ჰომილია 4

„ამისთჳს მეცა ვერღარა დავთმე და მივავლინე ტიმოთე, რაჲთა ვცნა თქუენი ეგე სარწმუნოებაჲ, ნუუკუე განგცადნა თქუენ განმცდელმან მან, და ცუდად იყოს შრომაჲ იგი ჩუენი. ხოლო აწღა მოვიდა ტიმოთე თქუენით და მახარა ჩუენ სარწმუნოებაჲ და სიყუარული თქუენი, და რამეთუ გაქუს ჴსენებაჲ ჩუენი კეთილი მარადის და გსურის ხილვად ჩუენდა, ვითარცა-ესე ჩუენ თქუენდა. ამისთჳს ნუგეშინის-ცემულ ვიქმნენით, ძმანო, თქუენ ზედა ყოველთა მათგან ურვათა და ჭირთა ჩუენთა თქუენითა მაგით სარწმუნოებითა, რამეთუ აწ ვცხონდით, უკეთუ თქუენ მტკიცედ სდგეთ უფლისა მიერ." (1 თეს 3:5–8).

1. წმინდანთა არცოდნა და მოძღვრის ზრუნვა

დღეს ჩვენს წინაშე დგას საკითხი, რომელსაც მრავალი ეძიებს და რომელიც მრავალი მხრიდან იკრიბება. რა არის ეს საკითხი? ამბობს: „ამისთჳს მეცა ვერღარა დავთმე და მივავლინე ტიმოთე, რაჲთა ვცნა თქუენი ეგე სარწმუნოებაჲ" (1 თეს 3:5). რას ამბობ? ის, ვინც ესოდენი რამ იცის, ვინც გამოუთქმელი სიტყვები ისმინა, ვინც მესამე ცამდე ავიდა, ეს არ იცის, თანაც ათენში მყოფმა? და ეს მაშინ, როცა მათ შორის დიდი მანძილიც არ იყო და მათგან დიდი ხნის განშორებულიც არ ყოფილა; რამეთუ ამბობს: „ობოლ ღათუ ვიქმნენით თქუენგან წუთერთ ჟამ" (1 თეს 2:17).¹ მაშ, ასეთი კაცი არ იცნობს თესალონიკელთა მდგომარეობას, არამედ იძულებულია გაგზავნოს ტიმოთე მათი რწმენის შესატყობად? ამბობს: „რაჲთა ვცნა თქუენი ეგე სარწმუნოებაჲ, ნუუკუე განგცადნა თქუენ განმცდელმან მან, და ცუდად იყოს შრომაჲ იგი ჩუენი" (1 თეს 3:5).

მაშ, რას იტყოდა ვინმე? ნუთუ იმას, რომ წმინდანებმა ყველაფერი არ იცოდნენ? ხოლო ის, რომ არ იცოდნენ, მრავალმხრივ შეიძლება შეიტყოს ვინმემ, როგორც პირველთაგან, ისე შემდგომთაგან: როგორც ელისემ არ იცოდა ქალის შესახებ; როგორც ელია ეუბნებოდა ღმერთს: „წინაწარმეტყუელნი შენნი მოსწყჳდნეს მახჳლითა და მე მარტო დაშთომილ ვარ და ეძიებენ სულსაცა ჩემსა მიღებად" (3 მეფ 19:10). სწორედ ამის გამო ესმოდა ღვთისაგან: „დამიტევებიეს თავისა ჩემისა შჳდ ათასი მამაკაცი, რომელთა არა მოუდრეკიან მუჴლნი მათნი ბაალისა" (რომ 11:4). ასევე სამუელსაც, როცა დავითის საცხებლად იყო გაგზავნილი, უფალმა უთხრა: „ნუ ხედავ შენ ქმნულებასა მაგისსა, ნუცა სიმწჳსესა ჰასაკისა მაგისისასა, რამეთუ არა მთნავს ეგე. რამეთუ არა ვითარცა კაცი ხედავნ, და იხილის ეგრე ღმერთმან, რამეთუ კაცი პირსა ოდენ ხედავნ, ხოლო ღმერთი გულთმეცნიერი არს" (1 მეფ 16:7). ეს კი ღვთის დიდი მზრუნველობით ხდება.

როგორ და რა სახით? როგორც თვით წმინდანების, ისე მათი მორწმუნეების გულისთვის. რამეთუ, როგორც დევნათა მოხდენასაც უშვებს, ასევე უშვებს, რომ მათ მრავალი რამ არ იცოდნენ, რათა სიმდაბლეში დარჩნენ. ამიტომაც პავლე ამბობდა: „მომეცა მე საწერტელი ჴორცთაჲ-ანგელოზ სატან, რაჲთა დამქენჯნიდეს მე, რაჲთა არა აღვიმაღლო" (2 კორ 12:7); და კიდევ, რათა სხვებსაც დიდი რამ არ წარმოედგინათ მის შესახებ. რადგან, თუ სასწაულების გამო ისინი ღმერთებად შერაცხეს, მით უფრო შერაცხავდნენ, თუკი განუწყვეტლივ ყოველივეს მცოდნედ დარჩებოდნენ. ამას კვლავ თვითონაც ამბობს: „ნუ ვინმე ჩემდა შეჰრაცხოს, რომლისათჳს-ესე მხედავს მე გინა თუ ესმის რაჲმე ჩემგან" (2 კორ 12:6). და კვლავ, მოისმინე პეტრე, როცა კოჭლი განკურნა: „ანუ ჩუენ რაჲსა გუხედავთ ვითარცა თჳსითა ძალითა გინა ღმრთის მსახურებითამცა გუექმნა სლვაჲ მაგისი?" (საქმ 3:12). ხოლო თუ, მაშინაც კი, როცა ისინი ამას ამბობდნენ და ასე იქცეოდნენ, მცირედთა და უმნიშვნელოთაგანაც ასეთი ბოროტი ეჭვები იბადებოდა, მით უფრო იბადებოდა დიდთაგან. ეს სხვა მიზეზითაც იყო დაშვებული: რათა ვინმეს არ ჰქონოდა სათქმელი, თითქოს ისინი კაცნი არ ყოფილიყვნენ, როცა აღასრულეს ის, რაც აღასრულეს, და ამგვარად ყველა უდები არ გამხდარიყო; ამიტომ აჩვენებს, რომ თვით ისინიც უძლურებაში იყვნენ, რათა უმადურობის მსურველთათვის ყოველგვარი უსირცხვილობის საბაბი მოეკვეთა.

