📋 სარჩევი
„ნუ უკუე გრცხუენინ წამებაჲ იგი უფლისა ჩუენისაჲ, ნუცა მე, კრული ესე მისი, არამედ თანა-იჭირვოდე სახარებასა მას ძალითა ღმრთისაჲთა, რომელმან-იგი მიჴსნნა ჩუენ და მიჩინნა ჩუენ ჩინებითა მით წმიდითა არა საქმეთა ჩუენთათჳს, არამედ თჳსითა ნებითა და მადლითა, რომელი მომცა ჩუენ ქრისტე იესუჲს მიერ უპირატეს ჟამთა მათ საუკუნეთა, რომელ გამოცხადნა აწ გამოჩინებითა მით მაცხოვრისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა, რომელმან-იგი განაქარვა სიკუდილი და განანთლა ცხორებაჲ და უხრწნელებაჲ სახარებითა მით,“ ().
1.
არაფერია იმაზე უარესი, როცა ვინმე მხოლოდ ადამიანური მსჯელობებით განსჯის და ზომავს საღმრთო საქმეებს; ასე ხომ დიდი სიმაღლიდან ჩამოვარდება იმ კლდიდან და ნათელსაც მოაკლდება. რადგან თუ ის, ვინც მზის სხივების ადამიანური თვალებით წვდომას მოინდომებს, არა მხოლოდ ვერ მისწვდება და ვერც გაუძლებს წინ მდგომს, არამედ ჩამოვარდება კიდეც და ურიცხვ ზიანს დაითმენს, მით უმეტეს, ვინც იმ ნათელს საკუთარი მსჯელობებით დაუძაბავად შეხედვას მოისურვებს, იმავეს განიცდის და ღვთის ნიჭს შეურაცხყოფს. იხილე მარკიონი, მანი და ვალენტინე და ყველანი, ვინც ღვთის ეკლესიაში დანარჩენი მწვალებლობანი და დამღუპველი მოძღვრებანი შემოიტანა: როგორ შერცხვათ განგებულებისა, როცა ღვთის საქმეები ადამიანური მსჯელობებით გაზომეს. თუმცა ეს სირცხვილის კი არა, დიდი სიქადულის ღირსი იქნებოდა; ქრისტეს ჯვარს ვამბობ. რადგან მისი კაცთმოყვარეობის ისეთი დიდი მტკიცებულება არაფერია: არც ცა, არც ზღვა, არც მიწა, არც ყოველივეს არყოფნიდან ყოფნაში გამოყვანა და არც ყველაფერი დანარჩენი, როგორც ჯვარი. ამიტომ პავლეც მასზე იქადის და ამბობს: „ხოლო ჩემდა ნუ იყოფინ სიქადულ, გარნა ჯუარითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა“ (). მაგრამ მშვინვიერნი, რომლებიც ღმერთს ადამიანებზე მეტს არაფერს მიაკუთვნებენ, ეცემიან და რცხვენიათ. ამის გამო თავიდანვე შეაგონებდა მოწაფეს და, მისი მეშვეობით, ყველას, როცა ამბობდა: „ნუ უკუე გრცხუენინ წამებაჲ იგი უფლისა ჩუენისაჲ“ (). ესე იგი, ნუ შეგრცხვება იმის გამო, რომ ჯვარცმულს ქადაგებ, არამედ იამაყე კიდეც. რადგან თავისთავად ესენი: სიკვდილი, საპყრობილენი და კრულებანი, სირცხვილისა და ყვედრების ღირსნი არიან; მაგრამ თუ ვინმე მიზეზს მიუმატებს და საიდუმლოს სწორად დაინახავს, აღმოაჩენს, რომ ორივე დიდი სიქადულისა და დიდი პატივის ღირსია.
რადგან ის სიკვდილი იყო, რომელმაც დაღუპული ქვეყნიერება იხსნა; ის სიკვდილი იყო, რომელმაც მიწას ცა შეუერთა; ის სიკვდილი იყო, რომელმაც ეშმაკის მძლავრება დაამხო და ადამიანები ანგელოზებად და ღვთის ძეებად აქცია; ის სიკვდილი იყო, რომელმაც ჩვენი ბუნება სამეფო ტახტზე აღიყვანა; ამ კრულებებმა კი მრავალი მოაქცია. ამიტომ, ამბობს, „ნუ უკუე გრცხუენინ წამებაჲ იგი უფლისა ჩუენისაჲ, ნუცა მე, კრული ესე მისი, არამედ თანა-იჭირვოდე სახარებასა მას“ (). ესე იგი, თუნდაც შენ თვითონ დაითმინო ესენი, ნუ შეგრცხვება. რომ სწორედ ამას მიანიშნებდა, ზემოთ ნათქვამიდანაც ცხადია: მან ხომ თქვა, „რამეთუ არა მომცა ჩუენ ღმერთმან სული მოშიშებისაჲ, არამედ ძლიერებისაჲ და სიყუარულისა და სიწმიდისაჲ“ (); და კვლავ, შემდგომი სიტყვებიდანაც. „არამედ თანა-იჭირვოდე“ (), ამბობს; ესე იგი, უბრალოდ კი ნუ შეგრცხვება, არამედ გამოცდილებაშიც ნუ შეგრცხვება. და არ უთქვამს: „ნუ შეგეშინდება და ნუ შეძრწუნდები“, არამედ უფრო მის გასამხნევებლად ამბობს: „ნუ შეგრცხვება“, თითქოს სხვა საფრთხე აღარ რჩებოდეს, თუ ვინმე სირცხვილს სძლევს. რადგან სირცხვილს მხოლოდ ეს აქვს მძიმე: მისგან დამარცხება. მაშ, ნუ შეგრცხვება, თუ მე, მკვდართა აღმდგინებელი, ურიცხვ ნიშანთა აღმსრულებელი და ქვეყნიერების შემომრბენი, ახლა შეკრული ვარ; რადგან ბოროტმოქმედივით კი არ ვარ კრული, არამედ ჯვარცმულის გამო.
თუ ჩემს მეუფეს ჯვარი არ შერცხვა, არც მე შემრცხვება კრულებანი. და კარგადაც მოიქცა: როცა მას შეაგონებდა, არ შერცხვენოდა, ჯერ ჯვარი მოაგონა. „თუ ჯვარი არ შეგრცხვება, ამბობს, ნურც კრულებები შეგრცხვება; თუ ჩვენმა მეუფემ და მოძღვარმა ჯვარი დაითმინა, მით უმეტეს ჩვენ უნდა დავითმინოთ კრულებები“. რადგან ვინც რცხვენს იმისი, რაც თვითონ უფალმა დაითმინა, მას ჯვარცმულისაც რცხვენია. „რადგან საკუთარი თავის გამო კი არ ვატარებ ამ კრულებებს“, ამბობს. მაშ, ნურაფერს უბრალო ადამიანურს განიცდი, არამედ იმავეთა თანაზიარი გახდი; „არამედ თანა-იჭირვოდე სახარებასა მას“ (), ამბობს, არა თითქოს თვით სახარება იტანჯებოდეს, არამედ იმიტომ, რომ მოწაფეს აღძრავს, სახარებისთვის იტანჯოს. „ძალითა ღმრთისაჲთა“ (), ამბობს, „რომელმან-იგი მიჴსნნა ჩუენ და მიჩინნა ჩუენ ჩინებითა მით წმიდითა არა საქმეთა ჩუენთათჳს, არამედ თჳსითა ნებითა და მადლითა, რომელი მომცა ჩუენ ქრისტე იესუჲს მიერ უპირატეს ჟამთა მათ საუკუნეთა“ (). სხვაგვარად კი, რადგან მძიმე იყო თქმა: „იჭირვოდე“, კვლავ ანუგეშებს მას და ამბობს: „არა საქმეთა ჩუენთათჳს“ (). ესე იგი, ამათი ტარება შენი ძალით კი არ განსაჯო, არამედ ღვთის ძალით; რადგან შენი წილია არჩევა და მოწადინება, ღვთისა კი — შემსუბუქება და დაცხრობა. შემდეგ მისი ძალის მტკიცებულებებსაც უჩვენებს: დაფიქრდი, როგორ იხსენი, როგორ იხმე, როგორც სხვაგან ამბობს: „ძალისა მისებრ შეწევნისა ჩუენ შორის“ ()1. ამრიგად, ცის შექმნაზე უფრო დიდი ძალა იყო ეს: ქვეყნიერების დარწმუნება.
მაშ, როგორ იქნა ხმობილი, ამბობს, „წმიდა ხმობით“? ესე იგი, წმინდანებად გვქმნა, თუმცა ცოდვილები და მტრები ვიყავით; და ესეც ჩვენგან კი არაა, ღვთის ნიჭია. თუ მაშასადამე იგი ხმობით ძლიერიც არის და კეთილიც, რადგან ეს მადლით ქმნა და არა ვალდებულებით, შიში აღარ გვმართებს. რადგან მან, ვინც მაშინ, როცა ცხონება გვჭირდებოდა და მტრებიც ვიყავით, მადლით გვიხსნა, როცა შრომაში მყოფთაც დაგვინახავს, განა მით უმეტეს არ შეგვეწევა? „არა საქმეთა ჩუენთათჳს“ (), ამბობს, „არამედ თჳსითა ნებითა“ (). ესე იგი, არავის იძულებით, არავის რჩევით, არამედ საკუთარი განზრახვით, შინაგანად, თავისი სიკეთიდან აღძრულმა გვიხსნა; რადგან სწორედ ეს ნიშნავს: „თჳსითა ნებითა“ ().
„და მადლითა, რომელი მომცა ჩუენ ქრისტე იესუჲს მიერ უპირატეს ჟამთა მათ საუკუნეთა“ (). ესე იგი, დაუსაბამოდ იყო წინასწარ გამოსახული, რომ ეს ქრისტე იესოში აღსრულებულიყო. არც ეს არის მცირე: თავიდანვე ნებება; მაშასადამე, არა აზრის შეცვლით. მაშ, ნუთუ ძე საუკუნო არ არის? რადგან თვითონაც ეს სურდა დასაბამიდანვე. „რომელ გამოცხადნა აწ გამოჩინებითა მით მაცხოვრისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა, რომელმან-იგი განაქარვა სიკუდილი და განანთლა ცხორებაჲ და უხრწნელებაჲ სახარებითა მით“ ().
2.
იხილე ძალა? იხილე ნიჭი, რომელიც საქმეებით კი არ აღსრულდა, არამედ სახარების მიერ? რამეთუ ესენი სასოების საგანია: მის სხეულში ეს ორივე უკვე აღსრულდა, ჩვენსაში კი მომავალში იქნება. როგორ? სახარების მიერ, როგორც წერია: „სახარებითა მით“ (). ამისთვის ამბობს: „რომლისათჳს დადგინებულ ვარ მე ქადაგად და მოციქულად და მოძღურად წარმართთა“ (). რატომ ამბობს ამას გამუდმებით, როცა თავის თავს წარმართთა მოძღვარს უწოდებს? სურს დაარწმუნოს, როგორც ვთქვი, რომ საჭიროა წარმართებთანაც მიახლოება. ამიტომ ჩემს ტანჯვათა გამო ნუ დაეცემი სულით: დამხობილია სიკვდილის ძარღვები.
ამას ბოროტმოქმედივით კი არ ვითმენ, არამედ წარმართთა სწავლების გამო. ამასთანავე, სიტყვასაც სარწმუნოს ხდის. ამიტომაც ამბობს: „რომლისათჳსცა ესე მევნების, არამედ არა მრცხუნის. რამეთუ ვიცი, რომელი-იგი მრწმენა და მრწამს, რამეთუ ძალ-უც ვედრისა მის ჩემისა დამარხვად მერმესა მას დღესა“ (). მაგრამ არ მრცხვენია, ამბობს იგი. აბა მითხარი, ბორკილები სირცხვილია? ტანჯვანი სირცხვილია? ამიტომაც წერია: „ნუ უკუე გრცხუენინ“ (). ხედავ, როგორ წარმოაჩენს სწავლებას საქმეების მეშვეობით? ამას ვითმენ, ამბობს: საპყრობილეში ვარ ჩაგდებული, მდევნიან. რადგან ამბობს: „რამეთუ ვიცი, რომელი-იგი მრწმენა და მრწამს, რამეთუ ძალ-უც ვედრისა მის ჩემისა დამარხვად მერმესა მას დღესა“ ().
რა არის დანადები? რწმენა, ქადაგება. ამას, ამბობს, თვით ის, ვინც დანადო, შეურყვნელად დაიცავს. ყველაფერს ვითმენ, რათა საუნჯე არ გაიძარცვოს; ამათ გამო არ მრცხვენია, ვიდრე იგი შეურყვნელად არის დაცული. ანდა დანადებად მორწმუნეებს უწოდებს, რომლებიც ღმერთმა მას მიანდო, ან იმას, რაც მან თვითონ ღმერთს მიანდო. რადგან ახლაც ამბობს: აჰა, „და აწ შეგვედრებ თქუენ ღმერთსა“ (); ესე იგი, ეს ჩემთვის უნაყოფო არ იქნება; და ტიმოთეც დანადების ნაყოფს მიჩვენებს. ხედავ, როგორ ვერც კი გრძნობს ბოროტებებს მოწაფეების სასოების გამო? ასეთი უნდა იყოს მოძღვარი: ასე უნდა ზრუნავდეს მოწაფეებზე და მათ ყველაფრად მიიჩნევდეს. ამბობს: „რამეთუ აწ ვცხონდით, უკეთუ თქუენ მტკიცედ სდგეთ უფლისა მიერ“ (); და კვლავ: „რამეთუ რაჲ-მე არს სასოებაჲ ჩუენი ანუ სიხარული ანუ გჳრგჳნი სიქადულისაჲ?“ (). „ანუ არა-მე თქუენა წინაშე უფლისა იესუ ქრისტესა მისსა მას მოსლვასა?“ ().
ხედავ, როგორ ზრუნავს იგი ამაზე, მოწაფეების საქმეებზე არანაკლებ, ვიდრე თავისიანებზე? რადგან მოძღვრები ბუნებით მამებსაც უნდა აღემატებოდნენ და უფრო მხურვალენი უნდა იყვნენ. მაგრამ შვილებსაც შეჰფერით, მათ მიმართ შვილთმოყვარული სიყვარულით იყვნენ განწყობილნი. რადგან ამბობს: „დაემორჩილენით წინამძღუართა თქუენთა და ერჩდით მათ, რამეთუ იგინი იღჳძებენ სულთა თქუენთათჳს, ვითარცა-იგი სიტყუაჲ მისცენ“ (). აბა მითხარი: იგი ამხელა საფრთხეზე აგებს პასუხს; შენ კი მისი მორჩილებაც არ გინდა, მაშინ როცა ეს შენთვის სასარგებლოა? რადგან თუნდაც თავის საქმეებს კარგად განაგებდეს, ვიდრე შენი საქმეები კარგად არ არის მოწყობილი, შფოთშია და ორმაგ პასუხს აგებს. დაფიქრდი, რა დიდი საქმეა თითოეული მართული ადამიანის გამო გამოძიება და შფოთვა. რამდენი პატივის დადება გინდა? რამდენ მზრუნველობას, რომელიც ამ საფრთხეებს გაუწონასწორდება? მაგრამ ვერაფერს იტყვი თანასწორს; რადგან შენ ჯერ სული არ გაგიცია, ის კი თავის სულს შენთვის დებს.
და თუ აქ, როცა ჟამი მოუწოდებს, მას არ დადებს, იქ დაღუპავს მას; შენ კი სიტყვითაც არ გინდა დამორჩილება. ეს არის ყოველგვარი ბოროტების მიზეზი: მმართველთა საქმეები გაქრა; აღარ არის არც კრძალვა და არც შიში. ამბობს: დაემორჩილეთ თქვენს წინამძღვრებს და ერჩდით მათ; ახლა კი ყველაფერი გადაბრუნდა და აირია. ამას წინამძღვრების გამო კი არ ვამბობ; რადგან რა სარგებელს მიიღებენ ისინი ჩვენი პატივისგან, გარდა იმისა, რომ მორჩილებს ეყოლებიან? არამედ ამას თქვენი სარგებლობისთვის ვამბობ. რადგან ისინი, თუნდაც პატივცემულნი იყვნენ, მომავალის მიმართ არაფერს სარგებლობენ, არამედ უფრო დიდია მათთვის განკითხვა; ხოლო თუნდაც შეურაცხყოფილნი იყვნენ, მომავალის მიმართ არაფრით ზიანდებიან, არამედ უფრო მეტი აქვთ თავის გასამართლებელი. არამედ მსურს, ეს ყველაფერი თვით თქვენთვის მოხდეს. რადგან როცა წინამძღვრებს მართულნი პატივს სცემენ, ესეც მათ წინააღმდეგ ითქმის, როგორც ელის მიმართ ამბობდა: „და გამოვირჩიე სახლი მამისა შენისა ყოველთაგან ტომთა ისრაჱლისათა“ (); ხოლო როცა შეურაცხყოფენ, როგორც სამუელის დროს, ამბობს: „რამეთუ არა შენ შეურაცხ-გყვეს, არამედ მე“ (). ამიტომ შეურაცხყოფა მათთვის სარგებელია, პატივი კი ტვირთი. ამიტომ ამას მათთვის კი არ ვამბობ, არამედ თვით თქვენთვის.
ვინც მღვდელს პატივს სცემს, ღმერთსაც პატივს სცემს; ხოლო ვინც მღვდლის შეურაცხყოფას ისწავლის, გზაზე წინსვლისას ოდესღაც ღმერთსაც შეურაცხყოფს. ამბობს: „რომელმან შეგიწყნარნეს თქუენ, მე შემიწყნარა“ (); და კიდევ: „მღვდლები მისი პატივცემულად გყავდეს“ ()2. აქედან ისწავლეს იუდეველებმა ღმერთის შეურაცხყოფა, რადგან მოსე შეურაცხყვეს, რადგან მას ქვებს ესროდნენ. რადგან, როცა ვინმე მღვდლის მიმართ მოწიწებით არის განწყობილი, მით უმეტეს ასე იქნება ღმერთის მიმართ. და თუნდაც მღვდელი უღირსი იყოს, ღმერთი, როცა ხედავს, რომ მისდამი პატივის გამო პატივის უღირსსაც ემსახურები, თვითონვე მოგაგებს საზღაურს. რადგან თუ, როგორც ამბობს, „რომელმან შეიწყნაროს წინასწარმეტყუელი სახელად წინასწარმეტყუელისა, სასყიდელი წინასწარმეტყუელისაჲ მიიღოს“ (), ცხადია, მღვდლის პატივისმცემელიც, დამთმობიც და მორჩილიც ასევე მიიღებს. რადგან თუ იქ, სადაც სტუმართმოყვარეობაზეა საუბარი, სადაც არ იცნობ მას, ვინც შენთან ჩერდება, ასეთ საზღაურს იღებ, მით უმეტეს მიიღებ, თუ დაემორჩილები იმას, ვისდამიც დამორჩილებას გიბრძანებს.
ამბობს: „საყდართა მოსესთა დასხდეს მწიგნობარნი და ფარისეველნი“ (); „ყოველსა უკუე რაოდენსა გეტყოდიან თქუენ დამარხვად, დაიმარხეთ და ყავთ, ხოლო საქმეთა მათთაებრ ნუ იქმთ“ (). არ იცი, რა არის მღვდელი? როგორც წერია: „ანგელოზი უფლისა, ყოვლისა მპყრობელისა, არს“ (). ნუთუ თავისას ამბობს? თუ მას შეურაცხყოფ, მას კი არ შეურაცხყოფ, არამედ ღმერთს, რომელმაც იგი ხელთდაასხა. და საიდან არის ცხადი, ამბობს ვინმე, რომ ღმერთმა ხელთდაასხა იგი? მაშასადამე, თუ ასეთი შეხედულება არ გაქვს, შენი სასოება დაცარიელებულია. რადგან თუ ღმერთი მისი მეშვეობით არაფერს მოქმედებს, არც საბანელი გაქვს, არც საიდუმლოებში მონაწილეობ და არც კურთხევებით ხარ ნაზიარები; მაშასადამე, ქრისტიანი არ ხარ.
3.
რა ვთქვათ? ამბობს ვინმე: „განა ღმერთი ყველას ხელდასხმით აყენებს, უღირსებსაც?“ ყველას კი ღმერთი არ აყენებს, მაგრამ თვითონ მოქმედებს ყველათა მიერ, თუნდაც ისინი უღირსნი იყვნენ, რათა ერი ცხონდეს. რადგან თუ სახედრისა და ბალაამის, უწმინდური კაცის, მიერ ერისათვის ილაპარაკა, მით უმეტეს მღვდლის მიერ ილაპარაკებს. რას არ აკეთებს ღმერთი ჩვენი ცხონებისათვის? რას არ წარმოთქვამს? ვის მიერ არ მოქმედებს? თუ იუდას მიერ იმოქმედა და იმ წინასწარმეტყველთა მიერაც, რომელთაც ეუბნება: „არა გიცნი თქუენ, გამნეშორენით ჩემგან ყოველნი მოქმედნი უსჯულოებისანი“ (), და სხვებმაც დემონები განდევნეს, მით უმეტეს მღვდლების მიერ იმოქმედებს. რადგან თუ მმართველთა ცხოვრებას გამოვიძიებთ, თვითონ ჩვენ გავხდებით მოძღვართა ხელდამსხმელნი, და ზემოთა ქვემოთ ექცევა: ზემოთ ფეხები იქნება, ქვემოთ კი თავი.
მოისმინე პავლე, რომელიც ამბობს: „ხოლო ჩემდა საწუნელება არს, უკუეთუ თქუენ მიერ განვიკითხო გინა თუ კაცობრივისაგან დღისა“ (); და კვლავ: „ხოლო შენ რაჲსა განიკითხავ ძმასა შენსა?“ (). თუ ძმის განკითხვა არ არის ჯეროვანი, მით უმეტეს მოძღვრისა. თუ ეს ღმერთმა გიბრძანა, კარგად იქცევი და სცოდავ, თუ არ აღასრულებ; ხოლო თუ პირიქითაა, ნუ გაბედავ და დადგენილ საზღვრებს ნუ გადასცდები. ხბოს შექმნის შემდეგ აარონს აუჯანყდნენ კორეს, დათანისა და აბირონის მომხრენი; მერე რა? განა არ დაიღუპნენ? თითოეულმა თავის საქმეზე იზრუნოს. თუ მოძღვრება გაუკუღმართებული აქვს, ანგელოზიც რომ იყოს, ნუ დაემორჩილები; ხოლო თუ სწორად ასწავლის, მის ცხოვრებას კი ნუ მიაპყრობ ყურადღებას, არამედ სიტყვებს. გყავს პავლე, რომელიც საქმეებითაც და სიტყვებითაც განგაწყობს იმისაკენ, რაც ჯეროვანია.
მაგრამ, ამბობს ვინმე, გლახაკებს არ აძლევს და არც კარგად განაგებს. საიდან არის ეს შენთვის ცხადი? სანამ შეიტყობდე, ნუ გაკიცხავ; პასუხისგებებისა შეგეშინდეს. ბევრი რამ ეჭვისაგან განისჯება. მიემსგავსე შენს მეუფეს; მოისმინე, რას ამბობს იგი: „გარდავიდე უკუე, ვიხილო, უკუეთუ ღაღადებისაებრ მათისა მომავლისა იქცევიან, და, უკუეთუ არა, რათა ვცნა.“ (). თუ კი შეიტყვე, გამოიძიე და ნახე, მსაჯულს დაელოდე; ნუ მიიტაცებ ქრისტეს წესს; ამის გამოკვლევა მისია, არა შენი; შენ უკანასკნელი მონა ხარ, არა მეუფე; შენ ცხვარი ხარ; ამიტომ მწყემსს ზედმეტად ნუ გამოეძიები, რათა იმაზეც, რაშიც მას ადანაშაულებ, პასუხი შენ არ აგო.
და როგორ მეუბნება მე, ამბობს ვინმე, როცა თვითონ არ აკეთებს? ის კი არ გეუბნება; თუ მას ემორჩილები, საზღაური არ გაქვს; ამას ქრისტე შეგაგონებს. და რას ვამბობ? არც პავლეს უნდა დავემორჩილოთ, თუ რამეს საკუთარს ამბობს, თუ რამეს მხოლოდ ადამიანურს, არამედ მოციქულს, რომელსაც თავის თავში ქრისტე ჰყავს მოლაპარაკე. ნუ განვიკითხავთ ერთმანეთისას, არამედ თითოეულმა თავისი გამოიკვლიოს; გამოიძიე შენი ცხოვრება. მაგრამ ის ჩემზე უკეთესი უნდა იყოს, ამბობს ვინმე. რატომ? იმიტომ, რომ მღვდელია. და რა არ აქვს მას შენზე მეტი? განა შრომები არა? განა საფრთხეები არა? განა ბრძოლა არა? განა გაჭირვება არა?
ამ ყოველივეს მქონე, მაშ, როგორ არ არის შენზე უკეთესი? ხოლო თუ უკეთესი არ არის, ნუთუ ვალდებული ხარ, მითხარი, საკუთარი თავი დაიღუპო? ეს სიტყვები უგუნურებისაა. საიდან იცი, რომ შენზე უკეთესი არ არის? თუ იპარავს, ამბობს ვინმე, და სიწმინდეთმპარაობს3. საიდან იცი, ადამიანო? რატომ უბიძგებ საკუთარ თავს უფსკრულისაკენ? და შენ, ერთი მხრივ, თუ ვინმე იტყვის, რომ ამა და ამ კაცს პორფირი აქვს, იცოდე კიდეც, ყურებს დაიხშობ; მხილებაც რომ შეგეძლოს, მაშინვე განერიდები და თავს ისე მოაჩვენებ, თითქოს არ იცოდე, რადგან ზედმეტი საფრთხის აღება არ გინდა; აქ კი არა მხოლოდ არ განერიდები, არამედ ზედმეტ საფრთხესაც იღებ. ეს სიტყვები უპასუხისმგებლოდ არ რჩება; რადგან მოისმინე ქრისტე, რომელიც ამბობს: „ხოლო მე გეტყჳ თქუენ, რამეთუ: ყოველი სიტყუაჲ უქმი რომელსა იტყოდიან კაცნი, მისცენ სიტყუაჲ მისთჳს დღესა მას სასჯელისასა.“ (). საერთოდ კი, ფიქრობ, რომ ვინმეზე უკეთესი ხარ, და არ ოხრავ, არც მკერდს იცემ, არც ქვემოთ იხრება თავი შენი, არც მეზვერეს ჰბაძავ? ამრიგად, საკუთარი თავი დაღუპე, თუნდაც უკეთესი იყო. უკეთესი ხარ? დუმდე, რათა უკეთესი დარჩე; ხოლო თუ იტყვი, ყოველივე დააცარიელე. თუ ასე იფიქრებ, არა დაგემატება; ხოლო თუ არ იფიქრებ, ბევრი შეგიმატებია. რადგან თუ ის, ვინც ცოდვილი იყო, აღიარების გამო გამართლებული ჩამოვიდა, ის, ვინც ძალზე ცოდვილი არ არის და ამგვარად არის დარწმუნებული, რას არ მოიგებს?
გამოიძიე შენი ცხოვრება. არ იპარავ? მაგრამ იტაცებ, ძალას ხმარობ და უამრავ სხვა ამგვარს აკეთებ. ქურდობას ქებისათვის კი არ ვამბობ, შორს ასეთი აზრი, არამედ დიდი ცრემლით, თუ ვინმე მართლაც ასეთია; რადგან არ მჯერა რომ ასეთი იყოს. რადგან რამდენად დიდი ბოროტებაა სიწმინდეთმპარაობა, ამის თქმაც კი შეუძლებელია; მაგრამ თქვენ გინდობთ, რადგან არ მინდა, რომ ჩვენი სათნოება სხვათა ბრალდებით დაცარიელდეს. რა არის მეზვერეზე უარესი, მითხარი? მართალი იყო, რომ იგი მეზვერეც იყო და უთვალავი ბოროტების თანამდებიც; და მხოლოდ იმის გამო, რომ ფარისეველმა თქვა: „გინა ვითარცა ესე მეზუერე,“ (), ყველაფერი დაღუპა; შენ კი მღვდლის შესახებ ამბობ: „არა ვარ, როგორც ეს სიწმინდეთმპარავი“, და ნუთუ ყველაფერს არ აცარიელებ? იძულებული ვარ, ეს ვთქვა და ამ სიტყვას მივყვე, არა იმიტომ, რომ ისინი ასე ძალიან მადარდებს, არამედ იმიტომ, რომ თქვენზე მეშინია, რათა ამ ქადილით, ამ განკითხვით, თქვენი სათნოება არ დააცარიელოთ. რადგან მოისმინე პავლე, რომელიც შეგაგონებს და ამბობს: „საქმენი თჳსნი გამოიცადენინ კაცად-კაცადმან, და მაშინ თავისა თჳსისა ხოლო ქებაჲ აქუნდეს, და არა მოყუსისა მიმართ“ ().
4.
მითხარ, თუ სამკურნალოში მიხვალ ჭრილობის მქონე და, იმის ნაცვლად, რომ წამლის დადება და წყლულის განკურნება დაუშვა, ექიმს დაუწყებ გამოძიებას, აქვს წყლული თუ არა? და თუ აქვს კიდეც, ეს გაღელვებს? ან, რადგან მას აქვს, შენსას აღარ კურნავ და ამბობ: „მას, როგორც ექიმს, ჯანმრთელი ყოფნა მართებდა; რადგან, ექიმი რომ არის, ჯანმრთელი არ არის, მეც ჩემს წყლულს განუკურნებელს დავტოვებ“? ნუთუ, თუ მღვდელი ბოროტია, ეს ნუგეშად ექცევა მის დაქვემდებარებულს? არავითარ შემთხვევაში; ის განსაზღვრულ სასჯელს გადაიხდის, ხოლო შენც გადაიხდი შენთვის ვალდებულსა და შესაფერის სასჯელს; რადგან მოძღვარი ამიერიდან მხოლოდ თავის წესს აღასრულებს. რადგან ამბობს: „იყვნენ ყოველნი ღმრთივ სწავლულ“ (), და აღარ ეტყვიან: „იცან უფალი“ (), რადგან „ყოველთა მიცოდიან მე მცირითგან მათით ვიდრე დიდად მათამდე“ (). მაშ, რისთვის ზის წინ, ამბობს, და მაშ, რისთვის დგას ზედამხედველად? ნუ ვიტყვით, გევედრებით, ცუდს მოძღვრებზე და ნურც ამ საკითხებში ვიქნებით ზედმეტად მკაცრნი, რათა საკუთარი თავი ცუდად არ განვაწყოთ; ჩვენი საქმეები გამოვიკვლიოთ და ცუდს აღარავისზე ვიტყვით.
მოვეკრძალოთ იმ დღეს, რომელშიც მან ჩვენ განგვანათლა. თუ ვინმეს მამა ჰყავს, თუნდაც მას უთვალავი ცუდი რამ ჰქონდეს, ყოველივე ამის ჩრდილით იფარება. რადგან ამბობს: „ნუ განდიდდები მამის შენისა უპატიობაში; რადგან შენთვის დიდება საყვედურივით არ არის“ ().4 „და თუ გონიერება დააკლდეს, შენდობა გქონდეს“ ().5 ხოლო თუ ეს ხორციელ მამებზე უნდა ითქვას, მით უფრო სულიერ მამებზე უნდა ითქვას იგივე. პატივი მიაგე იმას, რომ ყოველდღე შენ გემსახურება: წმინდა წერილებს კითხულებინებს, შენთვის ტაძარს ამკობს, შენთვის ფხიზლობს, შენთვის ლოცულობს, შენთვის დგას და ღმერთს ევედრება, შენთვის აღავლენს ვედრებებს; შენთვის არის მთელი მისი მსახურება. ამას მიაგე პატივი, ამაზე იფიქრე და ყოველი მოწიწებით მიუახლოვდი. მითხარ, უღირსია? და მერე რა? განა ის, ვინც უღირსი არ არის, თვითონ გაძლევს დიდ სიკეთეებს? არავითარ შემთხვევაში; ყოველივე შენი რწმენის მიხედვით აღესრულება. არც მართალი მოგიტანს რაიმე სარგებელს, თუ შენ მორწმუნე არ ხარ, და არც უღირსი გავნებს რაიმეს, თუ შენ მორწმუნე ხარ.
ხართა მეშვეობით იმოქმედა ღმერთმა კიდობანთან, როდესაც ხალხის ხსნა ინება. ნუთუ მღვდლის ცხოვრება, ნუთუ მისი სათნოება ასეთ დიდ რამეს შეეწევა? ის, რასაც ღმერთი გვანიჭებს, ისეთი არ არის, რომ მღვდლის სათნოებით აღსრულდებოდეს; ყოველივე მადლისაა; მას მხოლოდ პირის გახსნა ეკუთვნის, ხოლო ყოველივეს ღმერთი იქმს; ის მხოლოდ ნიშანს აღასრულებს. დაფიქრდი, რაოდენ დიდია შუალედი იოანესა და იესოს შორის; მოისმინე იოანე, რომელიც ამბობს: „მე მიჴმს შენ მიერ ნათლისღებაჲ“ () და: „რომლისა არა ღირს ვარ მე, რაჲთა განვჰჴსნნე საბელნი ჴამლთა მისთანი“ (). მაგრამ, მიუხედავად ასეთი დიდი შუალედისა, სული მაინც გადმოვიდა, რომელიც იოანეს არ ჰქონდა. რადგან ამბობს: „და სავსებისაგან მისისა ჩუენ ყოველთა მოვიღეთ“ (). მაგრამ ნათლისღებამდე არ გადმოსულა; არც იოანეს მოუხდენია მისი გადმოსვლა. მაშ, რატომ ხდება ეს? იმისთვის, რომ ისწავლო: მღვდელი მხოლოდ ნიშანს აღასრულებს. არც ერთი ადამიანი სხვა ადამიანისგან იმდენად დაშორებული არ არის, რამდენადაც იოანე იესოსგან; მაგრამ მაინც მასზე გადმოვიდა სული, რათა ისწავლო, რომ ყოველივეს ღმერთი იქმს, რომ ყოველივეს ღმერთი აღასრულებს.
მსურს, რაღაც საკვირველი ვთქვა, მაგრამ ნუ გაიკვირვებთ და ნურც შეშფოთდებით. რა არის ეს? შესაწირავი იგივეა, თუნდაც იგი ვინმე ჩვეულებრივმა შესწიროს, თუნდაც პავლემ, თუნდაც პეტრემ; იგივეა, რომელიც ქრისტემ მისცა მოწაფეებს და რომელსაც ახლა მღვდლები აღასრულებენ; ეს იმაზე არაფრით ნაკლები არ არის, რადგან ამასაც ადამიანები კი არ წმიდაჰყოფენ, არამედ თვითონ ის, ვინც ისიც წმიდაჰყო. რადგან როგორც სიტყვები, რომლებიც ღმერთმა წარმოთქვა, იგივეა, რასაც მღვდელიც ახლა ამბობს, ასევე შესაწირავიც იგივეა და ნათლისღებაც, რომელიც მან მოგვცა. ასე რომ, ყოველივე რწმენას ეკუთვნის. სული მყისვე გარდამოვიდა კორნელიოსზე, რადგან მან წინასწარ წარმოაჩინა თავისი წილი და რწმენა მოიტანა. ამრიგად, ესეც ხორცია და ისიც; ხოლო ვინც ფიქრობს, რომ ეს იმაზე ნაკლებია, არ იცის, რომ ქრისტე ახლაც აქ არის და ახლაც მოქმედებს. ამიტომ, ამის მცოდნენი (რადგან ეს ყველაფერი უბრალოდ კი არ გვითქვამს თქვენთვის, არამედ იმისთვის, რომ თქვენი აზრი გამოვასწოროთ და შემდგომში უფრო მტკიცენი გაგხადოთ), დიდი სიფრთხილე გამოიჩინეთ ნათქვამის დაცვაში. ხოლო თუ მუდამ ვისმენთ, მაგრამ არასოდეს ვასრულებთ, ნათქვამთაგან არავითარი სარგებელი არ გვექნება. ამიტომ ზედმიწევნით მივაპყროთ ყურადღება, ნათქვამს მზრუნველობით მივაპყროთ გონება, იგი ჩვენს გონებაზე ჩავწეროთ და მუდამ ამოკვეთილად გვქონდეს ჩვენს სინდისში.6
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- პავლეს ამ ფრაზას ძველ ქართულ კორპუსში სრულად ზუსტი შესატყვისი არ აქვს; მოყვანილია უახლოესი შემოწმებული მუხლის ფორმა. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ მუხლისთვის კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- იგულისხმება სიწმინდისა და ეკლესიის კუთვნილის მიტაცება. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ მუხლისთვის კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ მუხლისთვის კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- წყაროს ბოლო ფრაზა სამებით დიდებისმეტყველებას იწყებს; ქართულად იგი მთავარ დასასრულშია მოცემული, ამიტომ აქ ცალკე არ ითარგმნა. წყაროში ერთი და იგივე სვეტის საზღვარი ორჯერ არის მონიშნული; მეორე გამეორება გამოტოვებულია. ↩