📋 სარჩევი
„დედაკაცი მდუმრიად ისწავებდინ ყოვლითა დამორჩილებითა. მოძღურებად დედათა არა უბრძანებ, არცა მთავრობად ქმრისა, არამედ რაჲთა იყოს იგი მყუდროებით. რამეთუ ადამ პირველად დაებადა და მერმე - ევა. და ადამ არა სცთა, ხოლო დედაკაცი იგი სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა, არამედ ცხონდების შვილთა სხმისაგან, უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა.“ ().
1.
ნეტარი პავლე ქალებისგან დიდ კრძალულებას მოითხოვს, დიდ წესიერებას. ამის გამო იგი გარეგნულ იერსახემდე და შემოსვის წესიერებამდე კი არ ჩერდება, არამედ ხმამდეც მიდის; და რას ამბობს? „დედაკაცი მდუმრიად ისწავებდინ ყოვლითა დამორჩილებითა“ (). რას ნიშნავს ეს? ეკლესიაში ქალმა ხმაც ნუ ამოიღოსო, ამბობს; ამასვე ამბობდა კორინთელთა მიმართ ეპისტოლეში, როცა წერდა: „დედანი თქუენნი ეკლესიასა შინა დუმნედ, რამეთუ არა ბრძანებულ არს მათდა სიტყუად, არამედ დამორჩილებად, ვითარცა შჯულიცა იტყჳს... რამეთუ საძაგელ არს დედათაჲ ეკლესიასა შინა ზრახვად“ (). რატომ? რადგან, ამბობს, რჯულმა ისინი დაუმორჩილა: „დამორჩილებად, ვითარცა შჯულიცა იტყჳს“ (). და კვლავ სხვაგან: „ხოლო უკუეთუ სწავლის რაჲმე უნდეს, სახლსა შინა თჳსთა ქმართა ჰკითხედ მათ“ (). მაგრამ მაშინ ასეთი სწავლების გამო ქალები დუმდნენ; ახლა კი მათ შორის დიდია ხმაური, დიდი ყვირილი, ბევრი საუბარი, და არსად სხვაგან იმდენი არ არის, რამდენიც აქ; ნახავდი, რომ ყველანი იმდენს ლაპარაკობენ, რამდენსაც ვერც ბაზარში ნახავდი და ვერც აბანოებში. რადგან თითქოს სწორედ ამისთვის მოდიან, რომ მოსვენება ჰქონდეთ, ყველანი ასე არიან უსარგებლო საუბრით დაკავებულნი. ამის გამო ყველაფერი თავდაყირა დადგა; და ისინი არ ფიქრობენ, რომ სასარგებლოთაგან რაიმეს სხვაგვარად სწავლა შეუძლებელია, თუ არ დადუმდებიან. რადგან როცა სიტყვა სწავლებისკენ მიიჩქარის, მაგრამ ნათქვამს არავინ უგდებს ყურს, რა სარგებელია? რადგან, ამბობს, ქალი იმდენად მდუმარე უნდა იყოს, რომ ეკლესიაში არა მხოლოდ ყოფითზე, არამედ სულიერზეც კი არ ლაპარაკობდეს. ეს არის სამკაული, ეს არის კრძალულება; ეს მას სამოსზე მეტად შეამკობს; თუ ასე შემოიზღუდავს საკუთარ თავს, დიდი წესიერებით შეძლებს ლოცვების აღვლენასაც.
ხოლო ამბობს: „მოძღურებად დედათა არა უბრძანებ... არამედ რაჲთა იყოს იგი მყუდროებით“ (). ნებას არ ვაძლევო, ამბობს; რა თანმიმდევრობა აქვს ამას აქ? ძალიან დიდი. იგი მყუდროებაზე ლაპარაკობდა, წესიერებაზე, კრძალულებაზე; თქვა, რომ არ სურს, ისინი ლაპარაკობდნენ. ამრიგად, რადგან სურს, ყოველმხრივ მოჰკვეთოს მათ ლაპარაკის საბაბი, ამბობს: ნურც ასწავლიან, არამედ მოწაფეთა რიგში იდგნენ; რადგან ასე დუმილით მორჩილებასაც აჩვენებენ. რადგან ეს მოდგმა ერთგვარად ლაპარაკისკენ არის მიდრეკილი; ამიტომაც ყველა მხრიდან ზღუდავს მას. რადგან ამბობს: „ადამ პირველად დაებადა და მერმე - ევა. და ადამ არა სცთა, ხოლო დედაკაცი იგი სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა“ (). მაშ, ეს როგორ ეხება ახლანდელ ქალებს? დიახ, ამბობს; მამაკაცთა მოდგმას მეტი პატივი ერგო: პირველი შეიქმნა. სხვაგან კი უფრო დიდიც აჩვენა, როცა ასე თქვა: „არა დაებადა მამაკაცი დედაკაცისათჳს, არამედ დედაკაცი მამაკაცისათჳს“ (). მაშ, ამას რატომ ამბობს? იმიტომ, რომ მრავალმხრივ სურს, კაცს პირველობა ჰქონდეს. პირველად, ამბობს, ამით ჰქონდეს უპირატესობა, ხოლო მეორედ - უკვე მომხდარი ამბებით. ერთხელ მან კაცს ასწავლა, ყველაფერი დაამხო და ურჩობაში ბრალეული გახადა. ამის გამო ღმერთმა იგი დაუმორჩილა, რადგან ძალაუფლება, უფრო სწორად კი თანასწორი პატივი, ბოროტად გამოიყენა. ამბობს: „ქმრისა შენისა მიმართ იყოს მიქცევაჲ შენი“ (). მანამდე კი ეს ნათქვამი არ ყოფილა.
მაგრამ როგორ არ მოტყუებულა ადამი? მაშ, თუ არ მოტყუებულა, არც ურჩობა ჩაუდენია? ზუსტად დაუკვირდი. დედაკაცი ამბობს: „გუელმან მაცთუნა მე და ვჭამე“ (); ადამი კი არ ამბობს, დედაკაცმა მაცდუნაო, არამედ: „მან მომცა მე ხისაგან და ვჭამე“ (). ხოლო ერთი და იგივე არ არის, მოტყუება თანაბუნებისა და ნათესავისგან მიიღო თუ მხეცისგან, მონისა და დაქვემდებარებულისგან; ამიტომ ის არის ნამდვილი მოტყუება. ამრიგად, ქალთან შედარებით ამბობს, რომ ის არ მოტყუებულა, რადგან ის ქალი მონამ და დაქვემდებარებულმა მოატყუა, ხოლო ეს - თავისუფალმა. კვლავ, ადამზე კი არ არის ნათქვამი: „იხილა დედაკაცმან, რამეთუ კეთილ არს ხე ჭამად და სათნო თვალთათჳს ხილვად... და მისცა ქმარსა-ცა მისსა მის თანა“ (), არამედ დედაკაცზეა ნათქვამი, რომ მან ჭამა და თავის ქმარსაც მისცა; ამიტომ ადამმა სურვილით შეპყრობილმა კი არ დაარღვია მცნება, არამედ უბრალოდ დედაკაცს დაერწმუნა. ერთხელ ქალმა ასწავლა და ყველაფერი დაამხო; ამიტომ ამბობს: „მოძღურებად დედათა არა უბრძანებ... არამედ რაჲთა იყოს იგი მყუდროებით“ (). მაშ, დანარჩენ ქალებთან რა კავშირი აქვს, თუ ეს იმან განიცადა? ძალიანაც აქვს; რადგან მოდგმა სუსტი და მჩატეა. სხვაგვარადაც, აქ მთელი ბუნების შესახებ არის ნათქვამი; რადგან არ უთქვამს: ევა მოტყუვდაო, არამედ: „დედაკაცი იგი სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა“ (), რაც უფრო საერთო მოდგმის სახელია, ვიდრე მხოლოდ იმ ქალისა. მაშ რა? მთელი ბუნება მის გამო რჯულისგარდასვლაში აღმოჩნდა? როგორც ადამზე ამბობს: „მსგავსად გარდასლვისა მის ადამისა, რომელი-იგი არს სახე მერმეთა მათ ჟამთაჲ“ (), ასევე აქაც ქალთა მოდგმამ დაარღვია მცნება, არა კაცთა მოდგმამ.
მაშ რა? ცხონება არა აქვს? დიახ, აქვს, ამბობს. მაგრამ რომელი? იმას, შვილების მეშვეობით; რადგან ნამდვილად ევაზე არ ამბობდა: „ცხონდების შვილთა სხმისაგან, უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა“ (). რომელი რწმენით? რომელი სიყვარულით? რომელი სიწმინდით უმანკოებასთან ერთად? თითქოს ამბობდა: ნუ ხართ დამწუხრებულნი, ქალებო, იმის გამო, რომ თქვენი მოდგმა ბრალდებულია; ღმერთმა ცხონების სხვა შესაძლებლობაც მოგცათ - შვილთა აღზრდა, რათა არა მხოლოდ საკუთარი თავის, არამედ სხვების მეშვეობითაც ცხონდეთ.
ხედავ, რამდენი საკითხი იბადება ერთდროულად? ქალი, ამბობს, „სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა“ (). ვინ? ევა. მაშ, თვითონ ცხონდება შვილისშობით? ამას კი არ ამბობს, არამედ იმას, რომ ქალთა ბუნება ცხონდება. განა ეს ბუნება არ აღმოჩნდა რჯულისგარდასვლაში? დიახ, აღმოჩნდა; მაგრამ მცნება ევამ დაარღვია, ხოლო ქალთა მოდგმა შვილისშობით ცხონდება. მაშ, რატომ არ უნდა ცხონდეს თავისი სათნოებითაც? განა ევამ ამის გზა დანარჩენ ქალებს დაუხშო? მაშ, ქალწულებთან რა? ბერწებთან კი რა? ქვრივებთან კი რა, რომლებმაც შვილების შობამდე დაკარგეს ქმრები? დაიღუპნენ? სასოება არ აქვთ? და მართლაც, ყველაზე მეტად სწორედ ქალწულები გამოირჩევიან. მაშ, ბოლოს რისი თქმა სურს?
2.
ზოგნი ამბობენ, რომ როგორც შექმნის დროიდან მთელი მოდგმა დაუმორჩილა პირველ დედაკაცთან მომხდარის გამო, რადგან ევა მეორედ შეიქმნა და დაემორჩილა, ამიტომ დანარჩენი მოდგმაც დაემორჩილოსო, ასევე, რაკი მანაც დაარღვია მცნება, დანარჩენი მოდგმაც დარღვევაში აღმოჩნდაო. მაგრამ ეს არ არის საფუძვლიანი; იქ ყველაფერი ღვთის ნიჭით მოხდა, აქ კი დედაკაცის ცოდვით. ამრიგად, რასაც ამბობს, ეს არის: როგორც ყველა ადამიანი მოკვდა ერთის გამო, რადგან ერთმა შესცოდა, ასევე დედაკაცთა მთელმა მოდგმაც მცნების დამრღვევი გახდა, რადგან დედაკაცი დარღვევაში აღმოჩნდა. ამიტომ ნურაფრის გამო იწუხებს; ღმერთმა მას მცირე ნუგეში არ მისცა - შვილების შობა. მაგრამ ეს ბუნების საქმეა, ამბობს იგი. ისიც ბუნების საქმე იყო; რადგან მას მხოლოდ ბუნებისეული კი არა, შვილთა აღზრდის საქმეც მიემადლა. როგორც ამბობს: „უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა“ (), ესე იგი, თუ შობის შემდეგ შვილებს სიყვარულსა და სიწმიდეში დაიცავენ. ამაში ისინი ამ საქმეთა გამო მცირე საზღაურს კი არ მიიღებენ, არამედ მეტად დიდს, რადგან ქრისტესთვის მოღვაწეები აღზარდეს. ხოლო სიწმიდეს სწორ ცხოვრებას უწოდებს, უმანკოებას კი - კდემამოსილებას.
„სარწმუნო არს სიტყუაჲ“ (). ეს ზემოთქმულს ეხება და არა სიტყვების მიმართ: „უკუეთუ ვისმე ეპისკოპოსობის უნდეს, კეთილისა საქმესა გული ეტყჳს“ (). რადგან ეს საეჭვო იყო, ამიტომ ამბობს: „სარწმუნო არს სიტყუაჲ“ (), რომ მამებიც შეძლებენ შვილთა სათნოებით სარგებლობას და დედებიც, როცა მათ კარგად აღზრდიან. მაშ რა, თუ თავად იგი ბოროტი იყოს და უთვალავი ბოროტებით სავსე? ნუთუ შვილთა აღზრდის გამო სარგებელს მიიღებს? განა უფრო მოსალოდნელი არ არის, რომ მათაც ასეთებად, თავის მსგავსებად, აღზრდის? ამას სათნო დედაკაცზე ამბობს და არა ნებისმიერ სხვაზე: ის ამისთვისაც დიდ საზღაურსა და მისაგებელს მიიღებს. მოისმინეთ ეს, მამებო და დედებო: შვილთა აღზრდა თქვენთვის საზღაურის გარეშე არ დარჩება. ამიტომაც შემდგომ ამბობს: „და საქმეთა შინა კეთილთა წამებულ: უკუეთუ შვილნი განზარდნა“ (); სხვებთან ერთად ამასაც ასახელებს. რადგან მცირე საქმე არ არის, რომ ღმერთისგან მოცემული შვილები კვლავ ღმერთს მიუძღვნა.
რადგან თუ დასაწყისიდანვე კარგი ქვაკუთხედი და საფუძვლები ექნებათ, დიდ საზღაურს მიიღებენ; ხოლო თუ უყურადღებოდ დატოვებენ, ასევე სასჯელს მიიღებენ. რადგან ელიც თავისი შვილების გამო დაიღუპა; მას ხომ მათი შეგონება მართებდა. მაგრამ ხომ შეაგონებდა; თუმცა არა ისე, როგორც საჭირო იყო, რადგან არ ისურვა მათი დამწუხრება და მათთან ერთად საკუთარი თავიც დაღუპა. მოისმინეთ ეს, მამებო: „განზარდენით იგინი სწავლითა და მოძღურებითა უფლისაჲთა“ () — და ეს დიდი ყურადღებით გააკეთეთ. სიჭაბუკე ველურია და ბევრ ზედამხედველს საჭიროებს - მასწავლებლებს, აღმზრდელებს, თანამდევებს, მომვლელებს; რადგან ყოველივე ამის შემდეგაც კი სანატრელია მისი შეკავება. როგორც დაუმორჩილებელი ცხენი, როგორც მოურჯულებელი მხეცი, ასეთია სიჭაბუკე. ამიტომ, თუ თავიდანვე და პირველი ასაკიდანვე კარგ საზღვრებს დავუდგენთ, ამის შემდეგ მრავალი შრომა აღარ დაგვჭირდება, არამედ ჩვეულება მათთვის უკვე კანონად იქცევა.
ნუ მივცემთ მათ ნებას, აკეთონ რაიმე სასიამოვნო და მავნებელი; ნურც როგორც ბავშვებს, ისე ვასიამოვნებთ; უმეტესად უმანკოებაში დავიცვათ ისინი, რადგან ეს ყველაზე მეტად აზიანებს სიჭაბუკეს. ამისთვის ჩვენ მრავალი ბრძოლა და დიდი ყურადღება გვჭირდება. სწრაფად მოვუყვანოთ მათ ცოლები, რათა მათი სხეულები ხალასი და შეუხებელი შეხვდეს სასძლოს; ასეთი სიყვარული უფრო მხურვალეა. ვინც ქორწინებამდე უმანკოებას იცავს, მით უფრო დაიცავს ქორწინების შემდეგაც; ხოლო ვინც ქორწინებამდე სიძვას მიეჩვია, ამას ქორწინების შემდეგაც გააკეთებს. რადგან, როგორც ამბობს: „მეძავ კაცს ყოველი პური ტკბილია“ ()1. ამიტომ ედგმებათ თავებზე გვირგვინები, როგორც გამარჯვების ნიშანი: დაუმარცხებლები მიდიან სარეცელთან, რადგან სიამოვნებამ არ სძლია მათ. ხოლო თუ სიამოვნებისგან დატყვევებულმა საკუთარი თავი მეძავებს მისცა, რაღა მიზეზითღა აქვს თავზე გვირგვინი, როცა დამარცხებულია? ამას ვურჩევდეთ მათ, ამითვე შევაგონებდეთ, შიშს ვუნერგავდეთ და ვემუქრებოდეთ, ხან ამას ვაკეთებდეთ, ხან იმას. შვილები დიდ ჩაბარებულ საუნჯედ გვაქვს. ამიტომ ვიზრუნოთ მათზე და ყველაფერი გავაკეთოთ, რათა ბოროტმა თავად ჩვენ არ წარგვიღოს.
ახლა კი ჩვენთან ყველაფერი პირიქით ხდება. რადგან იმისთვის, რომ მამული კარგი იყოს, ყველაფერს ვაკეთებთ; და იმისთვის, რომ ის სანდო კაცს ჩავაბაროთ, ყველაზე ერთგულ მეხრეცს, მთის მცველს, მმართველსა და ანგარიშთა მწარმოებელს ვეძებთ; ხოლო იმას, რაც ჩვენთვის ყველაფერზე ძვირფასია - ძე მივანდოთ ვინმეს, ვისაც მისი უმანკოების დაცვა შეუძლია - ამას არ ვაკვირდებით, თუმცა ეს ყველაფერზე ძვირფასი საკუთრებაა და ყოველივე ისიც ამისთვის ხდება. ამრიგად, მათთვის ქონებაზე ვზრუნავთ, თავად მათზე კი აღარ. ხედავ ამ უგუნურებას? ბავშვის სული გაწვრთენი და ისინიც შემდეგ თავისით მოვლენ; რადგან თუ ეს კეთილი არ იქნება, ფულიდან მისთვის არავითარი სარგებელი არ არის; ხოლო თუ ეს გამართული იქნება, სიღარიბისგან არავითარი ზიანი არ ექნება. გსურს, იგი მდიდარი დატოვო? ასწავლე მას, რომ კეთილი იყოს; რადგან ასე ქონების შენარჩუნებასაც შეძლებს და, თუ არ შეიძენს, ქონების მქონეებზე არაფრით ნაკლებ მდგომარეობაში არ იქნება. ხოლო თუ ბოროტი იქნება, თუნდაც უთვალავი რამ დაუტოვო, მცველი არ დაგიტოვებია, არამედ უკიდურეს სიღარიბემდე მისულებზე უარესი გაგიხდია. რადგან იმ შვილებისთვის, რომლებიც კარგად არ არიან მოწესრიგებულნი, სიღარიბე სჯობს სიმდიდრეს. რადგან იგი, სიღარიბე, მათაც კი, ვისაც არ სურთ, სათნოებაში აკავებს; ხოლო ეს, სიმდიდრე, მსურველებსაც კი არ უშვებს უმანკო ცხოვრებაში, არამედ გაჰყავს, ანადგურებს და უთვალავ საშინელებაში აგდებს.
დედებო, განსაკუთრებით ქალიშვილებზე იზრუნეთ; თქვენთვის ეს დაცვა ადვილია; თვალყური ადევნეთ, რომ შინ მყოფნი იყვნენ; ხოლო უწინარეს ყოვლისა ასწავლეთ, რომ ღვთისმოშიშნი იყვნენ, წესიერები, ფულს უგულებელყოფდნენ და შეუმკობელნი რჩებოდნენ. ასე გაათხოვეთ ისინი. თუ მათ ასე ჩამოვაყალიბებთ, მხოლოდ მათ კი არ იხსნით, არამედ იმ კაცსაც, რომელიც მის მოყვანას აპირებს; და არა მხოლოდ კაცს, არამედ შვილებსაც; არა მხოლოდ შვილებს, არამედ შვილიშვილებსაც. რადგან როცა ფესვი კარგი იქნება, რტოები უკეთესისკენ გაიშლება, და ყოველივე ამისთვის საზღაურს მიიღებთ. ამიტომ ყველაფერი ისე ვაკეთოთ, როგორც ისინი, ვინც ერთის მეშვეობით არა ერთ, არამედ მრავალ სულს შეეწევიან. რადგან ასე უნდა გამოვიდეს იგი მამის სახლიდან ქორწინებისთვის: როგორც მოღვაწე სავარჯიშოდან, რომელსაც მთელი ცოდნა ზედმიწევნით აქვს; როგორც საფუარი, რომელსაც მთელი ცომი საკუთარ მშვენიერებად უნდა გარდაქმნას. და ვაჟებიც ასევე კრძალულნი იყვნენ, ისე რომ უფრო მეტად წესიერებითა და უმანკოებით გამოირჩეოდნენ, რათა კაცთაგანაც და ღმერთისგანაც დიდი ქება ჰქონდეთ. ისწავლონ მუცლის დაოკება, ფუფუნებისგან თავშეკავება, იყვნენ მომჭირნენი და მოსიყვარულენი, ისწავლონ მორჩილება. რადგან ასე შეძლებენ მშობლებისთვის დიდი საზღაურის მოტანას; ასე ყოველივე იქნება ღვთის დიდებისა და ჩვენი ცხონებისათვის.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ზირაქის 23:17 ამ კორპუსში ვერ მოიძებნა; ციტატა ბერძნული წყაროდან არის ნათარგმნი. ↩