ამიტომაც არ იცის, ამიტომაც ხშირად, განზრახვის მიუხედავად, ვერ მოდის, რათა შეიტყონ, რომ მრავალი რამ არ იცის. ამრიგად, ამისგან დიდი სარგებელი იყო. რადგან მაშინაც კი, ამგვარად, იქნებოდნენ ზოგნი, რომლებიც იტყოდნენ: „ესე არს ძალი ღმრთისაჲ დიდი" (საქმ 8:10), სხვები კი იტყოდნენ: „ესა და ეს, და ისა და ის". ეს რომ არ მომხდარიყო, რას აღარ იფიქრებდნენ? აქ კი ეს თითქოს მათ ბრალდებად ჩანს; მაგრამ ვინც ზედმიწევნით განიხილავს, მას მათი დიდი საკვირველებაც ეცხადება და განსაცდელთა სიჭარბეც გამოჩნდება. როგორ? ყურად იღე. რადგან, თუ წინასწარ უთხარი მათ: „რაჲთა არას იურვიოდით ჭირთა ამათ შინა, რამეთუ თქუენ თჳთ უწყით, ვითარმედ ვდგათ-ვე ამისთჳს" (1 თეს 3:3), რატომღა აგზავნი კვლავ ტიმოთეს, თითქოს იმის გეშინოდეს, რომ რაიმე ისეთი მოხდეს, რაც არ გსურს? ამას, ერთ მხრივ, დიდი სიყვარულის გამო აკეთებს; რადგან მოყვარულნი, დიდი მხურვალებისგან, უსაფრთხო საქმეებზეც ეჭვობენ; მეორე მხრივ კი, ამას მრავალი განსაცდელის გამო აკეთებს. რადგან, ერთ მხრივ, ვთქვი: „თქუენ თჳთ უწყით, ვითარმედ ვდგათ-ვე ამისთჳს" (1 თეს 3:3); მეორე მხრივ კი, ბოროტებათა სიჭარბემ შემაშინა.

ამიტომ არ თქვა: „თქვენი დაგმობის გამო ვაგზავნიო", არამედ: „ამისთჳს მეცა ვერღარა დავთმე" (1 თეს 3:5), რაც უფრო მეტად სიყვარულის ნიშანი იყო. რას ნიშნავს: „რაჲთა ვცნა თქუენი ეგე სარწმუნოებაჲ, ნუუკუე განგცადნა თქუენ განმცდელმან მან" (1 თეს 3:5)? ხედავ, რომ ჭირებში შერყევა ეშმაკისეულია და მის მიერ გზიდან გადაცდენის საქმეა? რადგან, როცა თვით ჩვენ ვერ დაგვძლევს, სხვაგვარად, ჩვენი მეშვეობით, უფრო უძლურებს შეარყევს; ეს კი მეტისმეტი უძლურების ნიშანია და არავითარი თავისმართლება არა აქვს, როგორც იობის შემთხვევაში მოიქცა, როცა მისი ცოლი აღძრა: „აწ თქუ ნურაჲ სიტყუა უფლისა მიმართ და მოჰკუდე" (იობ 2:9).² იხილე, როგორ გამოცადა იგი. რატომ კი არ თქვა: „შეარყია", არამედ: „გამოცადა"? იმიტომ, ამბობს, რომ მხოლოდ იმაზე მქონდა ეჭვი, რომ თქვენ გამოცდილი ყოფილიყავით; რამეთუ მის გამოცდას შეძრვას არ უწოდებს. რადგან ის, ვინც მის შემოტევას შეიწყნარებს, უკვე შეძრულია. ოჰ, რაოდენი ნაზი სიყვარული აქვს პავლეს!³ მას არ ადარდებდა არც ჭირები და არც მზაკვრობანი. ვფიქრობ, მაშინ იგი იქვე დარჩა; როგორც ლუკა ამბობს: „იყო მუნ სამ თთუე. იქმნა მისთჳს ძჳრის ზრახვაჲ ჰურიათაგან" (საქმ 20:3).⁴

2. მოწაფეთა სიმტკიცე და მოძღვრის ნუგეში

ამრიგად, მას საფრთხეები კი არ ადარდებდა, არამედ მოწაფენი. ხედავ, რომ ყოველ ხორციელ მამას გადააჭარბა? რადგან ჩვენ ჭირებსა და საფრთხეებში ყველას ხსენებას გონებიდან ვიშორებთ; ის კი შვილებისათვის ისე შიშობდა და ძრწოდა, რომ ტიმოთე, ვინც ერთადერთ ნუგეშად ჰყავდა, თანამონაწილედაც და თანამუშაკადაც, სწორედ იმ საფრთხეებში გაგზავნა მათთან. და ამბობს: „და ცუდად იყოს შრომაჲ იგი ჩუენი." (1 თეს 3:5). რატომ? რადგან თუნდაც გადახრილიყვნენ, ეს შენი ბრალის გამო არ იქნებოდა, არც შენი დაუდევრობის გამო. მაგრამ, ესეც რომ ასე იყოს, დიდი ძმათმოყვარეობის გამო ვფიქრობ, რომ ჩემი შრომა გაცუდდა. როგორც ამბობს: „ნუუკუე განგცადნა თქუენ განმცდელმან მან, და ცუდად იყოს შრომაჲ იგი ჩუენი." (1 თეს 3:5). მაცდური კი სცდის, თუმცა არ იცის, დაამხობს თუ არა.

