📋 სარჩევი
„რომელთა-იგი საშჯელი მიეჴადოს, მომსრველი საუკუნოჲ, პირისაგან უფლისა და დიდებისაგან ძლიერებისა მისისა, რაჟამს მოვიდეს დიდებად შორის წმიდათა მისთა და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა მისთა" ().
1. საუკუნო სასჯელი და წმიდათა დიდება
ადამიანთა შორის მრავლად არიან ისეთნი, რომელთაც კეთილი სასოებანი არა ცოდვებისაგან თავშეკავებაში აქვთ, არამედ იმაში, რომ გეჰენა, როგორც ითქმის, მეტად მკაცრი არ ჰგონიათ, არამედ მუქარით ნათქვამზე უფრო ლმობიერი, დროებითი და არა საუკუნო; და ამის შესახებ ბევრს ფილოსოფოსობენ. მე კი მრავალი მხრიდან შემიძლია წარმოვაჩინო არა მხოლოდ ის, რომ იგი მუქარით ნათქვამზე უფრო ლმობიერი არ არის, არამედ ისიც, რომ ბევრად უფრო მკაცრია, და ეს თვით გეჰენის შესახებ თქმული სიტყვებიდანაც დავასკვნა. მაგრამ ახლა ამის შესახებ სიტყვასაც არ აღვძრავ; რამეთუ საკმარისია შიში თვით შიშველი სიტყვებისგანაც კი, თუნდაც მათი აზრი არ განვმარტოთ. ხოლო რომ იგი დროებითი არ არის, მოისმინე პავლესი, რომელიც ახლა მათ შესახებ ამბობს, ვინც ღმერთი არ იცის და სახარება არ სწამს, რომ მათ „საშჯელი მიეჴადოს, მომსრველი საუკუნოჲ“ (). მაშ, საუკუნო როგორ იქნება დროებითი? ამბობს: „პირისაგან უფლისა“ (). ეს რა არის? აქ რა იოლს გულისხმობს? რადგან მაშინ მდიდრები დიდად იყვნენ გაამაყებულნი, ამიტომ ამბობს: ბევრი შრომა საჭირო არ არის; საკმარისია მხოლოდ ღმერთი მოვიდეს და გამოჩნდეს, და ყველანი სასჯელსა და სატანჯველში აღმოჩნდებიან. მისი მოსვლა ერთთათვის ნათელი იქნება, სხვებისთვის კი სასჯელი.
და ამბობს: „და დიდებისაგან ძლიერებისა მისისა, რაჟამს მოვიდეს დიდებად შორის წმიდათა მისთა და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა მისთა“ (). რას ამბობ? ღმერთი განდიდდება? დიახ, ამბობს: „შორის წმიდათა მისთა“ (). როგორ? რადგან როდესაც დიდად გაამაყებულნი დაინახავენ მათ, ვისაც თვითონ გვემდნენ, შეურაცხყოფდნენ და დასცინოდნენ, მის ახლოს მყოფთ, ეს მის დიდებად იქცევა; უფრო სწორად, ეს მათი დიდებაცაა და მისიც: მისი დიდებაა ის, რომ ისინი არ მიატოვა, არამედ ბრწყინვალენი გამოაჩინა; მათი კი ის, რომ ასეთი პატივის ღირსნი გახდნენ. რამეთუ როგორც მისი სიმდიდრეა მორწმუნეთა არსებობა, ასევე მისი დიდებაა იმათი არსებობაც, რომლებიც მომავალში მისი სიკეთეებით ისარგებლებენ. კეთილის დიდებაა, ჰყავდეს ისინი, ვისაც კეთილმოქმედებას უწილადებს.
