Psalms 44:8

„დასასრულსა, ცვალებადთა ჟამთათჳს, ძეთა კორეთა, გულისჴმის-ყოფისათჳს, გალობაჲ საყუარელისა“ (ფსალმ 44:1).

„აღმოთქუა გულმან ჩემმან სიტყუაჲ კეთილი და უთხრნე მე საქმენი ჩემნი მეუფესა; ენაჲ ჩემი საწერელ მწიგნობრისა ჴელოვნისა.“ (ფსალმ 44:2).

1. სულიწმინდის შთაგონება და კეთილი სიტყვა

მსურდა, ახლა აქ ყოფილიყვნენ ყველა იუდეველი და ყველა ელინი, და ეს წიგნი თვით იუდეველთაგან მიმეღო, რათა ასე წამეკითხა ფსალმუნი. თქვენ ხომ ეს იცით: სასამართლოებშიც და ყველგან საქმეთა მოწმობა მაშინ არის ყველაზე ნაკლებად საეჭვო, როდესაც იგი მტრებისგან არის მოტანილი. ამიტომ, რათა ეს დღესაც მოხდეს, ძველი აღთქმიდან წარმოვადგენთ მოწმობას, რომ იუდეველებიცა და ელინებიც შერცხვენილ იქნენ: იუდეველები — რადგან კითხულობენ და ვერ შეიცნობენ; ელინები კი — რადგან ხედავენ, რომ წიგნები ჩვენამდე მტრებისგან მოდის. რადგან ნამდვილად ვერ იტყვიან, თითქოს ეს წიგნები...

...1:26)? და კვლავ: „მოვედით, გარდავიდეთ და შეურინეთ მათ ენანი მუნ“ (დაბ 11:7). და კვლავ დავითმა: „ამისთჳს გცხო შენ ღმერთმან, ღმერთმან შენმან, საცხებელი სიხარულისა უმეტეს მოყუასთა შენთა“ (ფსალმ 44:8). ხოლო თუ მოსე ამბობს: „უფალი ღმერთი შენი მხოლოჲ უფალ არს“ (მეორ 6:4), ამის მიზეზი თქვენი უძლურება გახდა.

და რა გიკვირს, თუ ეს სწავლებათა მხრივ მოხდა, როცა საქმეებშიც ღმერთი სიტყვას სრულყოფილთაგან ნაკლებისკენ წარმართავდა და ჩვენს უძლურებას მოწყალებით ეშვებოდა? ამიტომ ნებას აძლევდა, ერთი ცოლი გაეშვათ და მეორე შემოეყვანათ, თუმცა დასაბამიდან ასე არ დაუდგენია რჯული. საჭმელთა შესახებაც დიდი გარჩევა დააწესა, თუმცა თავიდან საპირისპირო თქვა: „ვითარ-ცა მხალი თივისაჲ, მიგცენ თქუენ ყოველნი“ (დაბ 9:3). ადგილის შესახებაც მრავალი კანონი დაადგინა, რადგან ყველგან ლოცვების ა...

...ე", — ნუ ჰგონებ, ვითარმედ განუკუთნებიეს მამისადა ღმრთეებაჲ და ძისადა — უფლებაჲ, რამეთუ მრავალსა ადგილსა წმიდათა წერილთა მიერ მამასა უფალ ეწოდების (ვითარ-იგი. "ჰრქუა უფალმან უფალსა ჩემსა" (ფსალ. 109:1)), და ძესა — ღმერთ (ვითარ-იგი: "ამისთჳს გცხო შენ ღმერთმან, ღმერთმან შენმან" (ფსალ. 44:8)); და კუალად, თჳთ ესევე მოციქული უწოდს ძესა ღმრთად: "რომელთაგან ქრისტე ჴორციელად, რომელ-იგი არს ღმერთი ყოველთა ზედა კურთხეულ" (რომ. 9:5). ხოლო იტყოდის თუ ვინმე, ვითარმედ: მამასა მარტოდ შეეტყუების ღმრთეებაჲ, ვინაჲთგან უთქუამს — "ერთ არს ღმერთი მამაჲ", ნუუკუე ძესა სადმე მხოლოდ შეეტყუებოდის უფლებაჲ თქუმულითა ამით: "ერთ არს უფალი იესუ ქრისტე"!

არამედ არა ესრეთ არს, რამეთუ წინა-აღსადგომლად წარმართთა მრავალღმრთეებისა და მრავალ-უფლებისა თქუა მოციქულმან ერთღმრთეებაჲ და ერთ-უფლებაჲ.

ხოლო მრავალნი ეძიებენ, თუ რაჲსათჳს არა მოიჴსენა სული წმიდაჲ. ვიტყჳთ უკუე, ვითარმედ, ვინაჲთგან წარმართთა მრავალღმრთეებისა სამხილებელ იყო სიტყუაჲ მისი, ამისთჳს შეეშინა მოჴსენებაჲ სულისაჲ, განმრავლებისათჳს ღმერთთა და უფალთაჲსა; ნუსადა მათ ჩუენ შორისცა ჰგონონ ყოფა მრავალღმრთეებისაჲ. ამისთჳსცა ესრეთ უცთომელად მოიჴსენა მამისათჳ...

...თავისუფლებით სლვაჲ და მანანაჲსა ჭამაჲ.

ეგრეთვე ესენი იშიშვოდეს, ნუუკუე მოვიდეს მეუფე იგი სახიერი და დააყენნეს იგინი გზათა მათგან ურჩულოებისა მათისათა, რამეთუ ესმოდა წინაწარმეტყუელთა მიერ, ვითარმედ: მოძულე არს იგი ბოროტისაჲ და მოყუარე კეთილისაჲ, ვითარცა იტყჳს დავით: „შეიყუარე სიმართლე და მოიძულე ურჩულოებაჲ“; (ფსალმ. 44,8) და ესაია ღაღადებს: „შჯიდეს სიმართლისა სასჯელითა და ამხილებდეს დიდებულთა ქუეყანისათა; და მოსრას ქუეყანაჲ სიტყჳთა პირისა მისისაჲთა და სულითა ბაგეთა მისთაჲთა აღჴოცოს უღმრთოჲ. და იყვნეს სიმართლითა მორტყმულ წელნი მისნი და ჭეშმარიტებითა მომტკიცებულ გუერდნი მისნი“. (ესაია 11,4-5) ამის სახისათჳს შეშფოთნეს ჰურიანი იგი ბოროტისმოყუარენი. ხოლო განიხილე წინაწარმეტყუელთა ჭეშმარიტებაჲ და ყოვლისავე წინაწარმეცნიერებაჲ სულისა მიერ წმიდისა, რამეთუ ესეცა უკეთური გულისსიტყუაჲ ჰურიათაჲ და შფოთი გულისა მათისაჲ შობისათჳს ქრისტესისა, და ვითარ ძნელად აღუჩნდა მათ, პირველითგანვე ცნო სულითა ესაია, ამისთჳსცა იტყოდა: „ინებონ, უკუეთუმცა იყვნეს ცეცხლით შემწუარ, რამეთუ ყრმაჲ იშვა ჩუენდა, და ძე მოგუეცა ჩუენ“. (ესაია 9,5-6)

ჯერ-იყო უბადრუკთა მათდა სიხარული ფრიადი, რამეთუ იშვა მათ შორის მე...