📋 სარჩევი
„რაჲთა მშჳდობით და მყუდროებით ვცხონდებოდით ყოვლითა ღმრთის მსახურებითა და სიწმიდითა, რამეთუ ესე არს კეთილ და სათნო წინაშე მაცხოვრისა ჩუენისა ღმრთისა, რომელსა ყოველთა კაცთაჲ ჰნებავს ცხორებაჲ და მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა მოსლვაჲ.“ ().
1.
თუ მას სურს, რომ საერთო ომები, ბრძოლები და არეულობანი შეწყდეს, და ამის გამო მღვდელმსახურს მოუწოდებს, „მეფეთათჳს და ყოველთა მთავართა“ () ლოცვები აღავლინოს, მით უმეტეს კერძო ადამიანებსაც მართებთ ამის გაკეთება. ომების ყველაზე მძიმე სახეები სამია: ერთი ეს საერთოა, როცა ჩვენთან მყოფ ჯარისკაცებს ბარბაროსები ებრძვიან; მეორე, როცა მშვიდობის დროსაც ჩვენ ერთმანეთის წინააღმდეგ ვიბრძვით; მესამე, როცა თითოეული საკუთარ თავს ებრძვის. ეს კი ყველასაგან უმძიმესია. რადგან ის, ბარბაროსთაგან მომავალი, დიდ ზიანს ვერ მოგვაყენებს; რას იზამს, მითხარი? დაკლა და მოკლა, მაგრამ სულს არაფერი ავნო. მაგრამ არც მეორე შეძლებს ჩვენთვის ზიანის მოყენებას, თუ თავად არ ვისურვებთ. რადგან თუნდაც სხვები გვებრძოდნენ, ჩვენ შეგვიძლია მშვიდობისმყოფელნი ვიყოთ; მოისმინე წინასწარმეტყველი, რომელიც ამბობს: „სიყუარულისა ჩემისა წილ მასმენდეს მე, ხოლო მე ვილოცევდ“ (); და კვლავ: „მოძულეთა თანა მშჳდობისათა“ (), „და მე ვიყავ მამშჳდებელ“ (); და კვლავ: „რაჟამს ვეტყოდე მათ, იგინი მბრძოდეს მე ცუდად“ ().
ხოლო მესამე ომს უვნებლად ვერ გაექცევი. რადგან როცა სხეული ჩვენში სულის წინააღმდეგ ამბოხდება, მძიმე სურვილებს აღძრავს და სხეულის, რისხვისა და შურის სიამოვნებებს შეაიარაღებს, ამ ომის დამთავრებამდე შეუძლებელია აღთქმული სიკეთეების მიღწევა; და ვინც ამ არეულობას არ აცხრობს, აუცილებლად დაეცემა და ისეთ ჭრილობებს მიიღებს, რომლებიც გეჰენიაში მყოფ იმ სიკვდილს შობენ. ამიტომ ყოველდღე დიდი საზრუნავი და გულმოდგინება გვჭირდება, რათა ეს ომი არც აღიძრას ჩვენში და, თუ აღიძრა, არ დარჩეს, არამედ დაცხრეს და მიძინებულ იქნეს. რა სარგებელი იქნება, თუ ქვეყნიერება ღრმა მშვიდობით სარგებლობს, შენ კი საკუთარ თავს ებრძვი? ეს მშვიდობა უნდა გვქონდეს; თუ ეს გვექნება, გარედან ვერაფერი გვავნებს. ამას დიდად ეხმარება საერთო მშვიდობაც; ამიტომ ამბობს: „რაჲთა მშჳდობით და მყუდროებით ვცხონდებოდით“ (). თუ ვინმე სიმშვიდის ჟამსაც შფოთავს, ძალზე უბედურია. ხედავ, რომ იმ მშვიდობაზე ლაპარაკობს, რომელსაც მე მესამეს ვუწოდებ? ამიტომ, როცა თქვა: „რაჲთა მშჳდობით და მყუდროებით ვცხონდებოდით“ (), ამაზე არ შეჩერდა, არამედ დაუმატა: „ყოვლითა ღმრთის მსახურებითა და სიწმიდითა“ (). ღვთისმოსაობასა და კრძალულობაში ყოფნა კი შეუძლებელია, თუ ის მშვიდობა არ აღსრულდა.
რადგან როცა გამოძიებისმოყვარე ზრახვები ჩვენს რწმენას აშფოთებს, სად არის მშვიდობა? როცა გარყვნილების სულები გვაშფოთებენ, სად არის მშვიდობა? რათა არ იფიქრო, თითქოს იგი უბრალოდ იმ ცხოვრებას გულისხმობს, რომლითაც ყველა ადამიანი ცხოვრობს, თქვა: „რაჲთა მშჳდობით და მყუდროებით ვცხონდებოდით“ (), და შემდეგ მოაყოლა: „ყოვლითა ღმრთის მსახურებითა და სიწმიდითა“ (); რადგან შესაძლებელია მშვიდი და მყუდრო ცხოვრება წარმართებმაც გაატარონ, და თავშეუკავებლებს, მფლანგველებსა და ფუფუნებაში მცხოვრებთაც ნახავ, რომ ასეთი ცხოვრებით ცხოვრობენ. ამიტომ, რათა გაიგო, რომ ამას არ ამბობს, უმატებს: „ყოვლითა ღმრთის მსახურებითა და სიწმიდითა“ (). რადგან ის ცხოვრება მახეებსა და ბრძოლებს შეიცავს, როცა სული ყოველდღე გულისსიტყვებში არსებული ხმაურით იჭრება. ხოლო ის, რომ ამ ცხოვრებაზე სურს მიუთითოს, ცხადია როგორც შემდგომი დამატებიდან, ასევე იმითაც, რომ უბრალოდ „ღვთისმოსაობით“ კი არ თქვა, არამედ სიტყვა „ყოვლითას“ დამატებით. რადგან ამ სიტყვებით ჩანს, რომ არა მხოლოდ დოგმატებიდან გამომდინარე ცხოვრების წესს ითხოვს, არამედ იმასაც, რომელიც ცხოვრებით მტკიცდება; რადგან ორივეში უნდა ვეძიოთ ღვთისმოსაობა.
რა სარგებელია, რწმენაში ღვთისმოსაობდე და ცხოვრებით უკეთურობდე? ხოლო ის, რომ შესაძლებელია ცხოვრებით უკეთურობა, მოისმინე, როგორ ამბობს ეს ნეტარი სხვა ადგილასაც: „ღმერთსა აღიარებენ ვითარმედ იციან, ხოლო საქმითა უარ-ჰყოფენ“ ()1; და კვლავ: „სარწმუნოებაჲ უარ-უყოფიეს და არს იგი ურწმუნოჲსა უძჳრეს“ (); და კვლავ: „უკუეთუ ვინმე ძმაჲ სახელდებულ იყოს მეძავ ანუ ანგაჰრ, გინა კერპთ-მსახურ“ (), ასეთი ღმერთს პატივს არ სცემს; და კვლავ: „ძმისა თჳსისა მოძულე ღმერთს არა იცნობს“ (; )1. ხედავ, რამდენი სახეა უკეთურებისა? ამიტომ ამბობს: „ყოვლითა ღმრთის მსახურებითა და სიწმიდითა“ (). რადგან უკრძალველი მარტო მეძავი კი არ არის, არამედ ანგარიც შეიძლება უკრძალველად და თავშეუკავებლად იწოდოს; ვინაიდან ეს სურვილიც სხეულთა სურვილზე არანაკლებია. ამიტომ ვინც მას არ თოკავს, თავშეუკავებლად იწოდება; რადგან სურვილის მოთოკვის არქონის გამო იწოდებიან თავშეუკავებლებად. ამგვარად, მეც ვიტყოდი, რომ მრისხანეც თავშეუკავებელია, შურიანიც, ვერცხლისმოყვარეც, მზაკვარიც, და ყოველი, ვინც ცოდვაშია, თავშეუკავებელია, უკრძალველი და გარყვნილი. რადგან ამბობს: „რამეთუ ესე არს კეთილ და სათნო წინაშე მაცხოვრისა ჩუენისა ღმრთისა“ (). რა არის ეს? ყველასთვის ლოცვაა ის, რასაც ღმერთი შეიწყნარებს, ეს სურს მას; რადგან ამბობს: „რომელსა ყოველთა კაცთაჲ ჰნებავს ცხორებაჲ და მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა მოსლვაჲ“ ().
2.
მიბაძე ღმერთს. თუ იგი ყოველი კაცის ცხონებას ნებულობს, სამართლიანად უნდა ვილოცოთ ყველასთვის; თუ თვითონ ინება ყველას ცხონება, ინებე შენც; ხოლო თუ ნებულობ, ილოცე, რამეთუ ასეთთა საქმეა ლოცვა. ხედავ, როგორ დაარწმუნა პავლემ ყოველი მხრიდან სული, რათა თვით წარმართთათვისაც ელოცათ? და გვიჩვენებს, რაოდენი სარგებელი იბადება აქედან: „რაჲთა მშჳდობით და მყუდროებით ვცხონდებოდით“ (), ამბობს; და მასზე ბევრად უმეტესსაც, რომ ეს ღმერთთანაც სათნოა და ამით მისი მსგავსნი ვხდებით, რადგან იმავეს ვსურვობთ, რასაც იგი. საკმარისია ეს, რათა მხეციც კი შეარცხვინოს. მაშ, ნუ შეგეშინდება, როცა წარმართთათვის ლოცულობ; თვითონაც ამას ნებულობს; გეშინოდეს მხოლოდ მათი დაწყევლისა, რადგანაც ამას არ ნებულობს. ხოლო თუ წარმართთათვის ლოცვა საჭიროა, ცხადია, მწვალებელთათვისაც; რამეთუ ყოველი კაცისთვის უნდა ვილოცოთ და არა ვდევნოთ.
ეს კი სხვაგვარადაც კარგია, რადგან ერთი და იგივე ბუნება გვაქვს საერთო; ღმერთიც აქებს და შეიწყნარებს ერთმანეთისადმი კეთილგანწყობასა და ნათესაურ სიყვარულს. „მაშ, თუ თვითონ უფალი ნებულობს, ამბობს, მისცეს, რაში მჭირდება ჩემი ლოცვები?“ დიდად შეეწევა ეს მათაც და შენც: მათ სიყვარულისკენ მიიზიდავს, შენ კი არ გიშვებს, რომ გამხეცდე; საკმარისია ეს, რომ ისინი რწმენისკენ მიიზიდოს. რამეთუ ბევრი კაცი ერთმანეთთან ცილობის გამო ღმერთს განუდგა. ამას უწოდებს ახლა ღვთის ცხონებას, რადგან თქვა: „რომელსა ყოველთა კაცთაჲ ჰნებავს ცხორებაჲ“ (); ვინაიდან ეს ნამდვილად არის ცხონება; მის გარეშე სხვა არაფერი არის დიდი, არამედ მხოლოდ ცხონების სახელი და წოდება. „და მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა მოსლვაჲ“ (), ამბობს. ჭეშმარიტებისა, რომლისა?
მისდამი რწმენისა. და უკვე წინასწარაც თქვა: „ამცნო ვიეთმე, რაჲთა არა სხუასა რასმე მოძღურებდენ“ (); ხოლო რათა ვინმემ მტრებად არ მიიჩნიოს ისინი და ამის გამო ბრძოლები არ მოქსოვოს, ამბობს: „რომელსა ყოველთა კაცთაჲ ჰნებავს ცხორებაჲ და მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა მოსლვაჲ“ (). შემდეგ, ამის თქმის შემდგომ, ზედ დააყოლა: „რამეთუ ერთ არს ღმერთი და ერთ არს შუა-მდგომელ ღმრთისა და კაცთაჲ“ (). თქვა: „მეცნიერებასა ჭეშმარიტებისასა მოსლვაჲ“ (), და ამით აჩვენა, რომ მსოფლიო ჭეშმარიტებაში არ არის. კვლავ თქვა: „რამეთუ ერთ არს ღმერთი“ (), და ამით აჩვენა, რომ ღმერთები მრავალნი არ არიან, როგორც ზოგიერთნი ფიქრობენ. თქვა, რომ შუამავალიც და ძეც მოავლინა, და ამით აჩვენა, რომ ყველას ცხონება ნებავს.
მაშ, რა? ძე ღმერთი არ არის? ფრიადაც კი. მაშ, როგორ ამბობს: ერთი? კერპებთან დაპირისპირებით, და არა ძესთან; რამეთუ მისი სიტყვა ჭეშმარიტებისა და ცთომილების შესახებ იყო.
ხოლო შუამავალი ვალდებულია ორთავესთან საერთო ჰქონდეს, ვისი შუამავალიც არის; რამეთუ ეს არის შუამავლის თვისება: ორივე მხარესთან კავშირი ჰქონდეს და მათთან საერთო ჰქონდეს, ვისი შუამავალიც არის; ხოლო თუ ერთთან კავშირი აქვს, მეორეს კი ჩამოსცილებულია, მაშინ უკვე აღარ არის შუამავალი. ამიტომ, თუ მამის ბუნებასთან კავშირი არ აქვს, შუამავალი არ არის, არამედ მისგან ჩამოცილებულია. რამეთუ როგორც კაცთა ბუნებას ეზიარა, რადგან კაცთა მიმართ მოვიდა, ასევე ღვთის ბუნებასაც, რადგან ღმრთისგან მოვიდა. რადგანაც ორი ბუნების შუა გახდა, ორივე ბუნებასთან ახლოს უნდა იყოს. რამეთუ როგორც რომელიმე ადგილის შუა ორივე ადგილთან ახლოს არის, ასევე ბუნებათა შუაში მდგომიც ვალდებულია ორივე ბუნებასთან ახლოს იყოს. ამიტომ, როგორც კაცი გახდა, ასევე ღმერთიც იყო. კაცი ვერ გახდებოდა შუამავალი, რამეთუ ღმერთთანაც უნდა ელაპარაკა; ღმერთი ვერ გახდებოდა შუამავალი, რადგან ვერ მიიღებდნენ მას ისინი, ვისთვისაც შუამავლობდა.
როგორც იქ ამბობს: „ერთ არს ღმერთი მამაჲ ... და ერთ არს უფალი იესუ ქრისტე“ (), ასევე აქაც: ერთი და ერთი. ორს არ დებს; რამეთუ რადგან მრავალღმერთიანობის შესახებ მსჯელობდა, რათა ვინმეს ორის რიცხვი მრავალღმერთიანობისკენ არ წარეტაცა, ერთი და ერთი დადო. ხედავ, როგორი დიდი ზედმიწევნით იყენებს წერილი სიტყვას? რამეთუ ერთი და ერთი ორია; თუმცა ამას არ ვიტყვით, მიუხედავად იმისა, რომ აზრი ამას გვაფიქრებინებს. აქ არ ამბობ. ერთი და ერთი ორია; ხოლო რასაც აზრიც კი არ გვაფიქრებინებს, შენ იმას ამბობ: თუ შვა, ივნო.
„რამეთუ ერთ არს ღმერთი და ერთ არს შუა-მდგომელ ღმრთისა და კაცთაჲ, კაცი იესუ ქრისტე, რომელმან მისცა თავი თჳსი საჴსრად ყოველთა საწამებელად ჟამთა თჳსთა“ (), ამბობს. მაშ, რა? წარმართთათვისაც, მითხარი? დიახ. და ქრისტე წარმართთათვისაც კი მოკვდა, შენ კი მათთვის ლოცვას ვერ ითმენ?
„მაშ, როგორ, ამბობს, არ ირწმუნეს?“ რადგან არ ინებეს; ხოლო მის მხრივ ყველაფერი აღსრულდა; ვნება მოწმობაა, ამბობს. რამეთუ მამის ჭეშმარიტების დასამოწმებლად მოვიდა, ამბობს, და დაიკლა. ამიტომ არა მხოლოდ მამა ამოწმებს მას, არამედ თვითონაც ამოწმებს მამას. „მე მოვედ სახელითა მამისა ჩემისაჲთა“ (), ამბობს; და კვლავ: „ღმერთი არავინ სადა იხილა“ (); და კვლავ: „რაჲთა გიცოდიან შენ მხოლოჲ ჭეშმარიტი ღმერთი“ (); და კვლავ: „სულ არს ღმერთი“ (). მაშ, სიკვდილამდე იმოწმა. ხოლო „ჟამთა თჳსთა“ (), ეს ნიშნავს: შესაფერ დროზე. „რომლისათჳს დადგინებულ ვარ მე ქადაგად და მოციქულად, - ჭეშმარიტსა ვიტყჳ ქრისტეს მიერ და არა ვტყუი, - მოძღუარი წარმართთაჲ სარწმუნოებითა და ჭეშმარიტებითა“ ().
3.
რადგან ქრისტემ წარმართთათვის ივნო და მე წარმართთა მოძღვრად განვწესდი, შენ რად არ ლოცულობ მათთვის? კარგად რომ ცხადყოფს აქ თავის სანდოობას, ამბობს: „რომლისათჳს დადგინებულ ვარ მე ქადაგად“ (), ანუ — განწესებული ვარ; რადგან მოციქულები ამისადმი მეტისმეტად მოდუნებულნი იყვნენ. შემდეგ დასძინა: „მოძღუარი წარმართთაჲ სარწმუნოებითა და ჭეშმარიტებითა“ (). კვლავ — სარწმუნოებითა; მაგრამ ნუ იფიქრებ, რომ რადგან სარწმუნოებითა გაიგონე, საქმე მოტყუებაა; ვინაიდან ჭეშმარიტებითაცაო — ამბობს; თუ კი ჭეშმარიტებაა, ცრუ არ არის. ხედავ მადლის გავრცელებას? რადგან იუდეველებთან ასეთთათვის ლოცვები არ აღევლინებოდა, ახლა კი მადლი გავრცელდა. ამიტომაც თქვა, რომ თვითონ წარმართთა მოძღვრად იყო განწესებული — და ამით მთელ მსოფლიოში გარდამოღვრილ მადლს მიანიშნებდა. „რომელმან მისცა თავი თჳსი საჴსრად“ (), — ამბობს. როგორ მოხდა, რომ მამის მიერ გადაეცა?
მაშ, ეს მისივე სიკეთის წყალობით მოხდა. საჴსარი — ეს რა არის? უნდა დაესაჯა ისინი; ეს არ ქნა. დასაღუპად იყვნენ მიმავალნი; მაგრამ მათ ნაცვლად თვისი ძე გასცა და ჩვენ მქადაგებლებად წარმოგვგზავნა — რათა ჯვარი გვექადაგა. ეს საკმარისია ყველას მოსაზიდად და ქრისტეს სიყვარულის წარმოსაჩენად. ჭეშმარიტად, დიდია და გამოუთქმელი ის, რაც ღმერთმა ჩვენდამი წარმოგვიჩინა. თავი მსხვერპლად შესწირა მტრებისთვის, მოძულეთათვის, მისგან პირშექცეულთათვის. ის, რასაც ვერავინ ვერც მეგობრებისთვის, ვერც შვილებისთვის, ვერც ძმებისთვის გააკეთებდა, ბატონმა ქმნა მონებისათვის — ბატონმა, არა ისეთმა, როგორც მონები არიან, არამედ ღმერთმა — კაცთათვის, და ისეთ კაცთათვის, რომლებსაც კეთილი სახელიც კი არ ჰქონდათ. რადგან კეთილსახელი რომ ჰქონოდათ, ან თუ სათნო ყოფილიყვნენ, ეს ასე საოცარი არ იქნებოდა; ახლა კი სწორედ ეს არის ყოველი გონების გამაოცებელი — რომ ასეთ უმადურთა და უგუნურთათვის მოკვდა.
რადგან ის, რაც ადამიანთაგან თვისტომთა მიმართაც არ ხდება, ეს ღმრთისგან ჩვენდამი მოხდა; ჩვენ კი ამდენ სიყვარულს ვეზიარეთ და მაინც თავს ვინაზებთ და არ გვიყვარს ქრისტე. თვითონ თავი დაიკლა ჩვენთვის; ჩვენ კი მას, აუცილებელი საზრდოც რომ არ აქვს, ავად რომ არის და შიშველი, უგულებელვყოფთ და არ ვნახულობთ. რამდენი რისხვის ღირსია ეს, რამდენი სასჯელის, რამდენი გეენისა? თუნდაც სხვა არაფერი — განა ეს ერთი თავისთავად საკმარისი არ იყო ყველას მოსაწოდებლად, რომ მან ინება ადამიანთა ტანჯვანი თვისად მიეღო და ეთქვა — „მშიოდა ... მწყუროდა“ ()?2 მაგრამ — ვაი ფულის ტირანიას! უფრო კი — ვაი იმათ სიბოროტეს, ვინც ნებაყოფლობით დამონებია მას! ფულს კი არ აქვს დიდი ძალა, არამედ ჩვენ ვართ მეტად მოდუნებულნი და დამონებულნი, ჩვენ — მდაბალნი და მიწიერნი, ჩვენ — ხორციელნი, ჩვენ — უგუნურნი; რადგან მათ დიდი ძალა არ გააჩნიათ.
რის გაკეთება შეუძლია, მითხარი? უტყვია და უგრძნობელი. თუ ეშმაკი — ეგ ბილწი ბოროტი სული, ეგ ასე ბოროტი და ყველაფრის შემრევი — არაფერი არ არის, ფულს რა ძალა აქვს? თუ ვერცხლს დაინახავ, ჩათვალე, რომ კალაა. ვერ ახერხებ? მაშ რაც ჭეშმარიტია, ის ჩათვალე — რომ მიწაა; რადგან მართლაც მიწაა. მაგრამ ეს მსჯელობაც არ მიგაჩნია მისაღებად? დაფიქრდი — რომ ჩვენც დავიღუპებით, რომ მფლობელთაგან ბევრმა თითქმის არც კი ისარგებლა მისით, რომ ურიცხვმა, ვინც ამით იამაყა, ფერფლად და მტვრად იქცნენ; რომ ახლაც უკიდურეს სასჯელს იხდიან — ბევრად უფრო უპოვარნი, ვიდრე კეცსა და მინაში მცხოვრებნი, და სპილოს ძვლის ლოგინზე მძინარნი ხშირად უფრო ღატაკნი, ვიდრე განავალზე მძინარნი არიან.
მაგრამ თვალს ახარებს? მაგრამ მასზე მეტად მრავალი სხვა რამ ახარებს თვალს. რადგან ყვავილებიც, ხალასი ჰაერიც, ცაც და მზეც გაცილებით უფრო მეტად ახარებენ. რადგან ეს ბევრ ჟანგსაც შეიცავს — საიდანაც ბევრმა შავადაც კი მიიჩნია იგი; ცხადია ეს საწმენდ ნაჭრებზე, რომლებიც შავდება; მზეში კი არაფერია შავი, არც ცაში, არც ვარსკვლავებში. ამ ყვავილებში უფრო დიდი ტკბობაა, ვიდრე იმ ფერში. ე.ი. ყვავილი კი არ არის ის, რაც ახარებს, არამედ ანგარება, უსამართლობა; ეს ახარებს სულებს, არა ვერცხლი.
ეს გადააგდე სულიდან და დაინახავ — ის, რაც ძვირფასად მოგეჩვენება, თიხაზე უფრო უღირსია; გადააგდე ეს ვნება; რადგან ცხელებიანებიც, თუნდაც ლაფი დაინახონ, როგორც წყაროებს, ისე ესწრაფვიან; სრულიად ჯანმრთელნი კი ხშირად წყალსაც არ მოისურვებენ. გადააგდე ეს სენი და დაინახავ საქმეებს ისე, როგორც არის. რათა გაიგო, რომ არ ვცრუობ, შემიძლია მოგიყვანო მრავალი, ვინც ეს გააკეთა. ჩააქრე ცეცხლი — და დაინახავ, რომ ყვავილებზე ეს უფრო იაფფასიანია. ოქრო კარგია? მაგრამ მოწყალებისათვის კარგია, გლახაკთა შესაწევნად კარგია — და არა უსარგებლო ხმარებისთვის, რათა შინ ინახებოდეს, ან მიწაში ჩაიფლას, ანდა ხელ-ფეხზე და თავზე ეხვევოდეს. იმისთვის აღმოაჩინეს, რომ ღმრთის ხატი მით არ შევაკრათ, არამედ შებორკილნი გავათავისუფლოთ; ამისთვის ისარგებლე ოქროთი; გაათავისუფლე შებორკილი, ნუ შებორკავ უკვე გათავისუფლებულ ქალს.
რის გამო, მითხარი, ყოველთაგან ყველაზე უღირსს ანიჭებ უპირატესობას? ნუთუ, რადგან ოქროა, საკრველს აღარ ქმნის? ნუთუ მასალა ქმნის საკრველს? ოქრო იყოს თუ რკინა — იგივეა; თუმცა კი ეს მასზე კიდევ უფრო მძიმეა. მაშ, რა ამჩატებს საქმეს? დიდებისმოყვარეობა და ის, რომ ყველა გხედავს შებორკილს — რის გამოც, პირიქით, უფრო მეტად უნდა გრცხვენოდეს. რომ ეს მართალია — შებორკე და დატოვე უდაბნოში, სადაც მნახველი არავინ არის, და საკრველით დამძიმდება და მას ტვირთად ჩათვლის. შეგვეშინდეს, საყვარელნო, რათა იმ საშინელ სიტყვებს არ მოვისმენდეთ — „შეუკრენით მაგას ჴელნი და ფერჴნი“ ().
რატომ უკეთებ ამას უკვე შენს თავს, ქალო? ვერც ერთი ტყვე არ არის ხელ-ფეხშეკრული. თავსაც რად ბორკავ? ნუთუ არ გყოფნის ხელი და ფეხი? კისერსაც რად იხვევ ათასი საკრველით? რადგან გვერდზე ვიტოვებ ამათგან წარმოშობილ საზრუნავს, შიშს, მღელვარებას, ქმართან მათზე ბრძოლას — თუკი ოდესმე მას ისინი დასჭირდეს — და იმ სიკვდილს, რომელსაც ითმენენ, თუკი რომელიმე მათგანი გამოვარდეს. ეს არის სიამოვნება, მითხარი? იმისათვის, რომ სხვა იხარებდეს თვალს, თავს საკრველთა, საზრუნავთა, საფრთხეთა, უსიამოვნებათა და ყოველდღიურ ბრძოლათა ქვეშ აყენებ? ნუთუ ეს ყოველგვარი ბრალდებისა და განკიცხვის ღირსი არ არის? არა — გევედრებით — არ ვაკეთოთ ეს, არამედ — „განჴსენ ყოველი საკრველი სიცრუისა“ () და „დაუნეცვე მშიერსა პური შენი“ ()3; ყველაფერი დანარჩენიც ვაკეთოთ, რასაც შეუძლია მოგვიპოვოს ღმერთთან კადნიერება, რათა მივიღოთ აღთქმული სიკეთენი.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.