და ამბობს: „და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა მისთა“ (). ესე იგი, მორწმუნეთა მიერ. აჰა, კვლავ „შორის“ აქ „მიერ“-ს ნიშნავს. რადგან მათ მიერ წარმოჩნდება საკვირველად. რადგან როდესაც საცოდავებსა და უბედურებს, უთვალავი საშინელების დამთმენებსა და მორწმუნეებს, ასეთ ბრწყინვალებაში შეიყვანს, მაშინ მისი ძლიერება გამოჩნდება: თუნდაც აქ მიტოვებულებად ჩანდნენ, იქ მაინც დიდ დიდებას ეზიარებიან; მაშინ ყველაზე მეტად ღმრთის მთელი დიდება და ძლიერება გამოჩნდება. და როგორ? მოისმინე: რადგან შემდეგ დაურთავს: „რამეთუ სარწმუნო იქმნა წამებაჲ ჩუენი თქუენდა მიმართ მას დღესა შინა,“ (). და ამბობს: „რომლისათჳს ვილოცავთ მარადის თქუენთჳს“ (). ესე იგი, როდესაც შუაში გამოიყვანენ მათ, რომლებმაც რწმენისგან განდგომამდე მისაყვანად უთვალავი საშინელება დაითმინეს, მაგრამ არ დანებდნენ და მორწმუნეებად დარჩნენ, ღმერთი განდიდდება; მაშინ მათი დიდებაც გამოჩნდება. ამრიგად, რადგან მრავალი რწმენას თვალთმაქცურად იჩემებს, ნეტრად ნურავის მიიჩნევ აღსასრულამდე; რამეთუ იმ დღეს გამოჩნდებიან მორწმუნენი.
ამიტომაც ამბობს: „რომლისათჳს ვილოცავთ მარადის თქუენთჳს, რაჲთა ღირს გყვნეს თქუენ ღმერთმან ჩინებისა მის და აღგავსნეს ყოვლითა სათნოებითა სახიერებისაჲთა, საქმითა სარწმუნოებისაჲთა და ძალითა,“ (). ამბობს: „რაჲთა ღირს გყვნეს თქუენ ღმერთმან ჩინებისა მის“ (), და ამით აჩვენებს, რომ მრავალნი განგდებულან კიდეც. ამიტომაც დაურთო: „და აღგავსნეს ყოვლითა სათნოებითა სახიერებისაჲთა,“ (). რადგან ბილწი სამოსლით შემოსილიც მოწოდებულ იქნა, მაგრამ მოწოდებაში არ დარჩა; ამიტომ იგი საქორწინო დარბაზში მოწოდებისგან მით უფრო განდევნილი გახდა. რადგან ხუთი ქალწულიც მოწოდებულ იქნა; ამბობს: „აჰა ესერა სიძე მოვალს, გამოვედით მიგებებად მისა“ (); და მოემზადნენ, მაგრამ არ შევიდნენ. ამრიგად, იმის საჩვენებლად, რომელ მოწოდებას გულისხმობს, დაურთო: „და აღგავსნეს ყოვლითა სათნოებითა სახიერებისაჲთა, საქმითა სარწმუნოებისაჲთა და ძალითა,“ (). სწორედ ამ მოწოდებას ვეძებთ, ამბობს. იხილე, როგორ წყნარად აცხრობს მათ. რათა ქებათა სიჭარბით არ მოდუნდნენ, თითქოს დიდი საქმეები აღესრულებინოთ, და დაუდევარნი არ გახდნენ, აჩვენებს, რომ სანამ ამ ცხოვრებაში არიან, მათ ჯერ კიდევ აკლიათ; ამასვე ეუბნებოდა ებრაელებსაც, როცა წერდა: „რამეთუ არღა სისხლთადმდე წინა-დადგრომილ ხართ თქუენ ცოდვისა მიმართ ახოვნად“ ().
ამბობს: „ყოვლითა სათნოებითა“ (); ესე იგი, ღვთისთვის სათნოყოფას, მტკიცე დაჯერებულობასა და სრულ რწმუნებულობას გულისხმობს; თითქოს ამბობდეს: რათა ღმერთისადმი მტკიცე დაჯერებულობა შეიქმნას, რათა არაფერი გაკლდეთ, რათა ისეთნი იყოთ, როგორც მას სურს. და ამბობს: „საქმითა სარწმუნოებისაჲთა და ძალითა“ (). ეს რა არის? დევნათა მოთმინება, რათა არ მოვუძლურდეთ, ამბობს. „რაჲთა იდიდოს სახელი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესი თქუენ შორის, და თქუენ მის მიერ, მადლითა მით ღმრთისა ჩუენისაჲთა და უფლისა იესუ ქრისტესითა.“ ().
