SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„ხოლო ძმათ მოყუარებისათჳს არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა, რამეთუ თქუენ თჳთ ღმრთივ სწავლულნი ხართ სიყუარულისათჳს ურთიერთარს და რამეთუ ჰყოფთცა მას ყოველთა მიმართ ძმათა, რომელნი არიან ყოველსა მაკედონიასა. ხოლო გლოცავ თქუენ, ძმანო, გარდამატებად უფროჲსღა“ (1 თეს 4:9–10).

1. ღმრთივსწავლული სიყვარული და ხელთა შრომა

რატომღა, როცა მათ უმანკოების შესახებ მკაცრად ელაპარაკა, შემდეგ კი შრომის საჭიროებაზე და წასულთათვის არ დამწუხრებაზე აპირებდა საუბარს, იმას, რაც ყველა სიკეთის თავი იყო, ანუ სიყვარულს, თითქოს გვერდის ავლით დებს და ამბობს: „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" ()? ესეც დიდი გონიერებისა და სულიერი სწავლებისგან არის. რადგან აქ ორ რამეს აჩვენებს: ერთი ის არის, რომ საქმე ისე აუცილებელია, რომ სწავლებასაც კი არ საჭიროებს, რადგან უაღრესად დიდი რამ ყველასთვის ცხადია; მეორე კი ის, რომ ამით მათ უფრო მეტად აცხვენებს, ვიდრე მაშინ, თუ ეს შეგონებით ეთქვა. რადგან ვინც ფიქრობს, რომ მათ ეს აღასრულეს და ამის გამო აღარ შეაგონებს, თუნდაც მათ არ აღესრულებინოთ, უფრო მეტად აღძრავდა აღსასრულებლად. და იხილე: ყველას მიმართ სიყვარულზე კი არ ამბობს, არამედ ძმების მიმართ სიყვარულზე. „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" (). მაშ, უნდა დადუმებულიყო და არაფერი ეთქვა, თუ საჭიროება არ იყო. ახლა კი იმით, რომ თქვა: „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" (), უფრო დიდი რამ გააკეთა, ვიდრე რომ ეთქვა: „თქუენ თჳთ ღმრთივ სწავლულნი ხართ" (). და იხილე, რაოდენი ქებით დაუდგინა მათ ღმერთი ამ საქმის მასწავლებლად.

ადამიანისგან სწავლა არ გჭირდებათო, ამბობს. ამასვე ამბობს წინასწარმეტყველიც: „და ყოველნი ძენი შენნი განსწავლულნი ღმრთისანი" (). რადგან, ამბობს: „თქუენ თჳთ ღმრთივ სწავლულნი ხართ სიყუარულისათჳს ურთიერთარს" (). რადგან „და რამეთუ ჰყოფთცა მას ყოველთა მიმართ ძმათა, რომელნი არიან ყოველსა მაკედონიასა" (), და სხვათა ყველას მიმართაცო, ამბობს.¹ ეს სიტყვები ძალზე შემარცხვენელია და იმ საქმის აღსასრულებლად უბიძგებს. და უბრალოდ კი არ ვამბობ, რომ ღმრთივ სწავლულნი ხართ, არამედ ვიცი იმ საქმეებიდან, რასაც აკეთებთ. და ამის გამო მრავალი მოწმობა მისცა მათ. შემდეგ ამბობს: „ხოლო გლოცავ თქუენ, ძმანო, გარდამატებად უფროჲსღა" (), ანუ, უფრო მეტად გამრავლდეთ; და: „და პატივის-ცემის მოყუარე იყვენით და მყუდრო და იქმოდეთ თჳსსა და შურებოდეთ ჴელითა თქუენითა, ვითარცა-იგი გამცენით თქუენ," (), „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად გარეშეთა მათ მიმართ, და ნურარაჲ ვის გიჴმნ." ().

აქ აჩვენებს, რამდენი ბოროტების მიზეზია უქმობა და რამდენი სიკეთისა — შრომა; ამას ცხადს ხდის ჩვენში არსებული მაგალითებიდან, რასაც ბევრგან აკეთებს, თანაც გონივრულად; რადგან უმრავლესნი ამით უფრო იძვრიან, ვიდრე სულიერი საგნებით. რადგან მოყვასის მიმართ სიყვარულის საქმეა არა მათგან მიღება, არამედ მათთვის მიცემა. და ნახე სიბრძნე: როდესაც შეგონებასა და დარიგებას აპირებს, შუაში დებს წარმატებულ საქმეს, რათა წინა დარიგებისა და მუქარისაგან ამოისუნთქონ, როცა ამბობდა: „აწ უკუე რომელმან შეურაცხ-ყოს, არა კაცსა შეურაცხ-ჰყოფს, არამედ ღმერთსა, რომელმანცა მოგცა სული წმიდაჲ მისი თქუენ ზედა." (), და ამით არ განუდგნენ. ეს კი შრომისგან ხდება: კაცი არ იღებს და არ უქმობს, არამედ შრომით სხვებს აძლევს. რადგან ამბობს: „ნეტარ არს მიცემაჲ უფროჲს მოღებისა." (). და ამბობს: „შურებოდეთ ჴელითა თქუენითა" (). სად არიან მაშ ისინი, ვინც სულიერ საქმეს ეძებენ? ხედავ, როგორ მოუსპო მათ ყოველგვარი საბაბი, როცა თქვა: „ჴელითა თქუენითა" ()?

განა ვინმე მარხვას ხელებით აკეთებს? ან ღამისთევებს? ან მიწაზე წოლას? ამას არავინ იტყოდა; არამედ სულიერ საქმეზე ამბობს, რადგან ნამდვილად სულიერია, როცა კაცი შრომობს და სხვებს აძლევს, და ამას არაფერი უტოლდება. ამბობს: „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად გარეშეთა მათ მიმართ, და ნურარაჲ ვის გიჴმნ." (). ხედავ, საიდან ეხება მათ? არ უთქვამს: „რათა მათხოვრობით უსახურად არ მოიქცეთ", არამედ იგივე მიანიშნა და უფრო რბილად გამოთქვა, რათა კიდეც დაერტყა და მეტისმეტად არ დაემძიმებინა ისინი. რადგან თუ ჩვენიანებიც ამით საცდურში ვარდებიან, მით უმეტეს გარეშენი, რომლებიც ურიცხვ ბრალდებასა და ხელჩასაჭიდს პოულობენ, როცა ხედავენ ჯანმრთელ კაცს, რომელსაც საკუთარი თავის რჩენა შეუძლია, მაგრამ მათხოვრობს და სხვებს საჭიროებს. ამიტომ ქრისტეს მოვაჭრეებსაც გვიწოდებენ; ამის გამო, ამბობს, „რამეთუ სახელი ღმრთისაჲ თქუენთჳს იგმობვის წარმართთა შორის, ვითარცა წერილ არს." (). მაგრამ ამათგან არც ერთი არ წამოუყენებია, არამედ ის წამოუყენა, რასაც მათზე ყველაზე მეტად შეეძლო შეხება — უსახურობის საკითხი. შემდეგ ამბობს: „ხოლო არა გუნებავს უმეცრებაჲ თქუენი, ძმანო, შესუენებულთა მათთჳს, რაჲთა არა სწუხდეთ, ვითარცა-იგი სხუანი, რომელთა არა აქუს სასოებაჲ." ().

2. აღდგომის სასოება და გლოვის კურნება

უმთავრესად ორი რამ ვნებდა მათ: სიღარიბე და სულდაცემულობა, რომლებიც ყველა ადამიანს ვნებს. ნახე, მაშ, როგორ კურნავს მათ. სიღარიბე კი მათ ქონების დატაცებისგან ეწიათ. თუ მათ, ვისი ქონებაც ქრისტეს გამო იძარცვებოდა, უბრძანებს, იშრომონ და თავი ირჩინონ, მით უმეტეს - სხვებს. ხოლო ის, რომ ქონება დატაცებული იყო, ცხადია მისივე სიტყვებიდან: „თქუენ მობაძავ იქმნენით, ძმანო, ეკლესიათა მათ ღმრთისათა, რომელნი არიან ჰურიასტანს ქრისტე იესუჲს მიერ" (). როგორ? იმით, რომ მათ სწერდა და ამბობდა: „და იავარის-ყოფაჲ იგი მონაგებთა თქუენთაჲ სიხარულით შეიწყნარეთ" ().

აქ უკვე აღდგომის შესახებ სიტყვას აღძრავს. და რა? განა ამის თაობაზე მათთან არ უსაუბრია? მაგრამ აქ იგი სხვა საიდუმლოზე მიანიშნებს. რა არის იგი? იგი ამბობს: „ჩუენ, ცხოველნი ესე, რომელ დაშთომილ ვიყვნეთ მოსლვასა მას უფლისასა, ვერ მივეწინეთ შესუენებულთა მათ" ().² ამრიგად, აღდგომის სიტყვაც საკმარისია ტკივილში მყოფის სანუგეშებლად; საკმარისია ახლანდელი ნათქვამიც, რათა აღდგომა სარწმუნოდ წარმოაჩინოს. ჯერ კი ის ვთქვათ, რაც თვითონვე თქვა: „ხოლო არა გუნებავს უმეცრებაჲ თქუენი, ძმანო, შესუენებულთა მათთჳს, რაჲთა არა სწუხდეთ, ვითარცა-იგი სხუანი, რომელთა არა აქუს სასოებაჲ." ().

ნახე, აქაც რა მშვიდად ამბობს. არ უთქვამს: „ასე უგუნურნი ხართ, როგორც კორინთელებთან თქვა, ასე უგონონი, რომ აღდგომა იცით და მაინც, როგორც ურწმუნონი, ისე წუხხართ"; არამედ მეტად მშვიდად თქვა: „არა გუნებავს", რადგან მათ სხვა სათნოებას პატივს სცემდა. არც უთქვამს: „გარდაცვლილთა შესახებ"; უკვე შესავალშივე ნუგეშის საფუძველს დებდა. ამბობს: „რაჲთა არა სწუხდეთ, ვითარცა-იგი სხუანი, რომელთა არა აქუს სასოებაჲ." (). მაშასადამე, გარდასულთა გამო თავის დაკოდვა იმათი საქმეა, ვისაც სასოება არა აქვს; და სამართლიანადაც. რადგან სული, რომელმაც აღდგომის შესახებ არაფერი იცის და ამ სიკვდილს ნამდვილ სიკვდილად მიიჩნევს, ბუნებრივად, როგორც დაღუპულთა გამო, თავს იცემს, გლოვობს და აუტანლად მწუხარებს; შენ კი, ვინც აღდგომას მოელი, რისთვის მოთქვამ? მაშ, მოთქმა იმათი საქმეა, ვისაც სასოება არა აქვს. ისმინეთ, ქალებო, თქვენ, ვისაც გლოვა გიყვართ და გლოვისკენ აუტანლად მიისწრაფვით: წარმართთა საქმეებს სჩადიხართ. თუ გარდასულთა გამო ტკივილი წარმართთა საქმეა, თავის დაკოდვა და ღაწვების დაკაწვრა, აბა, ვისი საქმეა, მითხარი?

რისთვის გლოვობ, თუ გწამს, რომ აღდგება, რომ არ დაღუპულა, რომ ეს საქმე ძილი და განსვენებაა? მიჩვეულობის გამო, ამბობს, და მფარველობის, საქმეთა მოვლისა და ყოველივე სხვა მზრუნველობის გამო. მაშ, როცა ბავშვს უდროო ასაკში დაკარგავ, რომელსაც ჯერ არაფრის გაკეთება არ შეუძლია, რისთვის გლოვობ? რას ეძებ? კეთილ სასოებას მიჩენდა, ამბობს, და ველოდი, რომ ჩემს მფარველად დადგებოდა. ამიტომ ვეძებ ქმარს, ამიტომ - ძეს; ამიტომ ვიცემ თავს და ვგლოვობ, არა იმიტომ, რომ აღდგომა არ მწამს, არამედ იმიტომ, რომ შემწეობისგან ობლად დავრჩი და დაკარგული მყავს მფარველი, თანაცხოვრებული, ყველაფერში თანამდგომი, მანუგეშებელი; ამათ გამო ვწუხვარ. ვიცი, რომ აღდგება, მაგრამ ვერ ვიტან შუალედურ განშორებას; საქმეთა დიდი სიმრავლე ზედ მაწყდება, ღია ვარ ყველას წინაშე, ვისაც უსამართლობის მოყენება სურს; მსახურთაგან ისინი, ვისაც ადრე მისი ეშინოდა, ახლა არაფრად მაგდებენ და ზედ მადგებიან; თუ ვინმეს მისგან სიკეთე მიუღია, მისი სიკეთე დავიწყებია; თუ ვინმეს მისგან რამე ცუდი გადახდომია, გარდასულისადმი ბოღმას ინახავს და რისხვას ჩემზე ანთხევს. ეს ყველაფერი არ მაცლის, რომ ქვრივობა ავიტანო და მშვიდად ვიგლოვო; ამის გამო ვიცემ თავს, ამის გამო ვგლოვობ.

როგორ ვანუგეშოთ ასეთნი? რა ვუთხრათ? როგორ მოვიგერიოთ მათი ტკივილი? უპირველესად შევეცდები, დავუმტკიცო მათ, რომ ეს გოდება ამ სიტყვებიდან არ მოდის, არამედ უგუნური ვნებისგან. რადგან თუ ამას დასტირი, გარდასულს მუდამ უნდა დასტიროდე; მაგრამ თუ წლის გასვლის შემდეგ ისე დაგივიწყებია, თითქოს არც არავინ ყოფილიყოს, მაშინ არც გარდასულს გლოვობ და არც მფარველობას. მაგრამ განშორებას ვერ იტან და ვერც მიჩვეული ურთიერთობის შეწყვეტას? მაშ, რას იტყოდნენ ისინი, ვინც მეორე ქორწინებაშიც შესულან? მეტადაც კი იტანდნენ; რადგან წინანდელებს აღარ ეძებენ. მაგრამ სიტყვას მათკენ ნუ მივმართავთ, არამედ მათკენ, ვინც გარდასულთა მიმართ კეთილგანწყობას ინახავს.

რატომ დასტირი ბავშვს? რატომ - ქმარს? ბავშვს იმიტომ, რომ მისით ვერ გავიხარე, ამბობს; ქმარს კი იმიტომ, რომ ველოდი, მისით მეტხანს გავიხარებდი. მაგრამ თვით ეს ფიქრი, თითქოს ქმარი ან ბავშვი უსაფრთხოებაში გაყენებდა და არა ღმერთი, რამდენ ურწმუნოებას შეიცავს? როგორ არ ფიქრობ, რომ მას განარისხებ? რადგან ხშირად სწორედ ამისთვის მიჰყავს ისინი, რათა მათ ისე არ მიეჯაჭვო, რომ სასოება მათზე დაამყარო. რადგან ღმერთი მოშურნეა და ყველაზე მეტად სურს, რომ ჩვენ გვიყვარდეს; ამას კი იმიტომ სურს, რომ ჩვენ ძლიერ ვუყვარვართ. რადგან იცით, რომ ასეთია უზომოდ მოყვარულთა ჩვევა: ძლიერ მოშურნენი არიან და უფრო სულის დათმობას აირჩევდნენ, ვიდრე რომელიმე მეტოქე-მოყვარისგან დაჩრდილვას. ამიტომაც წაიყვანა იგი ღმერთმა, ამ სიტყვათა გამო.

3. ღმრთის სიყვარული და ქვრივთა ნუგეში

მითხარი, რატომ იყო, რომ ძველად უდროო ქვრივობანი და ობლობანი არ ხდებოდა? რატომ დაუშვა, რომ აბრაამსა და ისაკს დიდხანს ეცოცხლათ? უთუოდ იმიტომ, რომ ისაკის სიცოცხლის დროსაც ღმერთს აყენებდა წინ. ხომ უთხრა კიდეც. „...შეწირე იგი მუნ ყოვლად დასაწველად ერთსა ზედა მთათაგანსა, რომელსა მე გრქუა შენ." ()³ - და მანაც შესწირა. რატომ მიიყვანა სარრა ასეთ სიბერემდე? იმიტომ, რომ მისი სიცოცხლის დროსაც ღმერთს უფრო უსმენდა, ვიდრე მას. ამიტომაც ეუბნებოდა მას ღმერთი: „...ყოველივე, რაჲცა გრქუას შენ სარრა. ისმინე ჴმისა მისისაჲ..." ().

მაშინ არც ქმრის სიყვარულის გამო, არც ცოლის გამო და არც შვილის მფარველობის გამო ვინმე ღმერთს განარისხებდა. ახლა კი, რადგან ქვევით მივექანებით, მეტისმეტად დაცემულნი ვართ, მამაკაცებს ცოლები ღმერთზე მეტად გვიყვარს და ქალები ქმრებს ღმერთზე მეტად ვაყენებთ წინ, ამიტომ იგი ჩვენს უნებლიეთაც გვიზიდავს თავისადმი ლტოლვაში. ნუ გეყვარება ქმარი ღმერთზე მეტად და არასოდეს იგრძნობ ქვრივობას; უფრო სწორად, თუნდაც ეს მოხდეს, მის სიმწარეს ვერ იგრძნობ. რატომ? იმიტომ, რომ მფარველად გყავს უკვდავი, რომელსაც უფრო მეტად უყვარხარ. თუ ღმერთი უფრო მეტად გიყვარს, ნუ გლოვობ; რადგან უფრო მეტად საყვარელი უკვდავია და ნაკლებად საყვარელის დაკარგვის განცდას არ გიტოვებს; ამას მაგალითით გაგიხდი ცხადს.

მითხარი: თუ გყავს ქმარი, რომელიც ყველაფერს შენი სურვილისამებრ აკეთებს, სახელოვანია, ყველგან ბრწყინვალედ და დაუმცირებლად წარმოგაჩენს, ყველას წინაშე პატივით სარგებლობს, გონიერია, ბრძენია, უყვარხარ, და მის გამო შენც ნეტარად შეგრაცხავენ; ამის შემდეგ კი შვილიც გეყოლება და იგი, ვიდრე ასაკის ჟამს მიაღწევდეს, წავა ამ ცხოვრებიდან, ნუთუ გლოვას იგრძნობ? არაფრით; რადგან უფრო მეტად საყვარელი ის მწუხარებას ფარავს. ასევე ახლაც, თუ ღმერთი ქმარზე მეტად გეყვარება, უპირველესად ღმერთი მალე არ წაიყვანს მას; მაგრამ თუ წაიყვანს კიდეც, გლოვის განცდა არ გექნება. ამიტომ ნეტარ იობსაც, როცა შვილთა ერთბაშად სიკვდილი ესმა, არაფერ საშინელს არ განიცდიდა, რადგან ღმერთი მათზე მეტად უყვარდა. ამიტომ, სანამ მისთვის საყვარელი ცოცხალი იყო, ის ამბები ვერ დაამწუხრებდა მას. რას ამბობ, დედაკაცო? ქმარი და შვილი შენზე ზრუნავდნენ, ღმერთი კი არ დაგინდობს? თვით ის ქმარი ვინ მოგცა? განა თვითონ არა?

შენ კი ვინ შეგქმნა? განა თვითონ არა? ის, ვინც არარსებობიდან არსებობაში გამოგიყვანა, სული შთაგბერა, გონება ჩადო შენში, ღირსგყო, თავისი ცოდნა მოენიჭებინა, და შენთვის თავისი მხოლოდშობილი ძე არ დაინდო - „ძესაცა თჳსსა არა ჰრიდა, არამედ ჩუენ ყოველთათჳს მისცა იგი" () - შენ არ დაგინდობს, ხოლო თანამონა დაგინდობს? რამდენი რისხვის ღირსია ასეთი სიტყვები? ამის მსგავსი რა გქონია ქმრისგან? ვერაფერს იტყვი. რადგან თუ რამით გარგო კიდეც, ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც თვითონაც სიკეთე ჰქონდა მიღებული, და როცა შენ უკვე არსებობდი; ღმერთზე კი ამას ვერავინ იტყვის. რადგან ღმერთი ჩვენგან მიღებული სიკეთის გამო კი არ გვიკეთებს სიკეთეს, არამედ, რადგან არაფრის ნაკლულევანი არ არის, მხოლოდ სიკეთისგან აკეთებს კეთილს ადამიანთა მოდგმისთვის. სასუფეველი აღგითქვა, უკვდავი სიცოცხლე, დიდება, ძმობა და ძეობილება მოგცა, მხოლოდშობილის თანამემკვიდრედ გქმნა; შენ კი ამდენი სიკეთის შემდეგ ჯერ კიდევ ქმარი გახსოვს?

ამის მსგავსი რა მოგანიჭა მან? ღმერთმა „მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუთა" () და წლიური საზრდოებით გვზრდის. ვაი ჩვენ, ასეთი დიდი უმადურობის გამო! ამიტომ მიჰყავს ქმარი, რათა მას აღარ ეძიებდე; შენ კი, როცა იგი წავიდა, კვლავ მას ეჭიდები და ღმერთს ტოვებ, მაშინ როცა მადლობა უნდა შესწირო და ყველაფერი მას უნდა მიანდო? რადგან რა არის ის, რაც ქმრისგან მიიღე? მშობიარობის ტკივილები, შრომანი, შეურაცხყოფანი, ხშირად ლანძღვა-გინებანი, გაკიცხვანი და გულისწყრომანი. განა ეს არ არის, რაც ქმრებისგან მოდის? მაგრამ, ამბობს ვინმე, არის სხვა სიკეთენიც. რომელნი?

ძვირფასი სამოსლებით შეგამკო? სახე ოქროულით შეგიმკო და ყველასთვის საპატიოდ გაქცია? მაგრამ, თუ გსურს, მისი წასვლის შემდეგაც ღმერთი ბევრად უმჯობესი სამკაულით შეგამკობს; რადგან კდემამოსილება მის მქონეს ოქროულზე ბევრად უფრო საკვირველს ხდის. ამ მეფესაც აქვს სამოსლები - არა ასეთნი, არამედ ბევრად უმჯობესნი; ისინი შეიმოსე, თუ გსურს. რომელნი არიან ისინი? ეს არის სამოსელი, რომელსაც ოქროქსოვილი ფოჩები აქვს; თუ გსურს, ამით შემოსე სული. მაგრამ განა მან ადამიანთა წინაშე დამცირებისგან არ დაგიცვა? და რა არის ამაში დიდი? ქვრივობა კი არ დაუშვებს, რომ დემონთა წინაშე ადვილად დასამცირებელი გახდე. მაშინ შენს შინამოსამსახურეებზე ბატონობდი, თუ საერთოდ ბატონობდი; ახლა კი მოსამსახურეთა ნაცვლად უხორცო ძალებზე, მთავრობებზე, ხელმწიფებებზე და სოფლისმპყრობელზე ბატონობ.

ხოლო იმ სამწუხარო საქმეებს არ ახსენებ, რომლებშიც მასთან ერთად გქონდა წილი: ხან მთავართა შიში, ხან ახლობელთა შენზე აღმატებული წარმატებანი. ახლა ამ ყოველივესგან გათავისუფლდი - შიშისა და ძრწოლისგან. მაგრამ ზრუნავ: ვინ გამიზრდის დატოვებულ შვილებს? „მამა არს ობოლთა" ().⁴ მითხარი, ისინი ვინ მოგცა? არ გესმის ქრისტე, რომელიც სახარებებში ამბობს: „ანუ არა სული უფროჲს არს საზრდელისა და გუამი – სამოსლისა?" ().

4. ქვრივის სასოება და ობოლთა აღზრდა

ხედავ, რომ გოდება არა ჩვეულებისგან, არამედ ურწმუნოებისგან იბადება? მაგრამ, ამბობ, მამის გარდაცვალების შემდეგ შვილები იმგვარად ბრწყინვალენი აღარ არიან. რატომ? ღმერთი ჰყავთ მამად და ბრწყინვალენი არ არიან? რამდენს დაგისახელებ ქვრივთა მიერ აღზრდილსა და გამოცდილად ქცეულს? ხოლო რამდენს, მამებთან მყოფს და დაღუპულს? რადგან, თუ მათ სიყრმიდანვე ისე აღზრდი, როგორც აღზრდა ჯერ არს, მამობრივი მფარველობის სიკეთეს გაცილებით მეტად მიიღებენ. ხოლო რომ ეს საქმე ქვრივებს ეკუთვნის, ბავშვების აღზრდას ვამბობ, მოისმინე პავლესგან: „უკუეთუ შვილნი განზარდნა" ()⁵; და კვლავ: „არამედ ცხონდების შვილთა სხმისაგან, უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა." ()⁵ — არ უთქვამს: „ქმრისაგან". ჩაუდეთ მათ ღმრთის შიში სიყრმიდანვე და ეს ყოველ მამაზე მეტად დაიცავს მათ; ეს დაურღვეველი ზღუდე იქნება. რადგან, როცა მცველი შიგნით არის დამკვიდრებული, გარეგანი ხერხები აღარ გვჭირდება; ხოლო როცა იგი არ არის, ყოველივე გარეგანი ამაო ხდება. ეს იქნება მათთვის სიმდიდრეც, დიდებაც და კეთილწესიერებაც; ეს მათ ბრწყინვალედ გახდის არა მხოლოდ მიწაზე, არამედ ცათა შინაც.

ნუ მიაპყრობ მზერას იმათკენ, ოქროს სარტყლებით შემოსარტყლულებისკენ, ნურც ცხენებზე ამხედრებულებისკენ, ნურც სამეფო სასახლეებში მამების გამო მოელვარეებისკენ, ნურც მათკენ, ვისაც მხლებლები და აღმზრდელები ჰყავს. სწორედ ეს, შესაძლოა, აქცევინებს ქვრივებს ობლების გამო თავის ცემას, როცა ფიქრობენ: „ეს ჩემი შვილიც, მამა რომ ცოცხალი ჰყოლოდა, ესოდენი ნეტარების წილხვედრი იქნებოდა; ახლა კი დაღონებასა და უპატიობაშია და არავითარი ღირსი სიტყვისა არ არის." ამაზე ნუ იფიქრებ, ჰოი, დედაკაცო, არამედ გონებით გააღე ცათა კარიბჭენი, შეიმეცნე იქაური სასახლეები, იხილე იქ მჯდომი მეუფე, განსაჯე, შეძლებენ თუ არა მიწაზე მყოფნი იქ შენს შვილზე უფრო ბრწყინვალენი იყვნენ, და მაშინ ამოიოხრე; ხოლო თუ მიწაზე ზოგიერთნი სახელოვანნი არიან, ეს არაფრის ღირსი არ არის; შეგიძლია, თუ გსურს, იგი ცათა შინა ჯარისკაცად დააყენო და იმ მხედრობაში ჩაწერო. რადგან იქ ჩაწერილნი ცხენებზე კი არ არიან ამხედრებულნი, არამედ ღრუბლებში; მიწაზე კი არ დადიან, არამედ ცად აღიტაცებიან; წინ მიმავალ მსახურებად ყრმები კი არ ჰყავთ, არამედ თვით ანგელოზები; მოკვდავ მეფეს კი არ უდგანან გვერდით, არამედ უკვდავს — „მეუფე მეუფეთაჲ და უფალი უფლებათაჲ" (); წელზე ტყავის სარტყელი კი არ აქვთ, არამედ ის გამოუთქმელი დიდება, რომლის გამო მეფეებზე და ყველა ოდესღაც სახელგანთქმულზე ბრწყინვალენი ხდებიან. რადგან იმ სამეფო სასახლეებში არც სიმდიდრე, არც კეთილშობილება, არც სხვა რამ მოითხოვება, არამედ მხოლოდ სათნოება; და თუ იგი არის, მათ პირველობის მისაღებად აღარაფერი აკლიათ. არაფერი გვიძნელდება, თუ ფილოსოფოსობა გვნებავს. ცისკენ აიხედე და იხილე, რამდენად უფრო ბრწყინვალეა ეს ცა სამეფო სასახლეთა ჭერზე. ხოლო თუ ზემო სასახლეთა იატაკი ქვემოთათა მიმართ იმდენად დიდებულია, რომ ეს იმასთან შედარებით ტალახად მიიჩნევა, მაშინ ვინც ღირსი გახდება, სასახლეები ზედმიწევნით იხილოს, რომელი ნეტარების ღირსი არ იქნება?

„ხოლო ჭეშმარიტი ქურივი და მარტო-ქმნული ესავს უფალსა" (),⁶ — ამბობს. ვის მიმართ არის ეს ნათქვამი? იმათ მიმართ, ვისაც შვილები ჰყავთ, რადგან ისინი უფრო გამოცდილნი არიან და მეტი საბაბი აქვთ, ღმერთს სათნო ეყონ; რადგან მათთვის ყველა ბორკილი მოხსნილია; არავინაა შემაკავებელი, არავინაა, ვინც იმ ჯაჭვების თრევას აიძულებს. ქმარს განეშორე, მაგრამ ღმერთთან შეერთდი; თანამოსაუბრედ თანამონა აღარ გყავს, არამედ მეუფე გყავს. როცა ლოცულობ, განა ღმერთს არ ესაუბრები, მითხარი? როცა კითხულობ, მოისმინე, როგორ გესაუბრება იგი შენ. რას გესაუბრება? ქმრის სიტყვებზე ბევრად უფრო სასურველ სიტყვებს. რადგან ქმარი ლიქნითაც რომ მოგმართავდეს, დიდი პატივი როდია; თანამონაა; ხოლო როცა მეუფე თავის მხევალს ალერსიანად მიმართავს, მაშინ დიდია პატივისცემა. მაშ, როგორ გვცემს პატივს? მოისმინე, რამდენი სიტყვით აკეთებს ამას.

ამბობს: „მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი, და მე განგისუენო თქუენ." (). და კვლავ, წინასწარმეტყველის პირით ღაღადებს და ამბობს: „ნუ დაივიწყოს დედაკაცმან ყრმისა თჳსისა, ანუ არ შეიწყალნეს ნაშობნი მუცლისა მისისანი, დაღათუ ესენიცა დაივიწყნეს დედაკაცმან, გარნა მე არ დაგივიწყო შენ, - იტყჳს უფალი, -" (). რაოდენი სიყვარულის სიტყვებია ესენი! და კვლავ: „მოიქეცით ჩემდა" ()⁷; და კიდევ სხვაგან: „მოიქეცით ჩემდამო და სცხოვნდეთ" ().⁷ ხოლო თუ ვინმე ქებათა წიგნიდანაც მოისურვებს არჩევას, მოისმენს, როცა ამას უფრო საიდუმლოდ გაიგებს, როგორ ესაუბრება იგი თითოეულ მისთვის შესაფერის სულს: „შუენიერო ჩემო" ()⁸, „ტრედო ჩემო" ().⁸

რა არის ამ სიტყვებზე უფრო ტკბილი? ხედავ ღმერთის საუბარს ადამიანებთან? და რა ვთქვა, მითხარი? განა ვერ ხედავ, რამდენი შვილი წასვლიათ იმ ნეტარ ქალებს და სამარეებში არიან? რამდენმა კიდევ უფრო მძიმე რამ განიცადა და ქმრებთან ერთად შვილებიც დაკარგა? ამათ მივაპყროთ ყურადღება, ამაზე ვიზრუნოთ; და არაფერი გვექნება სამწუხარო, არამედ მთელ დროს სულიერი სიხარულით გავატარებთ და საუკუნო სიკეთეებს მივიღებთ; ნეტავ, ყველამ მივაღწიოთ მათ.⁹

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები