📋 სარჩევი
„მოიჴსენენით, ძმანო, შურომანი ჩუენნი და რუდუნებანი, რამეთუ ღამე და დღე ვიქმოდეთ, რაჲთა არავის დაუმძიმოთ თქუენგანსა, და ესრეთ ვქადაგეთ თქუენდა მიმართ სახარებაჲ იგი ღმრთისაჲ. თქუენ მოწამე ხართ და ღმერთი, ვითარ-იგი ღირსად და მართლად და უბიწოდ თქუენ მორწმუნეთა მიმართ ვიყვენით, ვითარცა-ეგე იცით, ვითარ კაცად-კაცადსა თქუენსა, ვითარცა მამაჲ თჳსსა შვილსა, ეგრეთ გლოცევდით თქუენ და ნუგეშინის-გცემდით და გიწამებდით, რაჲთა ხჳდოდით თქუენ ღირსად ღმრთისა, რომელმან-იგი გიჩინნა თქუენ თჳსსა მას სასუფეველსა და დიდებასა." ().
1. მოციქულის შრომა და სიტყვის შეწყნარება
მასწავლებელმა დამამძიმებლად არ უნდა მიიჩნიოს არაფერი იქიდან, რაც მოწაფეთა ცხონებას ემსახურება. რადგან თუ ნეტარი იაკობი ღამითა და დღით ფარათა დასაცავად ილეოდა, მით უმეტეს მან, ვისაც სულები აქვს მინდობილი, ყველაფერი უნდა აკეთოს — თუნდაც საქმე შრომატევადი იყოს, თუნდაც მდაბალი — და მხოლოდ ერთს უმზერდეს: მოწაფეთა ცხონებასა და აქედან ღმერთისთვის წარმოშობილ დიდებას. მაშ, იხილე, როგორ შრომობდა საკუთარი ხელებით თვით პავლე, მთელი ქვეყნიერების მქადაგებელი და მოციქული, ასეთი პატივით შემოსილი, რათა მოწაფეებს ტვირთად არ დასწოლოდა. ამბობს: „მოიჴსენენით, ძმანო, შურომანი ჩუენნი და რუდუნებანი" (). მან წინასწარ თქვა: „შეგვეძლო ტვირთად დაგწოლოდით, როგორც ქრისტეს მოციქულებს"; ამასვე ამბობს კორინთელთა მიმართაც: „არა უწყითა, რამეთუ რომელნი-იგი ბაგინსა ჰმსახურებენ, ბაგინისაგან ჭამიან?" (). „ეგრეთცა უფალმან ბრძანა, რომელნი-იგი სახარებასა მიუთხრობენ, სახარებისაგან ცხორებაჲ." (). მაგრამ მე, ამბობს, ეს არ ვინებე, არამედ ვშრომობდი. და უბრალოდ კი არ შრომობდა, არამედ დიდი გულმოდგინებით.
და იხილე, რას ამბობს: „მოიჴსენენით"; არ უთქვამს: ჩემგან მიღებული კეთილისმყოფელობანი, არამედ: „შურომანი ჩუენნი და რუდუნებანი" (). „რამეთუ ღამე და დღე ვიქმოდეთ, რაჲთა არავის დაუმძიმოთ თქუენგანსა, და ესრეთ ვქადაგეთ თქუენდა მიმართ სახარებაჲ იგი ღმრთისაჲ." (). კორინთელებს კი სხვას ეუბნება: „სხუანი ეკლესიანი წარმოვტყუენენ და მოვიღე საგზალი თქუენდა სამსახურებელად" (). თუმცა იქაც შრომობდა; მაგრამ ეს არ მოიხსენა, არამედ სხვა, უფრო მძაფრი რამ წარმოადგინა, თითქოს ეთქვას: სხვებისგან ვიკვებებოდი, როცა თქვენ გემსახურებოდითო. აქ კი ასე არა, არამედ რა? „ღამე და დღე ვიქმოდეთ" (). და იქ ერთ მხრივ ამბობს: „და მო-რაჲ-ვედ თქუენდა და ნაკლულევან ვიქმენ, არავე-რაჲ ვის თქუენგანსა დაუმძიმე" (), და: „მოვიღე საგზალი თქუენდა სამსახურებელად" (); აქ კი აჩვენებს, რომ თესალონიკელი კაცები სიღარიბეში იყვნენ; იქ კი ასე არ ყოფილა. ამიტომაც მუდმივად თვით მათ აყენებს მოწმეებად: „თქუენ მოწამე ხართ და ღმერთი" (), რათა სიტყვა სარწმუნო გახადოს და ისიც წარმოადგინოს, რაც მათ ყველაზე მეტად არწმუნებდა; რადგან ღვთის მოწმობა მათთვის, ვინც ღმერთს არ იცნობდა, დაფარული იყო, მათი საკუთარი მოწმობა კი ყველასთვის უკვე უეჭველი.
და ნუ გაგიკვირდება: პავლე თავის მოციქულებრივ სახელს კი არ ეყრდნობოდა, არამედ საბუთების დიდი სიჭარბით სურდა მათი დარწმუნება. ამიტომაც ამბობს: „თქუენ მოწამე ხართ და ღმერთი, ვითარ-იგი ღირსად და მართლად და უბიწოდ თქუენ მორწმუნეთა მიმართ ვიყვენით" (). საჭირო იყო კვლავ შეექო ისინი; ამიტომ წინ უსვამს ამას, რაც საკმარისი იყო მათ დასარწმუნებლად. რადგან ასე მსჯელობს: ვინც იქ გაჭირვებაში აღმოჩნდა და არაფერი აიღო, მით უმეტეს ახლა არ აიღებს. „ვითარ-იგი ღირსად და მართლად და უბიწოდ თქუენ მორწმუნეთა მიმართ ვიყვენით, ვითარცა-ეგე იცით, ვითარ კაცად-კაცადსა თქუენსა, ვითარცა მამაჲ თჳსსა შვილსა, ეგრეთ გლოცევდით თქუენ და ნუგეშინის-გცემდით" (). ზემოთ ცხოვრების წესზე თქვა, აქ კი სიყვარულზე ამბობს; ეს მფარველობაზე მეტიც იყო. ნათქვამი კი თავმდაბლობის ნიშანიც არის. „ვითარ კაცად-კაცადსა თქუენსა, ვითარცა მამაჲ თჳსსა შვილსა, ეგრეთ გლოცევდით თქუენ და ნუგეშინის-გცემდით და გიწამებდით, რაჲთა ხჳდოდით თქუენ ღირსად ღმრთისა, რომელმან-იგი გიჩინნა თქუენ თჳსსა მას სასუფეველსა და დიდებასა." ().