2. ქრისტეს დიდება და ანტიქრისტეს გამოცხადება
იხილე: იქ დიდება თქვა და აქაც თქვა; თქვა, რომ თვითონაც იდიდებიან, ისე რომ იქადოდნენ კიდეც; თქვა ისიც, რაც ბევრად მეტი იყო, რომ ღმერთსაც ადიდებენ; თქვა, რომ იმ დიდებას მიიღებენ; მაგრამ აქაც ამბობს: რადგან როცა მეუფე იდიდება, მონებიც იდიდებიან. რადგან ისინი, ვინც მეუფეს ადიდებენ, მით უფრო თვითონ იდიდებიან, თვით ამითაც და ამის გარეშეც. რადგან ქრისტესთვის გადატანილი ჭირი დიდებაა, და ამ საქმეს ყველგან დიდებას უწოდებს; და რამდენადაც რამე უპატიობას დავითმენთ, იმდენად უფრო ბრწყინვალენი ვხდებით. შემდეგ კვლავ, რათა აჩვენოს, რომ ესეც თვით ღვთისაგან არის, ამბობს: „მადლითა მით ღმრთისა ჩუენისაჲთა და უფლისა იესუ ქრისტესითა.“ (); ესე იგი, ეს მადლი თვით ღმერთმა მოგვცა, რათა ჩვენში იდიდებოდეს და ჩვენც დიდებას გვაძლევდეს მასში. როგორ იდიდება იგი ჩვენში? იმით, რომ მასზე წინ არაფერს ვაყენებთ. როგორ ვიდიდებით ჩვენ მასში? იმით, რომ მისგან ძალა მივიღეთ, რათა მოწევნულ საშინელებებსაც კი არ დავუთმოთ. რადგან როცა განსაცდელი შეგვემთხვევა, ერთდროულად ღმერთიც იდიდება და ჩვენც: მას ადიდებენ, რადგან ასე განგვამტკიცა; ჩვენით კი განცვიფრდებიან, რადგან თავი ღირსად მოვამზადეთ. ხოლო ეს ყოველივე ღვთის მადლისაგან ხდება.
„ხოლო გეტყჳთ თქუენ, ძმანო, მოსლვისა მისთჳს უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა და ჩუენისა შეკრებისათჳს მისა მიმართ, რაჲთა არა ადრე აღიძრნეთ თქუენ გონებითა“ (). როდის იქნება აღდგომა, არ უთქვამს; ხოლო რომ ახლა არ იქნება, უთქვამს. და ამბობს: „და ჩუენისა შეკრებისათჳს მისა მიმართ“ (). ესეც მცირე რამ არ არის. ხედავ, როგორ არის შეგონებაც კვლავ ქებასთან და წახალისებასთან ერთად, იმით, რომ უფალი და ყველა წმინდანი უთუოდ თვით ჩვენთან ერთად გამოჩნდებიან? აქ ქრისტეს მოსლვაზე საუბრობს და ჩვენს შეკრებაზე; რადგან ესენი ერთად იქნება. მათ გონებას ამაღლებს; ამბობს: „რაჲთა არა ადრე აღიძრნეთ თქუენ“ (). „არცა შეშფოთნეთ არცა სულითა, არცა სიტყჳთა, არცა წიგნითა, ვითარცა ჩუენ მიერ, ვითარმცა მოწევნულ იყო დღე იგი უფლისაჲ.“ (). აქ, მგონია, მიანიშნებს, რომ ზოგი დადიოდა, თითქოს პავლესგან წერილი შეეთხზათ, მას აჩვენებდნენ და ამბობდნენ, თითქოს უფლის დღე უკვე დამდგარიყო, რათა ამით მრავალი შეეცდინათ.
