📋 სარჩევი
1. შეგონება საღვთო წერილის გულმოდგინე შესწავლისკენ
შრომისმოყვარე მიწათმოქმედნი, როცა ხედავენ, რომ მიწა ნოყიერი და ნაყოფიერია, უხვ თესლს ყრიან მასში, დიდ და მუდმივ მზრუნველობას იჩენენ და ყოველდღე უფრთხილდებიან, რომ რაიმე ზიანის მომტანი არ გამოჩნდეს თესლისთვის და მთელი გაწეული შრომა ფუჭად არ ჩაიაროს. ამგვარადვე ჩვენც, თქვენი სულიერი განწყობისა და სმენისადმი დიდი გულმოდგინების ხილვით, ყოველდღე ვცდილობთ, თქვენს გონებაში საღვთო წერილის აზრები დავთესოთ და იმასაც ვაჩვენებთ, რამ შეიძლება ავნოს ამ სულიერ თესლს, რათა ცთუნებას არ აჰყვეთ და დოგმატთა საღი სწავლება არ დაამახინჯონ იმათი მავნე მოძღვრებით, ვინც ეკლესიის დოგმატებში საკუთარი აზრების შეტანას ბედავს. თქვენი საქმე კი ის არის, რომ ჩაბარებულს გულმოდგინედ დაიცავდეთ და მეხსიერებაში მტკიცედ შეინარჩუნებდეთ, რათა ადვილად შეძლოთ შემდგომის მიყოლაც. თუკი ჩვენ არ ჩავეძირებით (წერილის) აზრთა უდიდეს სიღრმეში და თქვენ გონებას არ დაძაბავთ ახლა, მარხვის დროს, როცა ასონი გვიმსუბუქდება ცურვისთვის, გონების თვალი უფრო მახვილია და ავხორცობის ბოროტი შემოტევითით არ იბინდება, ხოლო სული უფრო მეტადაა მზად სიფხიზლისთვის, — მაშინ როდის შევძლებთ ამას? განა მაშინ, როცა (დადგება) ნადიმის დრო, სიმთვრალე და ნაყროვანება და მათგან წარმოშობილი მანკიერებანი? ხომ ხედავთ, რომ ზღვაში (ძვირფასი) ქვების მაძიებელნი არა ნაპირზე მჯდომნი და ტალღებს მთვლელნი პოულობენ მათ, არამედ თვით სიღრმეში ჩადიან და, ასე ვთქვათ, უფსკრულის წიაღშივე ჩაეშვებიან და ასე პოულობენ საძებარს? ამასთან, რა მნიშვნელოვან სარგებელს მოუტანს ჩვენს ცხოვრებას ასეთი ქვების პოვნა? კარგი იქნებოდა, თუკი მნიშვნელოვანი ზიანი და დიდი ვნება არ მოჰყვებოდა! ხომ ამ უგუნურ სიყვარულსა და ფულის ვნებას ურიცხვი ბოროტება სჩენია. და მიუხედავად ასეთი ზიანისა, მოყვარულნი მათი არაფრით დაიღლებიან, არამედ დიდ საფრთხეებს უწევენ თავს, მძიმე შრომას იკისრებენ, ოღონდ კი საძიებელი იპოვონ. ხოლო რაც შეეხება საღვთო წერილს, ამ სულიერ და ძვირფას ქვებს, აქ არანაირი საფრთხე არ არის საეჭვო, შრომაც არ არის დიდი და სარგებელი გამოუთქმელია, ოღონდ კი გულმოდგინებით აღვასრულოთ ის, რასაც ჩვენგან მოითხოვენ. მადლი (ღვთისა) მზადაა და ეძებს, ვინ მას გულმოდგინებით მიიღებდა. ასეთია ჩვენი მეუფე: როცა ხედავს ფხიზელ სულს და მხურვალე სურვილს, თავისი სახიერებით თავის სიმდიდრეს უხვად, თხოვნის მეტადაც, მოანიჭებს.