როცა თქვა: „და გიწამებდით", მაშინ მამები მოიხსენია და აჩვენა, რომ, თუნდაც დაბეჯითებით ვამოწმებდით, ამას მკაცრად კი არა, მამებივით ვაკეთებდით. „კაცად-კაცადსა თქუენსა" (). ჰოი! ასეთ სიმრავლეში არავინ გამორჩენია: არც მცირე, არც დიდი, არც მდიდარი, არც გლახაკი. „გლოცევდით" რისთვის თქვა? იმისთვის, რომ ყოველივე ეტვირთათ. „და ნუგეშინის-გცემდით და გიწამებდით" (). „გლოცევდით" - მაშასადამე, დიდებას არ ეძებდნენ; „და გიწამებდით" - მაშასადამე, არ ლიქნიდნენ. „რაჲთა ხჳდოდით თქუენ ღირსად ღმრთისა, რომელმან-იგი გიჩინნა თქუენ თჳსსა მას სასუფეველსა და დიდებასა." ().
კვლავ იხილე, როგორ ასწავლის კიდეც და ნუგეშსაც სცემს თხრობისას; რადგან თუ სასუფეველში მოგვიწოდა, ყველაფერი უნდა დავითმინოთ. შეგაგონებთ არა იმისთვის, რომ ჩვენ რაიმე გვიბოძოთ, არამედ იმისთვის, რომ ცათა სასუფეველს მიემთხვიოთ. „ამისთჳს ჩუენცა ვჰმადლობთ ღმერთსა მოუკლებელად, რამეთუ მიიღეთ თქუენ სიტყუაჲ იგი სმენისა ღმრთისაჲ ჩუენ მიერ და შეიწყნარეთ არა თუ სიტყუაჲ კაცთაჲ, არამედ ვითარცა არს ჭეშმარიტად სიტყუაჲ ღმრთისაჲ, რომელიცა-იგი შეწევნასა აჩუენებს თქუენ შორის მორწმუნეთა მაგათ." (). არ შეიძლება ითქვას, ამბობს, რომ ჩვენ, ერთი მხრივ, ყოველივეს უბიწოდ ვიქმოდით, თქვენ კი ჩვენი ცხოვრების წესის უღირსი საქმეები გააკეთეთ; რადგან ჩვენგან მოსმენილს ადამიანთა სიტყვად კი არ იღებდით, არამედ ისე უსმენდით, თითქოს თვით ღმერთი შეგაგონებდათ. საიდან არის ეს ცხადი? რადგან, როგორც საკუთარი განსაცდელებით, თესალონიკელების მოწმობითა და პავლეს საქმეებით აჩვენა ის, რომ ლიქნითა და დიდებისმოყვარეობით არ უქადაგია, ასევე ისიც, რომ თესალონიკელებმა სიტყვა სწორად მიიღეს, მათი განსაცდელებიდან ჩანს. რადგან საიდან, ამბობს, თუ არა აქედან, რომ როგორც ღმერთის ნათქვამს, ისე ისმენდით, იტანდით ასეთ საფრთხეებს?
და იხილე ღირსება: ამბობს: „რამეთუ თქუენ მობაძავ იქმნენით, ძმანო, ეკლესიათა მათ ღმრთისათა, რომელნი არიან ჰურიასტანს ქრისტე იესუჲს მიერ, რამეთუ ეგრეთვე გევნო თქუენცა თჳსთაგან ტომთა, ვითარცა-იგი მათ ჰურიათაგან, რომელთა-იგი უფალი მოკლეს იესუ და თჳსნი წინაწარმეტყუელნი და ჩუენ გამოგუდევნნეს და ღმერთსა არა სათნო-ეყვნეს და ყოველთა კაცთა წინააღდგომ არიან და ჩუენ მაბრკოლებენ წარმართთა მიმართ სიტყუად, რაჲთა ცხონდენ, რაჲთა აღესრულნენ ცოდვანი მათნი მარადის;" (). „რამეთუ მოიწია მათ ზედა რისხვაჲ სრულიად." ().
2. დევნის ნუგეში და მოციქულის მონატრება
ამბობს: „რამეთუ თქუენ მობაძავ იქმნენით, ძმანო, ეკლესიათა მათ ღმრთისათა, რომელნი არიან ჰურიასტანს ქრისტე იესუჲს მიერ" (). დიდია ნუგეში. ამბობს: არაფერია გასაკვირი, რომ მდევნელები თქვენ მიმართ ამას სჩადიან, როცა თავიანთ თვისტომთა მიმართაც იმავეს იქმოდნენ. ესეც არამცირე საბუთია იმისა, რომ ქადაგება ჭეშმარიტია, რადგან იუდეელმა მორწმუნეებმაც ყოველივეს დათმენა იტვირთეს. ამბობს: „რამეთუ ეგრეთვე გევნო თქუენცა თჳსთაგან ტომთა, ვითარცა-იგი მათ ჰურიათაგან," (). მეტ ძალას სძენს ისიც, რომ იუდეის ეკლესიებს სწორედ იუდეაში მყოფებად ასახელებს; ამით აჩვენებს, რომ ისინი ყველგან ხარობდნენ, როგორც მოღვაწეები. ამიტომაც ამბობს: „რამეთუ ეგრეთვე გევნო თქუენცა თჳსთაგან ტომთა" (). და კვლავ რაღაა გასაკვირი, თუ თქვენ მიმართაც ასე მოიქცნენ, როცა თვით მეუფის მიმართაც იმავეს ბედავდნენ? ხედავ, როგორ შემოიტანა ის, რასაც დიდი ნუგეში აქვს? და ამას განუწყვეტლივ უბრუნდება; თითქმის ყველა ეპისტოლეში იპოვის ამას კაცი, თუ ზედმიწევნით გამოიკვლევს: როგორ მოიხმობს მოციქული განსაცდელებში მუდამ ქრისტეს, სხვადასხვა სახით.
მაშ, იხილე: აქაც, იუდეველების მხილებისას, მსმენელებს მეუფესა და მეუფის ვნებებს მოაგონებს; ასე იცის მან, რომ ამ საქმეს უდიდესი ნუგეში აქვს. ამბობს: „რომელთა-იგი უფალი მოკლეს იესუ და თჳსნი წინაწარმეტყუელნი" (). მაგრამ იქნებ ვერ იცნეს იგი? პირიქით, ნამდვილად იცოდნენ. მერედა რა? განა თავიანთი წინასწარმეტყველებიც არ მოკლეს და არ ჩაქოლეს, რომელთა წიგნებსაც თან ატარებენ? და ეს ხომ ჭეშმარიტების გულისათვის არ ჩაუდენიათ. ამრიგად, განსაცდელებში ეს მხოლოდ ნუგეში არ არის. არამედ შეხსენებაცაა, რომ არ ვიფიქროთ, თითქოს ამას ჭეშმარიტების გამო აკეთებენ, და ამ ფიქრის გამო არ შევშფოთდეთ. ამბობს: „რომელთა-იგი უფალი მოკლეს იესუ და თჳსნი წინაწარმეტყუელნი და ჩუენ გამოგუდევნნეს" ().