ამიტომ, რომ არ მოტყუვდნენ, პავლე მათ იმით განამტკიცებს, რასაც წერს და ამბობს: „არცა შეშფოთნეთ არცა სულითა, არცა სიტყჳთა“ (). ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: თუნდაც ვინმემ, წინასწარმეტყველების სული რომ ჰქონდეს, ეს თქვას, ნუ დაუჯერებთ. რადგან როცა თქვენთან ვიყავი, ეს გითხარით; ამიტომ საჭირო არ არის, ვინმემ გადაგარწმუნოთ იმაში, რაც გისწავლიათ. ან: „არცა სულითა“ (). ასე უწოდებს ცრუწინასწარმეტყველებს, რომლებიც უწმინდური სულით ამბობდნენ იმას, რასაც ამბობდნენ. რადგან ესენი, სურდათ რა უფრო მეტად დაეჯერებინათ მათთვის, მხოლოდ დამაჯერებელი მსჯელობით როდი ცდილობდნენ მოტყუებას; ამას აჩვენებს, როცა თქვა: „არცა სიტყჳთა“ (); არამედ შეთხზულ წერილსაც აჩვენებდნენ, თითქოს პავლესგან იყო, რომელიც სწორედ ამასვე აცხადებდა. ამიტომ, ამასაც რომ აჩვენებდა, დაურთო: „არცა წიგნითა, ვითარცა ჩუენ მიერ“ (). ამგვარად, ყოველმხრივ რომ განამტკიცა ისინი, შემდეგ საკუთარ აზრს გადმოსცემს და ამბობს: „ნუმცა ვინ გაცთუნებს თქუენ ნუ რომლითა სახითა, რამეთუ უკუეთუ არა მოვიდეს განდგომილებაჲ იგი პირველად, და გამოჩნდეს კაცი იგი უშჯულოებისაჲ, შვილი იგი წარსაწყმედელისაჲ, მჴდომი იგი და განლაღებული ყოველთა ზედა, რომელნი სახელ-დებულ არიან ღმრთად გინა სამსახურებელად, ვითარმედ და-ცა-ჯდეს იგი ტაძარსა მას ღმრთისასა და გამოაჩინებდეს თავსა თჳსსა, ვითარცა ღმერთი.“ ().
აქ ანტიქრისტეზე საუბრობს და დიდ საიდუმლოებებს ააშკარავებს. რა არის განდგომილება? თვით ანტიქრისტეს უწოდებს განდგომილებას, რადგან მრავალს წარწყმედს და განდგომაში ჩააგდებს; როგორც ამბობს: „ვიდრე ცთუნებადმდე, უკუეთუმცა ვითარ შეუძლეს, რჩეულთა მათცა.“ (). მას ცოდვის კაცსაც უწოდებს; რადგან უთვალავ საშინელებას ჩაიდენს და სხვებსაც საშინელებათა ჩასადენად მოამზადებს. ხოლო წარწყმედის ძეს მას იმის გამო უწოდებს, რომ თვითონაც წარწყმდება.
ვინ არის იგი? ნუთუ სატანაა? არავითარ შემთხვევაში; არამედ ვიღაც კაცი, რომელიც მის მთელ მოქმედებას იღებს; და ამბობს: „და გამოჩნდეს კაცი იგი უშჯულოებისაჲ, შვილი იგი წარსაწყმედელისაჲ, მჴდომი იგი და განლაღებული ყოველთა ზედა, რომელნი სახელ-დებულ არიან ღმრთად გინა სამსახურებელად“ (). რადგან იგი კერპთაყვანისმცემლობაში კი არ წაიყვანს, არამედ ღმერთის მოწინააღმდეგე ვინმე იქნება, ყველა ღმერთს დაამხობს და ბრძანებს, რომ ღვთის ნაცვლად მას სცენ თაყვანი; და დაჯდება ღვთის ტაძარში, არა მხოლოდ იერუსალიმისაში, არამედ ყველგან არსებულ ეკლესიებშიც. ამბობს: „და გამოაჩინებდეს თავსა თჳსსა, ვითარცა ღმერთი“ (). არ უთქვამს: ამბობსო, არამედ: ცდილობს დაამტკიცოსო; რადგან დიდ საქმეებსაც მოიმოქმედებს და საკვირველ ნიშნებსაც აჩვენებს. „არა გაჴსოვსა, რამეთუ, ვიდრე-იგიღა ვიყავ თქუენ თანა, ამასვე გეტყოდე თქუენ?“ ()
3. სიტყვის თესლი და სიმდიდრის ეკლები
ხედავ, რომ აუცილებელია ერთისა და იმავეს გამუდმებით თქმა და იმავე სიტყვებით კვლავ და კვლავ გადმოდენა? აჰა, მოციქული თვითონ რომ მათთან იყო და ამას ამბობდა, მისგან მოისმინეს, და მაინც კვლავ შეხსენება დასჭირდათ. რამეთუ, ვითარცა ჭირთა შესახებ მოისმინეს: „და ვიდრე-იგი თქუენ თანა ვიყვენით, წინაწარ გითხრობდით თქუენ, ვითარმედ ჭირთა შესლვად ვართ" (), და მაინც დავიწყებიათ, ხოლო იგი კვლავ ეპისტოლეთა საშუალებით განამტკიცებს მათ; ასევე ქრისტეს მოსვლის შესახებაც მოისმინეს, მაგრამ კვლავ დასჭირდათ ეპისტოლენი, რომელნიც მათ მოაწესრიგებდა. ამიტომ შეახსენებს მათ და უჩვენებს, რომ უცხოს არაფერს ამბობს, არამედ იმასვე, რასაც მუდამ ამბობდა. რამეთუ, როგორც მიწათმოქმედებთან თესლი ერთხელ ითესება, მაგრამ სამუდამოდ არ რჩება, არამედ დიდ მომზადებას საჭიროებს, და თუ მიწას არ აუფხვიერებენ და ჩათესილს არ დაფარავენ, თესლის მკრეფავ ფრინველებს უთესიათ; ასევე ჩვენც, თუ მუდმივი ხსოვნით ჩათესილს არ დავფარავთ, ყველაფერი ჰაერში გადაგვიყრია. რამეთუ ეშმაკიც იტაცებს დათესილს, და ჩვენი უდებება ღუპავს მას, და მზე ახმობს, და წვიმა დატბორავს, და ეკლები ახშობენ. ამიტომ საკმარისი არ არის, ერთხელ ჩათესოს და განერიდოს, არამედ დიდი მზრუნველობა და გამუდმებული ზედამდგომლობა სჭირდება იმას, ვისაც ნაყოფთა მოკრება სურს: ფრინველებს უნდა აფრთხობდეს, ეკლებს კაფავდეს, ქვიან ადგილებს უხვი მიწით ავსებდეს, ყოველგვარ ზიანს აჩერებდეს, ზღუდავდეს და აღმოფხვრიდეს.
მაგრამ ჩვეულებრივ მიწასთან ყველაფერი მიწათმოქმედზეა დამოკიდებული; რადგან ის უსულოა და მხოლოდ ზემოქმედების მისაღებადაა მზად; ხოლო ამ სულიერ მიწასთან სრულებით ასე არ არის; ყველაფერი მოძღვრებზე როდია, არამედ, თუ მეტი არა, ნახევარი მაინც მოწაფეებზეც არის. ამრიგად, ჩვენი საქმეა თესლის ჩათესვა, ხოლო თქვენი — ნათქვამის აღსრულება, ხსოვნითა და საქმეებით ნაყოფთა გამოჩენა და ეკლების ფესვიანად ამოგლეჯა. რამეთუ სიმდიდრე ჭეშმარიტად ეკალია: ნაყოფი არ აქვს, შესახედად უშნოა და მოსახმარად უსიამოვნო, აწუხებს მათ, ვინც მას ეხება, და არა მხოლოდ თვითონ არ აქვს ნაყოფი, არამედ აღმოცენებულსაც უშლის ხელს. ასეთია სიმდიდრე: არა მხოლოდ თვითონ არ გამოიღებს საუკუნო ნაყოფს, არამედ აკავებს და ხელს უშლის მათაც, ვისაც ნაყოფის გამოღება სურთ. ეკლები პირუტყვთა, კერძოდ აქლემთა, საკვებია. ისინი ცეცხლის საჭმელი და სახარჯავია, არაფერში გამოსადეგი. ასეთივეა სიმდიდრეც: არაფერში გამოსადეგი, გარდა იმისა, რომ სახმილი გაახუროს, აანთოს ის დღე, რომლის შესახებაც ნათქვამია: „აჰა, დღე მოვალს უფლისაჲ შემწუელი ვითარცა თორნე" (), და გამოკვებოს უგონო ვნებები — ბოღმის შენახვა და მრისხანება. რადგან ასეთივეა აქლემიც, ეკლებს რომ ღეჭავს. რამეთუ ამგვარ საქმეთა მცოდნენი ამბობენ, რომ პირუტყვებში არ არის ისეთი მძიმე ბოღმის მქონე, მოღუშული და ბოღმის შემნახველი, როგორიც აქლემია. ასეთივეა სიმდიდრე: სულის უგონო ვნებებს კვებავს, ხოლო გონიერ ნაწილებს ჩხვლეტს და ჭრის, როგორც ეკლების შემთხვევაშია. ხისტი და უხეშია ეს მცენარე; თავისთავად იზრდება.
ვიხილოთ კი, სად იზრდება იგი, რათა ამოვკაფოთ: ციცაბო ადგილებში, ქვიან ადგილებში, გამოშრობილ ადგილებში, სადაც სინესტე არ არის. ამიტომ, როცა ვინმე უხეში და ციცაბოა, ესე იგი უწყალოა, მასში ეკალი იზრდება. მაგრამ, როცა მიწათმოქმედთა შვილებს მათი ამოკაფვა სურთ, ამას რკინით არ აკეთებენ, არამედ როგორ? ცეცხლს მიუშვებენ და ასე მიწიდან მთელ ბოროტებას გამოზიდავენ. ვინაიდან საკმარისი არ არის ზემოდან მოჭრა, როცა ფესვი ქვემოთ რჩება; არც თვით ფესვის ამოღებაა საკმარისი (რადგან ბოროტებისგან რაღაც მიწაში მაინც რჩება, და როგორც სხეულში შემოჭრილი სენის შემდეგ ნარჩენები ჯერ კიდევ რჩება), ამიტომ ცეცხლი ზემოდან იზიდავს ეკლების მთელ იმ სინესტეს და, როგორც რომელიღაც შხამს, სიცხის საშუალებით მიწის წიაღიდან გამოზიდავს. რამეთუ, როგორც დასმული ბანკა მთელ ბოროტებას თავისკენ იზიდავს, ასევე ცეცხლიც ეკლებიდან გამოსულ მთელ ბოროტებას ამოზიდავს და მიწას სუფთას ხდის. მაშ რისთვის ვთქვი ეს? იმიტომ, რომ საჭიროა სიმდიდრისადმი მიდრეკილება ყოველი მხრიდან ამოვწმინდოთ. ჩვენთანაც არის ცეცხლი, რომელიც სულიდან ამ ბოროტებას გამოზიდავს — სულიწმინდის ცეცხლს ვამბობ; თუ მას მივუშვებთ, არა მხოლოდ ეკლების, არამედ მათგან გამოსული სინესტის გამოშრობასაც შევძლებთ; რადგან, თუ ისინი ღრმად არიან ჩარჭობილნი, ყველაფერი ამაოდ ხდება.
იხილე: აქ მდიდარი შემოვიდა, ანდა მდიდარი ქალი? არ ზრუნავს, როგორ მოისმინოს ღვთის სიტყვები, არამედ იმაზე, როგორ აჩვენოს თავი, როგორ დაჯდეს პომპეზურად, როგორ — დიდი დიდებით, როგორ გადააჭარბოს ყველა დანარჩენს სამოსის ძვირფასობით, და იერსახით, მზერითა და სიარულით როგორ გახადოს თავი უფრო დარბაისელი; მთელი მისი ზრუნვა და ფიქრიც ეს არის: „ნუთუ ნახა ამა და ამან? ნუთუ აღფრთოვანდა? ნუთუ კარგად მოვიკაზმე?" ხოლო მხოლოდ ამაზე როდი ზრუნავს, არამედ იმაზეც, რომ სამოსი არ დაულპეს, არ დაეხეს; მთელი ზრუნვა ამაზეა. ასევე მდიდარი კაციც შემოდის, რათა თავი უჩვენოს გლახაკს და შიში ჩაუნერგოს სამოსის შემოსილობითა და მრავალი მსახურის ყოლით; ისინიც ახლოს დგანან და სხვებს განარიდებენ. თვითონ კი, დიდი ამპარტავნების გამო, ამის გაკეთებასაც არ კადრულობს, არამედ ისე იცის, რომ ეს საქმე თავისუფალ კაცს არ შეჰფერის, რომ, თუმცა მეტისმეტად ამპარტავნებით არის შეპყრობილი, თვითონ ამას ვერ იტანს და თანმხლებ მონებს ანდობს; რადგან ამის კეთება მართლაც მონურია და თავხედი ხასიათის საქმე. შემდეგ, როგორც კი დაჯდება, მაშინვე შემოიჭრება სახლის საზრუნავები და ყველგან მიათრევს მას; ამპარტავნება, რომელიც სულს იპყრობს, ირგვლივ მოედინება; ჰგონია, ჩვენც წყალობას გვანიჭებს, ხალხსაც და, იქნებ, ღმერთსაც, რადგან ღვთის სახლში შემოვიდა. ხოლო ამგვარად ანთებული კაცი როგორ შეძლებს ოდესმე განკურნებას?
4. ღვთის სიტყვის კრძალვითი მოსმენა
მითხარი აბა: ვინმე სამკურნალოში რომ მივიდეს და ექიმს მადლს კი არ სთხოვდეს, არამედ ჰგონებდეს, რომ თვითონ ანიჭებს მას წყალობას, და ჭრილობაზე წამლის თხოვნას თავი ანებოს და ტანსაცმლით იყოს დაკავებული, ნუთუ ასეთი კაცი რაიმე სიკეთეს მიიღებს და ისე წავა? მე კი ასე არ მგონია. ხოლო ამ ყველაფრის მიზეზს, თუ გნებავთ, გეტყვით: ჰგონიათ, რომ ჩვენთან შემოდიან, როცა აქ შემოდიან; ჰგონიათ, რომ ჩვენგან ისმენენ იმას, რასაც ისმენენ; ყურადღებას არ აქცევენ, არ იაზრებენ, რომ ღმერთთან შედიან და რომ თვითონ იგი ელაპარაკება მათ. რადგან, როცა მკითხველი ადგება და ამბობს: „ამას ამბობს უფალი“, ხოლო დიაკონი დგას და ყველას აჩუმებს, ამას მკითხველის პატივისცემისთვის კი არ ამბობს, არამედ მისთვის, ვინც მისი მეშვეობით ყველას ელაპარაკება. რომ იცოდნენ, რომ ღმერთია ის, ვინც ამას წინასწარმეტყველის მეშვეობით ამბობს, მთელ ამპარტავნებას გადააგდებდნენ. რადგან, თუ მაშინ, როცა მთავრები ელაპარაკებიან, გარეთ ყურადღების მიქცევას ვერ ითმენენ, მით უფრო — როცა ღმერთი ელაპარაკება. ჩვენ მსახურნი ვართ, საყვარელნო; ჩვენ ჩვენსას კი არ ვამბობთ, არამედ ღმრთისას; ყოველდღე იკითხება ეპისტოლეები, რომლებიც ზეციდან მოსულა.
მითხარი, გევედრები: ახლა, როცა ყველანი აქ ვიმყოფებით, ვინმე შემოსულიყო, ოქროს სარტყელი ჰქონოდა, გამართულად და მედიდურად ეთქვა, მიწიერი მეფისგან ვარ გამოგზავნილი და მთელ ქალაქს რაღაც აუცილებელ საქმეებზე ეპისტოლე მოვუტანეო, განა ყველანი მისკენ არ შემობრუნდებოდით? განა დიაკონის მოწოდების გარეშეც დიდ სიჩუმეს არ დაიცავდით? მე კი ასე მგონია; რადგან აქ მეფეთა ეპისტოლეების წაკითხვაც მომისმენია. მაშ, თუ ვინმე მეფისგან მოდის, ყველანი ყურადღებას აქცევთ; ხოლო როცა ღმრთისაგან მოდის და წინასწარმეტყველი ზეციდან ხმობს, ყურადღების მიმქცევი არავინაა? ან იქნებ არ გწამთ, რომ ეს ნათქვამი ღმრთისაგან არის? ესენი ღმრთისაგან გამოგზავნილი ეპისტოლეებია. მაშ, ეკლესიებში შევიდეთ შესაფერისი პატივით და ნათქვამს კრძალვით მოვუსმინოთ.
„რისთვის შევდივარ, — ამბობს, — თუ ვინმეს ქადაგებას არ ვისმენ?“ აი, ამან დაღუპა და გახრწნა ყველაფერი. რა საჭიროა მქადაგებელი? ეს საჭიროება ჩვენი უდებებისაგან გაჩნდა. რატომ არის ქადაგების საჭიროება? საღვთო წერილში ყოველივე ცხადი და პირდაპირია; ყველაფერი აუცილებელი ნათელია. მაგრამ რადგან მოსმენაში სიამოვნებას ეძებთ, ამიტომ ამასაც ითხოვთ.
აბა მითხარი, სიტყვის როგორი პომპეზურობით ლაპარაკობდა პავლე? და მაინც მთელი სამყარო მოაქცია. ან უწიგნური პეტრე როგორი პომპეზურობით ლაპარაკობდა? „მაგრამ არ ვიცი, — ამბობს, — საღვთო წერილში მოცემული სიტყვები.“ რატომ არ იცი? ნუთუ ებრაულადაა? ნუთუ რომაულადაა? ნუთუ სხვა ენაზეა ნათქვამი? განა ბერძნულად არ ითქმის?
„მაგრამ ბუნდოვნადაა“, — ამბობს. რა არის ბუნდოვანი, მითხარი? განა ისტორიები არ არის? ჯერ ცხადი უნდა იცოდე, რომ ბუნდოვანთა შესახებ იკითხო. ურიცხვი ისტორიაა საღვთო წერილში; მითხარი ერთი მათგანიც კი; მაგრამ ვერ მეტყვი. ეს ყველაფერი საბაბია და სიტყვებია მხოლოდ.
„ყოველდღე ერთი და იგივე ისმის“, — ამბობს. მერე რა, მითხარი? თეატრებში განა იმავეს არ ისმენ? ცხენთა რბოლებზე განა იმავეს არ ხედავ? და ყველა საქმე განა იგივე არ არის? და მზე განა ყოველთვის იგივე არ ამოდის? და საზრდელადაც განა იმასვე არ ვიყენებთ?
მინდოდა მეკითხა შენთვის: რადგან ამბობ, რომ ყოველდღე ერთი და იგივე გესმის, მითხარი, რომელი წინასწარმეტყველისაა წაკითხული ადგილი, რომელი მოციქულისა, ან რომელი ეპისტოლისა? მაგრამ ვერ იტყვი; პირიქით, ისე ჩანხარ, თითქოს უცხოს ისმენდე. ამრიგად, როცა გინდა უდები იყო, ამბობ, რომ ერთი და იგივეა; ხოლო როცა გეკითხებიან, ისე იქცევი, თითქოს არასოდეს მოგესმინოს. თუ ერთი და იგივეა, უნდა გცოდნოდა ისინი; შენ კი არ იცი. გოდების ღირსია დღევანდელი მდგომარეობა, გოდებისა და ვაებისა, რადგან „ცუდი სადმე ვეცხლისმჭედლობს." ()
განსაკუთრებით ამისთვის უნდა მიგეპყროთ ყურადღება, რომ ერთი და იგივეა, რომ არავითარ შრომას არ გაძლევთ და არც რაიმე უცხოსა და შეცვლილს ვამბობთ. მაშ, რა? რადგან იმათზე ამბობ, რომ ერთი და იგივეა, ხოლო ჩვენი ნათქვამი ერთი და იგივე არ არის, არამედ მუდამ უცხოს ვამბობთ, ნუთუ ამას აქცევთ ყურადღებას? არავითარ შემთხვევაში; არამედ, თუ ვიტყვით: „რატომ ამასაც არ იმახსოვრებთ?“ — „ერთხელ ვისმენთ, — ამბობს, — და როგორ შეიძლება დამახსოვრება?“ ხოლო თუ ვიტყვით: „იმათ რატომ არ აქცევთ ყურადღებას?“ — ამბობთ: „მუდამ ერთი და იგივე ითქმის.“ ასე ყოველი მხრიდან სიზარმაცისა და თავის მართლების სიტყვებია. მაგრამ ეს მუდამ ასე ვერ გაგრძელდება; დადგება დრო, როცა უნაყოფოდ და ამაოდ ვიგლოვებთ, რაც ნუ იყოფინ; არამედ მოხდეს, რომ აქვე მოვინანიოთ, გონიერებითა და კრძალვით მივაპყროთ ყურადღება ნათქვამს, კეთილ საქმეთა აღსრულებისკენ ვიჩქაროთ და ზედმიწევნით გავასწოროთ საკუთარი ცხოვრება, რათა შევძლოთ იმ აღთქმულ სიკეთეთა მიღწევა, რომლებიც მის მოყვარულთათვის არის განკუთვნილი.1
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- წყაროს დასასრული მოკლე დიდებისმეტყველების კუდით მოდის; სრული ქართული დიდებისმეტყველება ძირითად ფაილშია მოცემული. ↩