ჰომილია 5

„ამას მცნებასა შეგვედრებ შენ, შვილო ტიმოთე, მსგავსად მიძღუანებულთა მათ შენდა წინაწარმეტყუელებათა, რაჲთა ჰსაგრობდე მას შინა კეთილსა მას საგრობასა, და გაქუნდეს სარწმუნოებაჲ და კეთილი გონებაჲ, რომელი-იგი ვიეთმე განიშორეს და სარწმუნოებისაგან განცჳვეს;“ (1 ტიმ 1:18–19).

1.

სწავლებისა და მღვდლობის ღირსება დიდი და საკვირველია და ჭეშმარიტად ღვთის არჩევით განჩინებას საჭიროებს, რათა ღირსეული კაცი შუაში გამოიყვანოს. ასე ხდებოდა ძველადაც და ასე ხდება ახლაც, როცა არჩევას ადამიანური ვნების გარეშე ვასრულებთ, როცა არავითარ ყოფითს არ შევყურებთ: არც მეგობრობას და არც სიძულვილს. რამეთუ თუნდაც ასეთი დიდი სულის მოზიარენი არ ვიყოთ, კეთილი განზრახვაც საკმარისია, რათა ხელდასხმა ღვთისაგან მიიზიდოს. რადგან მოციქულებიც კი არ იყვნენ სულის მოზიარენი, როცა მატათია აირჩიეს; არამედ საქმე ლოცვას მიანდეს და იგი მოციქულთა რიცხვში ჩარიცხეს, რადგან ადამიანურ მეგობრობას არ შეჰყურებდნენ. ასევე უნდა ხდებოდეს ახლაც ჩვენთან. მაგრამ ჩვენ უდებების უკიდურესობამდე მისულნი ცხადსაც კი სიზუსტით აღარ ვიკვლევთ; ხოლო როცა აშკარასაც გვერდს ვუვლით, დაფარულს როგორღა გაგვიცხადებს ღმერთი? ამბობს: „უკუეთუ მცირესა ზედა სარწმუნოჲ არა იქმნნეთ, დიდი და ჭეშმარიტი ვინ შეგავედროს თქუენ?“ (ლუკ 16:10–11)¹

მაშინ კი, რადგან არაფერი ადამიანური არ ხდებოდა, მღვდლებიც წინასწარმეტყველებით დგინდებოდნენ. რას ნიშნავს წინასწარმეტყველებით? სულიწმინდისაგან. რამეთუ წინასწარმეტყველება მხოლოდ მომავალის თქმას კი არ ნიშნავს, არამედ აწმყოსასაც; ვინაიდან საულიც წინასწარმეტყველებით გამოჩნდა, როცა ნივთებს შორის იყო დამალული, რადგან ღმერთი მართალთ უცხადებს. წინასწარმეტყველება იყო ის თქმაც: „გამომირჩიენით მე პავლე და ბარნაბა“ (საქმ 13:2)². ასევე აირჩიეს ტიმოთეც. აქ კი წინასწარმეტყველებებს მრავალს უწოდებს: შესაძლოა, იმასაც, რომლითაც იგი მიიღო, როცა წინადაცვითა, და იმასაც, როცა ხელი დაასხა, როგორც თავადაც წერს: „ნუ უდებ-ჰყოფ, რომელ-ეგე არს შენ თანა მადლი“ (1 ტიმ 4:14). ამგვარად, როცა მას აღვიძებს, ფხიზლად ყოფნისა და მღვიძარებისათვის განამზადებს, ახსენებს მას, ვინც აირჩია და ხელი დაასხა; თითქოს ეუბნებოდეს: ღმერთმა აგირჩია, მანვე მოგანდო, ადამიანური არჩევანით არ გამხდარხარ; ნუ შეურაცხყოფ და ნუ შეარცხვენ ღვთის არჩევანს.

შემდეგ, რადგან „მცნება“ თქვა და ეს უფრო მძიმე ჟღერდა, რას ამბობს? „ამას მცნებასა შეგვედრებ შენ, შვილო ტიმოთე“ (1 ტიმ 1:18). როგორც შვილს, და თანაც ჭეშმარიტ შვილს, ისე ავალებს. რადგან არა თვითნებურად, არა მბრძანებლურად და არც ძალაუფლებით, არამედ მამობრივად ამბობს: შვილო ტიმოთე. ხოლო „შეგვედრება“ დაცვის სიზუსტესაც აჩვენებს და იმასაც, რომ ეს ჩვენი არ არის, რადგან ჩვენ თვითონ არ მოგვიხვეჭია იგი. არამედ ღმერთმა გვიბოძა; და არა მხოლოდ ეს, არამედ რწმენაც და კეთილი სინდისიც. ამიტომ რაც მოგვცა, ის დავიცვათ. იგი თავად რომ არ მოსულიყო, არც თვით რწმენა იპოვებოდა და არც სუფთა ცხოვრება, რომელსაც სწავლება-წვრთნით ვიღებთ. თითქოს ეუბნებოდეს: მე კი არ გაძლევ ამ მცნებას, არამედ ის, ვინც აგირჩია; რადგან სიტყვები: „შენზე უწინ მიმავალი წინასწარმეტყველებათა მიხედვით“ სწორედ ამას ნიშნავს. იმ წინასწარმეტყველებებს უსმინე და მათ დაემორჩილე.

აბა, რას ავალებ? მითხარი. „რაჲთა ჰსაგრობდე მას შინა კეთილსა მას საგრობასა“ (1 ტიმ 1:18). იმ წინასწარმეტყველებებმა აგირჩიეს იმისთვის, რისთვისაც აგირჩიეს; იბრძოლე კეთილი ბრძოლა. „კეთილი“ თქვა, რადგან არსებობს ბოროტი ბრძოლაც, რომლის შესახებ ამბობს: „ვითარცა წარუდგინენით ასონი თქუენნი საჭურველად ცოდვასა და უწმინდურებასა“ (რომ 6:13, 19)³. ისინი ტირანის ქვეშ იბრძვიან, შენ კი მეფის ქვეშ. რატომ უწოდებს ამ საქმეს ბრძოლას? იმას აჩვენებს, რომ სასტიკი ომი აღძრულა ყველასათვის, განსაკუთრებით კი მოძღვრისათვის; რომ ძლიერი იარაღი გვჭირდება, რომ გვჭირდება სიფხიზლე, მღვიძარება და უწყვეტი ფხიზლობა; რომ სისხლისა და ბრძოლებისათვის მზად უნდა ვიყოთ, საბრძოლო მწყობრში ვიდგეთ და არაფერი გვქონდეს მოდუნებული. ამბობს: „რაჲთა ჰსაგრობდე მას შინა“ (1 ტიმ 1:18). რადგან როგორც ჯარებში ყველა ერთნაირად არ იბრძვის, არამედ სხვადასხვა რაზმში დგას, ასევეა ეკლესიაშიც: ერთი მოძღვრის დასშია, მეორე — მოწაფისა, მესამე — უბრალო მორწმუნისა, შენ კი ამაში ხარ.

შემდეგ, ვინმემ რომ არ იფიქროს, თითქოს ეს საკმარისია, რას ამბობს? „და გაქუნდეს სარწმუნოებაჲ და კეთილი გონებაჲ“ (1 ტიმ 1:19). რადგან მოძღვარი ჯერ საკუთარი თავის მოძღვარი უნდა იყოს. როგორც მხედართმთავარი, თუ ჯერ საუკეთესო მეომარი არ არის, მხედართმთავარიც ვერასოდეს იქნება, ასევეა ისიც, ვინც ასწავლის. ამას სხვაგანაც ამბობს: „ნუუკუე სხუათა უქადაგებდე და მე გამოუცდელ ვიყო“ (1 კორ 9:27). ამბობს: „და გაქუნდეს სარწმუნოებაჲ და კეთილი გონებაჲ“, რათა ასე წინამძღვრობდე სხვებს (1 ტიმ 1:19). ამას რომ ვისმენთ, ნუ შეურაცხვყოფთ უფროსთა შეგონებებს, თუნდაც მოძღვრები ვიყოთ. რადგან თუ ტიმოთე, რომელსაც ჩვენ ყველანი ვერ შევედრებით, მცნებებს იღებს და ისწავლება, და ამას მაშინ, როცა მოძღვრის დასშია, მით უმეტეს ჩვენ.

ამბობს: „რომელი-იგი ვიეთმე განიშორეს და სარწმუნოებისაგან განცჳვეს“ (1 ტიმ 1:19). მართებულადაც. რადგან როცა ცხოვრება სასოწარკვეთილი და გაწირულია, ასეთივე მოძღვრებაც იბადება; და შეიძლება იხილო მრავალი, ვინც ამის გამო ბოროტებათა უფსკრულში ჩავარდა და წარმართობისკენ გადაიხარა. რადგან მომავალთა შიშით რომ არ იტანჯებოდნენ, ცდილობენ სული დაარწმუნონ, თითქოს ჩვენს მოძღვრებაში ყველაფერი სიცრუეა. ზოგიერთნი რწმენასაც გადაუხვევენ, ისინი, ვინც ყველაფერს განსჯით ეძიებენ; რადგან განსჯა ხომალდდამსხვრევას იწვევს, ხოლო რწმენა უსაფრთხო ხომალდივით არის.

2.

ამიტომ ვინც იქიდან გადაუხვევს, აუცილებელია, გემის დამსხვრევა განიცადოს; ამას კი მაგალითით აჩვენებს. მათგან არიან, ამბობს, „რომელ არიან ჳმენოს და ალექსანდროს“ (1 ტიმ 1:20). და ამათითაც გვაფხიზლებს. ხედავთ, როგორ იმ დროიდანვე იყვნენ ცრუმასწავლებლები, ყველაფერში ჩამძიებელნი, რწმენას განშორებულნი, საკუთარი მსჯელობებით მაძიებელნი? გემდამსხვრეული შიშველია და ყოვლისგან დაცარიელებული; ასეა რწმენიდან დაცემულიც: ამის შემდეგ არაფერი აქვს, არც ადგილი, სადაც დადგება, არც ადგილი, სადაც თავს შეიმაგრებს; არც ისეთი ცხოვრება აქვს, რომლითაც იქიდან რაიმე სარგებელს მოიპოვებს; რადგან როცა თავი გახრწნილია, რა სარგებელია დანარჩენი სხეულისგან? რადგან თუ რწმენა ცხოვრების გარეშე არაფერია, მით უფრო არაფერია პირიქითაც: ცხოვრება რწმენის გარეშე. თუ ღმერთი ჩვენ გამო თავისას არად აგდებს, მით უფრო გვმართებს ჩვენ, მის გამო ჩვენსას არად ვაგდებდეთ. რადგან ასეა, როცა ვინმე რწმენიდან დაეცემა: ვერსად დგება, არამედ ხან ერთ მხარეს მიცურავს, ხან მეორე მხარეს, ვიდრე კვლავ ჩაიძირება.

ამბობს: „რომელნი-იგი მივსცენ ეშმაკსა, რაჲთა განისწავლნენ არა-გმობად“ (1 ტიმ 1:20). ხედავ, რომ ღვთაებრივის ადამიანური მსჯელობებით ძიება გმობაა? სამართლიანადაც; რადგან რა საერთო შეიძლება ჰქონდეს ადამიანურ მსჯელობას იმათთან? მაგრამ როგორღა განსწავლის სატანა მათ, რომ აღარ გმობდნენ? რადგან თუ სხვებს ისე განსწავლის, რომ არ გმობდნენ, მით უფრო თავისი თავი უნდა განესწავლა; ხოლო თუ დღემდე საკუთარი თავის განსწავლა არ შეუძლია, ვერც სხვებს განსწავლის. არ უთქვამს: „რათა მან ასწავლოს მათ, არ გმობდნენო“, არამედ: „რაჲთა განისწავლნენ არა-გმობად“ (1 ტიმ 1:20). ამას ის კი არ ახდენს, არამედ ეს შედეგად დგება; როგორც სხვაგანაც ამბობს გარყვნილის შესახებ: „მიცემად ეგევითარი იგი ეშმაკსა სატანჯველად ჴორცითა, რაჲთა სული ცხონდეს დღესა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრსისტესსა“ (1 კორ 5:5); ეს კი უპიროვნოდ არის ნათქვამი.

მაშ, როგორ ხდება ეს? როგორც ჯალათები, უამრავი ბოროტებით სავსენი, სხვებს აფხიზლებენ, ასევეა აქაც ბოროტი სულის შემთხვევაში. და რატომ არ დასაჯე შენ თვითონ ისინი, როგორც ის ბარიესუ, ან როგორც კეფამ ანანია, არამედ სატანას გადასცი? არა იმისთვის, რომ დასჯილიყვნენ, არამედ იმისთვის, რომ განესწავლათ. თუმცა მასაც აქვს ძალა, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „რაჲ გნებავს? კუერთხითა მოვიდე თქუენდა“ (1 კორ 4:21)? და კვლავ: „რაჲთა არა ჩუენ გამოცდილად გამოვჩნდეთ; არამედ რაჲთა თქუენ კეთილი ჰქმნეთ“ (2 კორ 13:7); და კვლავ იმავე აზრით: „ჴელმწიფებისა მისებრ, რომელ მომცა მე უფალმან აღსაშენებელად და არა დასარღუეველად“ (2 კორ 13:10). მაშ, რატომ უხმობს სატანას სასჯელისთვის? რათა სიმძაფრესა და დასჯასთან ერთად შეურაცხყოფაც უფრო დიდი იყოს; უფრო სწორად კი, ურწმუნოებს თვითონ წვრთნიდნენ, ხოლო გადახვეულებს სატანას გადასცემდნენ.

და რატომღა დასაჯა პეტრემ ანანია? რადგან ანანიაც ჯერ კიდევ ურწმუნო იყო და სულიწმინდას ცდიდა. ამიტომ, რათა ურწმუნოებს ესწავლათ, რომ ვერ დაიმალებიან, ისინი თვითონვე სჯიდნენ მათ; ხოლო მათ, ვინც ეს უკვე ისწავლა და შემდეგ გადაუხვია, სატანას გადასცემდნენ, რითაც აჩვენებდნენ, რომ ისინი საკუთარი ძალით კი არა, მოციქულთა დაცვით იყვნენ შეკავებულნი; და გადაეცემოდა ყველა, ვინც უგუნურებაში ჩავარდა. ამიტომ, როგორც მეფეთა შემთხვევაში მტრებს საკუთარი ხელებითაც კლავენ, ხოლო თავიანთ ქვეშევრდომებს ჯალათებს გადასცემენ, ასევეა აქაც. ამით კი ჩანს, რომ ეს მოციქულთა დაცვით ხდებოდა; სხვა მხრივაც, მცირე საქმე არ იყო ეშმაკისთვის ბრძანების მიცემის ძალა; რადგან ეს აჩვენებდა, რომ ეშმაკი მონურად ემსახურება, ემორჩილება და უნებურადაც უთმობს მოციქულებს. ამიტომ ეს მადლის თვალსაზრისით მცირე არ ყოფილა. ხოლო როგორ გადასცა, მოისმინე.

ამბობს: „შეკრებასა სულისა ჩემისა და თქუენისასა, ძალითურთ უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა, მიცემად ეგევითარი იგი ეშმაკსა სატანჯველად ჴორცითა“ (1 კორ 5:4–5). ამიტომ იგი მაშინვე გამოიძევებოდა საერთო კრებიდან, განიკვეთებოდა სამწყსოსგან, ხდებოდა მარტო და შიშველი, მიეცემოდა მგელს. რადგან როგორც ღრუბელი ებრაელთა ბანაკს გამოაჩენდა, ასევე სულიწმინდა ეკლესიას ხდიდა საცნაურს. ამიტომ თუ ვინმე გარეთ აღმოჩნდებოდა, იწვებოდა; გარეთ კი მოციქულთა განაჩენით აღმოჩნდებოდა. ასევე უფალმაც გადასცა იუდა სატანას; რადგან მაშინვე, როგორც წერია: „და შემდგომად მიღებისა იუდაჲსა პურისა მის შევიდა მისა ეშმაკი“ (იოან 13:27). შესაძლებელია ესეც ითქვას: რომელთა გამოსწორებაც სურდათ, თვითონ არ სჯიდნენ; გამოუსწორებლებს კი თვითონ სჯიდნენ; ან, თუ ეს არა, იმიტომ, რომ უფრო საშიშნი იყვნენ, როცა მათ სხვებს გადასცემდნენ. ასევე იობიც სატანას გადაეცა; მაგრამ იგი არა ცოდვების გამო, არამედ უფრო მეტი სათნოების გამოსაჩენად.

3.

ასეთი მრავალი რამ ახლაც ხდება. რადგან მღვდლებმა ყველა ცოდვილი და საიდუმლოთა უღირსად მიმღები არ იციან, ღმერთი ამას ხშირად თვითონ აკეთებს და მათ სატანას გადასცემს. რადგან როცა სნეულებანი, როცა მახენი, როცა გლოვა და უბედურებანი შეგვემთხვევა, როცა სხვა ამგვარიც რამ ხდება, ეს ამის გამო ხდება. ამას პავლეც ცხადყოფს, როცა ასე ამბობს: „ამისთჳს მრავალ არიან თქუენ შორის უძლურ და სნეულ, და წვანან მრავალნი.“ (1 კორ 11:30). და როგორ, იტყვის ვინმე, როცა წელიწადში მხოლოდ ერთხელ მივეახლებით? სწორედ ეს არის საშინელი: მიახლების ღირსებას გონების სისუფთავით კი არ საზღვრავ, არამედ დროის შუალედით, და ღვთისმოშიშებად მიგაჩნია ის, რომ ხშირად არ მიხვიდე; არ იცი, რომ უღირსად მისვლა, თუნდაც ერთხელ მოხდეს, შებღალავს, ხოლო ღირსად მისვლა, თუნდაც ხშირად, აცხოვნებს. კადნიერება ხშირად მიახლება კი არ არის, არამედ უღირსად მიახლებაა, თუნდაც ვინმე მთელი დროის განმავლობაში ერთხელ მივიდეს.

ჩვენ კი ისე უგუნურად და საცოდავად ვართ განწყობილნი, რომ მთელი წლის განმავლობაში უთვალავ ბოროტებას ჩავდივართ, მათგან განძარცვაზე არავითარ ზრუნვას არ ვიჩენთ, საკმარისად კი მიგვაჩნია, რომ განუწყვეტლივ არ გავკადნიერდეთ და შეურაცხმყოფლად არ დავესხათ ქრისტეს სხეულს; არ ვფიქრობთ, რომ ქრისტეს ჯვარმცმელებმაც იგი ერთხელ აცვეს ჯვარს. ნუთუ, რადგან ერთხელ მოხდა, ცოდვა უფრო მცირე იყო? იუდამაც ერთხელ გასცა; მაშ, რა? განა ამან იხსნა იგი? მაშ, რატომღა ვზომავთ საქმეს დროით? ზიარებასთან მისვლის ჟამი ჩვენთვის სუფთა სინდისი იყოს. პასექისას აღსრულებულ საიდუმლოს ახლანდელ აღსრულებულზე მეტი არაფერი აქვს: ერთი და იგივეა, სულიწმინდის იგივე მადლია; პასექი ყოველთვის არის.

თქვენ, საიდუმლოში განდობილნო, იცით, რაც ითქვა. პარასკევსაც, შაბათსაც, კვირასაც და მოწამეთა დღესაც იგივე მსხვერპლი აღესრულება. რადგან, ამბობს, „რამეთუ რაოდენ-გზისცა შჭამდეთ პურსა ამას და სუმიდეთ სასუმელსა ამას, სიკუდილსა უფლისასა მიუთხრობდით“ (1 კორ 11:26). მან მსხვერპლი დროის საზღვრით არ შემოსაზღვრა. მაშ, რატომ ეწოდება მაშინ პასექი, იტყვის ვინმე? იმიტომ, რომ მაშინ ევნო ქრისტე ჩვენთვის. ამიტომ ნურავინ მიეახლება იმას ერთგვარად და ამას სხვაგვარად: ერთი ძალაა, ერთი ღირსებაა, ერთი მადლია, ერთი და იგივე სხეულია; არც ის არის ამაზე უფრო წმინდა და არც ეს იმაზე ნაკლები. ეს თქვენც იცით, რადგან არაფერს უფრო ახალს ხედავთ, გარდა ამ ნივთიერი ფარდებისა და ბრწყინვალე სიმრავლისა. იმ დღეებს კი ერთი რამით აქვთ მეტი: მათგან მიიღო დასაბამი ჩვენმა მაცხოვნებელმა დღემ, რადგან იმ დღეს ქრისტე მსხვერპლად შეიწირა; ხოლო საიდუმლოთა მხრივ არავითარი უპირატესობა არა აქვთ.

როცა ნივთიერ საჭმელს ეხები, ხელებს იბან, პირს იბან; ხოლო როცა სულიერ საჭმელს უნდა მიეახლო, სულს არ იბან, არამედ უწმინდურებით სავსე მიეახლები? და რა, იტყვის ვინმე? ნუთუ ორმოცი დღის მარხვანი არ კმარა ცოდვების დიდი ნაგვის განსაწმენდად? და რა სარგებელია, მითხარი? თუ ვინმეს სურს ნელსაცხებელი შეინახოს და ადგილი განწმინდოს, შემდეგ კი, ჩადებიდან მცირედ ხანში, კვლავ ნეხვიც დააყაროს, განა კეთილსურნელება არ განქარდება? ეს ჩვენთანაც ხდება: როცა ჩვენი ძალისამებრ მივეახლეთ, ღირსნი გავხდით; შემდეგ კი კვლავ ვბილწავთ საკუთარ თავს.

მაშ, რა მოგებაა? ამას ვამბობთ იმათზეც, ვისაც შეუძლია ორმოცი დღის განმავლობაში განიბანოს. მაშ, ნუ უგულებელვყოფთ ჩვენს ცხონებას, გევედრებით, რათა ფუჭი არ გახდეს ჩვენი შრომა. რადგან, ამბობს, „კაცი, რომელიც განეშორება თავის ცოდვას და კვლავ მიდის და იმავეს აკეთებს, ვითარცა ძაღლი მიექცა ნათხევარსა თჳსსა“ (ზირ 34:26; შდრ. 2 პეტ 2:22)⁴. თუ ასე მოვიქცევით და ასე ვიფხიზლებთ, შევძლებთ ღირსნი გავხდეთ იმ ჯილდოთა მიღებისა, რომელთა მიღწევაც ყველას გვერგოს.⁵

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. სახარების ძველი თარგმანი ნაპოვნია, მაგრამ წყაროში გამონათქვამი შემოკლებული და აზრობრივად შეერთებული სახითაა მოყვანილი; ამიტომ ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით გადმოიცა. ↩
2. საქმეთა ძველ თარგმანში სხვა სახელებია, ხოლო წყარო პავლესა და ბარნაბას ასახელებს; აქ დაცულია წყაროს სახელები. ↩
3. მოციქულის სიტყვა წყაროში ორი მუხლის გამონათქვამებს აერთებს; ციტატა ამ შემოკლებულ სახეს მიჰყვება. ↩
4. ზირაქის შესაბამისი მუხლი ადგილობრივ პარალელურ კორპუსში არ მოიძებნა; პირველი ნაწილი წყაროდან პირდაპირ ითარგმნა, ხოლო ბოლო ბიბლიური სახე ძველი ქართული კორპუსიდანაა მოტანილი. ↩
5. ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიამდე და ამინამდე გრძელდება; ქართული თარგმანი მხოლოდ დოქსოლოგიამდე არსებულ შინაარსს გადმოსცემს, ხოლო დოქსოლოგიას მთავარი ჩარჩო ამატებს. ↩