ამბობს: ჩვენც უთვალავი საშინელება გვივნია. „და ღმერთსა არა სათნო-ეყვნეს და ყოველთა კაცთა წინააღდგომ არიან და ჩუენ მაბრკოლებენ წარმართთა მიმართ სიტყუად, რაჲთა ცხონდენ" (). ამბობს: „და ყოველთა კაცთა წინააღდგომ არიან" (). როგორ? რადგან თუ მთელ ქვეყანას უნდა ეთქვას სიტყვა, ისინი კი აბრკოლებენ, მაშინ მთელი ქვეყნის საერთო მტრები არიან. ქრისტე მოკლეს, წინასწარმეტყველებიც, ღმერთს შეურაცხყოფენ, მთელი ქვეყნის საერთო მტრები არიან, ჩვენ კი, სხვათა ცხონებისათვის მოსულებს, გვდევნიან; მაშ რაღაა გასაკვირი, თუ თქვენ მიმართაც ამგვარი რამ გამოაჩინეს, როცა იუდეაშიც ასე მოიქცნენ? ამბობს: „და ჩუენ მაბრკოლებენ წარმართთა მიმართ სიტყუად, რაჲთა ცხონდენ" (). ამრიგად, შურის საქმეა ყველას ცხონების დაბრკოლება. „რაჲთა აღესრულნენ ცოდვანი მათნი მარადის" (). „რამეთუ მოიწია მათ ზედა რისხვაჲ სრულიად." ().
ეს ყოველივე აღარ იქნება ისე, როგორც უწინდელი იყო: აღარც დაბრუნებაა, აღარც დასასრული; არამედ რისხვა ახლოს დგას. საიდან არის ცხადი? იქიდან, რაც ქრისტემ წინასწარ თქვა. რადგან ნუგეში მხოლოდ ის კი არ არის, რომ ჭირთა თანაზიარნი გყავდეს, არამედ ისიც, რომ გაიგონო: ისინი, ვინც გაჭირვებენ, ისჯებიან. ხოლო თუ ვინმეს დაყოვნება აწუხებს, სანუგეშოდ ჰქონდეს ის, რომ მჩაგვრელები ამ რისხვას ვეღარ აიცილებენ თავიდან. უფრო მეტიც, დაყოვნებაც შეამოკლა იმით, რომ თქვა: „რისხვაჲ" (), და კვლავ აჩვენა, რომ იგი დამსახურებულია, წინასწარ განსაზღვრულია და წინასწარმეტყველებულია. „ხოლო ჩუენ, ძმანო, ობოლ ღათუ ვიქმნენით თქუენგან წუთერთ ჟამ პირითა და არა გულითა, უმეტესად ვისწრაფეთ პირისა თქუენისა ხილვად მრავლითა წადიერებითა." (). არ თქვა „განშორებულნი", არამედ ის თქვა, რაც უფრო მეტი იყო. ზემოთ ლიქნზე თქვა და აჩვენა, რომ არ მლიქვნელობს და დიდებას არ ეძიებს; აქ კი სიყვარულზე ამბობს.
რადგან ზემოთ თქვა: „ვითარცა მამაჲ თჳსსა შვილსა" () და „ვითარცა მზრდელი რაჲ ჰფუფუნებენ თჳსთა შვილთა" (), აქ კიდევ სხვას ამბობს: დაობლებულნი; ეს კი შვილებს შეჰფერის, რომლებიც მამებს ეძიებენ. და განა თესალონიკელები დაობლდნენ? არა, ამბობს, არამედ ჩვენ. რადგან თუ ვინმე ამ მონატრებას გამოიკვლევს, დაინახავს: როგორც პატარა, დაუცველი ბავშვები, რომლებმაც უდროო ობლობა იწვნიეს, დიდ მონატრებაში არიან მშობლებისადმი, არა მხოლოდ თვით ბუნების გამო, არამედ სიმარტოვის გამოც, სწორედ ასე ვართ ჩვენც. ამით პავლეს გულდაწყვეტილობასაც აჩვენებს, რომელშიც განშორების გამო იყო. და ამასთან, ამბობს, ვერ იტყვით, თითქოს დიდხანს ველოდეთ; არამედ „წუთერთ ჟამ პირითა და არა გულითა" (), რადგან მუდამ გყავართ გონებაში. იხილე, რაოდენი სიყვარულია: თუმცა მუდამ გულში ჰყავდა ისინი, პირისპირ ყოფნასაც ეძიებდა. ნუ მეტყვი ზედმეტ ფილოსოფიურ მსჯელობას; ჭეშმარიტად მხურვალე სიყვარულის საქმეა ხილვაც, სმენაც და საუბარიც, და ამას დიდი სარგებელი მოაქვს.
ამბობს: „უმეტესად ვისწრაფეთ" (). რას ნიშნავს „უმეტესად"? ან ეს ნიშნავს, რომ თქვენდამი ფრიად ვიყავით მიჯაჭვულნი; ანდა, როგორც მოსალოდნელი იყო, მცირე ხნით დაშორებულებმა განსაკუთრებით ვისწრაფეთ თქვენი პირის ხილვა. იხილე ნეტარი პავლე: როცა თვითონ ვერ ახერხებს თავისი მონატრების აღსრულებას, ამას სხვათა მეშვეობით აკეთებს; როგორც მაშინ, როცა ფილიპელებთან ტიმოთეს გზავნის, კორინთელებთანაც კვლავ მასვე, და სხვათა მეშვეობით არის მათთან ერთად, როცა თვითონ ვერ ახერხებს. რადგან მეგობრობის სიყვარულში იგი ერთგვარად გახელებული, შეუკავებელი და მოუთმენელი იყო. „ვინაჲცა ვინებეთ მისლვაჲ თქუენდა" (). ეს კი სიყვარულის ნიშანია. თუმცა აქ სხვა არავითარ საჭიროებას არ ასახელებს, არამედ მხოლოდ ამას ამბობს: „რათა გიხილოთ“. „მე, პავლე, ერთ-გზის და ორ-გზის, და დამაბრკოლნა ჩუენ სატანა." ().
3. სარწმუნოების განმტკიცება ჭირთა შორის
რას ამბობ? სატანა აბრკოლებს? დიახ; რადგან ეს ღმერთის საქმე არ იყო. რომაელთა მიმართ ხომ ამბობს, რომ ღმერთმა შეუშალა ხელი; სხვაგანაც ლუკა ამბობს, რომ სულმა პავლესა და მის თანმხლებებს აზიაში შესვლა არ მისცა; კორინთელთა მიმართაც ამბობს, რომ ეს სულიწმინდის საქმე იყო, აქ კი — მხოლოდ სატანისა. სატანის რომელ დაბრკოლებას გულისხმობს? რაღაც მოულოდნელ და მძაფრ განსაცდელებს.
რადგან, ამბობს, როდესაც იუდეველთა მიერ შეთქმულება აღიძრა პავლეს წინააღმდეგ, სამი თვე დაყოვნდა საბერძნეთში. სხვა არის განგებულებითა და საკუთარი ნებით დარჩენა, და სხვა — დაბრკოლებული ყოფნა. იქ ხომ ამბობს, რომ ამ მხარეებში ადგილი აღარ ჰქონდა, და კიდევ: „გერიდებოდე თქუენ და მისთჳს არღარა მოვედ კორინთედ" (); აქ კი ამგვარი არაფერი თქვა, არამედ რა? რომ სატანამ დააბრკოლა. ამბობს: „მე, პავლე, ერთ-გზის და ორ-გზის" ().