მაშ, ის, მიუხედავად იმისა, რომ არ იცის, მაინც მოდის თავდასასხმელად; ჩვენ კი, ვიცით, რომ მას ძლიერ ვაჯობებთ, და მაინც არ ვიფხიზლებთ? ხოლო ის, რომ იგი უცოდნელად გვესხმის თავს, იობის მაგალითზე გამოჩნდა. რადგან ის ბოროტი დემონი ღმერთს ეუბნებოდა: „ანუ არა შენ მოზღუდეა გარემო მისა და შინაგანი სახლისა მისისაჲ?" (იობ 1:10). და კვლავ: „არამედ მიავლინე ჴელი შენი და შეახე ყოველსა, რავდენი-რაჲ აქუს. პირითა ღათუ გაკურთხევდეს." (იობ 1:11). ასე სცდის იგი. თუ რამეს სუსტს დაინახავს, ხელს ჰკიდებს; თუ ძლიერს დაინახავს, განეშორება. და ამბობს: „და ცუდად იყოს შრომაჲ იგი ჩუენი." (1 თეს 3:5). ყველამ მოვისმინოთ, როგორ იღწვოდა პავლე. მან არ თქვა: „საქმე", არამედ: „შრომაჲ იგი ჩუენი"; არც თქვა: „თქვენ დაიღუპებით", არამედ: „შრომაჲ იგი ჩუენი" (1 თეს 3:5). ასე რომ, თუნდაც რამე მომხდარიყო, ეს მოსალოდნელი იქნებოდა; მაგრამ რადგან არ მოხდა, დიდია საკვირველება.

ამას ველოდით, ამბობს, მაგრამ საპირისპირო გამოვიდა; რადგან თქვენგან არათუ ჭირის არავითარი დამატება არ მიგვიღია, არამედ ნუგეშიც მივიღეთ. ამბობს: „ხოლო აწღა მოვიდა ტიმოთე თქუენით და მახარა ჩუენ სარწმუნოებაჲ და სიყუარული თქუენი" (1 თეს 3:6). და ამბობს: „მახარა ჩუენ სარწმუნოებაჲ" (1 თეს 3:6). ხედავ პავლეს უზომო სიხარულს? არ უთქვამს: „აუწყა", არამედ: „ახარა"; ასეთ დიდ სიკეთედ მიიჩნევდა მათ სიმტკიცესა და სიყვარულს. რადგან როცა ის, რწმენა, მტკიცედ რჩება, აუცილებელია, ესეც, სიყვარული, განმტკიცებული იყოს. მათი სიყვარულითაც ხარობდა, რადგან იგი რწმენის ნიშანი იყო; და ამბობს: „და რამეთუ გაქუს ჴსენებაჲ ჩუენი კეთილი მარადის და გსურის ხილვად ჩუენდა, ვითარცა-ესე ჩუენ თქუენდა." (1 თეს 3:6).

ესე იგი, ქებით გვიხსენებთ. არა მაშინ, როცა თქვენთან ვიყავით, არც მაშინ, როცა სასწაულებს აღვასრულებდით, არამედ ახლაც, როცა შორს ვართ, გვგვემენ და უთვალავ საშინელებას ვითმენთ, კეთილად გვიხსენებთ. მოისმინეთ, როგორ საკვირველნი არიან მოწაფენი, როცა მოძღვრებზე კეთილი ხსენება აქვთ, როგორ იწოდებიან ნეტარნი. მივბაძოთ მათ; რადგან ამით საკუთარ თავს ვარგებთ და არა მათ, ვინც გვიყვარს. ამბობს: „და რამეთუ გაქუს ჴსენებაჲ ჩუენი კეთილი მარადის და გსურის ხილვად ჩუენდა, ვითარცა-ესე ჩუენ თქუენდა." (1 თეს 3:6). ესეც ახარებდა პავლესა და მის თანმხლებებს. რადგან მოყვარულისთვის იმის გაგება, რომ საყვარელმა ეს იცის, რომ იგი უყვართ, დიდი ნუგეში და ნუგეშინისცემაა. ამიტომაც ამბობს: „ამისთჳს ნუგეშინის-ცემულ ვიქმნენით, ძმანო, თქუენ ზედა ყოველთა მათგან ურვათა და ჭირთა ჩუენთა თქუენითა მაგით სარწმუნოებითა, რამეთუ აწ ვცხონდით, უკეთუ თქუენ მტკიცედ სდგეთ უფლისა მიერ." (1 თეს 3:7–8).

რა შეედრება პავლეს, რომელიც მოყვასთა ცხონებას თავის ცხონებად მიიჩნევდა და, როგორც სხეულია განწყობილი თავისი ასოების მიმართ, ისე იყო განწყობილი ყველას მიმართ? ვინ შეძლებს ახლა ასეთი სიტყვა ამოხეთქოს? უფრო სწორად, ვინ შეძლებს ოდესმე ასე ფიქრს? იგი არ თვლიდა, რომ მათ მადლობა უნდა სცოდნოდათ მისთვის იმ განსაცდელების გამო, რომლებიც მათთვის გადაიტანა; პირიქით, თვითონ მათ ემადლიერებოდა, რომ მისი განსაცდელების გამო არ შერყეულან; თითქოს ამბობდა: განსაცდელებისგან ზიანი უფრო თქვენ მოგადგათ, ვიდრე ჩვენ; უფრო თქვენ გამოიცადეთ, ვიდრე ჩვენ - თქვენ, რომელთაც არაფერი გივნიათ, ჩვენზე მეტად, რომელთაც ვივნეთ. რაკი ეს გვახარა ტიმოთემ, ამბობს, მწუხარებათაგან აღარაფერს ვგრძნობთ, არამედ: „ამისთჳს ნუგეშინის-ცემულ ვიქმნენით, ძმანო, თქუენ ზედა ყოველთა მათგან ურვათა და ჭირთა ჩუენთა" (1 თეს 3:7); და არა მხოლოდ ამ ჭირში, არამედ ჩვენს გაჭირვებაშიც, ამბობს; სამართლიანად. რადგან კეთილ მოძღვარს ამის შემდეგ ვერაფერი შეეხება, სანამ მოწაფეთა საქმეები მისი გულისწადილისამებრ წარემართება.

