ჰომილია 9

„ხოლო ჟამთა მათთჳს და წელთა, ძმანო, არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა, რამეთუ თქუენ თჳთ გამოწულილვით იცით, რამეთუ დღე იგი უფლისაჲ, ვითარცა მპარავი ღამისაჲ, ეგრეთ მოიწევის." (1 თეს 5:1–2).

1. აღსასრულის ჟამის ძიების უსარგებლობა

არაფერი, როგორც ჩანს, ისე ზედმეტად მაძიებელი და უხილავისა და დაფარულის შესწავლისადმი ხარბი არ არის, როგორც ადამიანთა ბუნება. ეს კი მას ჩვეულებრივ მაშინ ემართება, როცა გონება ჯერ არასრული და მოუმზადებელი აქვს. რადგან ბავშვთაგანაც უფრო გულუბრყვილონი არ წყვეტენ დამღლელ კითხვებს და ამ კითხვათა სიხშირით მზრდელებსაც, აღმზრდელებსაც და მამებსაც აწუხებენ; ამ კითხვებში კი სხვა არაფერია, თუ არა: „როდის იქნება ეს?“ და „როდის იქნება ეს?“ ეს კი განცხრომისაგანაც ხდება და იმისაგანაც, რომ საქმე არაფერი აქვთ. მაშ, ჩვენი გონება ბევრ რამეს ესწრაფვის უკვე, რომ ისწავლოს და ჩასწვდეს, უმეტესად კი აღსასრულის ჟამს. და რა არის საკვირველი, თუ ჩვენც ეს გვემართება? რადგან თვით იმ წმინდა მოციქულებსაც ყველაზე მეტად სწორედ ეს ემართათ: ვნებამდე მივიდნენ ქრისტესთან და უთხრეს: „მითხარ ჩუენ, ოდეს იყოს ესე, და რაჲ არს სასწაული იგი შენისა მის მოსლვისაჲ და აღსასრული ამის სოფლისაჲ?“ (მათ 24:3). ვნებისა და მკვდრეთით აღდგომის შემდეგ კი მას ეუბნებოდნენ: „უფალო, უკეთუ ამათ ჟამთა კუალად მოაგოა სასუფეველი ისრაჱლსა?“ (საქმ 1:6), და ამაზე უწინ მას არაფერს ეკითხებოდნენ.

მაგრამ ამის შემდეგ ასე აღარ იყო: როცა სულიწმინდის ღირსნი გახდნენ, არა მხოლოდ თვითონ აღარ კითხულობდნენ და არც უცოდინრობაზე შფოთავდნენ, არამედ იმათაც აცხრობდნენ, ვისაც ეს უდროო ცნობისმოყვარეობა სნეულებად შეჰყროდა. მაშ, მოისმინე, რას ამბობს ახლა ნეტარი პავლე: „ხოლო ჟამთა მათთჳს და წელთა, ძმანო, არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა,“ (1 თეს 5:1). რატომ არ თქვა: „არავინ იცისო“? რატომ არ თქვა: „არ გამოცხადებულაო“, არამედ თქვა: „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა“ (1 თეს 5:1)? იმიტომ, რომ იმგვარად უფრო დაამწუხრებდა, ამგვარად თქმით კი ანუგეშა. რადგან სიტყვებით „არა გჳჴმს“ (1 თეს 5:1) ძიება, როგორც ზედმეტი და უსარგებლო, არ დაუშვა. აბა, მითხარი, რა სარგებელია? დავუშვათ, აღსასრული ოცი წლის შემდეგ იქნება, ოცდაათის შემდეგ, ასის შემდეგ; ჩვენთვის რა არის ეს? განა თითოეულისთვის აღსასრული მისი საკუთარი ცხოვრების ბოლო არ არის? რატომ იძიებ ზედმეტად და იტანჯები საერთო დასასრულის გამო?

მაგრამ რაც სხვა საქმეებში გვემართება, იგივე გვემართება ამაშიც. რადგან, როგორც სხვა საქმეებში, საკუთარს ვტოვებთ და საერთოზე ვზრუნავთ, ვამბობთ: „ეს კაცი მემრუშეა, ის კაცი მრუშია; მან წარიტაცა, სხვამ უსამართლობა ჩაიდინა“, ხოლო თავისაზე არავინ არავითარ ანგარიშს არ აგებს, არამედ ყველას საქმეზე უფრო ფიქრობს, ვიდრე საკუთარზე; ასევე აქაც თითოეული საკუთარ დასასრულზე ზრუნვას ვტოვებთ და საერთო დაშლის გაგება გვინდა. რადგან შენ რა საერთო გაქვს მასთან? თუ ამ შენს დასასრულს კარგად განაწყობ, იმ საერთო აღსასრულისაგან არაფერ საშინელს არ ეწევი. შორს იყოს, ახლოს იყოს; ჩვენთვის ეს არაფერია. ამის გამო არ თქვა ქრისტემ, რადგან სასარგებლო არ იყო. „და როგორ არ იყო სასარგებლო?“ — იტყვის ვინმე. თვით იმან იცის, ვინც დაფარა, რატომ არ იყო სასარგებლო; რადგან მოისმინე, რას ეუბნება იგი მოციქულებს: „არა თქუენი არს ცნობაჲ ჟამთა და წელთაჲ, რომელნი-იგი მამამან დასხნა თჳსითა ჴელმწიფებითა,“ (საქმ 1:7). მაშ, რაღას იძიებთ ზედმეტად? ეს მოისმინეს თვით კორიფე პეტრესთან მყოფებმა, რადგან თავიანთზე უმეტესის სწავლას ეძიებდნენ.

„დიახ, — იტყვის, — მაგრამ შესაძლებელი იყო ასე ელინთა პირების დახშობა“. როგორ, მითხარი? „იმიტომ, — ამბობს, — რომ ისინი ამ ქვეყნიერებას ღმერთად მიიჩნევენ; ხოლო თუ დაშლის ჟამი გვეცოდინებოდა, მათ პირებს დავუხშობდით“. სრულიადაც; მაგრამ მათი პირის დამხშობი ეს არის — იცოდნენ, რომ ოდესმე დაიშლება, თუ ის, რომ იცოდნენ, როდის დაიშლება? თუ პირის დახშობა გინდათ, ეს უთხარით მათ: დასასრული ექნება; თუ ამას არ ირწმუნებენ, არც იმას ირწმუნებენ. მოისმინე პავლეს სიტყვა: „რამეთუ თქუენ თჳთ გამოწულილვით იცით, რამეთუ დღე იგი უფლისაჲ, ვითარცა მპარავი ღამისაჲ, ეგრეთ მოიწევის.“ (1 თეს 5:2) — არა მხოლოდ საერთო დღე, არამედ თითოეულის საკუთარიც; რადგან ეს პირადი დღე იმას საერთოს ბაძავს, ვინაიდან მისი მსგავსი და მონათესავეა. რადგან რასაც ის საერთო დღე ერთბაშად აკეთებს, ამას ეს პირადი დღე ნაწილ-ნაწილ აკეთებს; და აღსასრულის ჟამმა დასაბამი ადამისაგან მიიღო, ხოლო თითოეული ჩვენგანის ცხოვრების ბოლო აღსასრულის ხატია, და არავინ შეცდებოდა, მასაც აღსასრულს რომ უწოდებდეს. რადგან როცა ყოველდღე ურიცხვნი კვდებიან, და ყველანი იმ დღეს ელიან, და იმ დღემდე არავინ აღდგება, განა ეს მისი საქმე არ არის?

ხოლო თუ გსურთ გაიგოთ, რატომ არის ეს დაფარული და რატომ მოდის ასე, როგორც მპარავი ღამით, მე ვიტყვი, როგორც თავად მეჩვენება სწორად. ვერავინ იზრუნებდა ოდესმე სათნოებაზე მთელი ცხოვრების განმავლობაში, თუ ის დღე ცხადი იქნებოდა და დაფარული არ იქნებოდა; არამედ თავისი უკანასკნელი დღის მცოდნე კაცი ურიცხვ საშინელებას ჩაიდენდა, მაშინ მივიდოდა საბანელთან და ასე წავიდოდა. რადგან თუ ახლაც, როცა გაურკვევლობის შიში ყველას სულებს არყევს, ყველანი მთელ წინა ცხოვრებას ბოროტებაში ხარჯავენ და უკანასკნელ ამოსუნთქვებზე საკუთარ თავს ნათლისღებას აბარებენ, ხოლო თუ ამაში მეტადაც დარწმუნებულნი იქნებოდნენ, ვინღა იზრუნებდა ოდესმე სათნოებაზე? რადგან თუ, შიშის მოწოლის მიუხედავად, ბევრნი განათლების გარეშე წავიდნენ¹, და ამ შიშმაც ვერ ასწავლა მათ, სანამ ცოცხლები იყვნენ, ღმერთისთვის სათნო საქმეებზე ზრუნვა; ეს შიშიც რომ აღებულიყო, ვინღა გახდებოდა ოდესმე თავშეკავებული? ვინღა იქნებოდა ლმობიერი? არავინ, სრულიად არავინ. და კიდევ სხვაც: ახლა სიკვდილის დიდი შიში და სიცოცხლის სიყვარული აკავებს ადამიანს; ხოლო თუ თითოეულს ეცოდინებოდა, რომ ხვალ უეჭველად მოკვდება, იმ დღემდე არაფრის კადრებას არ მოერიდებოდა, არამედ დახოცავდა, ვისაც მოისურვებდა, და მტრებზე შურისძიებისას ურიცხვ საშინელებას ჩაიდენდა.

2. უცნობი დღის სარგებელი და უეცრობა

რამეთუ ბილწი კაცი, რომელსაც აქაური სიცოცხლის იმედი გადაუწყვეტია, თვით პორფირით შემოსილსაც არაფრად აგდებს. ამიტომ ვინც დარწმუნებულია, რომ უთუოდ წასვლა მოუწევს, მტერზეც შურს იძიებს და, ჯერ თავისი სული რომ დააცხროს, მხოლოდ ამის შემდეგ მიიღებს აღსასრულს. ვთქვა კიდევ რამე მესამეც? სიცოცხლის მოყვარულნი და აქაურს ძლიერ მიჯაჭვულნი გულგატეხილობისა და მწუხარებისაგან დაიღუპებოდნენ. ვინაიდან თუ რომელიმე ახალგაზრდამ იცოდა, რომ სიბერემდე აღსასრულს მიიღებდა, ისიც სწორედ ისე განეწყობოდა, როგორც მხეცთაგან ყველაზე მოდუნებულნი: შეპყრობისთანავე, აღსასრულის მოლოდინში, ისინი კიდევ უფრო მოდუნდებიან. თვით მამაც კაცებსაც კი ჯილდო აღარ ექნებოდათ. რამეთუ რომ სცოდნოდათ, სამი წლის შემდეგ უთუოდ წასვლა მოუწევდათ და მანამდე ეს შეუძლებელი იქნებოდა, რა ჯილდო ექნებოდათ, საფრთხეებს რომ გაბედავდნენ? ვინმე ხომ ეტყოდა მათ: „რადგან სამი წლის გამო გულდაჯერებულნი ხართ, ამიტომ საკუთარ თავს საფრთხეებს აბარებთ, რადგან იცით, რომ სხვაგვარად წასვლა შეუძლებელია თქვენთვის." ხოლო ვინც ყოველი საფრთხიდან სიკვდილს ელის და იცის, რომ თუ თავს არ გასწირავს, იცოცხლებს, ხოლო თუ ასეთ რამეებს გაბედავს, მოკვდება, თავისი გულმოდგინებისა და აქაური სიცოცხლის შეურაცხყოფის უდიდეს საბუთს წარმოაჩენს.

მაგალითით გაგიხდით ამას ცხადს: მითხარი, მამათმთავარ აბრაამს წინასწარ რომ სცოდნოდა, ძეს არ დავკლავო, და ისე აეყვანა იგი, ნუთუ რაიმე ჯილდო ექნებოდა? და კიდევ: პავლეს წინასწარ რომ სცოდნოდა, არ მოვკვდებიო, და საფრთხეები არაფრად ჩაეგდო, რითღა იქნებოდა საკვირველი? ასე ხომ ყველაზე მოდუნებულიც კი შევიდოდა ცეცხლში, თუკი თავისი უსაფრთხოების სანდო თავმდებს იპოვიდა. მაგრამ სამნი ყრმანი ასეთნი არ ყოფილან; მაშ, როგორნი იყვნენ? მოისმინე, როგორ ეუბნებიან ისინი მეფეს: „რამეთუ არს ღმერთი ჩუენი ცათა შინა, რომელსა განმკუთნველ ვართ, შემძლებელი განრინებად ჩუენდა საჴმილისაგან ცეცხლისაჲსა მგზებარისა და ჴელთაგანცა შენთა მიჴსნნეს ჩუენ." (დან 3:17) „და უკუეთუ არა საცნაურ იყვნენ შენდა, მეფე, ვითარმედ ღმერთთა შენთა არა ვეკუთნვით და ხატსა ოქროსასა, რომელი აღსდგი, არ თაყუანის-ვსცემთ." (დან 3:18) ხედავთ, რამდენი სარგებელია და ამაზე მეტიც, აღსასრულის უცოდინრობისაგან? ამჟამად კი ამის შესასწავლად ესეც კმარა.

ამიტომ მოდის იგი „ვითარცა მპარავი ღამისაჲ" (1 თეს 5:2): რათა თავი ბოროტებისაკენ არ წავიყვანოთ, არც უდებებაში ჩავიგდოთ, და ჩვენი ჯილდო არ მოგვეკვეთოს. ამბობს: „რამეთუ თქუენ თჳთ გამოწულილვით იცით" (1 თეს 5:2). მაშ რაღას იძიებთ ზედმეტს, თუ დარწმუნებულნი ხართ? ხოლო რომ მომავალი უცნობია, ქრისტეს ნათქვამიდან ისწავლე; და რომ სწორედ ამისთვის თქვა, მოისმინე, რას ამბობს: „იღჳძებდით უკუე, რამეთუ არა იცით, რომელსა ჟამსა უფალი თქუენი მოვიდეს." (მათ 24:42)² ამიტომაც ამბობდა პავლე: „რამეთუ რაჟამს თქუან: „მშჳდობაჲ და კრძალულებაჲ“, მაშინ მეყსეულად მოიწიოს მათ ზედა მომსრველი, ვითარცა სალმობაჲ შობადისაჲ, და ვერ განერნენ." (1 თეს 5:3) აქ სწორედ ის მოანიშნა, რაც მეორე ეპისტოლეშიც თქვა. ვინაიდან ესენი ჭირში იყვნენ, ხოლო მათ წინააღმდეგ მებრძოლნი განსვენებასა და განცხრომაში; შემდეგ თვითონ პავლე მათ ახლანდელ გასაჭირში აღდგომის სიტყვით ანუგეშებდა, ისინი კი წინაპართაგან მომდინარე აზრებს შეურაცხმყოფლად წარმოთქვამდნენ და ამბობდნენ. „როდის იქნება?" (ამასვე ამბობდნენ წინასწარმეტყველებიც: „რომელნი იტყვიან: მალიად მოეახლენინ, რომელთა ჰყოფს, რაჲთა ვიხილოთ. და მოვედინ განზრახვა წმიდისა ისრაჱლისაჲ, რაჲთა ვცნათ." (ესაია 5:19) და კვლავ: „ვაჲ რომელთა გული უთქუამს დღესა უფლისასა." (ამოს 5:18) რადგან უბრალოდ მოსურნეებზე კი არ ამბობს, არამედ მათზე, ვინც ურწმუნოებისაგან ისწრაფვის; და კიდევ ამბობს: „არა ბნელ არს დღე უფლისაჲ და არა ნათელ და ალმურ არმქონებელ ნათელსა თჳსსა" (ამოს 5:20)); ამიტომ თქვა ასე.

და იხილე, როგორ ანუგეშებს მათ, თითქოს ეუბნებოდეს: ნუ აქცევენ იმას, რომ ისინი კეთილდღეობაში არიან, იმის საბუთად, თითქოს სამსჯავრო არ მოდის; სწორედ ასე მოდის იგი. ღირს ისიც გამოვიძიოთ: თუ ანტიქრისტე მოდის და ელიაც მოდის, როგორღა მოიწევა მათზე უეცარი მომსრველი მაშინ, როცა იტყვიან: „მშჳდობაჲ და კრძალულებაჲ" (1 თეს 5:3)? რადგან ესენი, როგორც იმ დღის მოსვლის ნიშნები, არ უშვებენ, რომ დღე უცნობი დარჩეს. მაგრამ იგი ამ ჟამს არ მიანიშნებს, ანტიქრისტეს ჟამს ვამბობ; არც იმ დღეს უწოდებს ქრისტეს მოსვლის ნიშნად, არამედ იმას ამბობს, რომ ქრისტეს მოსვლას ნიშანი არ ექნება, არამედ ერთბაშად და მოულოდნელად მოვა. მაგრამ, ამბობს ვინმე, მუცლადმქონეს ეს უცნობად როდი დაადგება თავს; რადგან იცის, რომ ცხრა თვის შემდეგ იქნება შობა. დიახ, ფრიად უცნობად; რადგან ერთნი შვიდ თვეზე შობენ, მეორენი კი ცხრა თვეზე; გარდა ამისა, შობის დღეცა და საათიც უცნობია.

მაშ, ამის გამო ამბობს ამას პავლე. და ზედმიწევნითია ეს სახე: რადგან შობის ტკივილს ბევრი ნიშანი არა აქვს; მრავალ ქალს ხომ ასე, გზებშიცა და სახლის გარეთაც, წინასწარ რომ არ სცოდნია, უშვია. აქ მან მხოლოდ უცნობობა კი არ მოანიშნა, არამედ ტკივილის სიმწარეც. რადგან როგორც ის ქალი, თამაშსა და სიცილში, სრულიად არაფრის წინასწარმხედველი, უეცრად გამოუთქმელი ტკივილებით შეპყრობილი, შობის სალმობით განიგლიჯება, ასევე განიგლიჯებიან ის სულებიც, როცა მათზე ის დღე მოიწევა. „და ვერ განერნენ." (1 თეს 5:3)³ შემდეგ კი, რათა ეჩვენებინა, რომ ამას მათ შესახებ არ ამბობს, დაუმატა: „ხოლო თქუენ, ძმანო, არა ხართ ბნელსა შინა, რაჲთა დღე იგი ვითარცა მპარავი გეწიოს თქუენ." (1 თეს 5:4)

3. ნათლის შვილთა სიფხიზლე და საჭურველი

აქ მოციქული ბნელსა და შებილწულ ცხოვრებას გულისხმობს. რამეთუ როგორც ღამით აკეთებენ ყოველივეს ბილწნი და უკეთურნი ადამიანები, ყველას თვალს ემალებიან და საკუთარ თავს ბნელში კეტავენ. მითხარი აბა, განა მრუში საღამოს არ ელოდება? და განა მპარავი ღამეს არ ელოდება? განა საფლავის გამტეხს მთელი თავისი საქმე ღამით არ აქვს? მაშ, რა? განა დღე მათაც მპარავივით არ ეწევა? განა მათთვისაც შეუმჩნევლად არ წამოადგება? მაგრამ განა წინასწარ იციან? მაშ, როგორ ამბობს: „არა გჳჴმს მიწერად თქუენდა" (1 თეს 5:1)?

აქ იგი შეუცნობლობაზე კი არ ამბობს, არამედ უბედურებაზე, ესე იგი, მათთვის საზიანოდ არ მოვა. შეუმჩნევლად კი მათაც მოვა, მაგრამ არავის შემოახვევს რაიმე სამწუხაროს. „რაჲთა დღე იგი ვითარცა მპარავი გეწიოს თქუენ" (1 თეს 5:4), ამბობს. რამეთუ მღვიძარეთა და ნათელში მყოფთა მიმართ, თუნდაც ავაზაკის შემოსვლა მოხდეს, იგი ვერაფერს დააზიანებს; ასევეა მართლად მცხოვრებთა მიმართაც, ხოლო მძინარეთ, რომლებიც აქაურს არიან მინდობილნი, ყოველივესგან გააშიშვლებს და წავა. შემდეგ მათ სასარგებლოდ კიდევ სხვასაც ამბობს, რამეთუ დასძენს: „რამეთუ თქუენ ყოველნი შვილნი ნათლისანი ხართ და შვილნი დღისანი" (1 თეს 5:5). და როგორ შეიძლება, ამბობს, დღის ძენი იყვნენ? ისევე, როგორც წარწყმედის ძენი, როგორც გეჰენიის ძენი. ამისთვისაც ქრისტე ფარისეველთ ეუბნებოდა: „ვაჲ თქუენდა, მწიგნობარნო და ფარისეველნო ორგულნო, რამეთუ მიმოხუალთ ზღუასა ზედა და ჴმელსა, რაჲთა ჰყოთ ერთი ვინმე მწირ; და რაჟამს არნ, ჰყვით იგი ნაშობ გეჰენიისა" (მათ 23:15); და პავლეც ამბობს: „რომელთათჳს მოიწევის რისხვაჲ ღმრთისაჲ ნაშობთა მათ ზედა ურჩებისათა" (კოლ 3:6), ესე იგი, მათზე, ვინც გეჰენიის საქმეებს აკეთებს, ურჩობის საქმეებს. ამრიგად, როგორც ღვთის ძენი არიან ისინი, ვინც იმას აკეთებენ, რაც ღმერთს სათნოდ უჩანს, ასევე დღის ძენი და ნათლის ძენიც ისინი არიან, ვინც ნათლის საქმეებს აკეთებენ. „და არა ვართ ღამისანი, არცა ბნელისანი" (1 თეს 5:5)⁴.

ამრიგად: „აწ უკუე ნუმცა გუძინავს, ვითარცა-იგი სხუათა, არამედ მღჳძარე ვიყვნეთ და განვიფრთხოთ" (1 თეს 5:6). „რამეთუ რომელთა-იგი სძინავნ, ღამე სძინავნ, და რომელნი-იგი დაითრვნიან, ღამე დაითრვნიან" (1 თეს 5:7)⁵; ხოლო „ჩუენ, რამეთუ დღისანი ვართ ნაშობნი, განვიფრთხოთ" (1 თეს 5:8). აქ აჩვენებს, რომ დღეში ყოფნა ჩვენზეა დამოკიდებული. აქ კი, ამ დღესა და ამ ღამეზე ვამბობ, ჩვენზე არ არის, არამედ ჩვენი ნების წინააღმდეგაც მოდის ღამე და ჩვენს უნებურად ძილი წამოგვადგება; ხოლო იმ ღამისა და იმ ძილის შესახებ ასე აღარ არის, არამედ შესაძლებელია მუდამ მღვიძარება, შესაძლებელია მუდამ დღის გატარება. რამეთუ სულის თვალების დახუჭვა და ბოროტებისგან მომავალი ძილის მოწევა ბუნების საქმე არ არის, არამედ არჩევანისა. მაგრამ „მღჳძარე ვიყვნეთ და განვიფრთხოთ" (1 თეს 5:6), ამბობს. რამეთუ შესაძლებელია, ვინმე მღვიძარე იყოს და მაინც ეძინოს, თუ არაფერს კეთილს აკეთებს; ამიტომაც დაურთო: „მღჳძარე ვიყვნეთ და განვიფრთხოთ" (1 თეს 5:6). რამეთუ დღითაც, თუ ვინმე მღვიძარე იქნება, მაგრამ არ იფხიზლებს, უთვალავ საშინელებას შეეყრება; ამიტომ განფრთხობა მღვიძარების გაძლიერებაა. „რომელთა-იგი სძინავნ, ღამე სძინავნ, და რომელნი-იგი დაითრვნიან, ღამე დაითრვნიან" (1 თეს 5:7)⁶, ამბობს. მთვრალობას აქ ღვინისგან მომდინარეს მხოლოდ კი არ უწოდებს, არამედ ყოველი ბოროტებისგან მომდინარესაც.

რამეთუ სულის მთვრალობაა სიმდიდრეც, ფულის სურვილიც, ხორციელი ვნებაც და ყოველი რამ, რასაც კი დაასახელებ, სულის მთვრალობაა. მაგრამ რატომ უწოდა ბოროტებას ძილი? იმიტომ, რომ ასეთი ადამიანი ჯერ სათნოებისათვის უმოქმედოა; შემდეგ იმიტომ, რომ ყოველივეს ზმანებად ხედავს და არაფერს ჭეშმარიტს ჭვრეტს, არამედ სიზმრებითა და ხშირად უაზრო საქმეებით არის სავსე; ხოლო თუ რაიმე კეთილს დაინახავს, მასში არაფერი აქვს მტკიცე და დამყარებული. ამგვარია ეს ამჟამინდელი ცხოვრება: სიზმრებითა და ზმანებით არის სავსე. სიმდიდრე სიზმარია, დიდებაც და ყოველივე ამგვარი. მძინარე არსებულსა და ჭეშმარიტად მყოფს ვერ ხედავს, ხოლო არარსებულს როგორც არსებულს წარმოიდგენს. ამგვარია ბოროტება და ბოროტებაში ცხოვრება: იგი ვერ ხედავს არსებულს, ესე იგი, სულიერს, ციურსა და მარადიულს, არამედ ხედავს დამდინარეს, გადამფრენსა და ჩვენგან სწრაფად გამსხლტომს. მაგრამ მღვიძარება და განფრთხობა საკმარისი არ არის, არამედ აღჭურვაც საჭიროა. რამეთუ თუნდაც ვინმე მღვიძარე და ფხიზელი იყოს, მაგრამ საჭურველი არ ჰქონდეს, ავაზაკები მას სწრაფად სძლევენ. როცა საჭიროა მღვიძარებაც, განფრთხობაც და აღჭურვაც, ჩვენ კი უიარაღონი, შიშველნი ვიქნებით და გვეძინება, ვინ შეუშლის ხელს ავაზაკს, რომ მახვილი ჩაგვცეს?

ამიტომაც, ამას რომ აცხადებს, რომ საჭურველი გვჭირდება, დაურთო: „ხოლო ჩუენ, რამეთუ დღისანი ვართ ნაშობნი, განვიფრთხოთ, შევიმოსოთ ჯაჭჳ იგი სარწმუნოებისაჲ და სიყუარულისაჲ და ჩაფხუტი იგი სასოებისაჲ და ცხოვრებისაჲ." (1 თეს 5:8). „სარწმუნოებისაჲ და სიყუარულისაჲ" (1 თეს 5:8), ამბობს. აქ სწორ დოგმატებთან ერთად არსებულ ცხოვრებას მიანიშნებს. იხილე, როგორ ცხადყო, რა არის მღვიძარება და განფრთხობა: ჯაჭვის ქონა, ამბობს, რწმენისა და სიყვარულისა. რწმენას ჩვეულებრივს კი არ უწოდებს, არამედ მხურვალეს, ხალასს, რომელიც მის მფარებლად დამყენებელთ ხელშეუვალად ხდის. როგორც ჯაჭვს ვერაფერი გაკვეთს სწრაფად, არამედ იგი მკერდისთვის უხილავი ზღუდეა, ასევე შენც რწმენა და სიყვარული გარს შემოივლე სულს, და ეშმაკის გავარვარებულ ისართაგან ვერცერთი ვერ ჩაესობა მასში. რამეთუ სადაც სულის ძალა სიყვარულის საჭურვლით წინასწარ არის შემოზღუდული, იქ მტრები ყოველივეს ფუჭად და ამაოდ ამზადებენ. რამეთუ ვერც უკეთურება, ვერც მტრობა, ვერც შური, ვერც ლიქნი, ვერც ორგულება და ვერც სხვა რამ შეძლებს ამგვარ სულამდე მიწევნას. უბრალოდ სიყვარული კი არ თქვა, არამედ თქვა, რომ იგი ძლიერი ჯაჭვივით უნდა შევიმოსოთ.

შემდეგ, ასე რომ თქვა, დასძენს: „და ჩაფხუტი იგი სასოებისაჲ და ცხოვრებისაჲ" (1 თეს 5:8). რამეთუ როგორც ჩაფხუტი ჩვენში უმთავრესს იცავს, თავს გარს ერტყმის და ყოველი მხრიდან ჰფარავს, ასევე სასოებაც გონებას არ უშვებს დაცემად, არამედ თავივით სწორად აყენებს და არაფერს გარედან მასზე დაცემის ნებას არ აძლევს. და სანამ არაფერი დაეცემა, არც ის დაცურდება; რამეთუ ამ საჭურვლებით შემოზღუდულს არასოდეს შეუძლია დაცემა. რამეთუ ამბობს: „ხოლო აწ ესერა ჰგიეს სარწმუნოებაჲ, სასოებაჲ და სიყუარული, სამი ესე" (1 კორ 13:13). შემდეგ, როცა თქვა, შეიმოსეთ და გარს შემოირტყითო, თვითონვე ამზადებს უკვე საჭურველს და აჩვენებს, საიდან იშვება რწმენა, სასოება და სიყვარული, და საიდან ხდება საჭურველი უფრო ძლიერი, როცა დასძენს და ამბობს: „რამეთუ არა შემქმნნა ჩუენ ღმერთმან რისხვისათჳს, არამედ შესაწევნელად ცხორებისა უფლისა ჩუენისა მიერ იესუ ქრისტესა, რომელი მოკუდა ჩუენთჳს" (1 თეს 5:9–10).

4. ქრისტეში სასოება და ბოროტებისაგან სიფრთხილე

ამრიგად, ამისთვის კი არ მოგვიწოდა, რომ დაგვღუპოს, არამედ იმისთვის, რომ გვაცხოვნოს. და საიდან ჩანს, რომ სწორედ ეს ნებავს? იგი ამბობს, რომ თავისი ძე მოგვცა ჩვენთვის; იმდენად სურს ჩვენი ცხონება, რომ თავისი ძე მოგვცა, და არა უბრალოდ მოგვცა, არამედ სიკვდილს მისცა. სწორედ ამგვარი გულისხმისყოფისაგან იშვება სასოება. ნუ დაეცემი სასოწარკვეთაში, ადამიანო, როცა ღმერთთან მიდიხარ, რომელმაც შენ გამო ძეც კი არ დაიშურა; ნუ დაკარგავ მხნეობას ამჟამინდელი ბოროტებების წინაშე. ის, ვინც მხოლოდშობილი მისცა, რათა შენ გაცხოვნოს და გეენიისაგან გამოგიხსნას, ამის შემდეგ რაღას დაიშურებს შენი ცხონებისთვის? ამიტომ ყოველივე კეთილის სასოება გვმართებს. რადგან მოსამართლესთანაც რომ მივდიოდეთ, რომელიც ჩვენს განკითხვას აპირებს, და რომელსაც ჩვენთვის ისეთი სიყვარული გამოეჩინა, რომ ძეც კი დაეკლა, აღარ შეგვეშინდებოდა. მაშ, კეთილისა და დიდის სასოება ვიქონიოთ, რადგან უმთავრესი უკვე მივიღეთ, თუ გვწამს. რადგან სახე ვიხილეთ, შევიყვაროთ კიდეც; უკიდურესი უგუნურებაა, არ შეიყვარო ის, ვინც ასეა განწყობილი.

როგორც ამბობს: „რომელი მოკუდა ჩუენთჳს, რაჲთა, გინა თუ გუეძინოს გინა თუ გუეღჳძოს, ერთბამად მის თანა ვცხონდეთ." (1 თეს 5:10). „ამისთჳს ნუგეშინის-სცემდით ურთიერთას და აღაშენებდით ურთიერთსა, ვითარცა-ეგე ჰყოფთცა." (1 თეს 5:11). და სხვაგანაც კვლავ ამბობს: „აწ უკუე ნუმცა გუძინავს, ვითარცა-იგი სხუათა, არამედ მღჳძარე ვიყვნეთ და განვიფრთხოთ." (1 თეს 5:6). მაგრამ იქ ძილს ერთ რამეს უწოდებს, აქ კი სხვას: აქ ხორციელ სიკვდილს აღნიშნავს, იქ კი ცხოვრებისადმი დაუდევრობას. ამრიგად, რასაც იგი აღნიშნავს, ეს არის: საფრთხეების ნუ გეშინიათ, თუნდაც მოვკვდეთ, ვიცოცხლებთ. ნუ დაკარგავ სასოებას იმის გამო, რომ საფრთხეში ხარ; სარწმუნო წინდი გაქვს, რადგან, ჩვენდამი ფრიად რომ არ ყოფილიყო გულმხურვალე, თავის ძეს არ მოგვცემდა. ამიტომ, თუნდაც მოკვდე, იცოცხლებ; რადგან თვითონაც მოკვდა. ამრიგად, მოვკვდებით თუ ვიცოცხლებთ, მასთან ერთად ვიცოცხლებთ. ეს ჩემთვის განურჩეველია; აღარაფრად მიმაჩნია, ვიცოცხლებ თუ მოვკვდები, რადგან მასთან ერთად ვიცოცხლებთ. მაშ, ყოველივე იმ ცხოვრებისათვის ვაკეთოთ და ყოველივე იმაზე მიპყრობილი მზერით აღვასრულოთ.

ბოროტება, საყვარელო, სიბნელეა, სიკვდილია, ღამეა; საჭიროთაგან ვერაფერს ვხედავთ და შესაფერისთაგან ვერაფერს ვაკეთებთ. როგორც მკვდრები არიან შესახედავად საზარლები და სიმყრალით აღსავსენი, ასევე ბოროტებაში მყოფთა სულებიც დიდი უწმინდურებით არიან სავსენი: თვალები დახუჭული აქვთ, პირი შეკრულია, ბოროტების სარეცელზე უძრავად რჩებიან; უფრო სწორად, იმათზე უფრო შესაბრალისნი არიან, ვისაც ეს ხორციელად შეემთხვა. რადგან ისინი ორივე მხრივ მკვდრები არიან, ესენი კი სათნოებისადმი უგრძნობელნი არიან, ბოროტებისათვის კი ცოცხლები. მკვდარს ვინმემ რომ დაარტყას კიდეც, ვერ გრძნობს. არც თავს იცავს; არამედ, როგორც ხმელი ხე, ასევე სულიც, სიცოცხლე რომ განუგდია, ნამდვილად გამხმარია; ყოველდღე უთვალავ ჭრილობას იღებს და ვერცერთს გრძნობს, არამედ ყველაფრის მიმართ უგრძნობლად არის განწყობილი. არ შეცდება ის, ვინც მათ გონებადაკარგულებს, მთვრალებსა და გადარეულებს შეადარებს. ბოროტებას კი ყოველივე ეს აქვს და ყოველივეზე უფრო მძიმეა. გონებადაკარგულს მხილველთაგან დიდი შენდობა აქვს, რადგან მისი სენი ნებელობისაგან კი არ არის, არამედ მხოლოდ ბუნებისაგან; ხოლო ბოროტებაში მცხოვრები საიდანღა მიიღებს შენდობას?

მაშ, საიდან არის ბოროტება? საიდან არის უმეტესობა ბოროტი? „საიდან?“ კითხულობ? შენ მითხარი, საიდან არის სნეულებათა ბოროტება? საიდან არის გონების აშლილობა? საიდან არის მძიმე ძილი? განა უყურადღებობისაგან არა? თუ ბუნებითი სნეულებებიც ნებელობისაგან იღებენ დასაბამს, მით უფრო ნებელობითი სნეულებანი.

მთვრალობა საიდან არის? განა სულის თავშეუკავებლობისაგან არა? გონების აშლილობა განა ცხელების გადამეტებისაგან არა? ხოლო ცხელება განა ჩვენში მოჭარბებული სტიქიონებისაგან არა? ხოლო ჩვენში არსებულ სტიქიონთა სიჭარბე განა უყურადღებობისაგან არა? როდესაც ჩვენში არსებულთაგან რომელიმეს ან ნაკლებობით, ან სიჭარბით უზომობამდე მივიყვანთ, იმ ცეცხლს ვანთებთ. და კვლავ, როდესაც ალი უკვე გაღვივებულია და ჩვენ უგულებელყოფას განვაგრძობთ, საკუთარ თავთა წინააღმდეგ ვამზადებთ კოცონს, რომლის ჩაქრობაც ვერც კი შეგვიძლია. ასევე ხდება ბოროტების შემთხვევაშიც: როდესაც მას, უკვე დაწყებულს, არ ვაკავებთ და არ აღმოვფხვრით, შემდეგ მის ბოლოს ვეღარ მივწვდებით, არამედ იგი ჩვენს ძალაზე უმეტესი ხდება.

ამიტომ, გთხოვთ, ყოველივე ვიღონოთ, რათა არასოდეს ჩაგვეთვლიმოს. ნუთუ ვერ ხედავთ, რომ მცველებს ხშირად, როცა თავს მცირედ მისცემენ ძილს, თავიანთი დიდი გუშაგობისაგან არავითარი სარგებელი არ მიუღიათ? რადგან იმ მცირედით ყოველივე გააფუჭეს, ქურდობის მსურველს დიდი თავისუფლება მისცეს. რადგან როგორც ჩვენ ვერ ვხედავთ ქურდებს ისე, როგორც ისინი გვხედავენ ჩვენ, ასევე ეშმაკიც ყველაზე მეტად გვადგას თავს, ჩასაფრებულია და კბილებს აღრჭიალებს. ამიტომ ნუ ჩაგვეთვლიმება; ნუ ვიტყვით: „ამაში არაფერია, იმაშიც არაფერია.“ საიდანაც არ მოველოდით, იქიდან ხშირად გავიძარცვეთ. ასეა ბოროტების შემთხვევაშიც: საიდანაც არ მოველოდით, იქიდან დავიღუპეთ. ყოველივე ზედმიწევნით შემოვამოწმოთ: ნუ დავთვრებით და არც ჩაგვეძინება; ნუ მივეცემით განცხრომას და არც მიგვეძინება; გარეგან საგნებზე ნუ ვშმაგობთ და ფხიზლობაში დავრჩებით. ყოველი მხრიდან მოვაწესრიგოთ საკუთარი თავი.

და როგორც გაჭიმულ თოკზე მოსიარულეებს მცირედითაც კი არ შეუძლიათ დაუდევრობა, რადგან მცირე დიდ ბოროტებას წარმოშობს, გადაიხრება კი, მყისვე ძირს ეცემა და იღუპება, ასევე ჩვენთვისაც შეუძლებელია დაუდევრობა. ვიწრო გზაზე მივდივართ, რომელიც ორივე მხრიდან ფლატეებით არის შემოზღუდული და ერთად ორ ფეხსაც კი არ იტევს. ხედავ, რაოდენი ზედმიწევნითი სიფრთხილე გვჭირდება? ნუთუ ვერ ხედავ მათ, ვინც ორმხრივ ფლატეებიან გზებზე მიდიან, როგორ იცავენ არა მხოლოდ ფეხებს, არამედ თვალებსაც? რადგან თუ ყურადღებას სხვაგან გადაიტანს, ფეხი მტკიცედაც რომ ედგას, სიღრმისაგან თავბრუდახვეული თვალი მას მთლიანად ძირს დასცემს. არამედ საკუთარ თავსა და სიარულს უნდა მიაქციოს ყურადღება; ამიტომაც ამბობს: „ნუ მიაქცევ მარჯუენით, გინა თუ მარცხენით; მოაქციე ფერჴი შენი გზისაგან ბოროტისა, რამეთუ გზანი იგი მარჯუენითნი იცნის უფალმან, ხოლო გულარძნილ არიან გზანი იგი მარცხენითნი, და მან მართალ-ყვნეს ალაგნი შენნი და სლვანი შენნი მშჳდობით წარგემართნენ." (იგავ 4:27). დიდია ბოროტების უფსკრული, დიდია ფლატეები, ქვემოთ დიდი სიბნელეა, ვიწროა გზა; შიშით ვიფრთხილოთ და ძრწოლით ვიაროთ. ასეთ გზაზე მიმავალი არავინ ეფლობა სიცილში და არც სიმთვრალით მძიმდება, არამედ ფხიზლობითა და ყურადღებით გადის ამგვარ გზას; ასეთ გზაზე მიმავალს არავის მიაქვს რამ ზედმეტი, რადგან სასურველიც ის არის, რომ შემსუბუქებულმა შეძლოს გადარბენა; არავინ იბორკავს საკუთარ ფეხებს, არამედ თავისუფლად ტოვებს მათ.

5. ვიწრო გზა, სამსჯავრო და წყალობა

ჩვენ კი, ურიცხვი საზრუნავით საკუთარ თავს რომ ვიბოჭავთ და ურიცხვ ყოფით ტვირთს ვიკიდებთ, პირდაღებულნი და გადაშლილნი, როგორღა მოველით ვიწრო გზით სვლას? უბრალოდ კი არ უთქვამს, რომ იგი ვიწროა, არამედ გაკვირვებით: „ვითარ-იგი იწრო არს ბჭე და საჭირველ გზაჲ“ (მათ 7:14); ესე იგი, ფრიად ვიწროა. ამასვე ჩვენც ვიქმთ იმასთან მიმართებით, რაც ფრიად გვაკვირვებს. და კვლავ ამბობს: „ვითარ-იგი იწრო არს ბჭე და საჭირველ გზაჲ, რომელი მიიყვანებს ცხორებასა, და მცირედნი არიან, რომელნი ჰპოებენ მას." (მათ 7:14). და სამართლიანად უწოდა მას ვიწრო. რადგან, როცა სიტყვებისათვისაც, აზრებისათვისაც, საქმეებისათვისაც და ყველაფრისათვის გვმართებს ანგარიშის მიცემა, იგი ჭეშმარიტად ვიწროა. ჩვენ კი მას კიდევ უფრო ვავიწროებთ, როცა საკუთარ თავს ვაფართოებთ, ვავრცელებთ და ფეხებს ვშლით. რადგან ვიწრო გზა ყველასთვის ძნელია, მეტად კი გასუქებულისათვის, ხოლო ვინც საკუთარ თავს ადნობს და ილევს, სივიწროვესაც ვერ იგრძნობს; ამიტომ, ვინც ჭირის ტარებას გაწვრთნილა, შევიწროებითაც არ შეწუხდება.

ამიტომ ნურავინ მოელის, რომ მოსვენებით იხილავს ზეცას; ეს ხომ შეუძლებელია. ნურავინ იმედოვნებს, რომ ფუფუნებით ივლის ვიწრო გზაზე; ეს ხომ ვერ მოხდება. ნურავინ, ვინც ფართო გზით მიდის, ნუ იმედოვნებს სიცოცხლეს. მაშ, როცა დაინახავ, რომ ვინმე აბანოებით, მდიდრული სუფრით ან მხლებელთა წყებით განცხრომობს, საკუთარ თავს უბედურად ნუ ჩათვლი, თითქოს ამათ არ ეზიარები, არამედ მის გამო ამოიკვნესე, რადგან დაღუპვის გზით მიდის. რა სარგებელია იმ გზისაგან, თუ იგი ბოლოს ჭირში დასრულდება? ან რა ზიანი მოაქვს იმ სივიწროვეს, თუ იგი ბოლოს განსვენებაში მიგვიყვანს? მითხარი: თუ ერთი ადამიანი სამეფო პალატებშია მოწოდებული და ვიწრო, საჭირველ და ციცაბო ბილიკებს მიჰყვება, ხოლო მეორე სიკვდილისაკენ მიჰყავთ და ბაზრის შუაგულით ათრევენ, რომელს შევრაცხავთ ნეტარად და რომელზე ამოვიკვნესებთ? განა იმას, ვინც ფართო გზით მიდის? ასევე ახლაც, ნეტარად ნუ ვრაცხთ განცხრომილთ, არამედ მათ, ვინც განცხრომაში არ ცხოვრობს; ესენი ზეცისაკენ ისწრაფვიან, ისინი კი გეჰენიისაკენ.

შესაძლოა, მათგან მრავალმა ჩვენი ნათქვამიც სასაცილოდ აიგდოს; მე კი სწორედ ამის გამო მეტად ვწუხვარ და ვგოდებ: მათ ისიც არ იციან, რაზე უნდა იცინონ და რისთვის მართებდათ ყველაზე მეტად გლოვა, არამედ ყველაფერს ურევენ, აღრევენ და ამღვრევენ. ამიტომ ვგოდებ მე მათზე. რას ამბობ, კაცო? როცა უნდა აღდგე, პასუხი აგო შენ მიერ ჩადენილზე და უკანასკნელი განაჩენი იტვირთო, ამათზე არავითარ ანგარიშს არ სწევ, მუცლის გადავსებასა და სიმთვრალეს კი ეჩვევი და ამასთანავე იცინი? მაგრამ მე შენზე ვგოდებ, რადგან ვიცი ის ბოროტებანი, რომლებიც გელის, და სასჯელი, რომელიც შენ დაგეუფლება; და სწორედ ამიტომ განსაკუთრებით ვგოდებ, რომ იცინი. იგლოვე ჩემთან ერთად, იგოდე ჩემთან ერთად შენი უბედურებანი. მითხარი: თუ შენიანთაგან ვინმე დაიღუპება, განა იმათ, ვინც მის სიკვდილზე იცინიან, ზურგს არ აქცევ და მტრებად არ მიიჩნევ, ხოლო მტირალნი და თანამგლოვარენი არ გიყვარს? მერე, როცა ცოლი მკვდრად გიდევს, მოცინარს ზურგს აქცევ, ხოლო როცა სული გაქვს მოკვდინებული, მტირალს აქცევ ზურგს და თვითონ კი იცინი? ხედავ, როგორ დაგვაყენა ეშმაკმა, რომ საკუთარი თავის მტრები და მოწინააღმდეგენი ვყოფილიყავით?

გამოვფხიზლდეთ ბოლოს და ბოლოს, თვალი ავიხილოთ, ვიფხიზლოთ, ჩავეჭიდოთ საუკუნო სიცოცხლეს და დიდი ძილი ჩამოვიბერტყოთ. განკითხვა არის, სასჯელია, აღდგომაა, ჩადენილ საქმეთა გამოძიებაა; უფალი მოდის ღრუბლებით, როგორც წერილია: „და მაშინ გამოჩნდეს სასწაული ძისა კაცისაჲ ცათა შინა, და მაშინ იტყებდენ ყოველნი ტომნი ქუეყანისანი და იხილონ ძე კაცისაჲ მომავალი ღრუბელთა ზედა ცისათა ძალითა და დიდებითა მრავლითა. ღმერთი ცხადად მოვიდეს, ღმერთი ჩუენი და არა დადუმნეს; ცეცხლი მის წინაშე აღატყდეს და გარემოს მისსა ნიავქარი ფრიად. მდინარე ცეცხლისაჲ იზიდვოდა, გამომავალი წინაშე მისსა, ათასნი ათასთანი ჰმსახურებდეს მას და ბევრნი ბევრთანი წარდგომილ იყვნეს წინაშე მისსა სამსჯავროს. სადა-იგი მატლი მათი არა მოაკლდების, და ცეცხლი არა დაშრტების. ხოლო ძენი იგი სასუფეველისანი განითხინენ ბნელსა მას გარესკნელსა. მუნ იყოს ტირილი და ღრჭენაჲ კბილთაჲ." (მათ 24:30; ფსალმ 49:3; დან 7:10; მარკ 9:44; მათ 8:12). და თუნდაც ამის გამო ათიათასჯერ გაღიზიანდეთ, მე ამის თქმას არ შევწყვეტ. რადგან თუ წინასწარმეტყველნი, ქვებით რომ იქოლებოდნენ, არ დუმდნენ, მით უფრო გვმართებს ჩვენ მტრობის ატანა და არა ის, რომ თქვენი გულის მოსაგებად ვილაპარაკოთ, რათა არ მოხდეს, რომ თქვენი მოტყუებით თვითონვე გავიპოთ ორად.

იქ ტანჯვა უკვდავია და უნუგეშო; დამცველი არავინ იქნება. ამბობს: „ვინ შეიწყალებს გველისაგან დაკბენილ შემლოცველს?" (ზირ 12:13)⁷. როცა ჩვენ თვითონ არ შევიწყალებთ საკუთარ თავს, მითხარი, ვინღა შეგვიწყალებს? თუ დაინახავ ვინმეს, რომელიც მახვილს საკუთარ თავში არჭობს, განა ოდესმე შეძლებ მის შებრალებას? არავითარ შემთხვევაში; მით უფრო, როცა სიკეთის აღსრულება შესაძლებელი გვაქვს და არ აღვასრულებთ, ვინღა შეგვიბრალებს? არავინ. შევიწყალოთ საკუთარი თავი: როცა ღმერთს ვევედრებით და ვამბობთ, „შემიწყალე მე, უფალო“, ეს საკუთარ თავსაც ვუთხრათ და საკუთარი თავიც შევიწყალოთ.

ჩვენვე ვართ პატრონნი იმისა, რომ ღმერთმა შეგვიწყალოს; თავად მანვე მოგვანიჭა ეს. თუ წყალობის ღირს საქმეებს ვიქმთ, თუ მისი კაცთმოყვარეობის ღირს საქმეებს ვიქმთ, ღმერთი შეგვიწყალებს; ხოლო თუ საკუთარ თავს არ შევიწყალებთ, ვინღა შეგვიბრალებს? შეიწყალე მოყვასი და თავად ღმერთისაგან შეწყალებული იქნები. რამდენი მოდის ყოველდღე და ამბობს: „შემიწყალე“, შენ კი არც კი მოიხედავ? რამდენი შიშველია, რამდენი დასახიჩრებული, ჩვენ კი არ ვილბობთ, არამედ მათ ვედრებებს გვერდს ვუვლით? მაშ, როგორღა მიიჩნევ თავს შეწყალების ღირსად, როცა თვითონ წყალობის ღირსს არაფერს იქმ? ვიქმნათ ლმობიერნი, ვიქმნათ მოწყალენი, რათა ამგვარად ღმერთს სათნო ვეყოთ და მივემთხვიოთ იმ სიკეთეებს, რომლებიც მის მოყვარულთათვისაა აღთქმული.

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. სიტყვასიტყვით „განათლება“ ადრეულ საეკლესიო ხმარებაში ნათლისღებასაც აღნიშნავს. ↩
2. ქრისტეს სიტყვა ბერძნულში მათ 24:42-ის სიფხიზლის მოწოდებას მათ 24:43-ის მპარავის ხატთან აერთებს; ქართულად ძირითადი მუხლი კორპუსის ძველი ქართული ტექსტითაა მოტანილი. ↩
3. მოკლე ციტატა 1 თეს 5:3-ის ძველი ქართული ტექსტიდანაა; ამ ფრაზაში არქაული ასო არ ჩანს, მაგრამ სიტყვები უცვლელადაა ამოღებული. ↩
4. 1 თეს 5:5-ის მოკლე ძველქართული ფრაგმენტი წინასწარ მოძიებული მუხლიდან უცვლელადაა გადმოღებული; ამ ფრაგმენტში არქაული ასო არ ჩანს. ↩
5. 1 თეს 5:7-ის ძველქართული ტექსტი წინასწარ მოძიებული მუხლიდან უცვლელადაა გადმოღებული; ამ მუხლში არქაული ასო არ ჩანს. ↩
6. 1 თეს 5:7-ის განმეორებული ციტატა იმავე ძველქართული ტექსტიდან უცვლელადაა გადმოღებული; ამ მუხლში არქაული ასო არ ჩანს. ↩
7. ზირ 12:13 წინასწარ მოძიებულ მუხლებში ქართულად არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან პირდაპირ არის თარგმნილი. ↩