იხილე, როგორ საგანგებოდ წარმოაჩენს საკუთარ თავს. რათა ეჩვენებინა, რომ ყველაზე მეტად ისინი უყვარდა. სიტყვები „მე, პავლე" ამას ნიშნავს: თუნდაც სხვები არა, მე მაინც, ამბობს. რადგან მათ მხოლოდ სურდათ, მე კი წამოვიწყე კიდეც. „რამეთუ რაჲ-მე არს სასოებაჲ ჩუენი ანუ სიხარული ანუ გჳრგჳნი სიქადულისაჲ?" (). „ანუ არა-მე თქუენა წინაშე უფლისა იესუ ქრისტესა მისსა მას მოსლვასა?" (). მითხარი, ო ნეტარო პავლე, მაკედონელები არიან შენი სასოება? არა მხოლოდ ესენი, ამბობს; ამიტომაც დაურთო: „ანუ არა-მე თქუენა" (). ამბობს: „რამეთუ რაჲ-მე არს სასოებაჲ ჩუენი ანუ სიხარული ანუ გჳრგჳნი სიქადულისაჲ?" ().
განა არ იცნობთ ამ სიტყვებს, როგორც გულით ფრიად მხურვალე დედებისას, რომლებიც მცირეწლოვან შვილებს ესაუბრებიან? და „გჳრგჳნი, — ამბობს, — სიქადულისაჲ". რადგან ბრწყინვალების საჩვენებლად მხოლოდ სიტყვა „გჳრგჳნი" არ ეყო, არამედ დაურთო „სიქადულისაჲ". როგორი მხურვალების ნიშანია ეს? ვერც დედა და ვერც მამა, თუნდაც ერთად შეკრებილიყვნენ და თავიანთი მონატრება შეეზავებინათ, ვერასოდეს შეძლებდნენ ეჩვენებინათ, რომ მათი მონატრება პავლეს მონატრების თანასწორია. „სიხარული, — ამბობს, — და გჳრგჳნი"; ესე იგი: თქვენ გამო უფრო ვხარობ, ამბობს, ვიდრე გვირგვინის გამო.
წარმოიდგინე, რამხელა საქმეა, რომ მთელი ეკლესია იქ იდგეს — პავლეს მიერ დარგული და ფესვგადგმული. ვინ არ გაიხარებდა ესოდენ მრავალშვილიანობასა და კეთილშვილიანობაზე? ამრიგად, არც ეს არის ლიქნი. რადგან უბრალოდ „თქვენ" კი არ თქვა, არამედ „თქვენც" — სხვებთან ერთად. „რამეთუ თქუენ ხართ დიდებაჲ ჩუენი და სიხარული" ().
„ვინაჲცა ვერღარა დავთმეთ, ჯერ-ვიჩინეთ ათინას შინა დაშთომაჲ მარტოთა" (). ეს „ავირჩიეთ"-ის ნაცვლად თქვა. „და მივავლინეთ ტიმოთე, ძმაჲ ჩუენი და მსახური ღმრთისაჲ და თანა-შემწე ჩუენი სახარებასა მას ქრისტესსა" (). ამას, ამბობს, ტიმოთეს ასამაღლებლად კი არ ამბობს, არამედ მათ პატივს სცემს, რადგან მათთან სახარების თანაშემწე და მსახური გაგზავნა; თითქოს ეთქვას: საქმეებს მოვწყვიტეთ და თქვენთან გამოვგზავნეთ ღმერთის მსახური და ჩვენი თანაშემწე ქრისტეს სახარებაში. შემდეგ მიზეზსაც ამბობს: „რაჲთა დაგამტკიცნეს თქუენ და ნუგეშინის-გცეს თქუენ სარწმუნოებისა მაგის თქუენისათჳს, რაჲთა არას იურვიოდით ჭირთა ამათ შინა" ().
რას ამბობს აქ? ვინაიდან მასწავლებელთა განსაცდელები მოწაფეებს აშფოთებს, მაშინ კი თვითონ მრავალ განსაცდელში აღმოჩნდა, როგორც თვითონვე ამბობს, რომ სატანამ დაგვაბრკოლაო, მათ გასამხნევებლად ასე თქვა. რასაც ამბობს, ეს არის: ერთხელაც და მეორედაც მსურდა მოსვლა და ვერ შევძელი; ეს კი დიდი ძალდატანების ნიშანი იყო. მოსალოდნელია, რომ ეს მათ შეაშფოთებდა. რადგან მოწაფეები საკუთარი განსაცდელების გამო ისე არ შფოთდებიან, როგორც მასწავლებელთა განსაცდელების გამო; როგორც ჯარისკაციც საკუთარი განსაცდელებისას ისე არ შფოთდება, როგორც მაშინ, როცა სარდალს დაცემულს იხილავს. ამბობს: „რაჲთა დაგამტკიცნეს თქუენ" (). ამრიგად, იმიტომ გაგზავნა, რომ არ შეშფოთებულიყვნენ, და არა იმიტომ, თითქოს რწმენაში რამე აკლდათ ან თითქოს რაიმეს სწავლა მართებდათ. „და ნუგეშინის-გცეს თქუენ სარწმუნოებისა მაგის თქუენისათჳს, რაჲთა არას იურვიოდით ჭირთა ამათ შინა, რამეთუ თქუენ თჳთ უწყით, ვითარმედ ვდგათ-ვე ამისთჳს" (). „და ვიდრე-იგი თქუენ თანა ვიყვენით, წინაწარ გითხრობდით თქუენ, ვითარმედ ჭირთა შესლვად ვართ, ვითარცა-ესე იქმნაცა და იხილეთ" (). არ უნდა შეშფოთდეთ, ამბობს; რადგან არც უცხო რამ ხდება და არც მოულოდნელი; ეს კი საკმარისი იყო მათ გასამხნევებლად.
ხედავ, რომ სწორედ ამისთვის ქრისტეც წინასწარ ეუბნებოდა მოწაფეებს? მოისმინე, რას ამბობს იგი: „და აწ გარქუ თქუენ, ვიდრე ყოფადმდე, რაჲთა, რაჟამს იყოს, გრწმენეს" (). რადგან დიდია, ჭეშმარიტად დიდია სხვათა ნუგეშისთვის, როცა მომხდარს მასწავლებლებისგან ისმენენ. როგორც ავადმყოფი, თუ ექიმისგან გაიგებს, რომ ესა და ეს მოხდება, ძლიერ არ შფოთდება; ხოლო თუ საქმე მოულოდნელად წარიმართება, თითქოს ექიმიც გზააბნეული იყოს და სნეულება ხელოვნებაზე უფრო ძლიერი გამხდარიყოს, მაშინ ეწუხება და შფოთდება; ასევეა აქაც. ეს ყველაფერი პავლემ წინასწარ იცოდა და წინასწარ უთხრა მათ: „ვითარმედ ჭირთა შესლვად ვართ, ვითარცა-ესე იქმნაცა და იხილეთ" (). ამით მხოლოდ იმას კი არ ამბობს, რომ ეს მოხდა, არამედ იმასაც, რომ ბევრი სხვა რამეც წინასწარ უთხრა და აღსრულდა. „ვდგათ-ვე ამისთჳს" (). ასე რომ, არა მხოლოდ წარსულის გამო არ უნდა შეშფოთდეთ და აღელდეთ, რადგან სწორედ ეს არის შერყევა, არამედ არც მომავლის გამო, თუ რაიმე ამგვარი მოხდება. რადგან „ვდგათ-ვე ამისთჳს" ().