თქვენით, ამბობს, ნუგეში მივიღეთ; ესე იგი, თქვენ განგვამტკიცეთ. სინამდვილეში კი საპირისპირო იყო; რადგან ტანჯვის შემდეგ არ დათმობა, არამედ მხნედ დგომა საკმარისი იყო მოწაფეთა განსამტკიცებლად. მაგრამ იგი სრულიად საპირისპიროს აკეთებს და ქებას მათკენ აბრუნებს: თქვენ გვცხეთ საბრძოლველად, ამბობს; თქვენ ამოსუნთქვის საშუალება მოგვეცით; თქვენ არ დაგვანებეთ, რომ განსაცდელები გვეგრძნო. და არ უთქვამს: „სული მოვითქვით", არც: „ნუგეში მივიღეთ"; არამედ რა თქვა? ამბობს: „ამისთჳს ნუგეშინის-ცემულ ვიქმნენით, ძმანო, თქუენ ზედა ყოველთა მათგან ურვათა და ჭირთა ჩუენთა თქუენითა მაგით სარწმუნოებითა, რამეთუ აწ ვცხონდით, უკეთუ თქუენ მტკიცედ სდგეთ უფლისა მიერ." (1 თეს 3:7–8), რითაც აჩვენებს, რომ განსაცდელსაც და სიკვდილსაც სხვა არაფრად მიიჩნევს, თუ არა მათ საცდურში ჩავარდნას, რაკი მათ წინსვლასაც სიცოცხლედ თვლის. სხვა ვინ შეძლებდა ასე გამოეხატა ან მწუხარება მოწაფეთა სისუსტის გამო, ან სიხარული? არ თქვა: „გვიხარია", არამედ: „ვცოცხლობთ", და სიცოცხლედ მომავალ ცხოვრებას უწოდებს.

3. სარწმუნოების შევსება და სიყვარულის გამრავლება

ამიტომ ამის გარეშე სიცოცხლესაც სიცოცხლედ აღარ მივიჩნევთ. ასე უნდა იყვნენ განწყობილნი მოძღვარნი, ასე - მოწაფენიც, და არასოდეს არაფერი უწესო არ მოხდება. შემდეგ, ამას კიდევ უფრო ამდიდრებს; იხილე, რას ამბობს: „რამეთუ რომელსა-მე მადლობასა შემძლებელ ვართ მიცემად ღმრთისა თქუენთჳს ყოველისა მისთჳს სიხარულისა, რომლითა გჳხარის თქუენთჳს წინაშე ღმრთისა ჩუენისა. ღამე და დღე უფროჲს და უმეტეს ვევედრებით ხილვად პირისა თქუენისა და განმტკიცებად დაკლებული იგი სარწმუნოებისა თქუენისაჲ." (1 თეს 3:9–10). არა მხოლოდ სიცოცხლის მიზეზნი გახდით ჩვენთვის, ამბობს, არამედ დიდი სიხარულისაც, თანაც იმდენად დიდის, რომ ღმერთს ღირსებისამებრ მადლობის გადახდაც ვერ შეგვიძლია. თქვენს წარმატებას, ამბობს, ღმერთის ნიჭად მივიჩნევთ; ისეთი კეთილი გვიყავით, რომ მას ღმერთისგან მომდინარედ ვთვლით, უფრო სწორად კი - ღმერთის საქმედაც, რადგან ასეთი მაღალი განწყობა არც მხოლოდ ადამიანური სულისაა და არც მხოლოდ ადამიანური გულმოდგინებისა. ამბობს: „ღამე და დღე უფროჲს და უმეტეს ვევედრებით" (1 თეს 3:10). და ესეც სიხარულის ნიშანია. როგორც მიწათმოქმედი, როდესაც ისმენს თავისი იმ მიწის შესახებ, რომელზეც იშრომა, რომ ნაყოფით არის დამძიმებული, ნატრობს საკუთარი თვალით იხილოს ასეთი სიამოვნება, ასევე პავლესაც სურდა მაკედონიის ხილვა.

„უფროჲს და უმეტეს ვევედრებით" (1 თეს 3:10). იხილე სიჭარბე. „ხილვად პირისა თქუენისა და განმტკიცებად დაკლებული იგი სარწმუნოებისა თქუენისაჲ." (1 თეს 3:10). აქ დიდი საკითხი დგას. რადგან, თუ ახლა ცხოვრობ იმიტომ, რომ ისინი დგანან, და ტიმოთემ გახარა მათი რწმენითა და სიყვარულით, და ისეთი სიხარულით ხარ სავსე, რომ ღმერთს ღირსებისამებრ მადლობის შეწირვაც კი არ შეგიძლია, აქ როგორ ამბობ, რომ მათი რწმენის ნაკლულებანი არსებობს? ნუთუ ის სიტყვები ლიქნისა იყო? არამც და არამც; ნუ იყოფინ.

რადგან მან წინასწარ დაამოწმა, რომ მრავალი ღვაწლი დაითმინეს და იუდეაში მყოფ ეკლესიებზე არაფრით უარესად არ განეწყნენ. მაშ, რა არის? მათ მთელი სწავლება არ მიუღიათ და არც ისწავლეს ყოველივე, რაც უნდა ესწავლათ; ამას ის დასასრულისაკენ ცხადყოფს. შესაძლოა, მათ შორის აღდგომის შესახებაც იძიებდნენ, და მრავლად იყვნენ ისეთებიც, ვინც მათ აშფოთებდა - ამჯერად არა განსაცდელებითა და საფრთხეებით, არამედ მოძღვრებად თავის მოჩვენებით. ამას უწოდებს იგი „დაკლებული იგი სარწმუნოებისა თქუენისაჲ" (1 თეს 3:10); ამიტომაც ასე აღნიშნა და არ თქვა: განმტკიცებისათვისო, არამედ: შესავსებლადო. რადგან იქ, სადაც თვით რწმენის გამო ეშინოდა, ამბობს, რომ ტიმოთე გაგზავნა: „რაჲთა დაგამტკიცნეს თქუენ" (1 თეს 3:2); აქ კი ამბობს, რომ ნაკლულებანი უნდა შეავსოს, რაც უფრო სწავლების საქმეა, ვიდრე გამყარებისა; როგორც სხვაგანაც ამბობს: „რაჲთა აწვე იყოს ღმრთისა იგი კაცი, ყოვლისა მიმართ საქმისა კეთილისა განმტკიცებულ." (2 ტიმ 3:17). ხოლო შესავსები სწორედ ის არის, რომელსაც მცირეოდენი რამ აკლია; რადგან სწორედ ეს ივსება.

„ხოლო თავადმან ღმერთმან და მამამან ჩუენმა და უფალმან ჩუენმან იესუ ქრისტემან წარჰმართენ გზაჲ ჩუენი თქუენდა მიმართ." (1 თეს 3:11). „ხოლო თქუენ უფალმან გარდაგრიენ და გარდაგმატენ სიყურულითა ურთიერთარს და ყოველთა მიმართ, ვითარცა-ესე ჩუენ თქუენდა მიმართ," (1 თეს 3:12). ეს გარდამეტებული სიყვარულის ნიშანია: არა მხოლოდ ცალკე ლოცვა, არამედ წერილშიც ლოცვის ჩადება; ეს მდუღარე და ჭეშმარიტად მოუთმენელი სულის ნიშანია; ეს იქ აღსრულებული ლოცვების დამოწმებაც არის და ამავე დროს თავის მართლება, რომ ისინი ნებითა და დაუდევრობით როდი არ მოდიან. თითქოს ეთქვა: თვით ღმერთმა მოკვეთოს განსაცდელები, რომლებიც ყოველმხრივ გვათრევს, რათა პირდაპირ თქვენთან მოსვლა შევძლოთ. „ხოლო თქუენ უფალმან გარდაგრიენ და გარდაგმატენ" (1 თეს 3:12). ხედავ სიყვარულის შეუკავებელ მძვინვარებას, რომელიც თვით სიტყვებით ცხადდება? ამბობს: გარდამეტოს და გადაამეტოს, ნაცვლად იმისა, რომ უბრალოდ ეთქვა: გაზარდოს. როგორც ვინმე იტყოდა: თითქოს ზედმეტადაც სურს, რომ მათ უყვარდეთ. ამბობს: „ვითარცა-ესე ჩუენ თქუენდა მიმართ," (1 თეს 3:12). ესე იგი: ჩვენი მხრივ ეს უკვე არის; ხოლო ვითხოვთ, რომ თქვენიც იქმნას.

ხედავ, სადამდე სურს, რომ სიყვარული გაიწვდოს? არა მხოლოდ ურთიერთისაკენ, არამედ ყველგან. რადგან ღვთისამებრი სიყვარულის თვისება სწორედ ეს არის - ყველას მოეხვიოს; ხოლო თუ ერთი გიყვარს, მეორე კი აღარ, ეს ადამიანური მეგობრობაა. მაგრამ ჩვენი ასეთი არ არის. „ვითარცა-ესე ჩუენ თქუენდა მიმართ, განმტკიცებად გულთა თქუენთა სიწმიდით და უბიწოდ წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა ყოველთა თანა წმიდათა მისთა." (1 თეს 3:12–13).

იგი აჩვენებს, რომ სიყვარულს სარგებელი მათთვის მოაქვს, ვისშიც არის, და არა მათთვის, ვინც უყვართ. მსურს, ამბობს, ეს სიყვარული გამრავლდეს, რათა არავითარი საყვედური არ გაჩნდეს. არ უთქვამს: თქვენ განგამტკიცოთო, არამედ: თქვენი გულებიო; რადგან „გულისაგან გამოვლენ გულის-სიტყუანი ბოროტნი" (მათ 15:19). შესაძლებელია, კაცი არაფერს აკეთებდეს და მაინც ბოროტი იყოს: მაგალითად, ჰქონდეს შური, ურწმუნოება, მზაკვრობა, უხაროდეს ბოროტებანი, არ იყოს მოყვარული, ჰქონდეს დამახინჯებული მოძღვრებანი; ეს ყოველივე გულის საქმეა; ხოლო ამათგან განწმენდა სიწმიდეა. საკუთრივი აზრით სიწმიდედ უმანკოება იწოდება, როგორც აღმატებული რამ, რადგან სიძვა და მრუშობა უწმინდურებაა; ხოლო ზოგადად ყოველი ცოდვა უწმინდურებაა და ყოველი სათნოება - ხალასობა; რადგან ამბობს: „ნეტარ იყვნენ წმიდანი გულითა, რამეთუ მათ ღმერთი იხილონ." (მათ 5:8). ხალასებს უწოდებს მათ, ვინც ყოვლითურთ ხალასნი არიან.

4. სიყვარულის ძალა და სულის სიწმიდე

რადგან ვიცი, რომ სხვა რამეებიც არანაკლებ აბინძურებს სულს. ხოლო რომ ბოროტება სულს ბილწავს, მოისმინე წინასწარმეტყველი, რომელიც ამბობს: „განბანე უკეთურებისაგან გული შენი, იერუსალიმ, რაჲთა სცხოვნდე, ვიდრემდის არიან შენ შორის გულისსიტყვანი ტკივილად შენდა?"; და კვლავ: „განიბანენით, წმიდა იქმნენით, მოსპენით უკეთურებანი სულთაგან თქვენთა წინაშე თვალთა ჩემთა, დასცხერით ბოროტთაგან თქვენთა." (იერ 4:14; ესაია 1:16). არ უთქვამს: სიძვებიო; ამიტომ არა მხოლოდ სიძვა, არამედ სხვა რამეებიც ბილწავს სულს. ამბობს: „განმტკიცებად გულთა თქუენთა სიწმიდით და უბიწოდ წინაშე ღმრთისა და მამისა ჩუენისა მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა ყოველთა თანა წმიდათა მისთა." (1 თეს 3:13). მაშასადამე, მაშინ ქრისტე იქნება მსაჯული; მაგრამ არა მხოლოდ მის წინაშე, არამედ მამის წინაშეც წარვდგებით განკითხვისას. ან ამას ამბობს: საჭიროა, უბიწონი გავხდეთ ღმერთის წინაშე; რასაც მუდამ ვამბობ, სწორედ ღმერთის წინაშე ყოფნას ვგულისხმობ, რადგან ეს არის წრფელი სათნოება, და არა ადამიანთა წინაშე. ამრიგად, სიყვარული უბიწოებს გვხდის; და მართლაც, უბიწოებს გვხდის.

ერთხელ, როცა ვიღაცას ამას ვუხსნიდი და ვამბობდი, რომ სიყვარული უბიწოებს გვხდის, მოყვასისადმი მეგობრობა კი არ უშვებს, რომ რაიმე შეცდომა შემოიპაროს, და როცა ყოველივე დანარჩენსაც ვარჩევდი და სიტყვას განვავრცობდი, ჩემმა ერთმა ნაცნობმა საუბარში ჩართო თავი და თქვა: მაშ, რა ვთქვათ სიძვაზე? განა არ შეიძლება, ერთდროულად გიყვარდეს კიდეც და სიძვასაც იქმოდე? ეს ხომ მეგობრობისგანაც ხდება. ანგარება, მრუშობა, შური, მზაკვრობანი და ყოველივე ამის მსგავსი მოყვასის სიყვარულით შეიძლება აღიკვეთოს; მაგრამ სიძვა როგორ? ასე ამბობს იგი. მაშინ მე ვთქვი, რომ სიყვარულს ამის აღკვეთაც შეუძლია. რადგან თუ ვინმეს სიძვით დაცემული ქალი უყვარს, იგი შეეცდება, სხვა კაცებსაც მოარიდოს იგი, და არა იმას, რომ თვითონაც ცოდვას შეემატოს. ამრიგად, მასთან სიძვის ქმნა სიძვით დაცემული ქალის უკიდურესად მოძულე კაცის საქმეა; ხოლო ნამდვილად მოყვარულის საქმეა მისი იმ საძაგელი საქმისგან გამოყვანა. და არ არსებობს, არ არსებობს არავითარი ცოდვა, რომელსაც სიყვარულის ძალა, როგორც ცეცხლი, არ შთანთქავდეს. რადგან უფრო ადვილია, უმნიშვნელო ფიჩხი დიდ ცეცხლს წინ აღუდგეს, ვიდრე ცოდვის ბუნება სიყვარულის ძალას.

ამიტომ ეს სიყვარული დავნერგოთ ჩვენს სულებში, რათა ყველა წმიდასთან ერთად წარვდგეთ; რადგან ისინიც ყველანი მოყვასისადმი სიყვარულით სათნო ეყვნენ ღმერთს. რისგან მოხდა, რომ აბელი მოკლეს, ხოლო მან არ მოკლა? უთუოდ იმისგან, რომ ძმა ძლიერ უყვარდა; ასეთი გულისსიტყვის მიღებასაც კი ვერ ითმენდა. რისგან მიიღო კაენმა შურის მომაკვდინებელი დაღუპვა? რადგან მე მას უკვე აღარ ვუწოდებდი აბელის ძმას, ვინაიდან სიყვარულის საფუძვლები მასში მტკიცედ არ იყო დამყარებული.

რისგან გამოიჩინეს თავი ნოეს ძეებმა? განა არა იმიტომ, რომ მამა ძლიერ უყვარდათ და მისი სიშიშვლის ხილვაც ვერ აიტანეს? ხოლო მეორე რისგან იქნა დაწყევლილი? განა არა არმოყვარებისგან? ხოლო აბრაამმა რისგან მოიპოვა ქება? განა არა სიყვარულისგან, როცა ძმისწულის საქმეები აღასრულა? ან სოდომელთათვის აღვლენილი ვედრების საქმე? რადგან წმიდები მეტად, მეტად სათუთად მოყვარულნი და თანამგრძნობნი იყვნენ.

გაიაზრე, როგორ განეწყობა სიყვარულისგან პავლე, ცეცხლსაც რომ გაბედულად ხვდება, ალმასივით მტკიცე, მაგარი, მოუდრეკელი, მუდამ შეკრული, ღმრთის შიშზე მიჭედებული და შეურყეველი. რადგან ამბობს: „ვინ განმაშორნეს ჩუენ სიყუარულსა მას ქრისტესსა:" (რომ 8:35)? „ჭირმან ანუ იწროებამან, დევნამან ანუ სიყმილმან, შიშლოებამან ანუ ურვამან ანუ მახვილმან?" (რომ 8:35) მაშ, იგი, ვინც ყოველივე ამას, ხმელეთსა და ზღვას გაბედულად ხვდებოდა, ვინც ჯოჯოხეთის ალმასის კარიბჭეებს დასცინოდა და ვის წინაშეც საერთოდ ვერაფერი დგებოდა, როცა საყვარელ ადამიანთა ცრემლები იხილა, ასე გატყდა და დაიმუსრა ეს ალმასი, რომ ვერც კი დაფარა განცდა, არამედ მაშინვე თქვა: „რასა იქმთ, სტირთ და შეაურვებთ გულსა ჩემსა?" (საქმ 21:13) რას ამბობ? მითხარი: იმ ალმასისებრი სულის შემუსვრა ცრემლმა შეძლო? დიახ, ამბობს იგი; რადგან ყოველივეს ვუძლებ, გარდა სიყვარულისა; ის მძლევს და მიპყრობს. ეს არის მოსაწონი ღმერთისთვის. წყალთა უფსკრულმა იგი ვერ შემუსრა, მცირე ცრემლებმა კი შემუსრა. „რასა იქმთ, სტირთ და შეაურვებთ გულსა ჩემსა?" (საქმ 21:13) რადგან დიდია სიყვარულის ძალა.

გსურს კვლავ იხილო იგი, როგორ ტირის? მოისმინე, როგორ ამბობს იგი სხვაგან: „ამისთჳს იღჳძებდით და მოიჴსენეთ, რამეთუ სამსა წელსა ღამით და დღით არა დავსცხრებოდე ცრემლით სწავლასა კაცად-კაცადისა თქუენისასა." (საქმ 20:31) დიდი სიყვარულის გამო ეშინოდა, რომ რაიმე ხრწნილება არ შემოპარულიყო. და კვლავ: „რამეთუ მრავლისაგან მწუხარებისა და შეურვებულისა გულისა მივწერე თქუენდა მრავლითა ცრემლითა, არა რაჲთა შესწუხნეთ, არამედ რაჲთა სცნათ სიყუარული იგი გარდარეული, რომელ მაქუს თქუენდა მიმართ." (2 კორ 2:4) ხოლო იოსები, მითხარი, ის მტკიცე კაცი, რომელმაც ასეთ ძალმომრეობას წინ აღუდგა, ასეთი ვნების ცეცხლის წინაშე ასე კეთილშობილად გამოჩნდა და ქალბატონის ესოდენი სიბორგილე ასე დაამარცხა და მიწასთან გაასწორა? მაშინ რა აღარ ხიბლავდა? მშვენიერი სახე, პატივის ამპარტავნება, სამოსელთა ფუფუნება, ნელსაცხებელთა კეთილსურნელება, რადგან ამათაც იციან სულის დარბილება, და სიტყვები, ყოველივეზე რბილი?

5. იოსების ცრემლები და მტერთა მიტევება

რამეთუ იცით, რომ შეყვარებული ქალი, თანაც ასე მძაფრად, არ მოერიდება არც ერთი მდაბალი სიტყვის თქმას, როცა მავედრებლის სახეს მიიღებს. ასე გატყდა ოქროთი შემოსილი ქალი, რომელიც სამეფო ღირსებაშიც იყო, რომ შესაძლოა ტყვე ყმაწვილის მუხლებთანაც დაემხო თავი, შესაძლოა ცრემლით ევედრა კიდეც და მუხლებს შეხებოდა; და ეს არა ერთხელ, არა მეორედ, არამედ მრავალგზის ეღონა. მაშინ თვალსაც კი იხილავდი მეტად მბრწყინავს; რადგან მოსალოდნელია, რომ იგი უბრალოდ კი არ იმკობდა თავს, არამედ დიდი მზრუნველობით, რადგან სურდა მრავალი ბადით დაეჭირა ქრისტეს კრავი. ამას დაუმატე, გთხოვ, მრავალი ჯადოსნობაც. მაგრამ მაინც ეს მოუდრეკელი, ეს მტკიცე, ეს გაქვავებული კაცი, როცა იხილა ძმები, რომლებმაც იგი თავიდან მოიშორეს, ორმოში ჩააგდეს, გაყიდეს, მოკვლაც უნდოდათ და მისი საპყრობილისა და პატივის მიზეზიც გახდნენ; როცა მათგან მოისმინა, როგორ მოექცნენ მამას: „და ვთქუათ, ვითარმედ მჴეცმან ბოროტმან შეჭამა იგი" (დაბ 37:20), — მოიტეხა, მოილბო, შეიმუსრა და ატირდა; და ტკივილს ვეღარ იტანდა: შევიდა და, როგორც წერია, „და დაიბანა პირი თჳსი და დაითმინა ტირილი" (დაბ 43:31), ესე იგი, ცრემლი მოიწმინდა.

ეს რა არის? ტირი, იოსებ? და მართლაც, ახლანდელი ვითარება ცრემლების ღირსი კი არაა, არამედ რისხვისა, მრისხანებისა და აღშფოთებისა, დიდი სასჯელისა და სამაგიეროსი; ხელში გყავს მტრები, ძმისმკვლელნი, და შეგიძლია მრისხანება დაიკმაყოფილო. თუმცა ესეც უსამართლობა არ იქნებოდა; რადგან შენ თვითონ კი არ იწყებ უსამართლო ხელის აღმართვას, არამედ თავს იცავ მათგან, ვინც უსამართლოდ მოგექცა. ღირსებას ნუ შეხედავ; იგი მათი განზრახვისაგან კი არ მოვიდა, არამედ ღმერთისაგან, რომელმაც შენზე მადლი გადმოაფრქვია. რატომ ტირი? მაგრამ ის იტყოდა: ნუ მიყოს ღმერთმა, რომ მე, ყოველივეში კეთილად გამოჩენილმა, ყველაფერი ის დავანგრიო ამ ბოღმის შენახვის გამო; ნამდვილად ცრემლების ჟამია; მხეცებზე უფრო ველური არა ვარ; ისინი ბუნებასთან ზავდებიან, რა საშინელებაც უნდა შეემთხვეთ. ვტირი, ამბობს, რადგან საერთოდ ასეთ მდგომარეობაში ჩამაგდეს. ამას ჩვენც მივბაძოთ და დავიტიროთ ისინი, ვინც უსამართლოდ მოგვექცნენ; ნუ განვრისხდებით მათზე; რადგან ისინი ნამდვილად ცრემლების ღირსნი არიან იმ სასჯელისა და მსჯავრის გამო, რომლის წინაშეც საკუთარ თავს პასუხისმგებლებად აყენებენ.

ვიცი, როგორ ტირით ახლა, როგორ ხარობთ, პავლით გაოცებულნი, იოსებით განცვიფრებულნი და მათ ნეტარად შემრაცხველნი. მაგრამ თუ ვინმეს მტერი ჰყავს, ახლა გაიხსენოს იგი, გონებაში ჩაიდოს; რათა, ვიდრე გული წმინდანთა ხსოვნით ჯერ კიდევ მხურვალეა, შეძლოს მრისხანების გაყინულის გახსნა და უხეშისა და გამაგრებულის დარბილება. ვიცი, რომ აქედან გასვლის შემდეგ, მას შემდეგ, რაც მე სიტყვას შევწყვეტ, თუნდაც სითბოსა და დუღილისგან რამე დარჩეს, იმდენი აღარ იქნება, რამდენიც ახლა, მოსმენისას არის. ამიტომ, თუ ვინმე, თუ ვინმე გაყინულა, გაადნოს თრთვილი; რადგან ბოღმის შენახვა მართლაც თრთვილი და სიცივეა. არამედ მოვიხმოთ სიმართლის მზე, ვევედროთ მას, რომ სხივები მოგვაფინოს, და აღარ იქნება სქელი თრთვილი, არამედ სასმელი წყალი. თუ სიმართლის მზის ცეცხლი ჩვენს სულს შეეხო, არაფერს დატოვებს გაყინულს, არაფერს მაგარს, არაფერს დამწველს, არაფერს უნაყოფოს; ყოველივეს მწიფედ, ყოველივეს ტკბილად, ყოველივეს დიდი სიამოვნებით აღსავსედ წარმოაჩენს. თუ ერთმანეთი გვიყვარს, ის სხივიც მოვა.

ნება მომეცით, გთხოვთ, ეს გულმოდგინებით ვთქვა; მომასმენინეთ, რომ ამ სიტყვებით რამეს მაინც მივაღწიეთ: რომ ვინმე წავიდა მტერთან და მაშინვე ორივე ხელი შემოხვია, მიეკრა, გადაეხვია, გადაკოცნა და ატირდა. თუნდაც ის მხეცი იყოს, თუნდაც ქვა, თუნდაც რაც უნდა იყოს, იმავე კეთილგანწყობით მოთვინიერდება. რატომ არის იგი შენი მტერი? შეურაცხგყო? მაგრამ არაფერი დაუშავებია. ან ფულის გამო თვალს ხუჭავ ძმის მტერობაზე? ნუ იზამ, გთხოვ. ყოველივე გავხსნათ. ჟამი ჩვენია; გამოვიყენოთ იგი სათანადოდ.

ცოდვების საბლები გავწყვიტოთ; ვიდრე სამსჯავროში მივალთ, თვითონვე განვიკითხოთ ერთმანეთი. ამბობს: „მზე ნუ დაჰვალნ განრისხებასა თქუენსა.“ (ეფეს 4:26). ნურავინ გადადებს; გადადებანი დაყოვნებებს შობს. თუ დღეს გადადებ, მეტად შეგრცხვება; თუ ხვალინდელსაც მიუმატებ, სირცხვილი უფრო დიდი იქნება; თუ მესამესაც — კიდევ უფრო. მაშ, ნუ შევარცხვენთ საკუთარ თავს, არამედ მივუტევოთ, რათა ჩვენც მოგვეტევოს. ხოლო თუ მოგვეტევება, ზეცაში არსებულ ყველა სიკეთეს მივაღწევთ.⁵

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. 1 თეს 2:17-ის მოცემული ძველქართული ფრაზა კორპუსიდან უცვლელად არის გადმოტანილი; ამ მოკლე მონაკვეთში შემოწმების ჩამონათვალში მითითებული არქაული ასოები არ გვხვდება. ↩
2. იობ 2:9-ში ბერძნული ფორმულირება ცოლის მიერ უფლის მიმართ სიტყვის თქმას ახსენებს; KA_MT-ის ძველი ქართული ფრაზა დატოვებულია უცვლელად, რადგან ორივე ტრადიცია ცდუნების მოწოდებას გადმოსცემს. ↩
3. ბერძნული სიტყვა აღნიშნავს სათუთ, ოჯახურ-მშობლიურ მოსიყვარულეობას; ამიტომ თარგმნილია როგორც „ნაზი სიყვარული". ↩
4. საქმ 20:3-ს ქრისოსტომი შეკუმშულად გადმოსცემს; ციტატა აღებულია KA_MT-ის შესაბამისი ფრაზებიდან. ↩
5. ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიაში უწყვეტად გადადის; ქართული თარგმანი აქ მხოლოდ დოქსოლოგიამდე არსებულ შინაარსს გადმოსცემს, ხოლო დოქსოლოგიას მთავარი ჩარჩო ამატებს. ↩