SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„პავლე და სილოანე და ტიმოთე ეკლესიასა თესალონიკელთასა ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა: მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა." ().

1. მადლი, რწმენის ზრდა და სიყვარული

ადამიანთა უმრავლესობა ყველაფერს აკეთებს და ხერხსაც იგონებს, რათა მთავრებთანაც და საკუთარ თავზე აღმატებულებთანაც რაიმე მადლი მოიპოვოს; ამას დიდ საქმედ მიიჩნევენ და თავს ნეტარად თვლიან, თუ საწადელს მიაღწევენ. ხოლო თუ ადამიანებთან მადლის მიღება ასეთი დიდი რამ არის, ღმერთთან მადლის პოვნა რამდენად დიდი იქნება? ამიტომაც ყოველთვის ამას აყენებს თავისი წერილის დასაწყისში და ამასვე მათთვის გამოითხოვს, რადგან იცის, რომ თუ ეს იქნება, შემდგომ აღარაფერი დარჩება სატანჯველთაგან, არამედ რაც კი მძიმე იქნება, ყოველივე განიხსნება. და რომ გაიგოთ: იოსები მონა იყო, ახალგაზრდა, გამოუცდელი, მოუმზადებელი; უეცრად მთელი სახლის ზედამხედველობა ჩააბარეს და ეგვიპტელ კაცს ანგარიშს აბარებდა. ხოლო იცით, როგორი ფიცხი და შეუნდობელი იყო ის ერი; და როცა ამას უფროსობაც და ძალაუფლებაც ერთვის, რისხვა კიდევ უფრო დიდი ხდება, რადგან ძალაუფლებით მაღლდება. ეს ცხადია იქიდანაც, რაც მან ამის შემდეგ გააკეთა. რადგან როცა ქალბატონი ბრალს სდებდა, მან დაითმინა; თუმცა ძალადობის განცდა სამოსის დამჭერთა ხვედრი კი არ იყო, არამედ განძარცულისა.

ხომ უნდა ეთქვა: ხმა რომ აგეწია, იგი გაიქცეოდა; და თავი დამნაშავედ რომ ეცნო, ბატონის მოსვლას არ დაელოდებოდა. მაგრამ მან მსგავსი არაფერი გაიფიქრა; არამედ უგუნურად ყოველივე რისხვას მიანდო და საპყრობილეში ჩააგდო; ასეთი უგუნური კაცი იყო. თუმცა დანარჩენებიდანაც შეიძლებოდა იმ კაცის კეთილგანწყობასა და გონიერებაზე მიხვედრა; მაგრამ რადგან მეტად უგუნური იყო, მსგავსი არაფერი გაიაზრა. ამრიგად, ის, ვისაც ასეთ ბოროტ ბატონთან ჰქონდა საქმე, ვისაც მთელი სახლის მსახურება ჰქონდა ჩაბარებული, და უცხო, მარტო და გამოუცდელი იყო, რადგან ღმერთმა მასზე მრავალი მადლი გადმოაფრქვია, ისე გადალახა ყოველივე, თითქოს განსაცდელები არაფრად ყოფილიყოს: ქალბატონის ცილისწამებაც, სიკვდილის საფრთხეც, საპყრობილეც, და ბოლოს სამეფო ტახტამდე მივიდა. ამ ნეტარმა პავლემ დაინახა, რაოდენ დიდია ღმერთის მადლი; ამიტომაც სწორედ ამას გამოითხოვს მათთვის. სხვა რამესაც ამზადებს: რადგან სურს, ისინი წერილის მომავალი სათქმელის მიმართ კეთილად განაწყოს, რათა თუნდაც ამხილებდეს და თუნდაც კიცხავდეს, არ განუდგნენ; ამიტომ, უპირველეს ყოვლისა, ღმერთის მადლს ახსენებს, მათ გულს არბილებს, რათა თუნდაც ჭირი იყოს, მადლი გაიხსენონ, რომლისგანაც უფრო დიდთაგან ცხონდნენ, და მცირეთა შიგნით სასო არ წარიკვეთონ, არამედ იქიდან ჰქონდეთ ნუგეში; როგორც სხვაგანაც წერდა და ამბობდა: „უკუეთუ მტერ რაჲ ვიყვენით, დავეგენით ღმერთსა სიკუდილითა ძისა მისისაჲთა, რაოდენ უფროჲს აწ, და-რა-ვეგენით, ვცხონდეთ მაცხოვარებითა მისითა!" ().

ამბობს: „მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა." (). „მადლობაჲ გჳღირს ღმრთისა მარადის თქუენთჳს, ძმანო, ვითარცა-იგი ღირს არს,“ (). იხილე თავმდაბლობის სიჭარბე: როცა თქვა, „მადლობაჲ გჳღირს“ (), მათ აძლევს საშუალებას, იმსჯელონ და გაიაზრონ, რომ თუ სხვები თქვენს წარმატებათა გამო პირველად თქვენ კი არ უკვირთ, არამედ ღმერთი, მით უმეტეს ჩვენც მას უნდა ვმადლობდეთ. სხვაგვარადაც აღამაღლებს მათ აზრებს იმით, რომ რაც მათ შეემთხვევათ, ცრემლებისა და გლოვის ღირსი კი არ არის, არამედ ღმერთისადმი მადლობისა. ხოლო თუ პავლე სხვის სიკეთეებზე მადლობს, რა დაემართებათ მათ, ვინც არა მხოლოდ არ მადლობს, არამედ შურით დნება კიდეც? „რამეთუ უმეტესად აღორძნდების სარწმუნოებაჲ ეგე თქუენი და განმრავლდების სიყუარული კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს,“ (). და როგორ შეიძლება რწმენის აღორძნება, ამბობს? როგორ? როცა მის გამო რაიმე საშინელს დავითმენთ.

დიდი რამ არის, მართლაც, განმტკიცებაც და ზრახვებისგან არ წარიტაცებოდე; მაგრამ როცა ქარებიც გვეცემიან, როცა წვიმები ჩამოიქცევა, როცა ყოველი მხრიდან მძიმე ქარიშხალი აღდგება, როცა ტალღები ზედიზედ მოდის, და ამის შემდეგ მაინც არ შევირყევით, ეს სხვა არაფრის ნიშანია, თუ არა იმისა, რომ რწმენა აღორძინდა, უმეტესად აღორძინდა და უფრო მაღალიც გახდა. რადგან როგორც წარღვნისას ყოველივე ქვიანი და დაბალი სწრაფად დაიფარა, ხოლო რაც მაღლა იყო, წყალი მას ვერ სწვდებოდა; ასევე რწმენაც, როცა მაღლა აიწევა, აღარ ჩამოითრევა. ამიტომ არ თქვა: „აღორძნდება“, არამედ: „უმეტესად აღორძნდების სარწმუნოებაჲ ეგე თქუენი და განმრავლდების სიყუარული კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს,“ (). ხედავ, რომ ესეც ჭირთა წინააღმდეგ ეხმარება: ერთად შეკრულობა და ერთმანეთზე მოჭიდება? ამისგანაც მრავალი შეგონება წარმოიშობოდა. ამრიგად, სუსტ სიყვარულსაც და რწმენასაც ჭირები არყევენ, ძლიერს კი უფრო ძლიერს ხდიან. რადგან ტკივილში მყოფი სული, როცა სუსტია, არაფერს შეიმატებს; ძლიერი კი სწორედ მაშინ შეიმატებს ყველაზე მეტად. და სიყვარულიც იხილე: ერთს კი არ უყვარდათ და მეორეს არა, არამედ ყველასგან თანასწორი იყო; ამას მიანიშნა სიტყვებით: „კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს,“ (), რომ იგი რაღაც თანაბარწონიანია, როგორც ერთი სხეულისა.

რადგან ახლაც ბევრთან ვპოულობთ სიყვარულს, მაგრამ ისეთ სიყვარულს, რომელიც განყოფის მიზეზი ხდება. როცა ორ-ორად და სამ-სამად ვართ შეერთებულნი, და ორნი ერთმანეთთან მეტად არიან შეკრულნი, ან სამნი და ოთხნი, დანარჩენებს კი თავს არიდებენ იმით, რომ მათთან აქვთ თავშესაფარი და ყველაფერში მათ ენდობიან, ეს სიყვარულის განყოფაა, არა სიყვარული. მითხარი: თუ თვალი იმ ზრუნვას, რომელიც მთელი სხეულისათვის აქვს, ხელზე გადაიტანს და, სხეულის სხვა ნაწილთაგან პირი რომ იბრუნოს, მხოლოდ მას მიაქცევს ყურადღებას, განა მთელს არ ავნებს? ცხადია. ასევე ჩვენც, თუ სიყვარულს, რომელიც ღმერთის მთელ ეკლესიაზე უნდა ვრცელდებოდეს, ერთსა და მეორეზე შემოვზღუდავთ, ჩვენ თვითონაც, მათაც და მთელსაც ვავნებთ. რადგან ეს სიყვარულისა კი არ არის, არამედ განყოფის ნაპრალებია და დაგლეჯილი რღვევები. რადგან თუნდაც მთელ კაცს ნაწილი მოვწყვიტო და ავიღო, თვით ეს მოწყვეტილი ნაწილი თავის თავთან შეერთებულია, უწყვეტია და შეწებებული; მაგრამ მაშინაც მოწყვეტილი ნაწილია, რადგან დანარჩენ სხეულთან შეერთებული არ არის.

2. სიყვარულის სისრულე და ჭირთა მოთმინება

რა სარგებელია, თუ ვიღაც ერთი ძლიერ გიყვარს? ასეთი სიყვარული მხოლოდ ადამიანურია; ხოლო თუ მხოლოდ ადამიანური არ არის, არამედ ღმერთის გამო გიყვარს, ყველანი გიყვარდეს, რადგან ღმერთმა ასე ბრძანა, მტრებიც გვიყვარდეს. ხოლო თუ მტრების სიყვარულიც ბრძანა, მით უმეტეს მათი, ვისაც შენთვის არაფერი დაუშავებიათ? მაგრამ მიყვარსო, ამბობს. მაგრამ არა ასე; უფრო სწორად, არც კი გიყვარს, რადგან როცა ავად მეტყველებ, როცა გშურს, როცა მახეს უგებ, როგორღა გიყვარს? მაგრამ ამას არაფერს ვაკეთებო, ამბობს. მაგრამ როცა მის ავად მოხსენიებას ისმენ და მთქმელს პირს არ უკეტავ, ნათქვამს უნდობლობით არ ხვდები? არ აჩერებ მას, და ეს როგორი სიყვარულის ნიშანია?

და ამბობს: „და განმრავლდების სიყუარული კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს, ვიდრეღა ჩუენ თჳთ თქუენთჳს ვიქადეთ ეკლესიათა შინა ღმრთისათა" (). წინა ეპისტოლეში ხომ ამბობს, რომ მაკედონიისა და აქაიის ყველა ეკლესია გამოხმაურდა, როცა მათი რწმენის ამბავი შეიტყო: „რამეთუ თქუენ მიერ განეფინა სიტყუაჲ იგი უფლისაჲ არა ხოლო მაკედონიას შინა და აქაიას, არამედ ყოველთა ადგილთა სარწმუნოებაჲ თქუენი ღმრთისა მიმართ განჴდა, ვიდრემდის არღარა გჳჴმს ჩუენ სიტყუად რაჲმე. მაგათ თჳთ გითხრან ჩუენთჳს, ვითარი შესლვაჲ გუაქუნდა თქუენდა მიმართ" (); აქ კი ამბობს: ისე, რომ თქვენით ვიქადითო. მაშ, მაინც რას ნიშნავს ნათქვამი? იქ ამბობს, რომ მათ თქვენგან სწავლება არ სჭირდებათ; აქ კი არ უთქვამს, რომ მათ ვასწავლით, არამედ — ვიქადით და თავს ვიწონებთო. ამიტომ, თუ ჩვენ თქვენ გამო ღმერთს მადლობასაც ვწირავთ და ადამიანთა წინაშეც ვიქადით, თქვენ მით უფრო გმართებთ, ჩვენს სიკეთეებზე ასე მოიქცეთ. რადგან, თუ თქვენი წარმატებანი სხვებისთვის სიქადულის ღირსია, ჩვენთვის როგორღა იქნება საგლოვი? ამის თქმა შეუძლებელია; ამიტომაც ამბობს: „ვიდრეღა ჩუენ თჳთ თქუენთჳს ვიქადეთ ეკლესიათა შინა ღმრთისათა მოთმინებისა მის თქუენისათჳს და სარწმუნოებისა" (). აქ ის იმასაც აჩვენებს, რომ დიდი დრო გავიდა; რადგან მოთმინება ხანგრძლივი დროის შემდეგ ჩანს და არა ორ-სამ დღეში. მაგრამ იგი უბრალოდ მოთმინებას არ ამბობს.

უმთავრესად, რასაკვირველია, აღთქმული სიკეთეების ჯერ არმიღებაც მოთმინების საქმეა; ახლა კი უფრო დიდ მოთმინებაზე საუბრობს. რომელზე-ღა? დევნილებებით გამოვლენილზე. ხოლო რომ სწორედ ამას მიანიშნებს, ცხადია იქიდან, რასაც დაურთავს და ამბობს: „ყოველთა მათ შინა დევნულებათა თქუენთა და ჭირთა, რომელთა თავს-იდებთ" (). რადგან ისინი განუწყვეტლივ მტრებს შორის ცხოვრობდნენ, რომლებიც ყოველმხრივ ცდილობდნენ მათთვის ზიანის მიყენებას, და მაინც მტკიცე და შეურყეველ მოთმინებას აჩვენებდნენ. შერცხვნენ ისინი, ვინც ადამიანთა მფარველობის გამო მოძღვრებებს იცვლიან. რადგან ჯერ კიდევ ქადაგების დასაწყისში ღარიბი ადამიანები, ყოველდღიური შრომით მცხოვრებნი, საზოგადოებრივ მოღვაწე კაცებთან და ქალაქის პირველ კაცებთან მტრობას იღებდნენ საკუთარ თავზე; არც მეფე იყო სადმე მორწმუნე, არც მთავარი; გამოუცხადებელ ომს ითმენდნენ და მაინც არ იხევდნენ.