4. ქრისტიანის ცხოვრება როგორც სულიერი ბრძოლა
მოვისმინოთ, ვისაც ყურნი გვაქვს სმენად: ამისთვის არის დადგენილი ქრისტიანი. სიტყვებს „ვითარმედ ვდგათ-ვე ამისთჳს" () ყველა მორწმუნის შესახებ ამბობს. „ვითარმედ ვდგათ-ვე ამისთჳს" (), ჩვენ კი, თითქოს განსვენებისთვის ვიყოთ დადგენილნი, ჭირს უცხო რამედ მივიჩნევთ. უფრო კი, რატომ მივიჩნევთ ამას უცხო რამედ? რადგან არც ჭირის ჟამია და არც განსაცდელი დაგვტეხია თავს, გარდა ადამიანურისა. თქვენთვისაც დროულია თქმა: „რამეთუ არღა სისხლთადმდე წინა-დადგრომილ ხართ თქუენ ცოდვისა მიმართ ახოვნად" (). უფრო კი, თქვენთვის ამის თქმა კი არ არის დროული; არამედ რომელი სიტყვისა? ჯერ ფული არაფრად არ შეგირაცხავთ.
რადგან მათ, ვისაც მთელი თავისი ქონება დაკარგული ჰქონდათ, ეს სიტყვები სამართლიანად ეთქმოდათ; ხოლო მათ, ვისაც თავიანთი აქვთ, ეს ეთქმის: ვის წაართვეს ფული ქრისტესთვის? ვის გააწნეს სილა? ვინ შეურაცხყვეს? სიტყვიერ შეურაცხყოფასაც კი ვგულისხმობ. საიდანღაა ქადილი? საიდან შეგიძლია კადნიერება გქონდეს? ჩვენთვის, როცა მტრები ვიყავით, ქრისტემ ესოდენი დაითმინა; ჩვენ კი რისი ჩვენება შეგვიძლია, რაც მისთვის დაგვითმენია? რაც დაგვითმენია, არაფერია; ხოლო სიკეთეები, რასაც მისგან ვიღებთ, ურიცხვია. საიდან გვექნება კადნიერება იმ დღეს? არ იცით, რომ ჯარისკაციც, როცა ურიცხვ ჭრილობასა და ნაიარევს აჩვენებს, მაშინ შეძლებს მეფის წინაშე ბრწყინვალედ წარდგეს?
ხოლო თუ საჩვენებლად არავითარი საგმირო საქმე არ ექნება, თუნდაც არაფერში იყოს დამნაშავე, უკანასკნელთა შორის დაწესდება? მაგრამ ომის ჟამი არ არისო, ამბობს ვინმე. რადგან რომ ყოფილიყო, მითხარი, ვინ იბრძოლებდა? ვინ მიეჭრებოდა მტერს? ვინ გაარღვევდა ფალანგას? ალბათ არავინ; რადგან როცა ვხედავ, რომ ქრისტესთვის ფულს არაფრად არ აგდებ, როგორ დაგიჯერო, რომ დარტყმებსაც არაფრად შერაცხავ? მითხარი, მხნედ იტანთ შეურაცხმყოფელებს და აკურთხებთ მათ? ამას არ აკეთებ, არამედ ამ მცნებას ყურად არ იღებ. რასაც საფრთხე არ ახლავს, იმას არ აკეთებ; და მითხარი, დარტყმებს აიტან იქ, სადაც ტკივილისა და ტანჯვის სიმძიმე დიდია?
არ იცით, რომ მშვიდობის დროს არის საჭირო ომის საქმეთა წვრთნა? განა ვერ ხედავთ ამ ჯარისკაცებს, რომლებიც, როცა არავითარი ომი არ აწუხებთ და ღრმა მშვიდობაა, იარაღს წმენდენ, სამხედრო წყობის მასწავლებლებთან ერთად ყოველდღე, ასე ვთქვათ, გაშლილ და ფართო ველებზე გადიან და ომის საქმეებს დიდი სიზუსტით წვრთნიან? სულიერ ჯარისკაცთაგან ვინ გააკეთა ეს? არც ერთმა. ამიტომ ომებში მოდუნებულნი და მოუმზადებელნი, და ყველასთვის ადვილად შესაპყრობნი ვხდებით. და როგორი სიზარმაცის ნიშანია, რომ ამჟამინდელ ჟამს ომის ჟამად არ მივიჩნევთ, როცა პავლე ღაღადებს: „და ყოველთავე რომელთა ჰნებავს ღმრთის მსახურებით ცხორებაჲ ქრისტე იესუჲს მიერ, იდევნენ." ()? და როცა ქრისტეც ამბობს: „ამას გეტყოდე თქუენ, რაჲთა ჩემ თანა მშჳდობაჲ გაქუნდეს. სოფელსა ამას ჭირი გაქუს, არამედ ნუ გეშინინ, რამეთუ მე მიძლევიეს სოფელსა." ()? და კვლავ, როცა ნეტარი პავლე ბრწყინვალე ხმით ღაღადებს და ამბობს: „რამეთუ არა არს ბრძოლაჲ ჩუენი სისხლითა მიმართ და ჴორცითა, არამედ მთავრობათა მიმართ და ჴელმწიფებათა, სოფლის მპყრობელთა მიმართ ბნელისა ამის საწუთროჲსათა, სულთა მიმართ უკეთურებისათა, რომელნი არიან ცასა ქუეშე." ()? და კვლავ: „მტკიცედ უკუე დეგით, მოირტყენით წელნი თქუენნი ჭეშმარიტებითა და შეიმოსეთ ჯაჭჳ იგი სიმართლისაჲ." ()? და მაშინ არც ერთ მათგანს არ უთქვამს: რატომ გვაიარაღებ, როცა ომი არ არის?
რატომ გვიჩენ ამაოდ საზრუნავს? ჯარისკაცებს აბჯრით მოსავ, როცა დასვენება და მყუდროება შეიძლება? მაგრამ ვინმეს რომ ეს ეთქვა, პასუხი იქნებოდა: პირიქით, ომი რომც არ ყოფილიყო, ომის საქმეებზე ზრუნვა მაინც საჭირო იყო. რადგან ვინც მშვიდობისას ბრძოლის საქმეებზე ზრუნავს, ბრძოლის ჟამს საშიში იქნება; ხოლო ომის საქმეთა გამოუცდელი მშვიდობაშიც მეტად შეშფოთდება. რატომღა? იმიტომ, რომ იტირებს იმაზე, რაც აქვს, და შეწუხდება, რადგან მათ დაცვას ვერ შეძლებს. რადგან მშიშარასა და გამოუცდელსა და ბრძოლებში მოუმზადებელს რაც აქვს, ყველაფერი მამაცთა და ომის მცოდნეთა საკუთრებაა; ამიტომ პირველ რიგში სწორედ ამისთვის გიარაღებთ. შემდეგ კი მთელი ჩვენი ცხოვრების დრო ომის ჟამია. როგორ და რა სახით?
ეშმაკი მუდამ თავს გვადგას. მოისმინე, რას ამბობს წერილი მის შესახებ. „განიფრთხვეთ, მღჳძარე იყვენით, რამეთუ წინა-მოსაჯული თქუენი ეშმაკი ვითარცა ლომი მყჳრალი მიმოვალს და ეძიებს, ვინმცა შთანთქა." (). ურიცხვი სხეულებრივი ვნება გვესხმის თავს; მათი ჩამოთვლა აუცილებელია, რათა ამაოდ არ მოვიტყუოთ თავი. რადგან, მითხარი, რა არ გვეომება? სიმდიდრე, სილამაზე, ფუფუნება, ძალაუფლება, ხელმწიფება, შური, დიდება, უგუნურება განა არ გვეომება? რადგან მხოლოდ ჩვენი დიდება კი არ გვეომება და თავმდაბლობაში შესვლას გვიშლის, არამედ სხვათა დიდებაც, რადგან შურისა და მშურნეობისკენ მიგვიყვანს. და საპირისპირონი - სიღარიბე, უპატიობა, არაფრად ჩაგდება, უკუგდება, არავითარი ძალის არქონა - განა არ გვეომება?
მაგრამ ეს ყოველივე ჩვენშია; ადამიანთაგან კი მოდის ბოროტებანი, შეთქმულებანი, მზაკვრობანი, ცილისწამებანი, ურიცხვი გარემოება; ასევე დემონთაგან - მთავრობანი, ხელმწიფებანი, ამ საუკუნის სიბნელის მპყრობელნი და უკეთურების სულიერი ძალები. სიხარულისას ერთნი ვართ, ტკივილისას — სხვანი; ორივე გადახვევაა. ასევე — ჯანმრთელობაც და სნეულებაც. რა მხრიდან არ შესცოდავს ვინმე? გსურთ, ადამიდან დავიწყო და თავიდანვე გითხრათ? რამ შეიპყრო პირველქმნილი? სიამოვნებამ, საჭმელმა და მბრძანებლობის სიყვარულმა. მის შემდეგ მისი ძე, კაენი, რაღამ შეიპყრო? შურმა და მშურნეობამ. ნოეს დროინდელნი რაღამ შეიპყრო? სხეულთა სიამოვნებებმა და მათგან შობილმა ბოროტებებმა. ნოეს ძე, ქამი, რაღამ შეიპყრო? შეურაცხყოფამ და თავხედურმა უშიშრობამ. სოდომელნი რაღამ შეიპყრო? შეურაცხყოფამ, თავაშვებულობამ და პურით გაძღომამ. ხშირად სიღარიბეც იმავეს აკეთებს; ამიტომ ამბობს ერთი ბრძენი: „სიმდიდრესა და უპოვარებასა ნუ მომცემ მე" (). უფრო კი, არც სიმდიდრე და არც სიღარიბე გვავნებს, არამედ განზრახვა, რომელსაც არც ერთის სათანადოდ გამოყენება არ შეუძლია. როგორც ამბობს: „იცოდე, რომ მახეთა შორის გადიხარ" ()1.
5. ზარალის სარგებლად ქცევა მადლობით
საკვირველად თქვა ნეტარმა პავლემ: „ვდგათ-ვე ამისთჳს" (); უბრალოდ კი არ თქვა, რომ განსაცდელში ვართ, არამედ: „ამისთვის ვდგავართ", ესე იგი, ამისთვის ვართ შექმნილნი. ეს არის ჩვენი საქმე, ეს არის ჩვენი ცხოვრება, და შენ კი განსვენებას ეძებ? ჯალათი არ გვადგას თავზე, გვერდს არ გვიხოკავს და მსხვერპლის შეწირვას არ გვაიძულებს; არამედ ფულისა და ანგარების ძლიერი სურვილი გვადგას თავზე და თვალებს გვთხრის. არც ერთმა ჯარისკაცმა არ აგვინთო კოცონი და არც საწამებელ ცხაურზე დაგვაწვინა; მაგრამ ხორცთა ალი იმ კოცონებზე მეტად აღაგზნებს სულს. აქ არ დგას მეფე, რომელიც ურიცხვ სიკეთეს გვპირდება და გვევედრება; არამედ აქ დგას დიდებისმოყვარეობის მძვინვარება, რომელიც მასზე უარესად გვახელებს. დიდი ომია, ჭეშმარიტად დიდი, თუ სიფხიზლე გვსურს. ამჟამინდელ ჟამსაც აქვს თავისი გვირგვინები. მოისმინე პავლე, რომელიც ამბობს: „ამიერითგან მიმელის მე სიმართლისა იგი გჳრგჳნი, რომელი მომცეს მე უფალმან მას დღესა შინა, მართალმან მან მსაჯულმან; არა ხოლო თუ მე, არამედ ყოველთა, რომელთა შეიყუარეს გამოჩინებაჲ მისი." (). როცა დაკარგავ საყვარელ მხოლოდშობილ შვილს, რომელიც დიდ სიმდიდრეში იზრდებოდა, კეთილ სასოებას გიჩენდა და ერთადერთი უნდა ყოფილიყო შენი მემკვიდრე, ნუ ამოიოხრებ, არამედ მადლობა შესწირე ღმერთს და ადიდე ის, ვინც წაიღო; ამ მხრივ აბრაამზე არაფრით უარესი არ იქნები. რადგან, როგორც მან ღმერთს მისცა, როცა ღმერთმა უბრძანა, ასევე შენც, როცა ღმერთმა წაიღო, არ ამოგიოხრია.
მძიმე სნეულებაში ჩავარდნილხარ და მრავალი მოდის, რათა დაგაძალონ, ერთნი შელოცვებით, მეორენი ავგაროზებით, სხვანი კი სხვა რამ საშუალებებით, შეიმსუბუქო ეს ბოროტება? ღვთის შიშის გამო მხნედ და შეურყევლად დაითმინე და გერჩია ყოველივე დაგეთმინა, ვიდრე რაიმე კერპული საქმე შეგესრულებინა? ეს შენთვის მარტვილობის გვირგვინს მოიტანს. და ნუ დაეჭვდები. როგორ და რა გზით? მე გეტყვი. რადგან, როგორც ის მხნედ იტანს სატანჯველთაგან მომდინარე ტკივილებს, რათა კერპს არ სცეს თაყვანი, ასევე შენც სნეულებისაგან მომდინარე ტკივილებს იტან, რათა ეშმაკისგან მომდინარე არაფრის საჭიროება არ გქონდეს და არც ის გააკეთო, რასაც იგი გიბრძანებს. მაგრამ ის ტკივილები უფრო მძაფრია? სამაგიეროდ ესენი უფრო ხანგრძლივია, ასე რომ საბოლოოდ თანაბრდება. ხშირად კი უფრო მძაფრიც არის. რადგან მითხარი: როცა შინაგანი სიცხე გაწუხებს და გწვავს, ხოლო სხვები გირჩევენ, შენ კი შელოცვას უარყოფ, განა მარტვილობის გვირგვინი არ შემოიკარი?
კვლავ, ვინმემ ქონება დაკარგა? მრავალნი გირჩევენ, მისნებთან წახვიდე; შენ კი, რადგან ეს აკრძალულია, ღვთის შიში აირჩიე და გერჩია ქონება არ დაგებრუნებინა, ვიდრე ღმერთს ურჩობოდი? იგივე საზღაური გაქვს, რაც მას, ვინც ქონება ღარიბებს მისცა. თუ დაკარგვის შემდეგ მადლობას შესწირავ და, თუმცა მისნებთან წასვლა შეგიძლია, მოითმენ, რომ ქონება არ დაიბრუნო, ვიდრე ამგვარად დაიბრუნო, იმავე სარგებელს იღებ, რასაც ის, ვინც ეს ყოველივე ღმერთისათვის დაცალა. რადგან, როგორც მან ღვთის შიშის გამო გაჭირვებულთათვის დაცალა ქონება, ასევე შენც ღვთის შიშის გამო, როცა გამტაცებლებმა წაგართვეს, უკან აღარ დაიბრუნე. ჩვენ თვითონ ვართ ხელმწიფენი, საკუთარ თავს ვავნოთ თუ არა; სხვა კი არავინ. და თუ გსურთ, თავად ქურდობის მაგალითზე განვიხილოთ ეს საქმე. ქურდმა კედელი გაჭრა, ოთახში შეიჭრა, ძვირფასი ოქრო და პატიოსანი ქვები გაიტანა; მოკლედ, მთელი საგანძური წაიღო და არ დაჭერილა. მომხდარი მძიმეა და ეს საქმე ზარალად ჩანს, მაგრამ ჯერ კიდევ ზარალი არ არის; შენზეა დამოკიდებული, მას ზარალად აქცევ თუ სარგებლად. და როგორ შეიძლება ეს სარგებელი გახდეს? იტყვის ვინმე. მე შევეცდები გაჩვენო, როგორ. თუ შენ მოისურვებ, დიდი სარგებელი იქნება; თუ არ მოისურვებ, მომხდარ ზარალზე უფრო მძიმე გახდება.
რადგან, როგორც ხელოსნებთან ხდება: როცა მასალა წინ უდევთ, ხელობაში გამოცდილმა ის ჯეროვნად გამოიყენა, გამოუცდელმა კი გააფუჭა და თავისთვის ზარალად აქცია; ასევეა საქმეებშიც. მაშ, როგორ იქნება სარგებელი? თუ ღმერთს მადლობას შესწირავ, თუ მწარედ არ დაიტირებ, თუ იობის სიტყვებს იტყვი: „და თქუა: მე შიშუელი გამოვედ მუცლისაგან დედისა ჩემისა, შიშუელივე მივიქცე მუნვე ქუეყანად, უფალმანცა მომცა, უფალმანცა მიმიღო, ვითარცა უნდა, ეგრეცა ქმნა. იყავნ სახელი უფლისაჲ კურთხეულ." (). რას ამბობ: „უფალმა წაიღო"? „ქურდმა წაიღო, — იტყვის ვინმე, — და როგორ შეძლებ თქვა: უფალმა წაიღო?" ნუ გაგიკვირდება. რადგან იობმაც იმაზე, რაც ეშმაკმა წაიღო, თქვა: „უფალმა წაიღო". თუ მან ასე თქმა გაბედა, შენ როგორ არ იტყვი იმის შესახებ, რაც ქურდმა აიღო, რომ უფალმა წაიღო? მითხარი, ვის უფრო სცემ პატივს: მას, ვინც თავისი ქონება ღარიბებისთვის დაცალა, თუ იობს ამ სიტყვების გამო? განა იმას, ვინც მაშინ არ გასცა, ნაკლები აქვს მასზე, ვინც მოწყალება გასცა? ნუ იტყვი: „მადლი არა მაქვს. საქმე ჩემი განზრახვით არ მომხდარა; მე არ ვიცოდი და არც მსურდა, ავაზაკმა კი წაიღო; რა საზღაური მექნება?"
იობმაც არ იცოდა და არც სურდა, როცა მას ეს ყველაფერი წაართვეს; როგორღა? მაგრამ მაინც იღვაწა. შენც შეგიძლია იმდენივე საზღაური მიიღო, რამდენსაც მიიღებდი, ნებით რომ გადაგეყარა ქონება. და სამართლიანადაც უფრო იმას ვცემთ პატივს, ვინც უსამართლოდ მოყენებულ ზიანს მადლიერებით იტანს, ვიდრე იმას, ვინც ნებით გასცემს. რატომღა? რადგან ნებით გამცემი ქებებითა და სინდისით საზრდოობს და კეთილი სასოებაც აქვს; ჯერ ქონებისგან განშორება მხნედ მიიღო და შემდეგ გასცა იგი; დაზარალებულს კი, ჯერ კიდევ ქონებაზე მიჯაჭვულს, ძალით წაართვეს. თანასწორი არ არის: ჯერ დარწმუნდე, რომ ქონებას განეშორო და ასე დაცალო იგი; სხვაა, როცა ჯერ კიდევ მასზე ჩაჭიდებულს მოგაკლდება. თუ იობის ამ სიტყვებს იტყვი, მრავალგზის მეტს მიიღებ, იობზე მეტსაც კი. რადგან მან აქ ორმაგი მიიღო, შენ კი ქრისტემ ასმაგი აღგითქვა. ღვთის შიშის გამო გმობა არ გითქვამს, არც მისნებით გისარგებლია და მადლობა შეგიწირავს, როცა ბოროტება განიცადე? მაშინ შენ ქონების უგულებელმყოფელს ემსგავსები; რადგან ეს ყოველივეც არ ხდება, თუ სიმდიდრეს წინასწარ არ უგულებელყოფ. თანასწორი არ არის, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ივარჯიშო ქონების უგულებელყოფაში და უცბად თავსდატეხილი ზარალი დაითმინო. ასე ხდება ზარალი სარგებელი, და არაფრით დაზიანდები, არამედ ეშმაკისგანაც კი სარგებელს მიიღებ.
6. სიმდიდრის უგულებელყოფა სულის ცხონებისთვის
მაგრამ როგორ ხდება, რომ ზარალი მძიმე ზარალად იქცევა? როცა სული გეზიანება. მითხარი, ქურდმა ფული წაგართვა? მაშ რატომ ართმევ შენს თავს ცხონებას, რატომ, სხვებისგან განცდილი ბოროტების გამო დამწუხრებული, თვითონ უფრო მეტ ბოროტებას ახვევ საკუთარ თავს? მან, შესაძლოა, სიღარიბეში ჩაგაგდო; შენ კი საკუთარ თავს ყველაზე მთავარში ბოროტად აზიანებ: მან წაგართვა ის, რაც შენს გარეთ იყო და შემდეგში, შენი სურვილის წინააღმდეგაც კი, მაინც განგშორდებოდა; შენ კი საკუთარ თავს საუკუნო სიმდიდრეს ართმევ. ნუთუ ეშმაკმა, ფულის წართმევით, დაგამწუხრა? შენც დაამწუხრე იგი მადლობის შეწირვით და ნუ გაახარებ. თუ მისნებთან წახვალ, გაახარებ მას; თუ ღმერთს მადლობას შესწირავ, სასიკვდილო დარტყმას მიაყენებ მას.
და იხილე, რა ხდება: მისნებთან წასულიც ვერ იპოვი იმ ნივთებს; მისნებს ხომ ამის ცოდნა არ ძალუძთ; ხოლო თუ სადმე შემთხვევით თქვეს კიდეც, სულსაც დამატებით დაღუპავ, შენი ძმებისგანაც დაცინული გახდები და იმ ნივთებსაც ისევ ცუდად დაკარგავ. რადგან დემონი, როცა იცის, რომ ზარალს ვერ იტან, არამედ ამის გამო შენს ღმერთსაც კი უარყოფ, კვლავ ფულს გაძლევს, რათა საბაბი ჰქონდეს, კვლავ მოგატყუოს. ხოლო თუ მისნები რამეს ამბობენ კიდეც, ნუ გიკვირთ: დემონი უსხეულოა და ყველგან დადის; თვითონვე აიარაღებს მძარცველებს; ეს საქმეები ხომ დემონის გარეშე არ ხდება. მაშ, თუ იგი მათ აიარაღებს, ისიც იცის, სად ინახება ნაქურდალი; თავისი მსახურნი მისთვის უცნობნი არ არიან. ეს კი საკვირველი არ არის: თუ დაინახავს, რომ ზარალი გტკივა, სხვა ზარალსაც მოგიტანს; თუ დაინახავს, რომ ზარალს დასცინი და უგულებელყოფ, ამ გზას ჩამოშორდება. რადგან ჩვენც მტრებს იმით ვექცევით, რითაც მათ ვამწუხრებთ; ხოლო თუ ვნახავთ, რომ არ ტკივათ, ბოლოს თავს ვანებებთ, რადგან აღარ გვაქვს, რითაც ვუკბინოთ მათ. ასევეა ეშმაკიც.
რას ამბობ? განა ვერ ხედავ ზღვაზე მცურავებს, როგორ აღარ ზრუნავენ ფულზე, როცა ქარიშხალი დგება, არამედ იმასაც კი ყრიან, რაც აქვთ? და არავინ ამბობს: რას აკეთებ, ადამიანო? ქარიშხალსა და გემის დაღუპვას ეხმარები? სანამ ტალღა სიმდიდრეს წაგართმევს, შენივე ხელებით თავადვე იშორებ მას? ხომალდის დაღუპვამდე რატომ იგდებ თავს დაღუპვაში? მაგრამ ამას იტყოდა უხეში კაცი, ზღვაში განსაცდელების გამოუცდელი; მეზღვაური კი, რომელმაც ზუსტად იცის, რა ქმნის ზღვაზე სიმშვიდეს და რა იწვევს ქარიშხალს, ამ სიტყვების მთქმელს დასცინებს კიდეც: სწორედ ამიტომ ვყრი, ამბობს, რათა ღელვა არ წარმოიქმნას.
ასევე ისიც, ვინც ცხოვრების საქმეთა და განსაცდელებში გამოცდილია, როცა დაინახავს, რომ ქარიშხალი მოადგა და ბოროტების სულიერ ძალებს ხომალდის დაღუპვა სურთ, ფულის დარჩენილ ნაწილსაც ყრის. ქურდობა შეგემთხვა? მოწყალება გაიღე და ხომალდს შეამსუბუქებ. მძარცველებმა გაგძარცვეს? შენ ნარჩენები ქრისტეს მიეცი; ასე ადრინდელი დანაკარგით გამოწვეულ სიღარიბესაც შეამსუბუქებ. შეამსუბუქე ხომალდი, ნუ ჩაეჭიდები დარჩენილს, რათა ნავი წყლით არ აივსოს. ისინი, სხეულები რომ დაიცვან, ნივთებს ზღვაში ყრიან და არ უცდიან ტალღას, რომ მოვიდეს და ნავი გადააბრუნოს; შენ კი, სულები რომ იხსნა, ხომალდის დაღუპვას არ აღკვეთ? გამოსცადეთ, თუ არ გწამთ, გევედრებით, გამოსცადეთ და იხილავთ ღვთის დიდებას. როცა რამე სამწუხარო შეგემთხვევა, მაშინვე მოწყალება გაიღე, მადლობა შესწირე იმისთვის, რომ შეგემთხვა, და დაინახავ, რაოდენი სიხარული შემოვა შენში.
რადგან სულიერი სარგებელი, თუნდაც მცირე იყოს, იმდენად დიდია, რომ ყოველ ხორციელ ზარალს დაფარავს. ვიდრე გაქვს რამ, რაც ქრისტეს მისცე, მდიდარი ხარ. მითხარი, თუ შენთან, გაძარცვულთან, მეფე მოვიდოდა, ხელს გამოგიწვდიდა და შენგან რაიმეს მიღებას ითხოვდა, ნუთუ არ ჩათვლიდი, რომ ყველაზე მდიდარი ხარ, თუკი ამოდენა სიღარიბის შემდეგაც მეფეს შენი არ რცხვენია? ნუ მისცემ თავს გატაცებას; მხოლოდ საკუთარ თავს დაეუფლე და ეშმაკის მზაკვრულ განზრახვასაც სძლევ. დიდი სარგებლის მოგება შეგიძლია.
უგულებელვყოთ სიმდიდრე, რათა სული არ უგულებელვყოთ. მაგრამ როგორ შეძლებს კაცი სიმდიდრის უგულებელყოფას? განა ვერ ხედავთ სხეულთა ბრწყინვალებას და მათზე შეყვარებულებს? სანამ იგი თვალწინაა, ცეცხლი ინთება და ალი ბრწყინვალედ ადის; მაგრამ როგორც კი ვინმე შეყვარებულებს შორს წაიყვანს, ყველაფერი ჩამქრალია, ყველაფერი მიძინებულია. ასეა სიმდიდრის შემთხვევაშიც: ნურავინ დაიმზადებს ოქროს ნივთებს, ნურავინ — პატიოსან თვლებს, ნურავინ — ყელსაბამებს; როცა ჩანს, ეს ყველაფერი თვალებს იტყუებს. ხოლო თუ გსურს მდიდარი იყო, როგორც ძველები, გამდიდრდი არა ოქროთი, არამედ აუცილებელი საგნებით, რათა მზად გქონდეს და სხვებსაც აძლევდე. ნუ იქნები სამკაულთმოყვარე: ასეთი სიმდიდრე მძარცველთათვისაც ადვილად საძარცვია და ჩვენც საზრუნავს გვიჩენს. ნუ შეიძენ ოქროსა და ვერცხლის ჭურჭელს; არამედ იყოს ბეღლები ხორბლისა, ღვინისა და ზეთისა. ეს მარაგი იყოს არა იმისთვის, რომ კვლავ გაყიდულმა ვერცხლი მოიტანოს, არამედ რათა საჭიროების მქონეთ მიეცეს. თუ საკუთარ თავს იმ ზედმეტ საგანთაგან განვაშორებთ, ზეციურ სიკეთეებს მივაღწევთ; რომელთაც ყველანი მივაღწიოთ.2
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.