებს, რომ იგი მთელი სამყაროს საერთო ღმერთია და მისი განგება ყველგან, მთელ ქვეყანაზე ვრცელდება; ასე გამოჰყავს სიტყვა განსაკუთრებულიდან საერთოსა და საყოველთაო განგებაზე. ამიტომაც, როცა თქვა: „რომელმან მოავლინის სიტყუაჲ მისი ქუეყანად“ (), დაურთო: „და სწრაფით რბინ ბრძანებაჲ მისი“ (). ეს კი იმიტომ თქვა, რომ აჩვენოს: ღმერთი მხოლოდ ჩვენზე კი არ ზრუნავს, არამედ მთელ სამყაროზეც. „სიტყვაში“ კი აქ ბრძანებას გულისხმობს, განგებით მოქმედებას. შემდეგ, როცა სიადვილეს წარმოაჩენს, ამას მხოლოდ „სიტყვის“ სახელით კი არ აჩვენებს, არამედ „რბენის“ სახელწოდებითაც. და ესეც არ იკმარა, არამედ სისწრაფეც დაუმატა. ხოლო რასაც ამბობს, ესაა: რაც არ უნდა ბრძანოს, დიდი სისწრაფით აღესრულება.

რადგან მთელ სამყაროში ყველგან ბრძანებს. რას ბრძანებს? იმას, რაც ჩვენს სიცოცხლეს ამყარებს და ინარჩუნებს; ვგულისხმობ ჰაერთა განგებულებას, მათ ბრუნვასა და ცვალებადობას. ამიტომაც შემდეგ ამბობს: „დადვის თოვლი, ვითარცა მატყლი, და ნისლი, ვითარცა ნაცარი მიჰფინის“ (). ამას სხვა მთარგმნელი ასე თარგმნის: „შეყინულ ცვარს“ ()¹. ებრაული ტექსტი კი ამბობს: „ხეფორ ხაეფირ“. „ისვრის თავის ყინულს ნატეხებივით“ ()². „წინაშე ყინელსა მისსა ვინმე დაუდგეს?“ (). სხვა მთარგმნელი კი ამბობს: „მისი მხურვალების წინაშე ვინ დადგება?“ ()³. „მიავლინის სიტყუაჲ მისი და დაადვნის იგი; ქროდის სული მისი და დიოდიან წყალნი“ (). აქ, ჩემი აზრით, მისი ძალის დაუძლეველობასა და უსაზღვროებას წარმოაჩენს: ყოფიერებაში მოჰყავს არარსებული არსნი, შექმნილთ კი ცვლის და რადაც სურს, იმად გარდაქმნის.

2. სტიქიონთა გარდაქმნა და რჯულის ნიჭი

ამასვე სხვა წინასწარმეტყველიც ცხადყოფდა, როცა ამბობდა: „რომელი იქმს ყოველთა და გარდაჰმზადებს“ (). თუმცა ისინი ბუნების უძრავი საზღვრებით არიან შეკრულნი, მაგრამ, როცა მას ენება, ეს საზღვრები იხსნება. რადგან ყველაფერი მას უთმობს და მის წინაშე იხრება. ზოგჯერ თვით არსებებს გარდაქმნის; ზოგჯერ კი თვით არსებები უცვლელად რჩებიან, მაგრამ მათ მოქმედებას სხვა სახედ აქცევს: მათ საკუთარ და წილადხვდომილ მოქმედებას უმოქმედოდ ტოვებს, ხოლო სხვა, საწინააღმდეგო მოქმედებას ავლენს. სწორედ ეს მოიმოქმედა მან ღუმელშიც. ცეცხლი იყო, მაგრამ არ წვავდა; მასში ჩაყრილნი კი უტკბილესი ცვრით ტკბებოდნენ. იუდეველთა წინაშე ზღვა იყო, მაგრამ წყლები მათ არ ნთქავდა; პირიქით, ისინი თითქოს კლდეზე უფრო მყარ გზაზე გადადიოდნენ. დათანისა და აბირონის ქვეშ მიწა იყო, მაგრამ მაინც ვერ იჭერდა მათ სხეულებს; მიწა მათ ზღვაზე უფრო ადვილად ნთქავდა. აარონის კვერთხი ხმელი ხე იყო, მაგრამ მიწაში დარგულებზე უფრო მშვენიერი ნაყოფი გამოიღო. ბალაამის შემთხვევაში ვირი იყო — ცხოველთაგან ყველაზე დუნე — მაგრამ თავის მცემელს ისეთი პასუხი გასცა, გონიერი ადამიანის პასუხს რომ არ ჩამოუვარდებოდა. დანიელის შემთხვევაში ლომები იყვნენ, მაგრამ ცხვრების სიმშვიდე გამოაჩინეს: ლომების ბუნება კი არ გამქრალა, არამედ მათი მოქმედება შეიცვალა.

ქმნილებაშიც მრავალი სხვა ასეთი სასწაულის ხილვა შეიძლება. ამიტომ ნუ იფიქრებ, რომ სასწაული მცირეა მხოლოდ იმიტომ, რომ ყოველ წელს ხდება და ჩვენს თვალწინ აღესრულება. დაუკვირდი, რა დიდია იგი: ხან თოვლი ჩანს, ხან კი წყალი, და მცირე ხანში ამდენი ცვლილება ხდება. რათა უგუნურთაგან ვინმემ ეს სტიქიონთა ბუნებრივ მოქმედებას არ მიაწეროს და თვით სტიქიონები ამ მოვლენათა უბრალო მიზეზებად არ ჩათვალოს, არამედ იცოდეს, ვინ არის ბრძანების გამცემი, წინასწარმეტყველი ყოველივე ამის შესახებ მსჯელობას ღვთის ბრძანებას უკავშირებს და ამბობს: „მიავლინის სიტყუაჲ მისი და დაადვნის იგი“ (), ესე იგი, ბრძანებას; რადგან ამას უმთავრესად ქარების ბუნება კი არ იქმს, არამედ ღმერთი, რომელმაც ქარები შექმნა. წინასწარმეტყველმა სიტყვა სტიქიონებსა და მათში მომხდარ ცვლილებებზე გადაიტანა, რათა უხეში და უგრძნობი იუდეველი ყოველწლიური მოვლენებიდან ღვთის ძალის შეცნობამდე მიეყვანა: ღვთისთვის ადვილია იუდეველთა საქმეც მთლიანად ისე მოაწყოს, როგორც ინებებს, და საწინააღმდეგოდან საწინააღმდეგოში შეცვალოს. როგორც მაშინ, როცა სიცივე და აუტანელი ყინული დადგება, მისთვის ადვილია სიმშვიდე შექმნას და ყოველივე გაალღოს, ასევე, როცა ისინიც ტყვეობასა და ომებში აღმოჩნდნენ, მისთვის კიდევ უფრო ადვილი იყო, ისინი მშვიდობასა და თავიანთ ქვეყანაში დაებრუნებინა და წინანდელი კეთილდღეობისკენ მიეყვანა. მაგრამ ეს მხოლოდ ამას კი არ ცხადყოფს, არამედ სხვა რამესაც ფარულად მიანიშნებს. რომელიღა არის ეს? ის, რომ როგორც ეს მოვლენები, თუმცა ხშირად გვამწუხრებს, სასარგებლოდ და სასიკეთოდ ხდება, ასევე იუდეველთა თავს მომხდარიც მათთვის სასიკეთოდ მოხდა და დიდი სარგებლობა მოიტანა. და რათა მეტად აღარ დაემწუხრებინა ისინი, ეს მდგომარეობა კვლავ უფრო ნათელ ვითარებად შეიცვალა.

და რას გულისხმობს ეს მაგალითებიც? რადგან არ თქვა მხოლოდ „დადვის თოვლი“ (), არამედ დაუმატა: „ვითარცა მატყლი“ (); არც მხოლოდ „ნისლი მიჰფინის“ ()⁴, არამედ დაუმატა: „ვითარცა ნაცარი“ (); არც მხოლოდ „რომელმან დასხნა მყინვარნი მისნი“ (), არამედ დაუმატა: „ნებეულად“ (). მე კი მეჩვენება, რომ აქედანაც მოქმედი ღმერთის სიადვილე და სიუხვე ცხადდება. „რომელი უთხრობს სიტყუათა მისთა იაკობსა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „ზუსტ განსაზღვრებებს“. სხვა კი: „ბრძანებებს“. „სიმართლეთა და განკითხვათა მისთა - ისრაჱლსა“ (). „არა უყო ესრეთ ყოველსა ნათესავსა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „მსგავსად“. „და სამართალნი მისნი არა გამოუცხადნა მათ“ ().

იხილე, როგორ გადაჰყავს კვლავ სიტყვა ზოგადიდან კერძოზე — იუდეველთა გამორჩეულ სიკეთეებზე — რადგან სურს, ისინი უფრო დიდი გულმოდგინებისკენ აღძრას. ფსალმუნის დასაწყისში მან ხილულსა და სხეულისათვის სასარგებლოზე ილაპარაკა — უსაფრთხოებაზე, კეთილნაყოფიერებასა და მშვიდობაზე; აქ კი სიტყვა უმაღლესისკენ აჰყავს და რჯულდადების შესახებ მსჯელობას გაშლის, ხოლო რჯულდადება კეთილმოქმედების უმთავრესი სახეა: ბოროტებისგან განრიდება, სათნოებისკენ მიძღოლა და გონების განათლება. ამიტომ მოსეც ამას კვლავ და კვლავ იმეორებდა და ამბობდა: „რომელია ამ ხალხის მსგავსი?“ ()⁵ „დიდი ერი, რომელსაც ღმერთი ახლოს ჰყავს, როგორც უფალი ღმერთი ჩვენი, ყოველივეში, რაშიც მოვუხმობთ მას?“ ()⁵ და დავითიც კვლავ ამბობს: „ყუნის წყალობანი უფალმან და სამართალი ყოველთათჳს დაწუნებულთა“ (). „აუწყნა გზანი მისნი მოსეს და ძეთა ისრაჱლისათა - ნებანი მისნი“ (). და იერემიაც: „ეს არის ჩვენი ღმერთი; სხვა არ შეირაცხება მის გვერდით“ ()⁶. „მოიპოვა ყოველი გზაჲ ზედმიწევნულებისაჲ. და მისცა იგი იაკობსა, ყრმასა თჳსსა, და ისრაილსა, შეყუარებულსა მის მიერ“ ().

მაგრამ, შესაძლოა, ვინმემ თქვას: თუ დანარჩენ ადამიანებს არ გამოუცხადა, როგორ სჯის მათ? რომ ღმერთი სჯის როგორც რჯულამდე მცხოვრებთ, ისე ყველგან, მთელ მსოფლიოში, შემცოდეებს, ცხადია იმ სიტყვებიდან, რომლებსაც ქრისტე ამბობს: „დედოფალი იგი სამხრისაჲ აღდგეს სასჯელსა მას ნათესავსა ამას თანა“ და „დასაჯოს იგი“ (). და კვლავ: „კაცნი იგი ნინეველნი აღდგენ სასჯელსა მას ნათესავისა ამის თანა“ და „დასჯიდენ მათ“ (). უთუოდ სწორედ ამისთვის ითქვა ასე: რადგან დანარჩენი ადამიანებიც პასუხს აგებენ, ზოგნი ქებას იღებენ, ზოგნი კი ისჯებიან. ხოლო თუ იმ დანარჩენი ადამიანებისთვის ცხადი არ იყო, რა უნდა გაეკეთებინათ, როგორ განიკითხავდნენ ისინი ამ მოდგმას? ან კვლავ როგორ ამბობდა, რომ „სისხლი შურისგებულ იქნება აბელ მართლის სისხლიდან ზაქარიას სისხლამდე“ (; )⁷? ან კიდევ როგორ თქვა: „უმოლხინეს იყოს ქუეყანაჲ იგი სოდომისაჲ და გომორისაჲ“ ()? რადგან სიტყვით „უმოლხინეს“ () სრულ გათავისუფლებას კი არ აღნიშნავს, არამედ უფრო მსუბუქ სასჯელს. ეს ცხადყოფს, რომ ისინი პასუხს აგებენ იმაზე, რაშიც შესცოდეს. ხოლო თუ ისინი, ვინც ასე მძიმედ დაისაჯნენ, კვლავაც აგებენ პასუხს, დანარჩენთაგან ვინ გაექცევა?

3. ბუნებითი რჯული და ზენა იერუსალიმი

ვხედავთ მათაც, ვინც წარღვნის დროს სასჯელი მოიხადა, და სხვა მრავალსაც, თვით კაენსაც. ამასვე აცხადებს პავლეც, როცა ამბობს: „რამეთუ გამოჩინებად არს რისხვაჲ ღმრთისაჲ ზეცით ყოველსა ზედა უღმრთოებასა და სიცრუვესა კაცთასა, რომელთა ჭეშმარიტებაჲ სიცრუვით აქუნდა. რამეთუ მეცნიერებაჲ იგი ღმრთისაჲ ცხად არს მათ შორის,“ () „რამეთუ ღმერთმანვე გამოუცხადა მათ.“ () „რამეთუ უხილავი იგი მისი დაბადებითგან სოფლისაჲთ ქმნულთა მათ შინა საცნაურად იხილვების, და სამარადისოჲ იგი ძალი მისი და ღმრთეებაჲ, რაჲთა იყვნენ იგინი ვერ სიტყჳს მიმგებელ,“ () შემდეგ, როცა ცხოვრების წესზე საუბარს იწყებს, არც აქ ტოვებს მათ პასუხისმგებლობის გარეშე და ასე ამბობს: „რომელთა სამართალი ღმრთისაჲ იცოდეს, რამეთუ ესევითარისა მოქმედნი ღირს არიან სიკუდილისა; არცა ხოლო ამას იქმან, არამედ თანაცა სათნო-ეყოფვიან მოქმედთა მათ.“ () „ამას სამე ჰგონება, ჵ კაცო, რომელი შჯი ესევითარისა მოქმედთა მათ და იქმ მასვე ვითარ-მე შენ განერე საშჯელსა ღმრთისასა?“ () „ანუ სიმდიდრესა მას სიტკბოებისა მისისასა და თავს-დებასა და სულგრძელებასა შეურაცხ-ჰყოფ, ვერ გიცნობიეს, რამეთუ სიტკბოებაჲ ღმრთისაჲ სინანულად მოგიყვანებს შენ?“ () „ხოლო სიფიცხლითა მაგით შენითა და შეუნანებელითა გულითა იუნჯებ თავისა შენისა რისხვასა დღესა მას რისხვისა და გამოჩინებისა და მართლმსაჯულებისა ღმრთისასა, რომელმან მიაგოს კაცად-კაცადსა საქმეთა მისთაებრ: მოთმინეთა მათ საქმისა კეთილისათა - დიდებაჲ და პატივი და უხრწნელებაჲ, რომელნი ეძიებენ ცხორებასა საუკუნესა; ხოლო ჴდომისაგანთა მათ და ურჩთა ჭეშმარიტებისათა და მორჩილთა სიცრუისათა – რისხვაჲ და გულის წყრომაჲ. ჭირი და იწროებაჲ ყოველსა ზედა სულსა კაცისასა, მოქმედსა ბოროტისასა, ჰურიასა პირველად და მერმე წარმართსა!“ ()

ხედავ, ყოველივე თქმულის მიხედვით, როგორ იხდიან სასჯელს ყოველი დროის ადამიანები, რჯულამდე მცხოვრებნიც კი, და როგორ ტკბებიან სიკეთეებით ისინი, ვინც სათნოებაზე იზრუნეს და უღმრთოებას განეშორნენ? მაშ, როგორ მოხდებოდა ან ერთი, ან მეორე, თუ მათ არ იცოდნენ, რა უნდა გაეკეთებინათ? მაგრამ, იტყვის ვინმე, თუ იცოდნენ, რა უნდა გაეკეთებინათ, მაშ როგორ ამბობს: „არა უყო ესრეთ ყოველსა ნათესავსა და სამართალნი მისნი არა გამოუცხადნა მათ“ ()? მაშ, რას ნიშნავს ეს ნათქვამი და რისი ჩვენება სურს? მოისმინე. დაწერილი რჯული სხვა ხალხთაგან არავისთვის მიუცია; ბუნებითი რჯული კი ყველას შინაგანად ჰქონდა და იგი ჩასძახოდა, რა იყო კეთილი და რა — არა კეთილი.

რადგან ღმერთმა ადამიანის შექმნისთანავე მასში ეს მიუკერძოებელი სამსჯავრო ჩადო — თითოეულში არსებული სინდისის განაჩენი. იუდეველებისთვის კი განსაკუთრებული რამ მოიმოქმედა: რჯულის დებულებები წერილობითაც განუცხადა. ამიტომ თვით ფსალმუნიც არ ამბობს, რომ „ყოველ ერში არ აღასრულა“, არამედ თქვა: „არა უყო ესრეთ“ (). ესე იგი, სხვა ხალხებისთვის არ გაუგზავნია არც ფიცრები, არც წერილობითი მცნებები, არც რჯულმდებელი მოსე და არც სხვა რამ, რაც სინაის მთაზე მოხდა; არამედ ამ ყველაფრით უხვად მხოლოდ იუდეველებმა ისარგებლეს, ხოლო მთელ ადამიანურ ბუნებას საკმარისად ჰქონდა სინდისიდან მომდინარე რჯული. ამასვე პავლეც აცხადებდა, როცა ამბობდა: „რამეთუ წარმართთა, რომელთა შჯული არა აქუნ, და ბუნებითსა მას შჯულსა ჰყოფდეს; ამათ რამეთუ შჯულ არა აქუს, თავისა თჳსისათჳს შჯულ არიან:“ () ამიტომ იუდეველნი უფრო დიდი მსჯავრის ღირსნი არიან, რადგან ბუნებით რჯულთან ერთად დაწერილი რჯულიც მიიღეს და მაინც ამდენი ურჯულოება ჩაიდინეს. ამგვარად, ღვთის დიდი კეთილმოქმედება მათთვის, დაუდევრობაში ჩავარდნილთათვის, უფრო დიდი მსჯავრის საფუძვლად იქცევა.

ამრიგად, პირდაპირი მნიშვნელობით თქმულიც საკმარისია; მაგრამ თუ ვინმეს სურს ფსალმუნი ამაღლებული მნიშვნელობითაც გაიგოს, არც ამ გზაზე სვლას ავირიდებთ: ისტორიულ აზრს არ ვაზიანებთ — ნუ იყოფინ! — არამედ მასთან ერთად ამასაც ვუმატებთ უფრო გულმოდგინეთათვის, რამდენადაც შესაძლებელია. „აქებდ, იერუსალჱმ, უფალსა, უგალობდ ღმერთსა შენსა, სიონ,“ () პავლე იცნობს ზენა იერუსალიმს, რომლის შესახებ ამბობს: „ხოლო ზეცისა იგი იერუსალჱმი აზნაურ არს, რომელ არს დედაჲ ჩუენ ყოველთაჲ.“ (); ასევე სიონსაც ეკლესიად იცნობს, როცა ამბობს: „რამეთუ არ მოსულხართ ხელით შესახებელ და ცეცხლით ანთებულ მთასთან, ნისლთან, ბნელთან და ქარიშხალთან, არამედ მოსულხართ ქალაქ სიონთან და ცაში აღწერილ პირმშოთა ეკლესიასთან.“⁸ (ებრ 12:18, 22–23) მაშ, ამაღლებული მნიშვნელობით შესაძლებელია ამ ეკლესიაზეც ითქვას: „აქებდ, იერუსალჱმ, უფალსა, უგალობდ ღმერთსა შენსა, სიონ, რამეთუ განაძლიერნა მოქლონნი ბჭეთა შენთანი და აკურთხნა შვილნი შენნი შენ თანა,“ () რადგან ღმერთმა იგი იერუსალიმზე მიწიერ ქალაქზე უფრო საიმედოდ შემოზღუდა: არა მოქლონებითა და კარებით, არამედ ჯვრით შემოავლო ზღუდე და საკუთარი ძალის განჩინებით, რომლითაც ყოველგან აღმართა მისი გალავანი, როცა თქვა: „ბჭენი ჯოჯოხეთისანი ვერ ერეოდიან მას.“ ()

4. ეკლესიის დაცვა და სიტყვის სისწრაფე

მაშ, დასაწყისშივე ყველა მეფე, ხალხები და ქალაქები, დემონთა ლაშქრები, თვით ეშმაკის მძლავრობაც და ურიცხვი განსაცდელი თავს დაესხნენ ეკლესიას; და მაინც ყოველივე ის დაიშალა და დაიღუპა, ეკლესია კი იზრდებოდა და ისეთ სიმაღლემდე ამაღლდა, რომ თვით ზეცათაც გადააჭარბა. „აკურთხნა შვილნი შენნი შენ თანა“ (). როგორც დასაბამიდან თქვა: „აღორძნდით და განმრავლდით. და აღავსეთ ქუეყანაჲ“ (), და სიტყვამ მთელი ქვეყანა მოირბინა, ასევე ამის შემდეგაც თქვა: „წარვედით და მოიმოწაფენით ყოველნი წარმართნი“ (), და კიდევ: „იქადაგება ეს სახარება მთელ სოფელში“ ()⁹; და ამ ბრძანებამ დროის უმოკლეს მონაკვეთში თვით ქვეყნიერების კიდეებსაც მიაღწია. ამიტომაც ამბობდა: „უკეთუ არა მარცუალი იფქლისაჲ დავარდეს ქუეყანასა და მოკუდეს, იგი მარტოჲ ხოლო ეგოს; ხოლო უკუეთუ მოკუდეს, მრავალნ ნაყოფნი გამოიღოს“ (). და კვლავ: „როცა ავმაღლდები, ყველას მოვიზიდავ ჩემკენ“ ()¹⁰. მაშ, დასაწყისში ერთისაგან მრავალნი გაჩნდნენ, რადგან სიმრავლე ბუნების კანონით იზრდებოდა; ამიტომ საქმეც უფრო ნელა მიდიოდა. მოციქულთა დროს კი სიმრავლე არა ბუნების კანონით, არამედ მადლით მატულობდა; ამიტომ მყისვე, ერთ დღეში, სამი ათასი, შემდეგ ხუთი ათასი, შემდეგ ათიათასნი, შემდეგ კი მთელი ქვეყნიერების მკვიდრნი, რომლებიც ამ კეთილი ხელახალი შობით იშვნენ, გაიზარდნენ და გამრავლდნენ და მიღებული კურთხევა საქმეებით აჩვენეს; რადგან „არა სისხლთაგან, არცა ნებითა ჴორცთაჲთა“ (), არამედ ღვთის მადლით იშვნენ.

„რომელმან დასხნა საზღვარნი შენნი მშჳდობით“ (). ეს განსაკუთრებით და საკუთრივ ეკლესიაზე შეიძლება ითქვას; და, რაც უფრო საკვირველია, ეკლესია, როცა მას ებრძოდნენ, მშვიდობით ტკბებოდა და, როცა ყველანი მის წინააღმდეგ მზაკვრობდნენ, უშიშრობაში ნეტარებდა. ამიტომაც ამბობდა: „ჩემს მშვიდობას გიტოვებთ თქვენ, ჩემს მშვიდობას გაძლევთ თქვენ“ ()¹¹. და „სიპოხითა იფქლისათა განგაძღო შენ“ (). ეს ეკლესიაზეც შეიძლება სხვაგვარად — სულიერ საზრდოდ — გავიგოთ, რადგან ღმერთმა მოგვცა პური ცხოვრებისა. „რომელმან მოავლინის სიტყუაჲ მისი ქუეყანად, და სწრაფით რბინ ბრძანებაჲ მისი;“ (). რომელი სიტყვაა, მითხარი? ის სიტყვა, მოციქულთა მეშვეობით წარმოგზავნილი, რომელმაც ფრთაზე უფრო მსუბუქად ყოველივე მოიარა. ამიტომ დავითიც, როცა ამას სხვაგან საიდუმლოდ მიანიშნებს, ამბობს: „უფალმან სცეს სიტყუაჲ, რომელნი ახარებენ ძალითა მრავლითა“ ().

თუ ვინმე უგუნურთაგან დაეჭვდეს, სტიქიათა მოვლენებიდან მიიღოს მტკიცებულება და ისწავლოს, როგორ მოდის თოვლი ერთბაშად და დროის ერთ უმოკლეს მონაკვეთში მთელ დედამიწას ფარავს: არა ისე, რომ მის ზედაპირს თანდათანობით შემოუვლიდეს, არამედ ერთბაშად მოსავს მას. ამრიგად, რადგან იგი წინასწარმეტყველი იყო და საფიქრებელია, რომ ამ სიტყვებით მომავალს წინასწარ აცხადებდა და მასზე ანაგოგიურად, საიდუმლოდ მიანიშნებდა, იგი სათანადოდ ჩერდება სტიქიათა შესახებ მსჯელობაზე. ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: მთელი დედამიწა ღვთის სიტყვით დამოძღვრილი იქნება, თანაც დიდი სისწრაფით და მცირე დროში. შემდეგ, რათა ვინმემ არ იეჭვოს: თუ იუდეველები, ერთი ერი, ამდენ ხანს ასეთი მზრუნველობით სარგებლობდნენ და მაინც ღირსნი არ გამოდგნენ, როგორ იქნება შესაძლებელი, რომ მცირე დროში გარდაიქმნან მთელი ქვეყნიერების მკვიდრნი? — სიტყვის დასამტკიცებლად იგი სტიქიათაგან მოიხმობს მაგალითებს: თოვლს, ნისლს და ყინულს, რომლებიც განსაკუთრებით დროის ერთ უმოკლეს მონაკვეთში წარმოიქმნება. ამიტომ ნუ დაეჭვდები, თუკი მთელი ქვეყნიერების მკვიდრთა განწყობაც ადვილად შეიცვლება.

მაგრამ ბევრნი არიან მოწინააღმდეგენი? მაგრამ ისინიც განზე გადგებიან და ადგილს დაუთმობენ. რადგან თუ სიცივე ოდნავ უფრო ძლიერდება, ვერავინ იტანს მას, არამედ ყველანი უკან იხევენ და ადგილს უთმობენ მას, მით უფრო განზე გადგება ყოველივე, რაც ღვთის სიტყვასა და ბრძანებას ეწინააღმდეგება. რადგან მას ძალუძს თვით არსთა ბუნება შეცვალოს, არარსებულნიც არსებობაში მოიყვანოს და ისინი ისეთ ძალამდე გაზარდოს, რომ ყველასთვის აუტანელნი გახდნენ. „რომელი უთხრობს სიტყუათა მისთა იაკობსა, სიმართლეთა და განკითხვათა მისთა - ისრაჱლსა.“ (). აქ არც ის შეცდებოდა, ვინც იაკობსაც სულიერს უწოდებდა და ისრაელსაც, რომელსაც პავლეც იცნობს, როცა ამბობს: „მშვიდობა თქვენ და ღვთის ისრაელზე“ ()¹². ღმერთს შვენის დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები