📋 სარჩევი
„ხოლო ძმათ მოყუარებისათჳს არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა, რამეთუ თქუენ თჳთ ღმრთივ სწავლულნი ხართ სიყუარულისათჳს ურთიერთარს და რამეთუ ჰყოფთცა მას ყოველთა მიმართ ძმათა, რომელნი არიან ყოველსა მაკედონიასა. ხოლო გლოცავ თქუენ, ძმანო, გარდამატებად უფროჲსღა“ ().
1. ღმრთივსწავლული სიყვარული და ხელთა შრომა
რატომღა, მას შემდეგ, რაც მათ უმანკოების შესახებ მკაცრად ელაპარაკა და ახლა შრომის საჭიროებასა და გარდასულთა გამო არ დამწუხრებაზე აპირებდა საუბარს, იმას, რაც ყველა სიკეთის თავი იყო — სიყვარულს — თითქოს გვერდის ავლით აყენებს და ამბობს: „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" ()? ესეც დიდი გონიერებისა და სულიერი სწავლებისგან არის. რადგან აქ ორ რამეს აჩვენებს: ერთი ის არის, რომ საქმე იმდენად აუცილებელია, რომ სწავლებასაც კი არ საჭიროებს, რადგან უაღრესად დიდი რამ ყველასთვის ცხადია; მეორე კი ის, რომ ამით მათ უფრო მეტად აცხვენებს, ვიდრე მაშინ, ეს შეგონების სახით რომ ეთქვა. რადგან როცა ვინმე ფიქრობს, რომ მათ ეს უკვე აღასრულეს და ამიტომ აღარ შეაგონებს, თუნდაც სინამდვილეში არ აღესრულებინათ, ამით უფრო მეტად აღძრავს ამ საქმის აღსასრულებლად. და იხილე: ყველას მიმართ სიყვარულზე კი არ ამბობს, არამედ ძმების მიმართ სიყვარულზე. „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" (). მაშ, უნდა დადუმებულიყო და არაფერი ეთქვა, თუ საჭიროება არ იყო. ახლა კი იმით, რომ თქვა: „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" (), უფრო დიდი რამ გააკეთა, ვიდრე რომ ეთქვა: „თქუენ თჳთ ღმრთივ სწავლულნი ხართ" (). და იხილე, რაოდენი ქებით დაუდგინა მათ ღმერთი სიყვარულის მასწავლებლად.
ადამიანისგან სწავლა არ გჭირდებათო, ამბობს. ამასვე ამბობს წინასწარმეტყველიც: „და ყოველნი ძენი შენნი განსწავლულნი ღმრთისანი" (). რადგან, ამბობს: „თქუენ თჳთ ღმრთივ სწავლულნი ხართ სიყუარულისათჳს ურთიერთარს" (). რადგან, ამბობს, „და რამეთუ ჰყოფთცა მას ყოველთა მიმართ ძმათა, რომელნი არიან ყოველსა მაკედონიასა" (), და ყველა დანარჩენი ძმის მიმართაც. ეს სიტყვები ძალზე სირცხვილის აღმძვრელია და იმ საქმის აღსასრულებლად უბიძგებს. და უბრალოდ კი არ ვამბობ, რომ ღმრთივ სწავლულნი ხართ, არამედ ვიცი იმ საქმეებიდან, რასაც აკეთებთ. და ამის გამო მრავალი მოწმობა მისცა მათ. შემდეგ ამბობს: „ხოლო გლოცავ თქუენ, ძმანო, გარდამატებად უფროჲსღა" (), ესე იგი, კიდევ უფრო გამრავლდეთ; და: „და პატივის-ცემის მოყუარე იყვენით და მყუდრო და იქმოდეთ თჳსსა და შურებოდეთ ჴელითა თქუენითა, ვითარცა-იგი გამცენით თქუენ," (), „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად გარეშეთა მათ მიმართ, და ნურარაჲ ვის გიჴმნ." ().
აქ აჩვენებს, რამდენი ბოროტების მიზეზია უქმობა და რამდენი სიკეთისა — შრომა. ამას ცხადს ხდის ჩვენი ცხოვრების მაგალითებით; ასე ბევრგან იქცევა და ამას გონივრულად აკეთებს, რადგან უმრავლესნი ასეთი მაგალითებით უფრო იძვრიან, ვიდრე სულიერი საგნებით. რადგან მოყვასის მიმართ სიყვარულის საქმეა არა მათგან მიღება, არამედ მათთვის მიცემა. და ნახე სიბრძნე: როცა შეგონებასა და დარიგებას აპირებს, შუაში სიყვარულში მათ წარმატებას აყენებს, რათა წინა დარიგებისა და მუქარის შემდეგ ამოისუნთქონ — მაშინ, როცა ამბობდა: „აწ უკუე რომელმან შეურაცხ-ყოს, არა კაცსა შეურაცხ-ჰყოფს, არამედ ღმერთსა, რომელმანცა მოგცა სული წმიდაჲ მისი თქუენ ზედა." () — და ამ მუქარის გამო უკან არ დახეულიყვნენ. ეს კი შრომით ხდება: ადამიანი არ უნდა იღებდეს სხვებისგან და უქმად არ უნდა იყოს, არამედ უნდა შრომობდეს და სხვებს აძლევდეს. რადგან ამბობს: „ნეტარ არს მიცემაჲ უფროჲს მოღებისა." (). და ამბობს: „შურებოდეთ ჴელითა თქუენითა" (). სად არიან მაშ ისინი, ვინც სულიერ საქმეს ეძებენ? ხედავ, როგორ მოუსპო მათ ყოველგვარი საბაბი, როცა თქვა: „ჴელითა თქუენითა" ()?
განა ვინმე მარხვას ხელებით აკეთებს? ან ღამისთევებს? ან მიწაზე წოლას? ამას არავინ იტყოდა; არამედ სულიერ საქმეზე ამბობს, რადგან შრომით სხვებისთვის მიცემა ნამდვილად სულიერია და ამას არაფერი უტოლდება. ამბობს: „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად" (). ხედავ, რა მხრიდან ეხება მათ საყვედურით? არ უთქვამს: „რათა მათხოვრობით უსახურად არ მოიქცეთ", არამედ იგივე მიანიშნა და უფრო რბილად გამოთქვა, რათა საყვედურიც ეთქვა და მეტისმეტად არ დაემძიმებინა ისინი. რადგან თუ ჩვენიანებიც ამით საცდურში ვარდებიან, მით უმეტეს გარეშენი, რომლებიც ურიცხვ ბრალდებასა და ხელჩასაჭიდს პოულობენ, როცა ხედავენ ჯანმრთელ კაცს, რომელსაც საკუთარი თავის რჩენა შეუძლია, მაგრამ მათხოვრობს და სხვების შემწეობას საჭიროებს. ამიტომ ქრისტეს მოვაჭრეებსაც გვიწოდებენ; ამ საქციელის გამო, ამბობს, „რამეთუ სახელი ღმრთისაჲ თქუენთჳს იგმობვის წარმართთა შორის, ვითარცა წერილ არს." (). მაგრამ ამათგან არც ერთი არ მოუხმია; მოუხმო იმას, რაც მათ ყველაზე მეტად შეეხებოდა — უსახურობის საკითხს. შემდეგ ამბობს: „ხოლო არა გუნებავს უმეცრებაჲ თქუენი, ძმანო, შესუენებულთა მათთჳს, რაჲთა არა სწუხდეთ, ვითარცა-იგი სხუანი, რომელთა არა აქუს სასოებაჲ." ().
2. აღდგომის სასოება და გლოვის კურნება
უმთავრესად ორი რამ ვნებდა მათ: სიღარიბე და სულდაცემულობა, რომლებიც ყველა ადამიანსაც ვნებს. ნახე, მაშ, როგორ კურნავს ორივეს. სიღარიბე კი მათ იმიტომ ეწიათ, რომ მათი ქონება დატაცებული იყო. თუ მათ, ვისი ქონებაც ქრისტეს გამო იძარცვებოდა, უბრძანებს, იშრომონ და თავი ირჩინონ, მით უმეტეს სხვებს. ხოლო ის, რომ ქონება დატაცებული იყო, ცხადია ნათქვამიდან: „თქუენ მობაძავ იქმნენით, ძმანო, ეკლესიათა მათ ღმრთისათა, რომელნი არიან ჰურიასტანს ქრისტე იესუჲს მიერ" (). როგორ? იმით, რომ იმ ეკლესიებს სწერდა და ამბობდა: „და იავარის-ყოფაჲ იგი მონაგებთა თქუენთაჲ სიხარულით შეიწყნარეთ" ().
აქ უკვე აღდგომის შესახებ საუბარს იწყებს. და რა? განა ამის თაობაზე მათთან არ უსაუბრია? მაგრამ აქ იგი სხვა საიდუმლოზე მიანიშნებს. რა არის იგი? ესაა, რომ ამბობს: „ჩუენ, ცხოველნი ესე, რომელ დაშთომილ ვიყვნეთ მოსლვასა მას უფლისასა, ვერ მივეწინეთ შესუენებულთა მათ" (). ამრიგად, აღდგომის შესახებ სიტყვაც საკმარისია ტკივილში მყოფის სანუგეშებლად; საკმარისია ახლანდელი ნათქვამიც, რათა აღდგომა სარწმუნოდ წარმოაჩინოს. ჯერ კი ის ვთქვათ, რაც თვითონვე თქვა: „ხოლო არა გუნებავს უმეცრებაჲ თქუენი, ძმანო, შესუენებულთა მათთჳს, რაჲთა არა სწუხდეთ, ვითარცა-იგი სხუანი, რომელთა არა აქუს სასოებაჲ." ().
ნახე, აქაც რა მშვიდად ლაპარაკობს. არ უთქვამს: „ასე უგუნურნი ხართ, როგორც კორინთელებს უთხრა, ასე უგონონი, რომ აღდგომა იცით და მაინც, როგორც ურწმუნონი, ისე წუხხართ"; არამედ მეტად მშვიდად თქვა: „არა გუნებავს", რადგან მათ სხვა სათნოებას პატივს სცემდა. არც უთქვამს: „გარდაცვლილთა შესახებ"; უკვე შესავალშივე ნუგეშის საფუძველს დებდა. ამბობს: „რაჲთა არა სწუხდეთ, ვითარცა-იგი სხუანი, რომელთა არა აქუს სასოებაჲ." (). მაშასადამე, გარდასულთა გამო თავის დაკოდვა იმათი საქმეა, ვისაც სასოება არა აქვს; და სამართლიანადაც. რადგან სული, რომელმაც აღდგომის შესახებ არაფერი იცის და ამ სიკვდილს ნამდვილ სიკვდილად მიიჩნევს, ბუნებრივად, როგორც დაღუპულთა გამო, თავს იცემს, გლოვობს და აუტანლად მწუხარებს; შენ კი, ვინც აღდგომას მოელი, რისთვის მოთქვამ? მაშ, მოთქმა იმათი საქმეა, ვისაც სასოება არა აქვს. ისმინეთ, ქალებო, თქვენ, ვისაც გლოვა გიყვართ და გლოვისკენ აუტანლად მიისწრაფვით: წარმართთა საქმეებს სჩადიხართ. თუ გარდასულთა გამო ტკივილი წარმართთა საქმეა, თავის დაკოდვა და ღაწვების დაკაწვრა, აბა, ვისი საქმეა, მითხარი?
რისთვის გლოვობ, თუ გწამს, რომ აღდგება, რომ არ დაღუპულა, რომ ეს საქმე ძილი და განსვენებაა? ჩვეული სიახლოვის გამო, ამბობს მგლოვარე, მფარველობის, საქმეთა მოვლისა და ყოველივე სხვა მზრუნველობის გამო. მაშ, როცა ბავშვს უდროო ასაკში დაკარგავ, რომელსაც ჯერ არაფრის გაკეთება არ შეუძლია, რისთვის გლოვობ? რას ეძებ? კეთილ სასოებას მიჩენდა, ამბობს, და ველოდი, რომ ჩემს მფარველად დადგებოდა. ამიტომ ვეძებ ქმარს, ამიტომ — ძეს; ამიტომ ვიცემ თავს და ვგლოვობ, არა იმიტომ, რომ აღდგომა არ მწამს, არამედ იმიტომ, რომ შემწეობის გარეშე, ობლად დავრჩი და დაკარგული მყავს მფარველი, თანამცხოვრები, ყველაფერში თანამდგომი, მანუგეშებელი; ამის გამო ვწუხვარ. ვიცი, რომ აღდგება, მაგრამ ამ დროებით განშორებას ვერ ვიტან; საქმეთა დიდი სიმრავლე თავს მატყდება. დაუცველი ვარ ყველას წინაშე, ვისაც უსამართლობის მოყენება სურს; ის მსახურები, რომლებსაც ადრე მისი ეშინოდათ, ახლა არაფრად მაგდებენ და თავს მესხმიან; თუ ვინმეს მისგან სიკეთე მიუღია, მისი სიკეთე დავიწყებია; თუ ვინმეს მისგან რამე ცუდი გადახდომია, გარდასულისადმი ბოღმას ინახავს და რისხვას ჩემზე ანთხევს. ეს ყველაფერი არ მაცლის, რომ ქვრივობა ავიტანო და მშვიდად ვიგლოვო; ამის გამო ვიცემ თავს, ამის გამო ვგლოვობ.
როგორ ვანუგეშოთ ასეთნი? რა ვუთხრათ? როგორ მოვაშოროთ მათ ეს ტკივილი? უპირველესად შევეცდები, დავუმტკიცო მათ, რომ ეს გოდება აქ დასახელებული მიზეზებიდან კი არ მოდის, არამედ უგუნური ვნებისგან. რადგან თუ ამ მიზეზების გამო გლოვობ, გარდასულს მუდამ უნდა დასტიროდე; მაგრამ თუ ერთი წლის გასვლის შემდეგ ისე დაგვიწყებია იგი, თითქოს არც არავინ ყოფილიყოს, მაშინ არც გარდასულს გლოვობ და არც მის მფარველობას. მაგრამ განშორებას ვერ იტან და ვერც მიჩვეული ურთიერთობის შეწყვეტას? მაშ, რას იტყოდნენ ისინი, ვინც მეორე ქორწინებაშიც შესულან? განშორებას კი ძალზე კარგადაც იტანენ; რადგან წინანდელ ქმრებს აღარ დაეძებენ. მაგრამ სიტყვას ამ ქალებისკენ ნუ მივმართავთ, არამედ მათკენ, ვინც გარდასულთა მიმართ კეთილგანწყობას ინახავს.
რატომ დასტირი ბავშვს? რატომ — ქმარს? ბავშვს იმიტომ, რომ მისით ვერ გავიხარე, ამბობს; ქმარს კი იმიტომ, რომ ველოდი, მისით მეტხანს გავიხარებდი. მაგრამ თვით ეს ფიქრი, თითქოს ქმარი ან ბავშვი უსაფრთხოებას გაძლევდა და არა ღმერთი, რამდენ ურწმუნოებას შეიცავს? როგორ არ ფიქრობ, რომ ღმერთს განარისხებ? რადგან ხშირად სწორედ ამისთვის მიჰყავს ისინი, რათა მათ ისე არ მიეჯაჭვო, რომ სასოება მათზე დაამყარო. რადგან ღმერთი მოშურნეა და სურს, რომ ჩვენ ის ყველაზე მეტად გვიყვარდეს; ეს კი იმიტომ სურს, რომ ჩვენ ძლიერ ვუყვარვართ. რადგან იცით, რომ ასეთია უზომოდ მოყვარულთა ჩვევა: ძლიერ მოშურნენი არიან და უფრო სულის დათმობას აირჩევდნენ, ვიდრე რომელიმე მეტოქე-მოყვარის მიერ დაჩრდილვას. ამიტომაც წაიყვანა იგი ღმერთმა, სწორედ ამგვარ სიტყვათა გამო.
3. ღმრთის სიყვარული და ქვრივთა ნუგეში
მითხარი, რატომ იყო, რომ ძველად ნაადრევი ქვრივობა და ობლობა არ ხდებოდა? რატომ დაუშვა, რომ აბრაამსა და ისაკს დიდხანს ეცოცხლათ? უთუოდ იმიტომ, რომ აბრაამი ისაკის სიცოცხლეშიც ღმერთს ამჯობინებდა. ღმერთმა ხომ უთხრა კიდეც. „...შეწირე იგი მუნ ყოვლად დასაწველად ერთსა ზედა მთათაგანსა, რომელსა მე გრქუა შენ." () - და მანაც შესწირა. რატომ მიიყვანა სარრა ასეთ სიბერემდე? იმიტომ, რომ სარრას სიცოცხლეშიც აბრაამი ღმერთს უფრო უსმენდა, ვიდრე სარრას. ამიტომაც ეუბნებოდა ღმერთი აბრაამს: „...ყოველივე, რაჲცა გრქუას შენ სარრა. ისმინე ჴმისა მისისაჲ..." ().
მაშინ არც ქმრის სიყვარულის გამო, არც ცოლის გამო და არც შვილის მფარველობის გამო არავინ განარისხებდა ღმერთს. ახლა კი, რადგან მიწიერისკენ ვართ მიდრეკილნი და მეტისმეტად დაცემულნი ვართ, მამაკაცებს ცოლები ღმერთზე მეტად გვიყვარს, ქალები კი ქმრებს ღმერთზე მეტად ამჯობინებენ; ამიტომ ღმერთი, ჩვენს უნებურადაც, თავის სიყვარულისკენ გვიზიდავს. ნუ გეყვარება ქმარი ღმერთზე მეტად და არასოდეს იგრძნობ ქვრივობას; უფრო სწორად, თუნდაც ეს მოხდეს, მის სიმწარეს ვერ იგრძნობ. რატომ? იმიტომ, რომ მფარველად გყავს უკვდავი ღმერთი, რომელსაც უფრო მეტად უყვარხარ. თუ ღმერთი უფრო მეტად გიყვარს, ნუ გლოვობ; რადგან უფრო მეტად საყვარელი უკვდავია და ნაკლებად საყვარელის დაკარგვის განცდას არ გიტოვებს; ამას მაგალითით გაგიხდი ცხადს.
მითხარი: თუ გყავს ქმარი, რომელიც ყველაფერს შენი სურვილისამებრ აკეთებს, სახელოვანია, ყველგან ბრწყინვალედ და დაუმცირებლად წარმოგაჩენს, ყველას წინაშე პატივით სარგებლობს, გონიერია, ბრძენია და უყვარხარ; თუ მის გამო შენც ნეტარად შეგრაცხავენ, შემდეგ კი შვილიც გეყოლება და იგი, სანამ ასაკის სისრულეს მიაღწევდეს, წავა ამ ცხოვრებიდან, ნუთუ გლოვას იგრძნობ? არაფრით; რადგან უფრო მეტად საყვარელი იმ მწუხარებას ფარავს. ასევე ახლაც, თუ ღმერთი ქმარზე მეტად გეყვარება, ჯერ ერთი, ღმერთი მალე არ წაიყვანს მას; მაგრამ თუ წაიყვანს კიდეც, გლოვის განცდა არ გექნება. ამიტომ ნეტარ იობსაც, როცა შვილთა ერთბაშად სიკვდილი ესმა, არაფერ საშინელს არ განიცდიდა, რადგან ღმერთი მათზე მეტად უყვარდა. ამიტომ, რადგან მისთვის საყვარელი ღმერთი ცოცხალი იყო, შვილთა სიკვდილის ამბავი ვერ დაამწუხრებდა მას. რას ამბობ, დედაკაცო? ქმარი და შვილი შენს მფარველებად იდგნენ, ღმერთი კი არ იზრუნებს შენზე? თვით ის ქმარი ვინ მოგცა? განა თვითონ არა?
შენ კი ვინ შეგქმნა? განა თვითონ არა? ის, ვინც არარსებობიდან არსებობაში გამოგიყვანა, სული შთაგბერა, გონება ჩადო შენში, თავისი ცოდნის მიღების ღირსი გაგხადა და შენთვის თავისი მხოლოდშობილი ძე არ დაინდო — „ძესაცა თჳსსა არა ჰრიდა, არამედ ჩუენ ყოველთათჳს მისცა იგი" () — შენ არ დაგინდობს, ხოლო თანამონა დაგინდობს? რამდენი რისხვის ღირსია ასეთი სიტყვები? ამის მსგავსი რა გქონია ქმრისგან? ვერაფერს იტყვი. რადგან თუ რამით გარგო კიდეც, ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც თვითონაც სიკეთე ჰქონდა მიღებული, და როცა შენ უკვე არსებობდი; ღმერთზე კი ამას ვერავინ იტყვის. რადგან ღმერთი ჩვენგან მიღებული სიკეთის სანაცვლოდ კი არ გვიკეთებს სიკეთეს; იგი არაფრის ნაკლულევანი არ არის და მხოლოდ თავისი სიკეთით სიკეთეს უყოფს ადამიანთა მოდგმას. სასუფეველი აღგითქვა, უკვდავი სიცოცხლე, დიდება, ძმობა და ძეობილება მოგცა, მხოლოდშობილის თანამემკვიდრედ გქმნა; შენ კი ამდენი სიკეთის შემდეგ ჯერ კიდევ ქმარი გახსოვს?
ამის მსგავსი რა მოგანიჭა მან? ღმერთზე ხომ ნათქვამია: „მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუთა" (), და იგი ყოველწლიური საზრდოებითაც გკვებავს. ვაი ჩვენ, ასეთი დიდი უმადურობის გამო! ამიტომ მიჰყავს ქმარი, რათა მას აღარ დაეძებდე; შენ კი, როცა იგი წავიდა, კვლავ მას ეჭიდები და ღმერთს ტოვებ, მაშინ როცა მადლობა უნდა შესწირო და ყველაფერი ღმერთს უნდა მიანდო? რადგან რა არის ის, რაც ქმრისგან მიიღე? მშობიარობის ტკივილები, შრომანი, შეურაცხყოფანი, ხშირად ლანძღვა-გინებანი, გაკიცხვანი და გულისწყრომანი. განა ეს არ არის, რაც ქმრებისგან მოდის? მაგრამ, ამბობს ვინმე, არის სხვა სიკეთენიც. რომელნი?
ძვირფასი სამოსლებით შეგამკო? ოქროული სახეზე შემოგაწყო და ყველასთვის საპატიოდ გაქცია? მაგრამ, თუ გსურს, ქმრის გარდასვლის შემდეგაც ღმერთი ბევრად უმჯობესი სამკაულით შეგამკობს; რადგან კდემამოსილება მის მქონეს ოქროულზე ბევრად უფრო საკვირველს ხდის. ამ მეფესაც აქვს სამოსლები — არა ასეთნი, არამედ ბევრად უმჯობესნი; ისინი შეიმოსე, თუ გსურს. რომელნი არიან ისინი? ეს არის სამოსელი, რომელსაც ოქროქსოვილი ფოჩები აქვს; თუ გსურს, ამით შემოსე სული. მაგრამ განა მან ადამიანთა წინაშე დამცირებისგან არ დაგიცვა? და რა არის ამაში დიდი? ქვრივობა კი არ დაუშვებს, რომ დემონთა წინაშე ადვილად დასამცირებელი გახდე. მაშინ შენს შინამოსამსახურეებზე ბატონობდი, თუ საერთოდ ბატონობდი; ახლა კი მოსამსახურეთა ნაცვლად უხორცო ძალებზე — მთავრობებზე, ხელმწიფებებზე და სოფლისმპყრობელზე — ბატონობ.
ხოლო იმ სამწუხარო საქმეებს არ ახსენებ, რომლებშიც მასთან ერთად გქონდა წილი: ხან მთავართა შიში, ხან ახლობელთა შენზე აღმატებული წარმატებანი. ახლა ამ ყოველივესგან გათავისუფლდი — შიშისა და ძრწოლისგან. მაგრამ ზრუნავ: ვინ გამიზრდის დატოვებულ შვილებს? „მამა არს ობოლთა" (). მითხარი, ისინი ვინ მოგცა? არ გესმის ქრისტე, რომელიც სახარებებში ამბობს: „ანუ არა სული უფროჲს არს საზრდელისა და გუამი – სამოსლისა?" ().
4. ქვრივის სასოება და ობოლთა აღზრდა
ხედავ, რომ გოდება არა ჩვეულებისგან, არამედ ურწმუნოებისგან იბადება? მაგრამ, იტყვი, მამის გარდაცვალების შემდეგ შვილები იმგვარად ბრწყინვალენი აღარ არიან. რატომ? ღმერთი ჰყავთ მამად და ბრწყინვალენი არ არიან? რამდენს დაგისახელებ, ქვრივთა მიერ აღზრდილსა და გამოცდილად შემდგარს? ხოლო რამდენს — მამების გვერდით მყოფსა და დაღუპულს? რადგან, თუ მათ სიყრმიდანვე ისე აღზრდი, როგორც აღზრდა ჯერ არს, მამობრივი მფარველობის სიკეთით გაცილებით მეტად ისარგებლებენ. ხოლო იმას, რომ ეს საქმე — ვგულისხმობ შვილების აღზრდას — ქვრივებს ეკუთვნის, პავლესგან მოისმინე: „უკუეთუ შვილნი განზარდნა" (); და კვლავ: „არამედ ცხონდების შვილთა სხმისაგან" — არ უთქვამს: „ქმრისაგან" — „უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა." (). ჩაუდეთ მათ ღმრთის შიში სიყრმიდანვე და ეს ყველა მამაზე მეტად დაიცავს მათ; ეს დაურღვეველი ზღუდე იქნება. რადგან, როცა მცველი შიგნით არის დამკვიდრებული, გარეგანი საშუალებანი აღარ გვჭირდება; ხოლო როცა ეს მცველი არ არის, ყოველივე გარეგანი ამაო ხდება. ეს იქნება მათთვის სიმდიდრეც, დიდებაც და კეთილწესიერებაც; ეს მათ ბრწყინვალედ გახდის არა მხოლოდ მიწაზე, არამედ ცათა შინაც.
ნუ მიაპყრობ მზერას იმათკენ, ვინც ოქროს სარტყლებით არიან შემოსარტყლულნი, ნურც ცხენებზე ამხედრებულებისკენ, ნურც მათკენ, ვინც მამების გამო სამეფო სასახლეებში მოელვარენი არიან, ნურც მათკენ, ვისაც მხლებლები და აღმზრდელები ჰყავს. სწორედ ეს, შესაძლოა, აქცევინებს ქვრივებს ობლების გამო თავის ცემას, როცა ფიქრობენ: „ეს ჩემი შვილიც, მამა რომ ცოცხალი ჰყოლოდა, ესოდენი ნეტარების წილხვედრი იქნებოდა; ახლა კი დაღონებასა და უპატიობაშია და არაფრის ღირსადაც აღარ მიიჩნევა." ამაზე ნუ იფიქრებ, ჰოი, დედაკაცო, არამედ გონებით გააღე ცათა კარიბჭენი, შეიმეცნე იქაური სასახლეები და იხილე იქ მჯდომი მეუფე; განსაჯე, შეუძლიათ თუ არა მიწაზე მყოფთ იქ შენს შვილზე უფრო ბრწყინვალენი იყვნენ, და მაშინ ამოიოხრე. ხოლო თუ მიწაზე ზოგიერთნი სახელოვანნი არიან, ეს არაფრის ღირსი არ არის; შეგიძლია, თუ გსურს, იგი ცათა შინა ჯარისკაცად დააყენო და იმ მხედრობაში ჩაწერო. რადგან იქ ჩაწერილნი ცხენებზე კი არ არიან ამხედრებულნი, არამედ ღრუბლებში; მიწაზე კი არ დადიან, არამედ ცად აღიტაცებიან; წინ მიმავალ მსახურებად ყრმები კი არ ჰყავთ, არამედ თვით ანგელოზები; მოკვდავ მეფეს კი არ უდგანან გვერდით, არამედ უკვდავს — „მეუფე მეუფეთაჲ და უფალი უფლებათაჲ" (). წელზე ტყავის სარტყელი კი არ აქვთ, არამედ ის გამოუთქმელი დიდება, რომლის გამო მეფეებზე და ყველა ოდესღაც სახელგანთქმულზე ბრწყინვალენი ხდებიან. რადგან იმ სამეფო სასახლეებში არც სიმდიდრე, არც კეთილშობილება, არც სხვა რამ მოითხოვება, არამედ მხოლოდ სათნოება; და თუ სათნოება არის, მათ პირველობის მისაღებად აღარაფერი აკლიათ. არაფერი გვიძნელდება, თუ ფილოსოფოსობა გვნებავს. ცისკენ აიხედე და იხილე, რამდენად უფრო ბრწყინვალეა ეს ცა სამეფო სასახლეთა ჭერზე. ხოლო თუ ზემო სასახლეთა იატაკიც კი ქვემო სასახლეებზე იმდენად უფრო დიდებულია, რომ ქვემო სასახლეები მასთან შედარებით ტალახად მიიჩნევა, მაშინ ის, ვინც ღირსი გახდება, ზემო სასახლეები ზედმიწევნით იხილოს, რომელი ნეტარების ღირსი არ იქნება?
„ხოლო ჭეშმარიტი ქურივი და მარტო-ქმნული ესავს უფალსა" (), — ამბობს. ვის მიმართ არის ეს ნათქვამი? იმათ მიმართ, ვისაც შვილები ჰყავთ, რადგან ასეთი ქვრივები უფრო გამოცდილნი არიან და მეტი შესაძლებლობა აქვთ, ღმერთს სათნო ეყონ; მათთვის ყველა ბორკილი მოხსნილია: არავინაა შემაკავებელი, არავინაა, ვინც იმ ჯაჭვების თრევას აიძულებს. ქმარს განეშორე, მაგრამ ღმერთთან შეერთდი; თანამოსაუბრედ თანამონა აღარ გყავს, არამედ მეუფე გყავს. როცა ლოცულობ, განა ღმერთს არ ესაუბრები, მითხარი? როცა კითხულობ, უსმინე მას, ვინც შენ გესაუბრება. რას გესაუბრება? ქმრის სიტყვებზე ბევრად უფრო სასურველ სიტყვებს. რადგან ქმარი ალერსითაც რომ მოგმართავდეს, დიდი პატივი მაინც არ არის; ის ხომ თანამონაა; ხოლო როცა მეუფე თავის მხევალს ალერსიანად მიმართავს, მაშინ დიდია ეს პატივი. მაშ, როგორ გვცემს პატივს? მოისმინე, რამდენი სიტყვით აკეთებს ამას.
ამბობს: „მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი, და მე განგისუენო თქუენ." (). და კვლავ, წინასწარმეტყველის პირით ღაღადებს და ამბობს: „ნუ დაივიწყოს დედაკაცმან ყრმისა თჳსისა, ანუ არ შეიწყალნეს ნაშობნი მუცლისა მისისანი, დაღათუ ესენიცა დაივიწყნეს დედაკაცმან, გარნა მე არ დაგივიწყო შენ, - იტყჳს უფალი, -" (). რაოდენი სიყვარულის სიტყვებია ესენი! და კვლავ: „მოიქეცით ჩემდა" (); და კიდევ სხვაგან: „მოიქეცით ჩემდამო და სცხოვნდეთ" (). ხოლო თუ ვინმე ქებათა წიგნიდანაც მოისურვებს სიტყვის გამორჩევას, მოისმენს — თუკი ამ სიტყვებს უფრო საიდუმლოდ გაიგებს — როგორ ესაუბრება ღმერთი თითოეულ მისთვის შესაფერის სულს: „შუენიერო ჩემო" (), „ტრედო ჩემო" ().
რა არის ამ სიტყვებზე უფრო ტკბილი? ხედავ ღმერთის საუბარს ადამიანებთან? და კიდევ, მითხარი: განა ვერ ხედავ, იმ ნეტარ ქალთა რამდენი შვილი გარდასულა და სამარეებში განისვენებს? რამდენმა კიდევ უფრო მძიმე რამ განიცადა და ქმრებთან ერთად შვილებიც დაკარგა? ამისკენ მივაპყროთ ყურადღება, ამაზე ვიზრუნოთ; და არაფერი გვექნება სამწუხარო, არამედ მთელ დროს სულიერი სიხარულით გავატარებთ და საუკუნო სიკეთეებს მივიღებთ; ნეტავ, ყველამ მივაღწიოთ მათ.1
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიის შემოკლებაში გადადის; ქართული თარგმანი დოქსოლოგიამდე არსებულ შინაარსს გადმოსცემს, ხოლო დოქსოლოგიას მთავარი ჩარჩო ამატებს. ↩