„სახედ სიმართლისა, საშჯელისა ღმრთისა" (). იხილე, როგორ კრებს მათთვის ნუგეშს. თქვა: „მადლობაჲ გჳღირს ღმრთისა" (); თქვა, რომ ადამიანთა წინაშე ვიქადითო. ესენიც კარგია; მაგრამ ის, რასაც დატანჯული კაცი ყველაზე მეტად ეძებს, ეს არის ბოროტებათაგან გათავისუფლება და მათი დასჯა, ვინც მათ ცუდად ექცევა. რადგან, როცა სული უძლურია, სწორედ ამას ეძიებს ყველაზე მეტად; ხოლო სიბრძნისმოყვარე სული ამასაც არ ეძიებს. მაშ, რას ნიშნავს, რასაც ამბობს: „სახედ სიმართლისა, საშჯელისა ღმრთისა" ()? მან უკვე ორივე სამაგიეროზე მიანიშნა: ბოროტების მოქმედთა და ტანჯულთა სამაგიეროზე; თითქოს ამბობდეს: რათა, როცა თქვენ გვირგვინს დაგადგამთ, მათ კი დასჯის, ღმერთის სიმართლე გამოჩნდეს. ამავე დროს მათ ანუგეშებს და აჩვენებს, რომ საკუთარი შრომებისა და ოფლების გამო, და სიმართლის წესის თანახმადაც, გვირგვინით შეიმოსებიან.

მაგრამ ჯერ მათ ჯილდოს აყენებს წინ. რადგან, თუნდაც ვინმეს ძლიერ სწყუროდეს შურისგება, ჯერ მაინც ჯილდოებს ესწრაფვის. ამიტომაც დაურთავს და ამბობს: „რაჲთა ღირს იქმნეთ თქუენ სასუფეველსა ღმრთისასა, რომლისათჳსცა გევნების" (). ამიტომ ეს იმით კი არ ხდება, რომ უსამართლოდ მოქმედნი უფრო ძლიერნი არიან, არამედ იმით, რომ სასუფეველში ასე შესვლაა საჭირო. რადგან, ამბობს, „მრავლითა ჭირითა ჯერ-არს ჩუენდა შესლვაჲ სასუფეველსა ღმრთისასა" (). „უკუეთუ სამართალ არს ღმრთისა მიერ მიგებად მაჭირვებელთა თქუენთა ჭირი, და თქუენ, ჭირვეულთა, ლხინი ჩუენ თანა გამოჩინებასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა ზეცით ანგელოზთა თანა ძლიერებისა მისისათა" ().

აქ ეს გამოთქმა ეჭვს კი არ გამოხატავს, არამედ „რადგან“-ის მნიშვნელობით დგას; ასე ვხმარობთ ჩვენც სრულიად აღიარებულსა და უეჭველ საქმეებზე, ანუ: ფრიად სამართლიანია. თუ ღმერთთან სამართლიანია ამათთვის სამაგიეროს მიგება, ამბობს, უთუოდ მიუზღავს კიდეც; თითქოს ამბობდეს: თუ ღმერთს ეს საქმეები ადარდებს, თუ ღმერთი ზრუნავს. ასე თვითონაც აღიარებულ საქმეზე ნათქვამივით იყენებს ამ გამოთქმას; თითქოს ვინმეს ეთქვას: თუ ღმერთს ბოროტნი სძულს. ამას ასე ამბობს, რათა ისინიც აიძულოს თქვან, რომ სძულს; რადგან ასეთი განაჩენები მეტად უდავოა, ვინაიდან თვით მათაც იციან, რომ ეს სამართლიანია. რადგან, თუ ადამიანთა შორის ეს სამართლიანია, მით უფრო — ღმერთთან. ამბობს: „მიგებად მაჭირვებელთა თქუენთა ჭირი, და თქუენ, ჭირვეულთა, ლხინი ჩუენ თანა" ().

3. სასუფევლის სასოება და გეენის ხსოვნა

მაშ რა? ნუთუ თანაბარია საზღაური? არავითარ შემთხვევაში; არამედ იხილე, მომდევნო სიტყვებით როგორ აჩვენებს, რომ ის ბევრად უფრო მძაფრია, ხოლო შვება ბევრად უფრო დიდი. აჰა, კიდევ სხვა ნუგეში: რადგან ამბობს, რომ ჭირთა თანაზიარნი საზღაურშიც თანაზიარნი იქნებიან (ეს არის სიტყვა: ჩვენთან ერთად), და გვირგვინებში უერთებს მათ იმათ, რომელთაც ურიცხვი და უფრო დიდი საქმენიც აღასრულეს. შემდეგ ჟამსაც უმატებს და ამ აღწერით მათ გონებებს აღამაღლებს: სიტყვით თითქოს უკვე ხსნის ცებს და მათ თვალთა წინაშე აყენებს, უფალს ანგელოზთა მხედრობასაც გარს ახვევს და ადგილითაც და მასთან მყოფებითაც უფრო ფართო სურათს ქმნის, რათა მათ ცოტაოდენ ამოისუნთქონ. ამბობს: „და თქუენ, ჭირვეულთა, ლხინი ჩუენ თანა გამოჩინებასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა ზეცით ანგელოზთა თანა ძლიერებისა მისისათა,“ () „ცეცხლითა ალისაჲთა მიგებად შურის-გებისა, რომელთა-იგი არა იციან ღმერთი და რომელნი-იგი არა დაემორჩილებიან სახარებასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა,“ (). თუ სახარების ურჩნი სასჯელს მიიღებენ, მაშინ ისინი, ვინც ურჩობასთან ერთად თქვენც გაჭირვებენ, რასღა არ დაითმენენ?

დააკვირდი მის გონიერებას: აქ არ თქვა, ვინც თქვენ გაჭირვებთო, არამედ თქვა, ურჩებსო. ამგვარად, თქვენს გამო რომც არა, თავისივე გამო მაინც აუცილებელია, ამბობს, მათი დასჯა. ამრიგად, ეს ნათქვამია დასარწმუნებლად, რომ ისინი უთუოდ უნდა დაისაჯონ; ხოლო უწინდელი სიტყვა იმისთვის ითქვა, რომ მათაც პატივცემულნი ყოფილიყვნენ. ერთი მხრივ, სასჯელის შესახებ დარწმუნება რწმენას წარმოშობს; მეორე მხრივ კი სიხარულს ის იწვევს, რომ ისინი ამ ყველაფერს მათ მიმართ ჩადენილის გამო დაითმენენ. ეს, ერთი მხრივ, მათ მიმართ ითქვა. მაგრამ ჩვენც შეგვეფერება. ამიტომ, როცა ჭირში ვიქნებით, ეს ვიფიქროთ. სხვისი დასჯით ნუ გავიხარებთ, თითქოს შურს ვიგებდეთ, არამედ იმით, რომ თვითონვე ასეთი სასჯელისა და სამაგიეროსგან ვთავისუფლდებით.

რადგან რა სარგებელი გვაქვს, როცა სხვები ისჯებიან? გთხოვთ, ასეთი სულები ნუ გვექნება; სასუფევლის ფიქრით აღვძრათ თავი სათნოებისკენ. რადგან ის, ვინც ძლიერ სათნოა, არც შიშით აღიძვრის და არც სასუფევლით, არამედ თვით ქრისტესთვის, როგორც პავლე იქცეოდა. მაგრამ ჩვენ გავიაზროთ სასუფეველში არსებული სიკეთენი და გეენაში არსებული ბოროტებანი, და თუნდაც ასე მოვაწესრიგოთ და აღვზარდოთ ჩვენი თავი, ასე მივიყვანოთ თავი აღსასრულებელ საქმეებამდე. როცა ახლანდელ ცხოვრებაში რაიმე კეთილსა და დიდს იხილავ, სასუფეველი გაიაზრე და მას არაფრად ჩათვლი; როცა საშინელს იხილავ, გეენა გაიაზრე და დასცინებ; როცა ხორციელ სურვილს ეჭირები, ცეცხლს ჩაუფიქრდი, ასევე თვით ცოდვის სიამოვნებას ჩაუფიქრდი, რომ არაფრის ღირსი არ არის და რომ სიამოვნებაც კი არ აქვს. თუ აქ დადებული კანონების შიშს ისეთი ძალა აქვს, რომ ბოროტ საქმეთაგანაც განგვაშორებს, რამდენად უფრო მეტად განგვაშორებს მომავალთა ხსოვნა, უკვდავი სამაგიერო და მარადიული სასჯელი; თუ მიწიერი მეფის შიში ამდენ ბოროტებას გვაშორებს, რამდენად უფრო მეტად საუკუნო მეფის შიში? მაშ საიდან შეგვიძლია ეს შიში განუწყვეტლად გვქონდეს? თუ განუწყვეტლად ვისმენთ საღვთო წერილს.

რადგან თუ მხოლოდ დანახული მიცვალებული ასე კუმშავს ჩვენს გონებას, რამდენად უფრო მეტად გეენა და უშრეტი ცეცხლი? რამდენად უფრო მეტად დაუსრულებელი მატლი? თუ გეენას მუდამ გავიაზრებთ, სწრაფად არ ჩავვარდებით მასში. ამიტომ დაგვემუქრა ღმერთი სასჯელით; რადგან ფიქრს დიდი სარგებელი რომ არ ჰქონოდა, ღმერთი მას არც დაგვემუქრებოდა; მაგრამ რადგან მისი ხსოვნა დიდ საქმეთა აღსრულებას ძალუძს, ამის გამო, როგორც რამ მაცხოვნებელი წამალი, მისი მუქარა ჩვენს სულებში ჩადო. ნუ უგულებელვყოფთ აქედან შობილ ამოდენა სარგებელს, არამედ ამ ხსენებას გამუდმებით მივუბრუნდეთ, საუზმეებზეც და ვახშმებზეც. რადგან სასიამოვნოებზე საუბარი სულს არაფერს არგებს, არამედ უფრო უძლურს ხდის; ხოლო მწუხარესა და მჭმუნვარეზე საუბარი მის ყოველ გაფანტულსა და განღვრილს მოკვეთს, უკან მოაქცევს და დაშლილ სულს შეკრებს. ვინც თეატრებსა და სახიობაზე საუბრობს, მას არაფერს არგებს, არამედ უფრო მეტადაც აღაგზნებს და უფრო წინდაუხედავს ხდის; ხოლო ვინც სხვის საქმეებზე ზრუნავს და ზედმეტად იძიებს, ამ ცნობისმოყვარეობით ხშირად საფრთხეებსაც აკიდებს მას. ხოლო ვინც გეენაზე საუბრობს, არც რაიმე საფრთხე ექნება და სულსაც უფრო თავშეკავებულს ხდის.

მაგრამ სიტყვების სიმძიმე გაშინებს? განა თუ გაჩუმდები, გეენას ჩააქრობ? ან თუ იტყვი, განა შენ აანთებ? იტყვი თუ არ იტყვი, ცეცხლი მაინც ამოიფრქვევა. მის შესახებ განუწყვეტლად ითქმოდეს, რათა არასოდეს ჩავარდე მასში. შეუძლებელია, გეენაზე ფიქრით დაკავებულმა სულმა სწრაფად შესცოდოს; რადგან მოისმინე საუკეთესო შეგონება, რომელიც ამბობს: „გახსოვდეს შენი უკანასკნელნი და უკუნისამდე არასოდეს შესცოდავ.“ ()¹. შეუძლებელია, ანგარიშგების შიშით შეპყრობილი სული ცოდვათა მიმართ ფრთხილი არ იყოს; რადგან გონებაში ძალამოკრებილი შიში მასში არაფერს ტოვებს ამქვეყნიურს. თუ მის შესახებ აღძრული სიტყვა ასე ამდაბლებს და კუმშავს, განა სულებში მარადის დამკვიდრებული ფიქრი ყოველგვარ ცეცხლზე მეტად არ ასუფთავებს სულს?

სასუფეველი ისე ხშირად ნუ გვახსოვს, როგორც გეენა; რადგან შიში უფრო ძლიერია, ვიდრე აღთქმა; და ვიცი, რომ მრავალი ურიცხვ სიკეთეს უგულებელყოფდა, სასჯელისაგან გათავისუფლებული რომ ყოფილიყო; მაშინ როცა ჩემთვის ახლაც საკმარისია ის, რომ არ დავისაჯო და სასჯელი არ მივიღო. არავინ, ვისაც გეენა თვალწინ უდგას, გეენაში არ ჩავარდება; არავინ, ვინც გეენას უგულებელყოფს, გეენას ვერ გაექცევა. რადგან როგორც ჩვენთან, ვინც სასამართლოების ეშინია, სასამართლოებში არ გაებმება, ხოლო ვინც უგულებელყოფს, სწორედ ისინი ეხვევიან უმეტესად; ასევეა იქაც. ნინეველებს დაქცევის რომ არ შეშინებოდათ, დაიქცეოდნენ; მაგრამ რადგან შეეშინდათ, არ დაიქცნენ. ნოეს დროს წარღვნის რომ შეშინებოდათ, არ წაირღვნებოდნენ; სოდომელებსაც რომ შეშინებოდათ, არ დაიწვებოდნენ. დიდი ბოროტებაა მუქარის უგულებელყოფა; ვინც მუქარას უგულებელყოფს, მალე მას საქმითვე გამოცდის. არაფერი არის ისე სასარგებლო, როგორც გეენაზე საუბარი; ის ჩვენს სულებს ყოველ ვერცხლზე უფრო ხალასს ხდის. რადგან მოისმინე წინასწარმეტყველისა, რომელიც ამბობს: „რამეთუ ყოველნი სამართალნი მისნი წინაშე ჩემსა არიან და სიმართლენი მისნი არა განვიშორენ ჩემგან.“ (). ქრისტეც განუწყვეტლად საუბრობს მის შესახებ. რადგან თუ მსმენელს ამწუხრებს კიდეც, უდიდეს სარგებელს მაინც აძლევს.

4. გეენის ხსენებით სულის მოწესრიგება

რამეთუ ასეთია ყოველივე, რაც სარგებელს გვაძლევს; და ნუ გაიკვირვებ: წამალიცა და საზრდელიც, თავდაპირველად ავადმყოფს რომ აწუხებს, შემდეგ სარგებელს მოუტანს. ხოლო თუ სიტყვათა სიმძიმეს ვერ ვითმენთ, ცხადია, რომ საქმეთა გზით მოსულ ჭირსაც ვერ ავიტანთ; თუ გეჰენის შესახებ სიტყვებს ვერავინ ითმენს, ცხადია, დევნა რომ მოგვწეოდა, ცეცხლისა და რკინის წინაშე ვერავინ ოდესმე დადგებოდა. ვავარჯიშოთ ჩვენი სმენა, რომ არ განაზდეს; რამეთუ აქედან საქმით გამოცდამდეც მივალთ. თუ საშინელთა მოსმენას შევეჩვევით, საშინელთა მოთმინებით ატანასაც შევეჩვევით; ხოლო თუ ისე მოდუნებულნი ვიქნებით, რომ სიტყვებსაც ვერ ვიტანდეთ, როდისღა დავდგებით საქმეთა წინაშე? ხედავ, როგორ უგულებელყოფს აქაურ ყოველივესა და ერთმანეთის მომდევნო საფრთხეებს ნეტარი პავლე? რატომ? იმიტომ, რომ ნასწავლი ჰქონდა გეჰენის უგულებელყოფაც ღმერთისთვის სათნო საქმეთა გამო. ის ქრისტესადმი წადილის გამო თვით გეჰენის გამოცდასაც არაფრად რაცხდა; ჩვენ კი, ჩვენთვის სასარგებლო საქმეთა გამოც, მის შესახებ სიტყვებსაც ვერ ვითმენთ. ახლა კი მცირედი მოისმინეთ და მიდიხართ; გევედრებით თქვენ, თუ თქვენში რაიმე სიყვარულია, მუდამ ამაზე ატრიალებდეთ სიტყვას. ვერაფრით გავნებენ, თუნდაც სარგებელი არ მოგიტანონ; თუმცა აუცილებლად სარგებელსაც მოგიტანენ, რადგან საუბრების მიხედვით სულიც ყალიბდება.

„ნუ სცთებით: განხრწნიან წესთა კეთილთა ზრახვანი ბოროტნი." (), ამბობს. მაშასადამე, კეთილი საუბრები სარგებელს გვაძლევს; მაშასადამე, შიშის მომგვრელი საუბრებიც გონს მოგვაგებს. რამეთუ სული თითქოს ცვილია: თუ მას ცივ საუბრებს მიუტან, გააქვავებ და გაამკაცრებ; ხოლო თუ ცეცხლით მხურვალე საუბრებს მიუტან, დაარბილებ; დაარბილებ კი და რისკენაც გინდა, იმისკენ გამოსახავ, და სამეფო ხატებასაც ჩაუკვეთ. მაშ, დავიხშოთ ჩვენი სასმენელი ამაო საუბრებისათვის; მცირე არ არის ეს ბოროტება; აქედან წარმოიშობა ყოველივე ბოროტი. ჩვენი გონება საღვთო სიტყვათა მიპყრობას რომ ყოფილიყო შეჩვეული, სხვებისკენ აღარ მიიქცეოდა; ხოლო სხვებისკენ რომ არ მიიქცეოდა, ბოროტ საქმეებსაც აღარ გაჰყვებოდა. რამეთუ სიტყვა საქმეებისკენ მიმავალი გზაა: ჯერ ვფიქრობთ, შემდეგ ვიტყვით, შემდეგ ვიქმთ. ბევრნი ხშირად, უმანკოდ მცხოვრებნიც კი, სამარცხვინო სიტყვებიდან სამარცხვინო საქმეებამდე მივიდნენ. რამეთუ ჩვენი სული ბუნებით არც კეთილია და არც ბოროტი, არამედ ნებელობით ხდება ერთიცა და მეორეც.

როგორც აფრა, საითაც ქარი დაუბერავს, გემს იქით გადაიყვანს, უფრო სწორად კი, როგორც საჭე გადაიყვანს გემს, თუ ქარი ზურგიდან უბერავს, ასევე ფიქრიც, თუ კეთილი სიტყვები მას ხელშემწყობი ქარივით ატარებენ, საფრთხის გარეშე იცურებს; ხოლო თუ საწინააღმდეგოა, ხშირად ფიქრსაც ჩაძირავს. რამეთუ რაც არის ქარები გემებისთვის, ის არის სიტყვები სულებისთვის: საითაც გენებოს, იქით გადაიყვან მას და მოაბრუნებ. ამიტომაც ვიღაც შეგონებით ამბობს: „ყოველი თხრობაჲ შენი იყავნ სჯულსა შინა უზენაესისასა." ()² ამიტომ გევედრებით: როგორც კი ბავშვებს ძიძისგან ავიყვანთ, დედაბრულ ზღაპრებს ნუ შევაჩვევთ მათ; არამედ პირველი ასაკიდანვე ისწავლონ, რომ სამსჯავრო არსებობს; რომ სასჯელი არსებობს, ეს მათ გონებაში ჩაესჭედოს; ეს შიში, ფესვებს რომ გაიდგამს, დიდ სიკეთეებს იქმს. რამეთუ სული, რომელიც პირველი ასაკიდანვე ისწავლის ამ მოლოდინით შეძრწუნებას, ადვილად ვერ ჩამოიშორებს ამ შიშს; არამედ, როგორც დამორჩილებული ცხენი, რომელსაც ზედ შემჯდარი ჰყავს გეჰენის ფიქრი, მოწესრიგებულად ივლის და სასარგებლოს წარმოთქვამს და იტყვის; და ვერც სიჭაბუკე, ვერც სიმდიდრე, ვერც ობლობა და ვერც სხვა რამ ავნებს მას, რადგან ასეთი მტკიცე ფიქრი ექნება, ყოველივეს წინაშე გამძლე.

ამ სიტყვებით ჩვენც მოვაწესრიგოთ საკუთარი თავი, ასევე ცოლები, მონები, შვილები და მეგობრები, და თუ შესაძლებელია, მტრებიც. რამეთუ ამ სიტყვებით შეგვიძლია ცოდვათა დიდი ნაწილი მოვკვეთოთ, და უმჯობესია მწუხარე ამბებში ვტრიალებდეთ, ვიდრე სასიამოვნოში; ეს კი იქიდანაც ცხადია. აბა მითხარი: თუ შეხვალ სახლში, სადაც ქორწილი იმართება, მცირე ხანს სანახაობით გაიხარებ; შემდეგ კი, წამოსული, მწუხარებით საკუთარ თავს დაადნობ, რადგან ამდენი არ გაქვს. ხოლო თუ გლოვის სახლში შეხვალ, თუნდაც ისინი დიდად მდიდარნი იყვნენ, წამოსული უფრო დამშვიდდები; რადგან იქიდან შურს კი არ მიიღებ, არამედ ნუგეშსა და გამხნევებას შენი სიღატაკის გამო. იხილე საქმეთა მიხედვით, რომ სიმდიდრე თავისთავად არაფრით არის კეთილი, არც სიღატაკეა ბოროტი, არამედ ისინი განურჩეველ საქმეთა რიცხვს მიეკუთვნება. ასევე ახლაც, თუ ფუფუნებაზე ილაპარაკებ, უფრო მეტად ჭრი იმ სულს, რომელსაც, შესაძლოა, ფუფუნების საშუალება არა აქვს; ხოლო როცა ფუფუნების წინააღმდეგ ილაპარაკებ და შუაში გეჰენის შესახებ სიტყვებს ჩააგდებ, ეს საქმე გაგახარებს და დიდ სიამოვნებას შობს. რამეთუ როცა გაიაზრებ, რომ ფუფუნება იმ ცეცხლის წინააღმდეგ ვერაფრით დაგვიცავს, მას აღარ მოიძიებ; ხოლო თუ იფიქრებ, რომ იგი იმ ცეცხლს უფრო მეტად ანთებს ხოლმე, არა მხოლოდ აღარ მოიძიებ მას, არამედ ზურგსაც შეაქცევ და განიშორებ.

ნუ გავურბივართ გეჰენის შესახებ სიტყვებს, რათა თვით გეჰენას გავექცეთ; ნუ გავურბივართ სასჯელის ხსოვნას, რათა არ დავისაჯოთ. ის მდიდარი იმ ცეცხლზე რომ ფიქრობდა, არ შესცოდავდა; რადგან არასოდეს გაიხსენა იგი, ამიტომ მასში ჩავარდა. მითხარი, ადამიანო, როცა ქრისტეს სამსჯავროს წინაშე წარდგომა გელის, ყოველივეზე უფრო ლაპარაკობ, ვიდრე ამაზე? და როცა მსაჯულთან საქმე გაქვს, ხშირად მხოლოდ სიტყვების გამოც კი, არც ღამით, არც დღისით, არც დროსა და არც საათს სხვა რამეს ამბობ, არამედ მუდამ იმ საქმეზე ლაპარაკობ; ხოლო როცა მთელი შენი ცხოვრებისათვის პასუხის გაცემა და ანგარიშის ჩაბარება გელის, იმასაც ვერ ითმენ, რომ სხვები იმ სამსჯავროს გახსენებენ? ამიტომაც ყველაფერი დაღუპული და გახრწნილია: ადამიანურ სამსჯავროზე ყოფითი საქმეების გამო წარდგომა რომ გველის, ყველაფერს ვამოძრავებთ, ყველას ვევედრებით, განუწყვეტლივ ამაზე ვზრუნავთ და ყველაფერს ამისთვის ვაკეთებთ; ხოლო როცა ცოტა ხანში ქრისტეს სამსჯავროზე მისვლა გველის, არაფერს ვაკეთებთ არც ჩვენით და არც სხვების მეშვეობით, და მსაჯულსაც არ ვევედრებით. თუმცა იგი დიდ ვადას გვაძლევს და შუა ცოდვებში არ გვიტაცებს, არამედ გვაცლის მათგან განძარცვას; და იმათთვის, ვინც მასთან მიდის, არაფერს აკლებს ის სიკეთე და კაცთმოყვარეობა. მაგრამ მეტი არაფერი ხდება; ამიტომ უფრო დიდია სასჯელი. მაგრამ ნუ იყოფინ, რომ ეს მოხდეს. ამიტომ გევედრებით, ახლა მაინც გონს მოვეგოთ; გეჰენა თვალწინ გვქონდეს, იმ შეუვალ ანგარიშებზე ვფიქრობდეთ, რათა ამაზე ფიქრით ბოროტებას გავექცეთ, სათნოება ავირჩიოთ და შევძლოთ იმ აღთქმულ სიკეთეთა მიღწევა, რომლებიც მის მოყვარულთათვის არის განკუთვნილი.³

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები