📋 სარჩევი
„პავლე, მოციქული ქრისტე იესუჲსი ნებითა ღმრთისაჲთა, აღთქუმისა მისებრ ცხორებისა ქრისტე იესუჲს მიერ, ტიმოთეს, საყუარელსა შვილსა, მადლი, წყალობაჲ, მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა და ქრისტე იესუჲს მიერ უფლისა ჩუენისა.“ ().
1.
რატომღა სწერს ტიმოთეს მეორე ეპისტოლეს? თქვა: „ვესავ ადრე მოსლვასა ჩემსა“ (); ეს არ აღსრულდა; ამიტომ წერილებით ანუგეშებს მას ხილვის ნაცვლად, რადგან, შესაძლოა, იმითაც იყო დამწუხრებული და იმითაც, რომ მაშინ უკვე მმართველობას მოჰკიდებოდა ხელი. რადგან, თუნდაც ვინმე დიდი კაცები იყვნენ, როცა ეკლესიის საჭესა და მართვას იკისრებენ, უცხო რამ ემართებათ: მრავალი მხრიდან საქმეთა მრავალ ტალღაში იძირებიან, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ქადაგების დასაწყისი იყო, როცა ყველაფერი მოუხნავი იყო, ყველაფერი მტრულად იდგა და ყველაფერი წინ ეღობებოდა. და მხოლოდ ეს კი არა, მწვალებლობებიც იყო, იუდეველი მოძღვრებისგან დაწყებული, რაც წინა ეპისტოლეშიც გამოაჩინა. მაგრამ მას მხოლოდ წერილებით კი არ ანუგეშებს, არამედ თავისთანაც უხმობს: „ისწრაფე ჩემდა მოსლვად ადრე“ (), ამბობს, და: „მო-რაჲ-ხჳდოდი, მოიღე და წიგნებიცა იგი, უფროჲსღა წიგნის ტყავები“ (). მეჩვენება კი, რომ ეს ეპისტოლე მისი ცხოვრების ბოლოს არის დაწერილი; რადგან, ამბობს: „რამეთუ მე აწ ესერა შევიწირვი“ (), და კვლავ: „პირველსა მას სიტყჳს-გებასა ჩემსა არავინ თანა-დამიდგა მე“ ().
ამ ყოველივეს ასწორებს რა, შეგონებასაც საკუთარი განსაცდელებიდან იწყებს და ამბობს: „პავლე, მოციქული ქრისტე იესუჲსი ნებითა ღმრთისაჲთა, აღთქუმისა მისებრ ცხორებისა ქრისტე იესუჲს მიერ“ (). მაშინვე, შესავლიდანვე, აღამაღლა მისი სული. ნუ მეუბნები აქაურ საფრთხეებზე, ამბობს; სწორედ ისინი გვიშობენ საუკუნო სიცოცხლეს, სადაც ასეთი არაფერი არის, სადაც გაიქცა ტკივილი, მწუხარება და კვნესა. რადგან ამისთვის კი არ გაგვხადა მოციქულებად, რომ მხოლოდ საფრთხეში ვყოფილიყავით, ამბობს, არამედ იმისთვისაც, რომ მოვკვდეთ და ასეთი რამ დავითმინოთ. რადგან საკუთარი გასაჭირის ჩამოთვლა არა მხოლოდ შეგონება არ იქნებოდა, არამედ მწუხარების მომატებაც, ამიტომ იგი მაშინვე, დასაწყისიდანვე, იწყებს ნუგეშისცემას. ამბობს: „აღთქუმისა მისებრ ცხორებისა ქრისტე იესუჲს მიერ“ (). ხოლო თუ აღთქმაა, ნუ ეძებ მას აქ; რადგან „სასოებაჲ ხილული არა არს სასოება“ ().
„ტიმოთეს, საყუარელსა შვილსა“ (). უბრალოდ „შვილსა“ კი არა, არამედ „საყუარელსა“. რადგან შეიძლება შვილებიც იყვნენ, რომლებიც არ უყვართ; მაგრამ შენ ასეთი არა ხარ, ამბობს, და არც უბრალოდ შვილს გიწოდებ, არამედ საყვარელ შვილს. რადგან გალატელებსაც შვილებად უხმობს, მაგრამ მაინც მათ გამო სტკივა, როცა ამბობს: „შვილნო ჩემნო, რომელთათჳს კუალად მელმის“ (). განსაკუთრებით კი, როცა საყვარელს უწოდებს, დიდ სათნოებას უმოწმებს მას. როგორ? რადგან როცა სიყვარული ბუნებისაგან არ არის, ის სათნოებიდან არის. ამრიგად, ჩვენგან შობილნი ჩვენთვის საყვარელნი არიან არა მხოლოდ სათნოების გამო, არამედ ბუნების აუცილებლობის გამოც; ხოლო ისინი, ვინც რწმენით არიან საყვარელნი, სხვა არაფრის გამო არიან ასეთნი, თუ არა სათნოების გამო; რადგან სხვაგვარად საიდან? და მით უმეტეს პავლესთან, რომელიც არაფერს აკეთებდა მიკერძოებით. სხვაგვარადაც აჩვენებს სიტყვებით „საყვარელ შვილს“, რომ იგი მასთან არ მივიდა არც მასზე განრისხებული, არც მისი უგულებელმყოფელი, არც მისი გამკიცხავი.
„მადლი, წყალობაჲ, მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა და ქრისტე იესუჲს მიერ უფლისა ჩუენისა“ (). რაც ადრეც უსურვა, იმასვე უსურვებს მას ახლაც. და იხილე, როგორ მაშინვე, შესავალშივე, იმართლებს თავს მის წინაშე, რომ არ მისულა მასთან და არც უხილავს იგი. რადგან სიტყვებიც: „ვიდრემდე მოვიდე“ () და: „ვესავ ადრე მოსლვასა ჩემსა“ (), სწრაფ ხილვას ალოდინებდა. ამიტომ ამის გამო მაშინვე იმართლებს თავს. და მიზეზს, რომლის გამოც არ მოვიდა, მაშინვე არ ამბობს, რათა მეტისმეტად არ დაამწუხროს; ეს მიზეზი კი ის იყო, რომ კეისარს ჰყავდა შეპყრობილი; ხოლო როცა ბოლოს თავისთან იხმო, მაშინ გამოაჩინა იგი. ხოლო შესავლიდანვე მას მწუხარებაში კი არ აგდებს, არამედ მისი ნახვის სასოებას უღვივებს: „მსურის ხილვაჲ შენი“ () და „ისწრაფე ჩემდა მოსლვად ადრე“ (). ამგვარად, მაშინვე, შესავლიდანვე, აღამაღლებს მას და მომდევნოს ქებით ამბობს.
„ვჰმადლობ ღმერთსა, რომელსა ვჰმსახურებ დასაბამითგან წმიდითა გონებითა, ვითარ-იგი მოუკლებელად მაქუს შენთჳს ჴსენებაჲ ლოცვათა შინა ჩემთა ღამე და დღე, და მსურის ხილვაჲ შენი, - მომეჴსენებიან ცრემლნი ეგე შენნი, - რაჲთა სიხარულითა აღვივსო“ (). ვმადლობ ღმერთს, რომ მახსოვხარ, ამბობს; ასე მიყვარხარ. ეს აღმატებული სიყვარულის საქმეა: როცა ვინმე მეგობრობითაც იმკობა იმის გამო, რომ ძლიერ უყვარს. „ვჰმადლობ ღმერთსა“ (), ამბობს, „რომელსა ვჰმსახურებ“ (). როგორ? „წმიდითა გონებითა“ () „დასაბამითგან“ (), რადგან მისი სინდისი დაზიანებული არ იყო. სხვაგვარად კი, აქ ცხოვრებაზე ამბობს, და ყველგან სინდისს ცხოვრებას უწოდებს. ან კიდევ: იმ სიკეთეთაგან, რომელთაც გულმოდგინედ მივდევდი, არც ერთისთვის არ მიღალატია მხოლოდ ადამიანური მიზეზით, არც მაშინ, როცა ვდევნიდი.
ამიტომ ამბობს: „არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა“ (), თითქოს ამბობდეს: ნუ იეჭვებ, თითქოს ეს საქმე ბოროტებისაგან ყოფილიყოს. კარგად წარმოაჩენს თავის ზნეს, რათა სარწმუნოდ გამოჩნდეს ის, რაც სიყვარულს ეხება. ხოლო რასაც ამბობს, ესაა: არაფერს ვტყუი, არც ერთი მაქვს გულში და სხვას ვამბობ. ამიტომ მაშინაც, იძულებული, თავის თავს აქებდა, როგორც სადღაც საქმეთა წიგნი ცხადყოფს. რადგან მას ცილს სწამებდნენ, თითქოს ამბოხებული და სიახლის შემომტანი ყოფილიყო, ამის გამო ამბობდა: ანანიამ მითხრა: „ღმერთმან მამათა ჩუენთამან გამოგირჩია შენ ცნობად ნებისა მისისა და ხილვად მართლისა მის და სმენად ჴმაჲ პირისა მისისაჲ, რამეთუ იყო მოწამე მისა ყოველთა მიმართ კაცთა, რომელი-იგი იხილე და გესმა“ (). ასევე აქაც, რათა არ მიეღო უმეგობროსა და უსინდისოს სახელი, თითქოს დავიწყებოდა, სამართლიანად აქებს თავის თავს და ამბობს: „ვითარ-იგი მოუკლებელად მაქუს შენთჳს ჴსენებაჲ“ (), და არა უბრალოდ, არამედ: „ლოცვათა შინა ჩემთა“ (). ესე იგი, ეს ჩემი ლოცვის საქმეა: მთელ დროს ამას ვაკეთებ განუწყვეტლივ. რადგან ამას აჩვენებს სიტყვებით: „ღამე და დღე“ () ამის გამო ღმერთს ვევედრებოდი, და: „მსურის ხილვაჲ შენი“ ().
ხედავ მხურვალე წადილს? ხედავ სიყვარულის მძვინვარებას? ხედავ თავმდაბლობას? როგორ იმართლებს თავს მოწაფის წინაშე? შემდეგ აჩვენებს, რომ ეს არც უბრალოდ იყო და არც ამაოდ. ეს უკვე აჩვენა, მაგრამ აქაც აჩვენებს; რადგან ამბობს: „მომეჴსენებიან ცრემლნი ეგე შენნი“ (). სავარაუდოა, რომ პავლესგან მოწყვეტილი ტიროდა და გოდებდა უფრო მეტადაც კი, ვიდრე ჩვილი, ძუძუსგან, ძიძისა და რძისგან მოგლეჯილი.
„რაჲთა სიხარულითა აღვივსო“ (), ამბობს, „და მსურის ხილვაჲ შენი“ (). ამიტომ არ მოვაკლებდი ჩემს თავს ამოდენა სიამეს, თუნდაც მეტად უგრძნობი, უხეში და მხეცური ვყოფილიყავი; რადგან საკმარისი იყო, ის ცრემლები მეხსიერებაში მოსულიყო, რომ მომედრიკა. ახლა კი მე ასეთთაგანი კი არ ვარ, არამედ მათგან, ვინც ხალასად ემსახურება ღმერთს. ამრიგად, მრავალი აუცილებლობა მომიძღოდა შენკენ. მაშასადამე, ტიროდა. და სხვა მიზეზსაც ასახელებს, რომელიც ამავე დროს სანუგეშოც არის: „მოვიჴსენებ, რომელ-ეგე არს შენ თანა შეუორგულებელი სარწმუნოებაჲ“ (), ამბობს.
2.
შემდეგ სხვა ქებასაც ურთავს: იგი წარმართთაგანაც არ იყო და ურწმუნოთაგანაც არა, არამედ თავიდანვე იმ სახლიდან იყო, რომელიც ქრისტეს ემსახურებოდა. როგორც ამბობს: „რომელმან დაიმკჳდრა პირველად დედის დედისა შენისა ლუდიაჲს თანა და დედისა შენისა ევნიკის თანა“ (). რადგან, როგორც ამბობს, იგი იყო „ძე დედაკაცისა ჰურიისა მორწმუნისაჲ“ (). როგორ იყო იუდეველი? როგორ იყო მორწმუნე? რადგან წარმართთაგან არ ყოფილა. ხოლო მამამისის გამო, რადგან „წარმართი იყო მამაჲ მისი“ (), და იმ იუდეველთა გამო, „რომელნი იყვნეს მათ ადგილთა“ (), პავლემ იგი წაიყვანა და „წინა-დასცჳთა მას“ (). ხედავ, როგორ იწყებდა შჯული გაუქმებას, როცა ამგვარი შერევანი ხდებოდა? და შეხედე, რამდენი რამ დადო დასარწმუნებლად, რომ იგი არ უგულებელუყვია.
იგი ამბობს: „რომელსა ვჰმსახურებ დასაბამითგან წმიდითა გონებითა“ (); შენ კი გაქვს „ცრემლნი ეგე შენნი“ (). მხოლოდ ცრემლების გამო კი არა — „მსურის ხილვაჲ შენი“ () — არამედ რწმენის გამოც, რადგან ჭეშმარიტების მუშაკი ხარ და შენში ვერავითარი მზაკვრობა ვერ არის. როცა შენ თვითონაც სიყვარულის ღირსად წარმოაჩენ თავს, რადგან ასეთი ალერსიანი ხარ და ასეთი ნამდვილი მოწაფე ქრისტესი, და როცა მეც ულმობელთა შორის კი არ ვარ, არამედ მათ შორის, ვინც ჭეშმარიტებას ესწრაფვის, რა მაკავებდა, რომ მოვსულიყავი? ხოლო „მრწამს, რამეთუ შენ თანაცა“ (). ამ სიკეთეს, ამბობს, თავიდანვე ფლობ; წინაპართაგან მიგიღია ეს შეუორგულებელი რწმენა. რადგან წინაპართა ქებანი მაშინ, როცა მათ ვეზიარებით, ჩვენიც არის; ხოლო როცა არ ვეზიარებით, არაფერს გვარგებს, პირიქით, უფრო მეტადაც განგვიკითხავს. ამიტომაც დაურთო: „მრწამს, რამეთუ შენ თანაცა“ (). არ ვვარაუდობ, ამბობს, არამედ დარწმუნებული ვარ და სრულად დამოწმებული. მაშ, თუ ამ რწმენამდე არავითარი ადამიანური მიზეზით არ მოსულხარ, ვერაფერი შეგარყევს.
ამ მიზეზითაც შეგახსენებ: „განცხოველებად მჴურვალედ მადლსა მას ღმრთისასა, რომელ არს შენ თანა დასხმითა ჴელთა ჩემთაჲთა“ (). ხედავ, როგორ აჩვენებს, რომ იგი დიდ გულმოკლულობაშია და როგორი დაღონებულია? თითქმის ამასვე ამბობს: „ნუ იფიქრებ, რომ უგულებელგყავი; არამედ იცოდე, რომ არც განმიკითხავხარ და არც დამვიწყებიხარ; და თუ სხვას არავის გაიხსენებ, დედის დედა და დედა მაინც მოიგონე.“ ამიტომ, რადგან ვიცი, რომ შეუორგულებელი რწმენა გაქვს, შეგახსენებ; რადგან გულმოდგინება გჭირდება, რათა ღმრთის მადლი გააღვივო. როგორც ცეცხლს სჭირდება შეშა, ასევე მადლსაც სჭირდება ჩვენი გულმოდგინება, რათა მუდამ ღვიოდეს. „მოგაჴსენებ შენ განცხოველებად მჴურვალედ მადლსა მას ღმრთისასა, რომელ არს შენ თანა დასხმითა ჴელთა ჩემთაჲთა“ (), ანუ სულიწმინდის მადლს, რომელიც მიიღე ეკლესიის წინამძღვრობისათვის, ნიშნებისათვის და მთელი მსახურებისათვის. რადგან ჩვენზეა დამოკიდებული, ჩავაქრობთ თუ ავანთებთ ამას; ამიტომ სხვაგანაც ამბობს: „სულსა ნუ დაავსებთ“ (). რადგან უდებებითა და სიზარმაცით იგი ქრება, ხოლო სიფხიზლითა და ყურადღებით იღვიძებს. რადგან იგი შენში არის; ოღონდ უფრო ძლიერად აამოქმედე იგი, ანუ კადნიერებით, სიხარულითა და მხიარულებით აღავსე იგი; მამაცურად დადექი.
რადგან „არა მომცა ჩუენ ღმერთმან სული მოშიშებისაჲ, არამედ ძლიერებისაჲ და სიყუარულისა და სიწმიდისაჲ“ (). ესე იგი, ეს სული იმისთვის კი არ მიგვიღია, რომ უკან დავიხიოთ, არამედ იმისთვის, რომ კადნიერებით ვილაპარაკოთ. რადგან მრავალს აძლევს მოშიშების სულს, როგორც ომებისას სამეფოთა წიგნებში მოხდა. და, როგორც ამბობს, მათზე მოშიშების სული დაეცა; ანუ შიში ჩაუდო მათ. ხოლო შენ საპირისპიროდ მოგცა ძლისა და მისდამი სიყვარულის სული. მაშასადამე, ესეც მადლისაგან არის; მაგრამ არა უბრალოდ მადლისაგან, არამედ მაშინ, როცა ჩვენც წინასწარ ვაჩვენებთ ჩვენსავე წილს.
რადგან ის, რაც გვაღაღადებს: „რომლითა ვღაღადებთ: აბბა, მამაო!“ (), თვითონვე დებს ჩვენში მისდამი სიყვარულსაც და მოყვასისადმიც; როგორც ამბობს: „რაჲთა ვიყუარებოდით ურთიერთას“ (); რადგან სიყვარული ძლისაგან და უშიშრობისაგან იშობა. რადგან მეგობრობას ისე არაფერი შლის, როგორც მოშიშება და გამცემლობის სახელი. რადგან, როგორც ამბობს, „არა მომცა ჩუენ ღმერთმან სული მოშიშებისაჲ, არამედ ძლიერებისაჲ და სიყუარულისა და სიწმიდისაჲ“ (). ან უმანკოებას გონებისა და სულის სიჯანსაღეს უწოდებს, ან „უმანკოებას“ იმ აზრით ამბობს, რომ ჩვენ გონს მოვეგოთ, თუნდაც რაიმე საშინელი მოხდეს, რათა მან შეგვაგონოს და ზედმეტი რამ მოკვეთოს. ამიტომ ნუ ვიტანჯებით იმ საშინელებათა გამო, რომლებიც შეგვემთხვევა; ეს არის უმანკოება. როგორც ამბობს: „ნუ იჩქარებ განსაცდელის ჟამს“ ()1. ბევრს შინ ბევრი სამწუხარო რამ აქვს; მწუხარებაში ერთმანეთს ვეზიარებით, მაგრამ მიზეზში უკვე აღარ: ერთი ცოლისგან იტანჯება, მეორე - შვილისგან, სხვა - მსახურისგან, სხვა - მეგობრისგან, სხვა - მტრისგან, სხვა - მეზობლისგან, სხვა - ზარალისგან, და მრავალი და სხვადასხვაგვარია მწუხარების მიზეზი; საერთოდ კი ვერ იპოვი ვინმეს, ვინც მწუხარებისა და გულმოკლულობისაგან სრულიად თავისუფალი იყოს, არამედ ერთს მცირე აქვს სამწუხარო, მეორეს - უფრო დიდი. ამიტომ ნუ ავღელდებით და ნურც ვიფიქრებთ, თითქოს მხოლოდ ჩვენ ვიყოთ მწუხარებაში.
3.
რამეთუ შეუძლებელია, ადამიანი იყო, ამ წარმავალ ცხოვრებას ცხოვრობდე და მწუხარების გარეშე იყო: თუ დღეს არა, ხვალ; თუ ხვალ არა, ამის შემდეგ მაინც მოიწევა მწუხარება. როგორც შეუძლებელია, რომ ზღვაში მცურავი შფოთის გარეშე იყოს — ვამბობ, დიდი ზღვის მცურავი — ასევე შეუძლებელია, რომ ამ ცხოვრებაში მცხოვრები გულდამძიმების გარეშე იყოს, თუნდაც მდიდარს უწოდებდე მას; რადგან რაკი მდიდარია, სურვილთა მრავალი საბაბი აქვს; თუნდაც თვით მეფეს დაასახელებდე; რამეთუ თვითონაც მრავალთა მიერ არის შეზღუდული და ყველაფერს საკუთარი აზრისამებრ ვერ აკეთებს, არამედ ბევრ რამეს, რაც მისთვის მართებულად არ ჩანს, სხვებს უთმობს; და ყველაზე მეტად სწორედ ის არის კაცი, რომელიც ყველაფერს აკეთებს, რაც არ სურს. რატომღა? იმიტომ, რომ მრავალი ჰყავს ისეთი, ვისაც მის კუთვნილთაგან მიღება სურს. გაიაზრე კი, რაოდენ გულდამძიმებაშია, როცა, ერთი მხრივ, რაიმეს გაკეთება სურს, მაგრამ, მეორე მხრივ, ვერ ახერხებს — ან შიშის, ან ეჭვის, ან მტრების, ან მეგობრების გამო? ხშირად კი, როცა დაჟინებითაც მოინდომებს რაიმეს გაკეთებას იმათგან, რაც თავად მართებულად ეჩვენება, იმ საქმისგან მიღებულ მთელ სიამოვნებას უქრობს ის, რომ მრავალი ჰყავს მისდამი მტრულად განწყობილი.
მაგრამ რაღა? ნუთუ ფიქრობ, რომ ისინი, ვინც აურზაურისაგან განშორებულ ცხოვრებას ეწევიან, ამ ცხოვრებაში მწუხარებისგან თავისუფალნი არიან? ასე არ არის. რადგან როგორც შეუძლებელია, ადამიანი იყო და უკვდავი იყო, ასევე შეუძლებელია მწუხარების გარეშე ყოფნა. რამდენი რამ უნდა ითმინონ მათ, რომელთა სიტყვით წარმოჩენა შეუძლებელია, ხოლო საქმით მხოლოდ მათ შეუძლიათ იცოდნენ? რამდენმა ინატრა ათასგზის სიკვდილი იმ სიმდიდრესა და განცხრომაში? რადგან განცხრომა ყოველ შემთხვევაში მწუხარების გარეთ ყოფნას როდი განაპირობებს; პირიქით, თვით განცხრომა შობს უამრავ მწუხარებას, სნეულებას, უსიამოვნებას; და ეს ყოველივე ხშირად მაშინაც ხდება, როცა საფუძვლად აშკარა მიზეზი არ უდევს.
რადგან როცა სული ასეთ მდგომარეობაში დადგება, იგი უმიზეზოდაც განიცდის ტკივილს. ექიმთა შვილებიც ხომ ამბობენ, რომ კუჭის სუსტი აგებულების გამოც უდროო მწუხარებები წარმოიშობა. განა ჩვენთანაც ასე არ ხდება, როცა გვტკივა და მწუხარების მიზეზი არ ვიცით? და საერთოდ, შეუძლებელია ვინმეს პოვნა მწუხარების გარეშე; ხოლო თუ მათ იმდენი საბაბი არა აქვთ მწუხარებისა, რამდენიც ჩვენ, მაინც თითოეულს ჰგონია, რომ სწორედ ასე აქვს; რადგან საკუთარი გასაჭირი უფრო მეტად აწუხებს ადამიანს, ვიდრე სხვისი. რადგან როგორც სხეულის რომელიმე ნაწილში ტკივილის მქონენი ფიქრობენ, რომ ახლობლები ტკივილის მხრივ უკეთეს მდგომარეობაში არიან, და თვალით სნეული მიიჩნევს, რომ სხვა განცდა ისეთი არ არის, როგორიც მისი; ასევე კუჭით სნეულიც ამბობს, რომ ეს ყველაზე მძიმეა, და თითოეული იმას, რითაც შეპყრობილია, ყველაზე შემაწუხებლად მიიჩნევს; ასევეა გულდამძიმების საქმეშიც: თითოეული იმ მწუხარებას, რომლითაც შეპყრობილია, უფრო მტკივნეულად ამბობს; რადგან ამას საკუთარი გამოცდილებით განსჯის. მაგალითად, ვისაც შვილები არა ჰყავს, არაფერს მიიჩნევს ისე საშინლად, როგორც უშვილობას; ხოლო ვისაც მრავალი შვილი ჰყავს სიღარიბესთან ერთად, არაფერს ისე არ აბრალებს, როგორც მრავალშვილიანობას; ვისაც ერთი შვილი ჰყავს, არაფერს მიიჩნევს ერთის ყოლაზე უარესად. რადგან აქედან, ამბობს იგი, უდებებაც წარმოიშობა და მამას მწუხარებაში აყენებს, რადგან შვილი მისთვის მუდამ სანატრელია და არავითარ შეგონებას არ იღებს.
ვისაც ლამაზი ცოლი ჰყავს, ამბობს, რომ ლამაზი ცოლის ყოლაზე უარესი არაფერია; რადგან ეს საქმე ეჭვითა და მზაკვრული საფრთხით არის სავსე; ვისაც კი უშნო ჰყავს, ამბობს, რომ უსახური ცოლის ყოლაზე უარესი არაფერია; რადგან ეს საქმე უსიამოვნებით არის ავსებული. კერძო კაცი ამბობს, რომ ამ ცხოვრებაზე უსარგებლო და უმნიშვნელო არაფერია; მეომარი ამბობს, რომ სამხედრო მსახურებაზე უფრო მძიმე და საფრთხიანი არაფერია; რადგან სჯობს მხოლოდ პურსა და წყალს დასჯერდე, ვიდრე ამდენი სიმძიმე იტვირთო. ხელისუფლებაში მყოფი ამბობს, რომ სხვათა საჭიროებებზე ზრუნვაზე უფრო შრომატევადი არაფერია; დაქვემდებარებული კი ამბობს, რომ სხვათა ძალაუფლების ქვეშ ყოფნაზე უფრო მონური არაფერია. დაქორწინებული ამბობს, რომ ცოლსა და საზრუნავზე უარესი არაფერია; დაუქორწინებელი კი ამბობს, რომ დაუქორწინებლობაზე და სახლსა და მოსვენებას მოკლებაზე უფრო მონური არაფერია. ვაჭარი მიწის მუშაკს უსაფრთხოების გამო შენატრის; მიწის მუშაკი კი ვაჭარს სიმდიდრის გამო შენატრის. და საერთოდ, ადამიანთა მოდგმა როგორღაც ძნელადსასიამოვნო, ბედის მჩივანი და გულდამძიმებულია. როცა ყველა ადამიანს განიკითხავს, მაშინ ამბობს: „არარაობაა ადამიანი“, რითაც მთელ ბუნებას შრომით დამძიმებულ და უბედურ ცოცხალ არსებად იხსენიებს.
რამდენი აღტაცებულია სიბერით? რამდენი შენატრის ახალგაზრდობას? ამრიგად, ასაკების გამოც დიდია გულდამძიმება. როცა ვხედავთ, რომ ასაკის გამო გვკიცხავენ, ვამბობთ: „რატომ არ ვიყავით მოხუცები?“ როცა თავი ჭაღარავდება, კვლავ ვამბობთ: „სად არის ახალგაზრდობა?“ და საერთოდ, მწუხარებისთვის უთვალავი საბაბი გვაქვს. ერთადერთი გზაა ამ მერყეობისაგან თავისუფალი — სათნოების გზა; უფრო სწორად, მასაც აქვს მწუხარება, მაგრამ არა უსარგებლო მწუხარება, არამედ ისეთი, რომელსაც მოგება და სარგებელი აქვს. რადგან ან ვინმემ შესცოდა და მწუხარებით შემუსვრილმა ჩამოირეცხა ცოდვები; ან დაცემულ ძმას თანაუგრძნო და აქაც კვლავ არამცირედი საზღაური აქვს; რადგან უბედურებაში მყოფებთან თანატკივილი ღმრთის წინაშე დიდ კადნიერებას გვაძლევს.
4.
მოისმინე, რამდენს ბრძნობს ღვთაებრივი წერილი იობის შესახებ; მოისმინე ისიც, რას ამბობს პავლე: „ტიროდეთ მტირალთა თანა“ (); და კვლავ: „მდაბალსა მას შეეყვენით“ (). რადგან მწუხარეთა თანაზიარება, ჩვეულებრივ, მწუხარებას მის მეტისმეტად მძიმე ტვირთს აცლის. რამეთუ როგორც ტვირთის შემთხვევაში, თუ ვინმე სიმძიმეს გაიზიარებს, მარტო მტვირთველს ტვირთს უმსუბუქებს, ასევეა ყოველივე სხვაშიც. ახლა კი, როცა რომელიმე ჩვენი ახლობელი გარდაიცვლება, მრავალი უზის გვერდით, მრავალი ანუგეშებს; დაცემულ ვირსაც ხშირად წამოვაყენებთ, ხოლო ჩვენი ძმების დაცემულ სულებს, ვირზე მეტად, უყურადღებოდ ვტოვებთ და გვერდს ვუვლით. და თუ მას ვნახავთ, რომ სამიკიტნოში უღირსად შედის, არ შევაჩერებთ; თუნდაც მთვრალი იყოს, არ დავაბრკოლებთ; თუნდაც რაიმე სხვა უჯეროს აკეთებდეს, არამედ უფრო თანამოქმედნიც ვხდებით. ამის გამო ამბობდა პავლე: „არცა ხოლო ამას იქმან, არამედ თანაცა სათნო-ეყოფვიან მოქმედთა მათ.“ (); და მრავალნი სმისა და სიმთვრალის കൂട്ടობებს ქმნიან. შექმენი, ადამიანო, ისეთი കൂട്ടობანი, რომ სიმთვრალის მძვინვარება განიშორო; შეკრულთათვის და ჭირში მყოფთათვის კარგია ასეთი მეგობრობა.
ასეთი რამ უბრძანა პავლემ კორინთელებსაც: „რაჲთა არა, ოდეს მოვიდე, მაშინღა იქმნას შეკრებაჲ.“ (). ახლა კი სიმთვრალის, განცხრომისა და ფუფუნებისათვის ყველაფერს ვაკეთებთ: საერთო სარეცელსაც, საერთო ტრაპეზსაც, საერთო ღვინოსაც და საერთო ხარჯსაც ვაწყობთ; ხოლო მოწყალება არავის გაუხდია საერთო. ასეთი იყო მოციქულთა დროს მეგობრობა: ყოველივე, რაც ჰქონდათ, შუაში იდებოდა. მე კი ყველაფერს არ გიბრძანებთ, არამედ მხოლოდ ერთ ნაწილს. ამბობს: „ერთშაბათად-ერთშაბათად კაცად-კაცადი თქუენი თჳს თანა დაიკრებდინ და იუნჯებდინ, რაჲცა-იგი განემარჯოს“ (), თითქოს შვიდი დღისათვის რაიმე ხარკი მოეტანოს, და ამგვარად გასცეს მოწყალება, მცირეც იყოს თუ დიდიც. რადგან ამბობს: „არა ეჩვენო შენ პირსა უფლისასა ჴელცუდად“ (). ეს იუდეველებს ეუბნებოდა; რაოდენ უფრო მეტად ჩვენ? ამისათვის დგანან ღარიბნი კარების წინ, რათა არავინ შევიდეს ხელცარიელი, არამედ მოწყალებით შევიდეს.
შედიხარ, რომ შეწყალება მიიღო; უწინ შენ შეიწყალე. ვინც შემდეგ მოდის, მეტი ევალება; რადგან როცა ჩვენ ვიწყებთ, მეორე უფრო მეტს დებს. ღმერთი შენს მოვალედ გახადე და მაშინ სთხოვე მას; ასესხე და მაშინ მოსთხოვე, რათა სარგებლით მიიღო; ღმერთს ეს სურს და არ გაურბის. თუ მოწყალებით სთხოვ, შენ მიმართ მადლიერია; თუ მოწყალებით მოსთხოვ, ასესხებ და სარგებელს იღებ. დიახ, გევედრები. შესმენილობა ხელების გაწვდენაში კი არ არის; შენი ხელები გაიწოდე არა ზეცისაკენ, არამედ ღარიბთა ხელებისაკენ. თუ ხელს ღარიბთა ხელებისაკენ გაიწოდებ, თვით ზეცის მწვერვალს შეეხები; რადგან იქ მჯდომარე იღებს მოწყალებას; ხოლო თუ უნაყოფოდ აღაპყრობ, არაფერს ირგებ.
მითხარი, თუ მეფე თვითონ მოგეახლოს და პორფირით შემოსილმა გთხოვოს, განა გულმოდგინედ არ მისცემდი ყოველივეს, რაც გაქვს? ახლა კი, როცა შენგან არა მიწიერი მეფე, არამედ ზეციერი ითხოვს ღარიბთა საშუალებით, შენ დგახარ, თვალს არიდებ და ძღვენის მიცემას აყოვნებ? და რაოდენი სასჯელის ღირსი არ იქნები? რადგან შესმენილობა არც ხელების გაწვდენაშია და არც სიტყვათა სიმრავლეში, არამედ საქმეებში. რადგან მოისმინე წინასწარმეტყველი, რომელიც ამბობს: „ოდეს განიპყრნეთ ჴელნი თქვენნი ჩემდამო, მივაქცინე თვალნი ჩემნი თქვენგან და, უკეთუ განამრავლოთ ვედრებაჲ, არ შევისმინო თქვენი“ (). რადგან იმას, ვისაც წყალობა სჭირდება, დუმილი და ზეცისაკენ თავის აწევაც კი მართებს; ხოლო კადნიერების მქონე მრავლადაც მეტყველებს. მაგრამ რას ამბობს? „უსაჯეთ ობოლსა“ და მდაბალსა, „და განამართლეთ ქურივი“, და „ისწავეთ კეთილსა ქმნაჲ“ (). ასე შევძლებთ, რომ შესმენილნი ვიყოთ, თუნდაც ხელები ქვემოთ გვქონდეს, თუნდაც არ ვლაპარაკობდეთ და არც ვითხოვდეთ. ამას, მაშ, მივბაძოთ, რათა ჩვენთვის აღთქმულ სიკეთეებს ვეწიოთ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ მუხლისთვის კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