2. „ხატი" და „მსგავსება" ღვთისა (1:26)
ამის მცოდნენი, საყვარელნო, განწმიდეთ თქვენი გონება ამქვეყნიური საქმეებისგან და, გააფართოვეთ რა თქვენი გონების მზერა, დიდი გულმოდგინებით მიიღეთ სულიწმიდისგან ნასწავლი, რათა, ნოყიერი და ნაყოფიერი მიწის მსგავსად, დათესილი გაამრავლოთ და ნაყოფი გამოიღოთ — ზოგმა ასწილი, ზოგმა სამოცი, ზოგმა ოცდაათი. წინა დღეებში გსმენიათ ყოველივე ხილულის შემოქმედის გამოუთქმელი სიბრძნის შესახებ და იმის შესახებ, როგორ წარმოშვა ყველაფერი მხოლოდ სიტყვითა და ნებით; თქვა: „იქმენინ" — და „იქმნა", მყისვე ყოველი სტიქია გამოჩნდა; საკმარისი იყო სიტყვა საგნების წარმოსაშობად, არა იმიტომ, რომ ეს უბრალოდ სიტყვა იყო, არამედ იმიტომ, რომ ღვთის სიტყვა იყო. გახსოვთ, რომ მაშინ (სიტყვა) მიმართული იყო იმათ წინააღმდეგ, ვინც ამბობს, რომ არსებული მზა მატერიისგან წარმოიშვა, და ვინც ეკლესიის დოგმატებში თავის ცარიელ მსჯელობას შეაქვს. შეიტყვეთ, თუ რატომ შექმნა ღმერთმა ცა სრულყოფილი, ხოლო მიწა — უსახო და მოუწყობელი. ორი მიზეზი დავამტკიცეთ მაშინ: ერთი ის, რომ ჩვენ, მეუფის ძალის შემეცნებით უმჯობეს სტიქიაზე, ეჭვი არ შეგვპარვოდა, თითქოს ეს ძალთა ნაკლებობის გამო მომხდარაო; ხოლო მეორე ის, რომ მიწა ჩვენი დედა და მკვებავია, მისგან ვიღებთ საზრდელსა და ყოველივე სხვას, მასში ვბრუნდებით; იგი ჩვენთვის სამშობლოცაა და საფლავიც. და აი, რომ ასეთი აუცილებელი სარგებელი არ განგვეწყო მისი მაღალი შეფასებისკენ, ღმერთმა იგი თავდაპირველად უსახოდ წარმოგვიჩინა, რათა თვით საქმეებიდან ვისწავლოთ ყოველივე ზემოთქმულის მიწერება არა მიწის ბუნებისთვის, არამედ შემოქმედის ძალისთვის. შეიტყვეთ ასევე, როგორ მოახდინა ღმერთმა წყალთა გამიჯვნა, ბრძანა რა ამ ხილული სამყაროს გამოჩენა; ნახეთ, როგორ გამოჩნდნენ სულდგმული ცხოველები წყლებისგანაც და მიწისგანაც. ახლა ამ ყოველივეს ახსენებასა და თქვენთვის, საყვარელნო, განმეორებასას იმის გამო ვიძულები, რომ (წინა საუბრების) მსმენელებს შემთხვევა ჰქონდეთ, კიდევ უფრო მტკიცედ დაიბეჭდონ ისინი გონებაში, ხოლო მაშინ არ მოსულებმა საკმარისი მოძღვრება მიიღონ და არანაირი ზიანი არ მოჰყვეთ იმით, რომ არ იყვნენ. შვილთმოყვარე მამასაც შორს წასულ შვილებს სუფრის ნარჩენი უნახავს, რათა მათ, მობრუნებულებს, ნაშთების შენახვაში თავიანთი არყოფნის ნუგეში ჰპოვონ. ამიტომ ჩვენც, აქ შეკრებილ ყველას, როგორც ჩვენს სხეულის ნაწილებს, ვუვლით და თქვენს წარმატებას ჩვენს ქებად ვრაცხთ, და გვსურს, ყველანი სრულყოფილები გამოჩნდეთ ღვთის სადიდებლად, ეკლესიის საქებრად და ჩვენდა საპატივცემულოდ. და თუკი თქვენთვის მძიმე არ არის, საყვარელნო, მოკლედ შეგახსენებთ გუშინდელ ნათქვამსაც. ნახეთ განსხვავება (სხვა) ქმნილებათა შექმნასა და ადამიანის ჩამოყალიბებას შორის; გსმენიათ, რა პატივი (ღმერთმა) მიანიჭა ჩვენს წინაპარსა და როგორ, მისი შექმნისას, შესაქმნელის ღირსება თვით სიტყვებით და გამოთქმის გამომსახველობით აჩვენა, როცა თქვა: „ვქმნეთ კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". შეიტყვეთ, რას ნიშნავს „ხატებისაებრ", ესე იგი რომ ამით ბუნების ღირსება კი არ აღინიშნება, არამედ ხელმწიფების მსგავსება, და, რომ „ხატის" სიტყვა ღმერთმა არა (ადამიანის გარეგან) იერს მიაკუთვნა, არამედ ხელმწიფებას; ამიტომაც დაუმატა: „და მთავრობდეს თევზთა ზღჳსასა და მფრინველთა ცისათა და... მჴეცთა... და ქუეწარმავალთა... ქუეყანასა ზედა".
3. ღვთის მსგავსება სათნოებით მიიღწევა (1:26)
მაგრამ აქ ელინები აღდგებიან ჩვენს წინააღმდეგ და ამბობენ, რომ ეს სიტყვა უსაფუძვლო აღმოჩნდა, რადგან არა ჩვენ ვბატონობთ მხეცებზე, როგორც (სიტყვა) აღგვითქვამს, არამედ ისინი ბატონობენ თქვენზეო. ეს კი სრულიად უსამართლოა. სადაც კი ადამიანი გამოჩნდება, მხეცები მაშინვე გაქცევაზე გადადიან. ხოლო თუ ზოგჯერ, როცა შიმშილი აიძულებთ ან ჩვენ გავაბრაზებთ, მათგან ზიანს გვაყენებენ, ეს უკვე არა იქიდან მომდინარეობს, რომ მათ ჩვენზე ხელმწიფება ჰქონოდეთ, არამედ ჩვენი ბრალის გამო. ისევე როგორც, თუ ავაზაკთა თავდასხმისას ჩვენ უმოქმედონი არ ვრჩებით, არამედ ვიარაღდებით, ეს არა ჩვენს ხელმწიფებას ნიშნავს მათზე, არამედ ჩვენი ხსნისათვის მზრუნველობას. მაგრამ ამასობაში მოისმინეთ, რა არის ნათქვამი. „ვქმნეთ", — ამბობს ღმერთი, — „კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". როგორც „ხატი" ხელმწიფების ხატს უწოდა, ისე „მსგავსებას" — იმას, რომ ჩვენ, რამდენადაც ადამიანისთვის შესაძლებელია, ვემსგავსოთ ღმერთს სიმშვიდით, თავმდაბლობითა და საერთოდ სათნოებით, ქრისტეს სიტყვისამებრ: „რაჲთა იყვნეთ თქუენ შვილ მამისა თქუენისა ზეცათაჲსა" (). როგორც ამ ვრცელ და უზარმაზარ მიწაზე ზოგი ცხოველი უფრო მშვიდია, ზოგი — უფრო მძვინვარე, ისე თქვენს სულშიც ზოგი ფიქრი — უგუნური და პირუტყვული, ზოგი — მხეცური და ველური; ისინი უნდა დამარცხდნენ, დაიძლიონ და გონების ხელმწიფებას დაემორჩილონ. მაგრამ როგორ შეიძლება მხეცური ფიქრის დაძლევა, იტყვი? რას ამბობ, ადამიანო? ლომებს ვამარცხებთ და მათ სულს ვათვინიერებთ, და შენ ეჭვობ, შეგიძლია თუ არა მხეცური ფიქრის მშვიდ ფიქრად გარდაქმნა? ამასთან, ლომში სისასტიკე — ბუნებითია, ხოლო სიმშვიდე — ბუნების წინააღმდეგი; შენში კი, პირიქით, სიმშვიდე — ბუნებითია, ხოლო მხეცურობა და სისასტიკე — ბუნების საწინააღმდეგო. მაშ, შენ, რომელიც მხეცში ბუნებით არსებულს სპობ და ბუნების საწინააღმდეგოს ანიჭებ, თვითონ ვერ შეძლებ ბუნებით შენში არსებულის შენარჩუნებას? რა დაგმობა ეკუთვნის ამას! მაგრამ კიდევ უფრო საკვირველი და უცნაურია: ლომთა ბუნებაში ამის გარდა სხვა არახელსაყრელი თვისებებიც არის. ამ მხეცებს გონება არ აქვთ, და მაინც ხშირად ვხედავთ, როგორ მოედნებზე მშვიდ ლომებს ატარებენ. და ბევრი დუქნის მჯდომთაგანი პატრონს (ლომისას) ფულსაც აძლევს ოსტატობისა და უნარის სანაცვლოდ, რომლითაც მხეცი მოათვინიერა. შენს სულში კი გონებაცაა, ღვთის შიშიცა და მრავალფეროვანი საშუალებანი: მაშ, ნუ წარმოადგენ გამართლებებსა და მიზეზებს. შეგიძლია, თუ ინებებ, იყო მშვიდი, წყნარი და მორჩილი. „ვქმნეთ", — ნათქვამია, — „კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ".
4. ადამის ხელმწიფება და მისი დაკარგვა (2:19)
მაგრამ განსახილველ საკითხს დავუბრუნდეთ. ნათქვამიდან ცხადია, რომ ადამიანს თავდაპირველად სრული ხელმწიფება ჰქონდა ცხოველებზე, რადგან ნათქვამია: „მთავრობდეს თევზთა ზღჳსასა და მფრინველთა ცისათა და მჴეცთა... და ქუეწარმავალთა... ქუეყანასა ზედა". ხოლო ის, რომ ახლა მხეცების გვეშინია, ვფრთხით და ხელმწიფება არ გვაქვს მათზე, ამას არ ვუარყოფ; მხოლოდ ეს ღვთის აღთქმას მცდარს არ ხდის. თავდაპირველად ასე არ იყო, არამედ მხეცები უშინდებოდნენ, ძრწოდნენ და ემორჩილებოდნენ თავიანთ მეუფეს. ხოლო, როცა მან ურჩობით თავისი კადნიერება დაკარგა, მაშინ მისი ხელმწიფებაც შემცირდა. რომ ყველა ცხოველი ადამიანის დაქვემდებარებაში იყო, ისმინე, როგორ ამბობს წერილი: „მოიყვანნა" მხეცნი და ყველა უტყვნი „ადამისა ხილვად... რაჲძი უწოდოს მათ" (). და ის, მხეცებს თავის გვერდით რომ ხედავდა, არ გაიქცა, არამედ, როგორც ბატონი დაქვემდებარებულ მონებს სახელებს აძლევს, ისე დაარქვა სახელები ყველა ცხოველს. „და ყოველი, რომელი უწოდა მათ ადამ, იგი არს სახელი მათი"; ეს უკვე ხელმწიფების ნიშანია. ამიტომ ღმერთმაც, ამითაც ამის ხელმწიფების ღირსების ჩვენება სურდა რა, მას ცხოველებისთვის სახელების დარქმევა დაავალა. მაშასადამე, ეს უკვე საკმარისი იქნებოდა იმის დასამტკიცებლად, რომ მხეცები თავდაპირველად არ უშინდებოდნენ ადამიანს. მაგრამ არის კიდევ სხვა საბუთიც, არანაკლებ მყარი და უფრო ცხადიც კი. რომელი? გველის საუბარი ცოლთან. თუკი მხეცები უშინდებოდნენ ადამიანს, მაშინ გველს რომ ნახავდა, ცოლი არ გაჩერდებოდა, რჩევას არ მიიღებდა, მასთან ასეთი უშიშრად არ ისაუბრებდა, არამედ მისი ხილვისთანავე შეძრწუნდებოდა და განეშორებოდა. მაგრამ, აჰა, ის საუბრობს — და არ ეშინია; შიში მაშინ ჯერ კიდევ არ არსებობდა. ხოლო, როცა ცოდვა შემოვიდა, წართმეულ იქნა პატივიც და ხელმწიფებაც. და როგორც მონათა შორის ყველაზე კეთილსინდისიერნი საშინელნი არიან მოყვასთათვის, ხოლო არაკეთილსინდისიერთ თავადვე ეშინიათ მოყვასთა, ისე მოხდა ადამიანთანაც. ვიდრე ღვთის წინაშე კადნიერება ჰქონდა, მანამ მხეცებისთვისაც საშინელი იყო; ხოლო, როცა დაეცა, თვითონვე დაუშინდა საკუთარ თანამონათა უმცირესებსაც. თუ ჩვენს სიტყვებს არ იღებ, მაშინ დამიმტკიცე, რომ მხეცები უშინდებოდნენ ადამიანს დაცემამდე. მაგრამ ამის დამტკიცება არ შეგიძლია. ხოლო თუ შემდგომში გამოჩნდა ეს შიში, ესეც ღვთის უდიდესი კაცთმოყვარეობის დამადასტურებელი მტკიცებულებაა. რომ მცნების დარღვევის შემდეგაც მინიჭებული პატივი ხელშეუხებელი დარჩენილიყო, ადამიანისთვის ადვილი არ იქნებოდა დაცემიდან ამოდგომა. როცა ურჩი ადამიანები მორჩილებთან თანაბარ პატივს იხვეჭენ, მაშინ ისინი უფრო სწრაფად ეჩვევიან ბოროტებას და ადვილად არ განეშორებიან მას. თუკი ახლაც, როცა არის შიში, სასჯელი და ტანჯვა, ადამიანები მაინც ვერ ინარჩუნებენ სიბრძნისმოყვარეობას, მაშინ რანაირნი იქნებოდნენ, რომ თავიანთი დანაშაულისთვის არანაირი მძიმე შედეგი არ მოსდგომოდათ? მაშ, ღმერთმა ხელმწიფება წაგვართვა ჩვენზე მზრუნველობისა და განგების გამო.
5. ღვთის კაცთმოყვარეობა დაცემის შემდეგ (3:19)
შენ კი, საყვარელო, იმაშიც ხედავდე ღვთის გამოუთქმელ კაცთმოყვარეობას, რომ ადამმა სრულად დაარღვია მცნება და გადასცდა რჯულს, ხოლო ღმერთმა, კაცთმოყვარემ, რომელიც სახიერებით სძლევს ჩვენს შეცოდებებს, არა მთელი პატივი წაართვა (მას) და არც სავსებით ჩამოაშორა ხელმწიფებას, არამედ მხოლოდ ის ცხოველები გამოიყვანა მისი დაქვემდებარებიდან, რომლებიც არ არიან განსაკუთრებით აუცილებელი მისი ცხოვრებისთვის, ხოლო ისინი, რომლებიც საჭირო და სასარგებლონი არიან და ჩვენს კეთილდღეობას ბევრად უწყობენ ხელს, დამორჩილებულნი და დაქვემდებარებულნი დატოვა. ასე, მან დატოვა ხარის ნახირი, რათა გუთანი გაგვეწია, მიწა მოგვეხნა და თესლი დაგვეთესა; დატოვა საუღლე ცხოველთა ჯიშებიც, რათა ისინი ტვირთის გადატანის შრომაში გვეხმარებოდნენ; დატოვა ცხვრის ფარებიც, რათა სამოსელისთვის საკმარისი საშუალება გვქონოდა; დატოვა ცხოველთა სხვა ჯიშებიც, რომლებსაც ჩვენთვის დიდი სარგებელი მოაქვს. ვინაიდან მან, ადამიანისთვის ურჩობის სასჯელის განსაზღვრისას, თქვა: „ოფლითა პირისა შენისათა სჭამდე პურსა შენსა" (), რათა ეს შრომა და ოფლი აუტანელი არ ყოფილიყო, (ღმერთმა) სიმძიმესა და დამამძიმებლობასას შეუმსუბუქა უტყვთა სიმრავლით, რომლებიც შრომასა და საქმეში გვეხმარებიან. მან ისე მოიქცა, როგორც მოწყალე და მზრუნველი ბატონი, რომელიც მონას დასჯის შემდეგ ჭრილობებს წამალს ადებს. ისე ღმერთსაც, შეცოდებულის დასჯის შემდეგ, ყოვლად სურს ამ სასჯელის შემსუბუქება: გვსჯის მუდმივ შრომასა და ოფლში, მაგრამ შრომის შემსუბუქებისთვის მოგვცა უტყვთა სიმრავლე. მაშასადამე, ისიც, რომ პატივი მოგვანიჭა, ისიც, რომ კვლავ წაგვართვა, ისიც, რომ მხეცების შიში მოგვევლინა, და ყოველივე სხვა — თუკი გულმოდგინედ და კეთილსინდისიერად განვიხილავთ — მოწმობს ღვთის დიდ სიბრძნეს, დიდ მზრუნველობას, დიდ კაცთმოყვარეობას. მადლობა შევწიროთ მას ამ ყველაფრისთვის და მადლიერნი ვიყოთ იმისა, ვინც ჩვენ ამდენი სიკეთე მოგვანიჭა. ის ჩვენგან რაიმე მძიმესა და ძნელს არ ითხოვს, არამედ მხოლოდ იმას, რომ მისი ქველმოქმედებანი ვაღიაროთ და მადლობა მივაგოთ მათ გამო, არა იმიტომ, რომ ეს მას სჭირდება — ის არაფრის საჭიროებას არ განიცდის — არამედ იმისთვის, რომ ჩვენ ვისწავლოთ სიკეთეთა მომნიჭებლის თავისკენ მოზიდვა და არ ვიყოთ უმადურნი, არამედ ვიჩინოთ სათნოება, შესაფერისი მისი ქველმოქმედებისა და ჩვენზე მზრუნველობისა. ამითვე მას ჩვენზე კიდევ უფრო მეტ მზრუნველობაზე განვაწყობთ. მოგიწოდებთ, ნუ იქნებით უზრუნველნი, არამედ თითოეული თქვენგანი ყოველ ჟამს, შეძლებისდაგვარად, განიხილავდეს არა მხოლოდ საზოგადო ქველმოქმედებებს, არამედ კერძოთ, მხოლოდ მისთვის (ღვთისგან) აღმოჩენილთაც, არა მხოლოდ ცნობილთა და ყველასთვის ცხადთ, არამედ მხოლოდ მისთვის ცნობილთა და სხვებისთვის უცნობთ: ამგვარად ის შეძლებს უფალს განუწყვეტელი მადლობა აღავლინოს. ეს არის უდიდესი მსხვერპლი, ეს არის სრულყოფილი შესაწირავი; ეს იქნება ჩვენთვის ღვთის წინაშე კადნიერების საფუძველი. ამას ასე ავხსნი: ვინც მუდმივად ამას ატარებს თავის გონებაში და სრულად აცნობიერებს საკუთარ სიმცირეს, მეორე მხრივ კი ღვთის გამოუთქმელ და უსაზღვრო კაცთმოყვარეობას იხილავს — იმას, თუ როგორ წყობს ღმერთი ჩვენს საქმეებს, არა ჩვენი ცოდვების დამსახურებულს მოჰხედავს, არამედ თავის სახიერებას, — ის აოკებს თავის გონებას, შემუსვრის ზრახვას, ათვინიერებს ყოველგვარ ამპარტავნებას და ქედმაღლობას, სწავლობს მოკრძალებით მოქცევას, აწინდელი ცხოვრების დიდების უგულებელყოფას, ხილულის არაფრად ჩაგდებას, მომავალ სიკეთეზე ფიქრს, ცხოვრებაზე — უკვდავსა და უსასრულოზე. ვინც ასე განაწყობს სულს, ის ღვთისთვის ჭეშმარიტ და სათნო მსხვერპლს სწირავს, როგორც წინასწარმეტყველი ამბობს: „მსხუერპლი ღმრთისაჲ არს სული შემუსრვილი, გული შემუსრვილი და დამდაბლებული ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს" (). კეთილგონიერ მონებს არა ისე ასწორებენ სასჯელი და ტანჯვა, როგორც ქველმოქმედება და იმის შეგნება, რომ მათ ნაკლები სასჯელი მიიღეს, ვიდრე თავიანთი ცოდვებისთვის იმსახურებდნენ.
6. სიმდაბლე, მარხვა და სულის ფხიზლობა
მაშასადამე, გევედრებით, შევმუსროთ ჩვენი სული, დავიმდაბლოთ გონება და განსაკუთრებით ახლა, როცა მარხვის დრო ამაში დიდ დახმარებას გვაძლევს. თუ ასეთ განწყობაში მოვიყვანთ თავს, შევძლებთ ლოცვაც დიდი სიფხიზლით აღვასრულოთ და ცოდვათა აღსარებით ზეგარდმო დიდი მადლიც მოვიპოვოთ. და, რომ ასეთი სულები მეუფისთვის სათნოა, ისმინე, როგორ ამბობს თავად ის: „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა" (). ამიტომაც ქრისტემ, (მოწაფეებთან) საუბრისას, თქვა: „ისწავეთ ჩემგან, რამეთუ მშჳდ ვარ და მდაბალ გულითა, და ჰპოოთ განსუენებაჲ სულთა თქუენთაჲ" (). ვინც ნამდვილად იმდაბლებს თავს, ის არასოდეს დაუშვებს თავის თავს გაღიზიანებამდე, არ განურისხდება მოყვასს, რადგან მისი სული დამდაბლებულია და იმით არის დაკავებული, რაც მას თავადვე ეხება. რა შეიძლება იყოს უნეტარესი ასე განწყობილ სულზე! ასეთი (ადამიანი) მუდამ ნავსაყუდელში ზის, ყოველგვარი ქარიშხლისგან უსაფრთხო, და ფიქრთა სიმშვიდით ტკბება. ამიტომაც ქრისტემ თქვა: „და ჰპოოთ განსუენებაჲ სულთა თქუენთაჲ". მაგრამ, როგორც ამ ვნებათა დამთრგუნველი დიდ სიმშვიდით ტკბება, ისე, პირიქით, ზარმაცი და უზრუნველი, რომელსაც არ შეუძლია სათანადოდ ალაგმოს მასში წარმოშობილი ვნებები, მუდმივ ღელვაშია, შინაგან ომს აწარმოებს და, მიუხედავად იმისა, რომ არავინ არის, შფოთავს და დიდ ქარიშხალს განიცდის; ხოლო, როცა ტალღები აზვირთდება და ბოროტი სულების ქარიშხალი შემოესევა, ხშირად უფსკრულში იძირება, რადგან მისი ხომალდი მესაჭის გამოუცდელობის გამო იღუპება. ამიტომ საჭიროა სიფხიზლე, ფხიზლობა და სულის ცხონებაზე განუწყვეტელი და უძილო მზრუნველობა. ქრისტიანმა მუდამ უნდა ებრძოლოს ხორცის ვნებებს, ცოცხლად ახსოვდეს მცნებები, ყოველთა საერთო მეუფისგან მოცემული, მათით იზღუდავდეს თავს და სათანადოდ სარგებლობდეს ღვთის ჩვენდამი დიდი სულგრძელობით, არ ელოდოს იმას, რაც საქმით აღსრულდება, რომ მხოლოდ მაშინ დამდაბლდეს, რათა ჩვენზეც არ ითქვას: „რაჟამს მოსრავნ მათ, მაშინ ეძიებდიან მას და მოიქცევიედ და აღიმსთობედ ღმრთისა მიმართ" (). მაშ, საყვარელნო, ვინაიდან ამჟამინდელ მარხვის დროს ჩვენს თანამოშველედ გვყავს, ვისწრაფოთ ყველანი ცოდვათა აღსარებისკენ, განვეშოროთ ყოველ ბოროტებასა და ყოველი სათნოება ვქმნათ. ასე გვასწავლის ნეტარი წინასწარმეტყველი დავითი, რომელიც ამბობს: „მოიქეც ბოროტისაგან და ქმენ კეთილი" (). თუ ასე მოვიწყობთ თავს და საჭმლის მარხვას ბოროტებისგან თავის შეკავებასაც შევუერთებთ, უფრო დიდ კადნიერებას მივიღებთ და ღვთისგან უხვი მოწყალების ღირსნი შევიქნებით, როგორც ამჟამინდელ ცხოვრებაში, ისე იმ საშინელ დღეს, ღვთისთვის სათნო ადამიანთა ლოცვითა და შუამდგომლობით, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.